ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ԿՐԹՈՒԹՅԱՆ, ԳԻՏՈՒԹՅԱՆ, ՄՇԱԿՈՒՅԹԻ ԵՎ ՍՊՈՐՏԻ ՆԱԽԱՐԱՐ ՀՐԱՄԱՆ
3 հուլիսի 2023 թվականի N 74-Ն
ՀԱՆՐԱԿՐԹԱԿԱՆ ՈՒՍՈՒՄՆԱԿԱՆ ՀԱՍՏԱՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՈՒՄ «ՔԻՄԻԱ» ԱՌԱՐԿԱՅԻ 8-ՐԴ ԵՎ 11-ՐԴ ԴԱՍԱՐԱՆՆԵՐԻ ԱՌԱՐԿԱՅԱԿԱՆ ԾՐԱԳՐԵՐԸ ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ
(2-րդ մաս)
._____________________________________________________________________.
|Թեմա 2 |
|_____________________________________________________________________|
|Ածխաջրածիններ |
|_____________________________________________________________________|
|Նպատակ |
|_____________________________________________________________________|
|Ձևավորել և զարգացնել գիտելիքներ ածխաջրածինների բնական աղբյուրների, |
|դրանց ստացման, հատկությունների, որակական ռեակցիաների, ռադիկալային և |
|Էլեկտրոֆիլ տեղակալման ռեակցիաների մեխանիզմների վերաբերյալ: |
|Զարգացնել գործնական հմտություններ ածխաջրածինների ստացման և դրանց |
|որակական ռեակցիաների ուսումնասիրման միջոցով: |
|_____________________________________________________________________|
|Վերջնարդյունքներ |
|_____________________________________________________________________|
|1. Ք11.ՆՄԲ.ՆՏ.2 Ներկայացնի տարբեր դասերի ածխաջրածինների, սպիրտների, |
|ալդեհիդների և կարբոնաթթուների ընդհանուր բանաձևերը և հոմոլոգիական |
|շարքը: |
|2. Ք11.ՆՄԲ.ՄՆ.1 Բացատրի ու կանխատեսի ալկանների հալման և եռման |
|ջերմաստիճանների փոփոխության միտումը մոլեկուլի չափսի մեծացմանը |
|զուգընթաց ըստ Լոնդոնի դիսպերսիոն ուժերի: |
|3. Ք11.ԿԿՀ.ԿԿ.2 Մեկնաբանի, որ ալկանների ցածր ռեակցիոնունակությունը |
|բացատրվում է դրանց մոլեկուլներում առկա ամուր ոչ բևեռային C-C և C-H |
|կապերով: |
|4. Ք11.ՆՄԲ.ՄՆ.2 Պարզաբանի, որ նավթանյութերը կարող են առանձնացվել |
|նավթից թորման եղանակով` օգտագործելով դրանց եռման ջերմաստիճանների |
|տարբերությունը: |
|5. Ք11.ՆՄԲ.ՄՆ.3 Թվարկի հիմնական նավթանյութերի` բենզին, լիգրոին, |
|կերոսին, գազոյլ, մազութ, անվանումներն ու կիրառության ոլորտները: |
|6. Ք11.ՆՄԲ.ՄՆ.4 Ներկայացնի բնական և ուղեկից նավթային գազերի մոտավոր |
|բաղադրությունը և դրանց կիրառության ոլորտները: |
|7. Ք11.ՔՌ.ՔՌԴ.25 Ներկայացնի ածխաջրածինների և սպիրտների լրիվ այրման |
|ռեակցիաների հավասարումները: |
|8. Ք11.ՔՌ.ՌՄ.2 Սահմանի նուկլեոֆիլ, էլեկտրոֆիլ, ազատ ռադիկալ, |
|կարբկատիոն, անցումային վիճակ հասկացությունները: |
|9. Ք11.ՔՌ.ՌՄ.1 Նկարագրի ՈՒՄ ճառագայթների ազդեցությամբ ալկանների |
|քլորացման կամ բրոմացման ռեակցիայի մեխանիզմը` ներառելով հարուցման, |
|շղթայի զարգացման և խզման փուլերը: |
|10. Ք11.ՔՌ.ՔՌԴ.8 Նկարագրի քայքայման ռեակցիաները էթանի, բութանի, |
|ցիկլոհեքսանի, մեթիլցիկլոհեքսանի դեհիդրման և մեթանից ացետիլենի |
|ստացման օրինակներով` ներկայացնելով ռեակցիաների հավասարումները: |
|11. Ք11.ՔՌ.ՔՌԴ.9 Ներկայացնի կրեկինգը, որպես երկար ածխածնային շղթայով |
|ալկանի քայքայում կարճ շղթայով ալկանի և ալկենի: |
|12. Ք11.ՔՌ.ՔՌԴ.7 Ներկայացնի ցիկլոալկանների առաջին ներկայացուցիչների, |
|ալդեհիդների և կետոնների հիդրման ռեակցիաների հավասարումները: |
|13. Ք11.ԿՀ.Հ.1 Բացատրի չհագեցած ածխաջրածինների հիդրումը Pt/Ni |
|կատալիզատորի ներկայությամբ, որպես տարասեռ կատալիզի օրինակ: |
|14. Ք11.ՔՌ.ՔՌԴ.1 Նկարագրի ալկենների, ալկինների և զուգորդված դիենների|
|էլեկտրոֆիլ միացման ռեակցիաները` ջրածնի, հալոգենների, |
|հալոգենաջրածինների միացման օրինակներով: |
|15. Ք11.ՔՌ.ՔՌԴ.4 Բացատրի Մարկովնիկովի կանոնը առաջացող առաջնային, |
|երկրորդային և երրորդային կարբկատիոնի կայունության տեսանկյունից: |
|16. Ք11.ՔՌ.ՔՌԴ.23 Նկարագրի ալկենների օքսիդացման ռեակցիան կալիումի |
|պերմանգանատի լուծույթով մինչև դիոլներ: |
|17. Ք11.ՔՌ.ՔՌԴ.2 Նկարագրի, որ բրոմաջրի թեստն օգտագործվում է ալկանները|
|և չհագեցած ածխաջրածինները (ալկեններ, ալկիններ, դիեններ) տարբերելու |
|համար: |
|18. Ք11.ՔՌ.ՔՌԴ.3 Գործնականում իրականացնի մեթանի, էթիլենի ստացումը և |
|բրոմաջրի և KMnO4-ի գունազրկման թեստերը և բացատրի արդյունքները: |
|19. Ք11.ԿԿՀ.ԿԿ.4 Բացատրի, որ բենզոլն ունի ապատեղայնացված Pi համակարգ |
|ու լրացուցիչ կայունություն և չի ցուցաբերում ալկեններին բնորոշ |
|միացման ռեակցիաներ (չի գունազրկում բրոմաջուրը): |
|20. Ք11.ՔՌ.ՌՄ.6 Բացատրի Էլեկտրոֆիլ տեղակալման ռեակցիայի մեխանիզմը |
|բենզոլի հալոգենացման և նիտրացման օրինակներով: |
|21. Ք11.ՔՌ.ՌՄ.7 Համեմատի բենզոլի և տոլուոլի ռեակցիոնունակությունը |
|Էլեկտրոֆիլ տեղակալման ռեակցիաներում` նկարագրելով մեթիլ խմբի ինդուկտիվ|
|էֆեկտը: |
|22. Ք11.ՔՌ.ՔՌԴ.29 Կիրառի օրգանական միացությունների դասերի և |
|ռեակցիաների տիպերի մասին ստացած գիտելիքները թեստային առաջադրանքների |
|և հաշվարկային խնդիրների լուծման, ինչպես նաև նախագծային աշխատանքների|
|իրականացման (թեմայի ընտրություն, հետազոտական հարց, հիպոթեզ, տվյալների|
|հավաքագրում, մշակում և եզրահանգումների կատարում) համար: |
|_____________________________________________________________________|
|Բովանդակություն |
|_____________________________________________________________________|
|1. Ածխաջրածինների հոմոլոգիական շարք: |
|2. Ալկանների բնական աղբյուրներ: |
|3. Ալկանների ռեակցիաներ: |
|4. Ալկանների քլորացման շղթայական ռադիկալային ռեակցիայի մեխանիզմ: |
|5. Ցիկլոալկաններ |
|6. Ալկեններ, ալկիններ և ալկադիեններ: |
|7. Ալկենների, ալկիններ և ալկադիեններ միացման ռեակցիաներ: |
|8. Ալկենների, ալկինների օքսիդացում: |
|9. Արոմատիկ ածխաջրածիններ: |
|10. Արենների ռեակցիաներ: էլեկտրոֆիլ տեղակալման ռեակցիաներ: |
._____________________________________________________________________.
._____________________________________________________________________.
|Գործնական աշխատանքներ |Խաչվող հասկացություններ |
|____________________________|________________________________________|
|1. Գործնական աշխատանք |1. Կայունություն և փոփոխություն: |
|1: Վարժությունների և |Ալկանները քիմիապես համեմատաբար իներտ են |
|խնդիրների լուծում: Ալկանների|(կայուն) շնորհիվ ամուր և քիչ բևեռային |
|և ցիկլոալկանների |միակի C-C և C-H կապերի: Ալկենները, |
|ռեակցիաներ: |ալկինները և ալկադիենները ավելի |
|2. Գործնական աշխատանք |ռեակցիոնունակ են, քանի որ Pi-կապը |
|2: Վարժությունների և |համեմատաբար քիչ կայուն է և դրա խզման |
|խնդիրների լուծում: Ալկեններ,|հաշվին չհագեցած ածխաջրածինները հեշտ են |
|ալկիններ և ալկադիեններ: |տալիս միացման ռեակցիաներ: |
|3. Գործնական աշխատանք |2. Կառուցվածք և գործառույթ: Քիմիական |
|3: Արոմատիկ ածխաջրածիններ |կառուցվածք - հատկություններ կապի |
|4. Լաբորատոր աշխատանք |նկարագրումը` ալկենների, ալկինների և |
|1: Բենզինի խտությունը և |զուգորդված դիենների էլեկտրոֆիլ միացման |
|լուծելիությունը ջրում: |ռեակցիաների օրինակներով: |
|5. Լաբորատոր աշխատանք | |
|2: Մեթանի, էթիլենի, | |
|ացետիլենի ստացում և | |
|բրոմաջրի ու KMnO4-ի | |
|գունազրկման թեստեր: | |
|6. Լաբորատոր աշխատանք | |
|3: Բենզինի չհագեցվածության | |
|աստիճանի թեստը բրոմաջրի կամ | |
|KMnO4-ի լուծույթի | |
|գունազրկման միջոցով: | |
|7. Խմբակային հետազոտական | |
|աշխատանք և ներկայացում: | |
|Ալկանների բնական աղբյուրներ | |
|8. Թեմատիկ գրավոր աշխատանք: | |
|Ածխաջրածիններ | |
._____________________________________________________________________.
._____________________________________________________________________.
|Միջառարկայական կապեր |
|_____________________________________________________________________|
|Հայոց լեզու: Կարողանա կարդալ, հասկանալ կարդացածը, առանձնացնել |
|կարդացածի կարևոր (պահանջվող) գաղափարները: |
|Ֆիզիկա: Պատկերացում ունենալ էներգիայի մասին: |
|Աշխարհագրություն: Պատկերացում ունենալ էներգիայի սպառվող աղբյուրների |
|վերաբերյալ: |
|Մաթեմատիկա: Կազմել և լուծել գծային հավասարումներ: |
|Համակարգչային գիտություն և թվային գրագիտություն: Կարողանա աշխատել |
|տեքստային խմբագրիչների հետ, կառուցել գրաֆիկներ, պատրաստել ցուցադրական|
|նյութեր և իրականացնել որոնողական աշխատանքներ համացանցում: |
|_____________________________________________________________________|
|Կապը Հանրակրթության Չափորոշչի Վերջնարդյունքների հետ |
|_____________________________________________________________________|
|Մ5, Մ9, Մ11, Մ14, Մ25, Մ26, Մ29, Մ30, Մ44 |
._____________________________________________________________________.
._____________________________________________________________________.
|Թեմա 3 |
|_____________________________________________________________________|
|Հալոգենալկաններ |
|_____________________________________________________________________|
|Նպատակ |
|_____________________________________________________________________|
|Ձևավորել և զարգացնել գիտելիքներ հալոգենալկանների, սպիրտների և |
|ամինների դասակարգման և հալոգենալկաններում նուկլեոֆիլ տեղակալման |
|ռեակցիայի մեխանիզմի վերաբերյալ: |
|_____________________________________________________________________|
|Վերջնարդյունքներ |
|_____________________________________________________________________|
|1. Ք11.ԿԿՀ.ԿԿ.6 Դասակարգի առաջնային, երկրորդային և երրորդային |
|հալոգենալկանները, սպիրտները և ամինները: |
|2. Ք11.ՔՌ.ՌՄ.3 Բացատրի SN2 նուկլեոֆիլ տեղակալման ռեակցիայի մեխանիզմը |
|առաջնային հալոգենալկանի և նատրիումի հիդրօքսիդի ջրային լուծույթի |
|ռեակցիայի օրինակով, կոր սլաքներով ցույց տալով էլեկտրոնային |
|շեղումները: |
|3. Ք11.ՔՌ.ՌՄ.4 Բացատրի SN1 նուկլեոֆիլ տեղակալման ռեակցիայի մեխանիզմը |
|երրորդային հալոգենալկանի և նատրիումի հիդրօքսիդի ջրային լուծույթի |
|ռեակցիայի օրինակով, կոր սլաքներով ցույց տալով էլեկտրոնային |
|շեղումները: |
|4. Ք11.ՔՌ.ՌՄ.5 Բացատրի հալոգենի բնույթի (Cl, Br, I) ազդեցությունը |
|նուկլեոֆիլ տեղակալման արագության վրա, ելնելով ածխածին - հալոգեն կապի |
|էներգիայից: |
|5. Ք11.ՔՌ.ՔՌԴ.28 Նկարագրի պոկման ռեակցիաները հալոգենալկաններից |
|ալկենների և ալկինների ստացման օրինակներով` օգտագործելով NaOH-ի կամ |
|KOH-ի սպիրտային լուծույթը: |
|6. Ք11.ՔՌ.ՔՌԴ.29 Կիրառի օրգանական միացությունների դասերի և ռեակցիա- |
|ների տիպերի մասին ստացած գիտելիքները թեստային առաջադրանքների և |
|հաշվարկային խնդիրների լուծման, ինչպես նաև նախագծային աշխատանքների |
|իրականացման (թեմայի ընտրություն, հետազոտական հարց, հիպոթեզ, տվյալների|
|հավաքագրում, մշակում և եզրահանգումների կատարում) համար: |
|_____________________________________________________________________|
|Բովանդակություն |
|_____________________________________________________________________|
|1. Նուկլեոֆիլ տեղակալման ռեակցիայի մեխանիզմը հալոգենալկաններում: |
|2. Պոկման ռեակցիաներ: |
|_____________________________________________________________________|
|Գործնական աշխատանքներ |Խաչվող հասկացություններ |
|____________________________|________________________________________|
|3. Գործնական աշխատանք |1. Նուկլեոֆիլ տեղակալման ռեակցիայի |
|1: Վարժությունների և |մեխանիզմը հալոգենալկաններում: |
|խնդիրների լուծում: |2. Պոկման ռեակցիաներ: |
|Նուկլեոֆիլ տեղակալման |3. Օրինաչափություններ: Հալոգենի բնույթի |
|ռեակցիա |(Cl, Br, I) ազդեցությունը նուկլեոֆիլ |
|4. Գործնական աշխատանք |տեղակալման ռեակցիայի արագության վրա. |
|2: Վարժությունների և |R-I > R-Br > R-CI: |
|խնդիրների լուծում: |4. Համակարգեր և համակարգերի մոդելներ: |
|Պոկման ռեակցիա |SN2 նուկլեոֆիլ տեղակալման ռեակցիայի |
| |մեխանիզմի անցումային վիճակի տրիգոնալ |
| |բիպիրամիդալ մոդելի կառուցում: |
| |5. Կայունություն և փոփոխություն: |
| |Միջանկյալ մասնիկների (առաջնային, |
| |երկրորդային և երրորդային կարբկատիոնի) |
| |համեմատական կայունություն: |
|_____________________________________________________________________|
|Միջառարկայական կապեր |
|Հայոց լեզու: Կարողանա կարդալ, հասկանալ կարդացածը, առանձնացնել |
|կարդացածի կարևոր (պահանջվող) գաղափարները: |
|Մաթեմատիկա: Կարողանա պատկերել որոշ մարմինների երկրաչափական տեսքը: |
|Ֆիզիկա: Իմանալ լիցքերի վանողության և ձգողության մասին: |
|_____________________________________________________________________|
|Կապը Հանրակրթության Չափորոշչի Վերջնարդյունքների հետ |
|_____________________________________________________________________|
|Մ5 |
._____________________________________________________________________.
._____________________________________________________________________.
|Թեմա 4 |
|_____________________________________________________________________|
|Թթվածին պարունակող օրգանական միացություններ |
|_____________________________________________________________________|
|Նպատակ |
|_____________________________________________________________________|
|Զարգացնել գիտելիքներ թթվածին պարունակող օրգանական միացությունների |
|հոմոլոգիական շարքերի, կառուցվածքի, ֆիզիկական և քիմիական |
|հատկությունների` ներառյալ որակական ռեակցիաների, վերաբերյալ: |
|Զարգացնի գործնական հմտություններ թթվածին պարունակող օրգանական |
|միացությունների ստացման, փոխարկումների, որակական և քանակական անալիզի|
|ռեակցիաների ուսումնասիրման միջոցով: |
|_____________________________________________________________________|
|Վերջնարդյունքներ |
|_____________________________________________________________________|
|1. Ք11.ՆՄԲ.ՆՏ.2 Ներկայացնի տարբեր դասերի ածխաջրածինների, սպիրտների, |
|ալդեհիդների և կարբոնաթթուների ընդհանուր բանաձևերը և հոմոլոգիական |
|շարքը: |
|2. Ք11.ԿԿՀ.ԿԿ.6 Դասակարգի առաջնային, երկրորդային և երրորդային |
|հալոգենալկանները, սպիրտները և ամինները: |
|3. Ք11.ԿԿՀ.ՄՈՒ.1 Բացատրի, թե ինչպես է ջրածնային կապն ազդում սպիրտների|
|և կարբոնաթթուների ֆիզիկական հատկությունների վրա (եռման ջերմաստիճան |
|և լուծելիությունը ջրում): |
|4. Ք11.ՔՌ.ՔՌԴ.6 Նկարագրի սպիրտների ստացումը ալկենների հիդրատացումով |
|H+կատալիզատորի առկայությամբ: |
|5. Ք11.ՔՌ.ՔՌԴ.25 Ներկայացնի ածխաջրածինների և սպիրտների լրիվ այրման |
|ռեակցիաների հավասարումները: |
|6. Ք11.ՆՄԲ.ՆՏ.7 Բացատրի էթանոլի չարաշահման վնասակար ազդեցությունը |
|մարդու օրգանիզմի վրա: |
|7. Ք11.ՔՌ.ՔՌԴ.10 Նկարագրի էլեկտրոֆիլ տեղակալման ռեակցիան սենյակային |
|ջերմաստիճանում անիլինի և ֆենոլի բրոմացման օրինակներով և բացատրի, որ|
|-NH2 և - OH խմբերը ուղղորդում են արոմատիկ օղակի 2, 4 և 6 դիրքերը: |
|8. Ք11.ՔՌ.ՔՌԴ.11 Ներկայացնի սպիրտների, ֆենոլի և կարբոնաթթուների |
|ռեակցիաների հավասարումները ալկալիական մետաղների հետ: |
|9. Ք11.ՔՌ.ՔՌԴ.12 Գործնականում իրականացնի էթանոլի փոխազդեցությունը |
|մետաղական նատրիումի հետ և միջավայրի ստուգում ֆենոլֆտալեին |
|հայտանյութի միջոցով, վերլուծի փորձի արդյունքները: |
|10. Ք11.ՔՌ.ՔՌԴ.30 Ներկայացնի սպիրտների միջմոլեկուլային և |
|ներմոլեկուլային դեհիդրատացումը թթվով: |
|11. Ք11.ԿԿՀ.ԿԿ.8 Համեմատի միատոմ և բազմատոմ սպիրտների, ֆենոլի, |
|կարբոնաթթուների և հալոգեն տեղակալված կարբոնաթթուների հարաբերական |
|թթվայնությունը: |
|12. Ք11.ՆՄԲ.ՆՏ.8 Գործնականում իրականացնի գլիցերինի որակական որոշումը |
|Cu(OH)2-ի օգնությամբ: |
|13. Ք11.ՔՌ.ՔՌԴ.13 Ներկայացնի ֆենոլի, կարբոնաթթուների և ամինոթթուների|
|ռեակցիաները ալկալիների հետ: |
|14. Ք11.ՆՄԲ.ՆՏ.9 Գործնականում իրականացնի ֆենոլի փոխազդեցությունը |
|ալկալու լուծույթի բրոմաջրի և երկաթի(III) քլորիդի լուծույթի հետ: |
|15. Ք11.ՔՌ.ՔՌԴ.14 Գործնականում իրականացնի օրգանական թթուների |
|թթվա-ալկալիական տիտրում հայտանյութի ներկայությամբ և բացատրի փորձի |
|արդյունքները: |
|16. Ք11.ՔՌ.ՔՌԴ.15 Նկարագրի, որ կարբոնատների հետ չեզոքացման ռեակցիան |
|կարող է օգտագործվել կարբոնաթթուները սպիրտներից տարբերելու համար: |
|17. Ք11.ՔՌ.ՔՌԴ.20 Սահմանի կոնդենսման ռեակցիաները: |
|18. Ք11.ԿՀ.Հ.2 Բացատրի էսթերացման ռեակցիան, որպես քիմիական |
|հավասարակշռության օրինակ և նշի կատալիզատորը: |
|19. Ք11.ԿՀ.Հ.3 Գործնականում իրականացնի էթանոլի և իզոպենտանոլի |
|էսթերացում քացախաթթվով: |
|20. Ք11.ԿՀ.Հ.4 Նկարագրի էսթերների, ճարպերի, դիպեպտիդների և |
|տրիպեպտիդների հիդրոլիզը թթուների և հիմքերի առկայությամբ` բերելով |
|ռեակցիաների հավասարումները: |
|21. Ք11.ԿՀ.Հ.5 Գործնականում իրականացնի ձեթի օճառացում: |
|22. Ք11.ՆՄԲ.ՆՏ.10 Տարբերի պինդ և հեղուկ ճարպերի կառուցվածքային |
|տարբերությունը ու բացատրի դրանց ազդեցությունը մարդու առողջության վրա:|
|23. Ք11.ՔՌ.ՔՌԴ.22 Նկարագրի առաջնային և երկրորդային սպիրտների |
|օքսիդացումը կալիումի երկքրոմատի կամ պերմանգանատի թթվեցրած լուծույթով,|
|որպես ալդեհիդների և կետոնների ստացման եղանակ: |
|24. Ք11.ՔՌ.ՔՌԴ.7 Ներկայացնի ցիկլոալկանների առաջին ներկայացուցիչների, |
|ալդեհիդների և կետոնների հիդրման ռեակցիաների հավասարումները |
|25. Ք11.ՆՄԲ.ՆՏ.12 Գործնականում իրականացնի ֆորմալդեհիդի քանակական |
|որոշում տիտրման եղանակով: |
|26. Ք11.ՔՌ.ՔՌԴ.27 Գործնականում իրականացնի ալդեհիդների հայտնաբերման |
|արծաթահայելու ռեակցիան (Գլյուկոզը որպես վերականգնող շաքար): |
|27. Ք11.ՆՄԲ.ՄԲ.5 Ներկայացնի միաշաքարների` ռիբոզ, դեզօքսիռիբոզ, |
|գլյուկոզ, ֆրուկտոզ բաց և ցիկլիկ կառուցվածքային բանաձևերը: |
|28. Ք11.ՔՌ.ՔՌԴ.24 Նկարագրի գլյուկոզի խմորման ռեակցիաները և |
|կիրառությունը: |
|29. Ք11.ՔՌ.ՔՌԴ.26 Բացատրի, որ ածխաջրերի և ճարպերի օքսիդացումը |
|օրգանիզմում ապահովում է մարդուն անհրաժեշտ էներգիայի մեծ մասը |
|(մոտ 85%-ը): |
|30. Ք11.ՔՌ.ՔՌԴ.29 Կիրառի օրգանական միացությունների դասերի և |
|ռեակցիաների տիպերի մասին ստացած գիտելիքները թեստային առաջադրանքների |
|և հաշվարկային խնդիրների լուծման, ինչպես նաև նախագծային աշխատանքների|
|իրականացման (թեմայի ընտրություն, հետազոտական հարց, հիպոթեզ, տվյալների|
|հավաքագրում, մշակում և եզրահանգումների կատարում) համար: |
._____________________________________________________________________.
._____________________________________________________________________.
|Բովանդակություն |
|_____________________________________________________________________|
|1. Սպիրտներ: |
|2. Ֆենոլ: |
|3. Ալդեհիդներ և կետոններ: |
|4. Ալդեհիդների որակական ռեակցիաներ: |
|5. Կարբոնաթթուներ: |
|6. Էսթերներ, ճարպեր: |
|7. Ածխաջրեր: |
|_____________________________________________________________________|
|Գործնական աշխատանքներ |Խաչվող հասկացություններ |
|____________________________|________________________________________|
|1. Գործնական աշխատանք |1) Օրինաչափություններ: Էսթերների և |
|1: Վարժությունների և |ճարպերի թթվային և հիմնային հիդրոլիզի |
|խնդիրների լուծում: Սպիրտներ:|օրինաչափությունը դարձելիության |
|Ֆենոլ: |տեսանկյունից: |
|2. Գործնական աշխատանք |2) Կայունություն և փոփոխություն: |
|3: Վարժությունների և |1. Դինամիկ հավասարակշռությունը |
|խնդիրների լուծում: |բնութագրվում է, որպես դարձելի համակարգի |
|Ալդեհիդներ և կետոններ: |կայուն վիճակ, որը պահպանվում է երկու |
|Կարբոնաթթուներ: |հակադարձ ռեակցիաների շարունակական |
|3. Գործնական աշխատանք |ընթացքի պայմաններում: |
|5: Վարժությունների և |2. Միաշաքարների կառուցվածքը ջրային |
|խնդիրների լուծում: Էսթերներ,|լուծույթում փոփոխական է, իսկ պինդ |
|ճարպեր: |վիճակում` կայուն է: |
|4. Գործնական աշխատանք | |
|6: Վարժությունների և | |
|խնդիրների լուծում: Ածխաջրեր:| |
|5. Լաբորատոր աշխատանք | |
|1: Էթանոլի փոխազդեցությունը | |
|մետաղական նատրիումի հետ և | |
|միջավայրի ստուգում | |
|ֆենոլֆտալեին հայտանյութի | |
|միջոցով: | |
|6. Լաբորատոր աշխատանք | |
|2: Գլիցերինի որակական | |
|հայտնաբերումը Cu(OH)2-ի | |
|միջոցով: | |
|7. Լաբորատոր աշխատանք | |
|3: Ֆենոլի փոխազդեցությունը | |
|ալկալու լուծույթի, բրոմաջրի | |
|և երկաթի(III) քլորիդի | |
|լուծույթի հետ: | |
|8. Լաբորատոր աշխատանք | |
|4: Էթանոլի օքսիդացումը | |
|թթվեցրած կալիումի երկքրոմատի| |
|օգնությամբ: | |
|9. Լաբորատոր աշխատանք | |
|5: Ֆորմալդեհիդի քանակական | |
|որոշում տիտրման եղանակով: | |
|10. Լաբորատոր աշխատանք | |
|6: Օրգանական թթուների | |
|թթվա-ալկալիական տիտրում | |
|հայտանյութի ներկայությամբ: | |
|11. Լաբորատոր աշխատանք | |
|7: Ալդեհիդների հայտնաբերման | |
|արծաթահայելու ռեակցիան | |
|(Գլյուկոզը որպես վերականգնող| |
|շաքար): | |
|12. Լաբորատոր աշխատանք | |
|8: Էթանոլի և իզոպենտանոլի | |
|էսթերացում քացախաթթվով: | |
|13. Լաբորատոր աշխատանք | |
|9: Ձեթի օճառացում: | |
|Նախագծային հետազոտական | |
|փորձարարական աշխատանք: | |
|Թթվածին պարունակող օրգանական| |
|միացություններ: | |
|14. Թեմատիկ գրավոր աշխատանք:| |
|Թթվածին պարունակող օրգանական| |
|միացություններ: | |
|____________________________|________________________________________|
|Միջառարկայական կապեր | |
|_____________________________________________________________________|
|Հայոց լեզու: Կարողանա կարդալ, հասկանալ կարդացածը, առանձնացնել |
|կարդացածի կարևոր (պահանջվող) գաղափարները: |
|Կենսաբանություն: Իմանալ բույսերում ֆոտոսինթեզի միջոցով շաքարների |
|սինթեզի մասին |
|Իմանալ, որ օսլան կարող է յուրացվել մարդու օրգանիզմի կողմից, իսկ |
|բջջանյութը` ոչ, համապատասխան ֆերմենտի բացակայության պատճառով: |
|Մաթեմատիկա: Կարողանա կազմել և լուծել գծային հավասարումներ, պատկերել |
|որոշ մարմինների երկրաչափական տեսքը: |
|Համակարգչային գիտություն և թվային գրագիտություն: Կարողանա աշխատել |
|տեքստային խմբագրիչների հետ, կառուցել գրաֆիկներ, պատրաստել ցուցադրական|
|նյութեր և իրականացնել որոնողական աշխատանքներ համացանցում: |
|_____________________________________________________________________|
|Կապը Հանրակրթության Չափորոշչի Վերջնարդյունքների հետ |
|_____________________________________________________________________|
|Մ5, Մ6, Մ7, Մ9, Մ10, Մ11, Մ12, Մ13, Մ14, Մ15, Մ22, Մ25, Մ26, Մ29, |
|Մ30, Մ33, Մ44 |
._____________________________________________________________________.
._____________________________________________________________________.
|Թեմա 5 |
|_____________________________________________________________________|
|Ազոտ պարունակող օրգանական միացություններ |
|_____________________________________________________________________|
|Նպատակ |
|_____________________________________________________________________|
|Ձևավորել և զարգացնել գիտելիքներ ամինների, Alfa-ամինաթթուների և |
|սպիտակուցների կառուցվածքի, հատկությունների, դրանց նշանակության և |
|որակական ռեակցիաների վերաբերյալ: Զարգացնել գործնական հմտություններ |
|ազոտ պարունակող օրգանական միացությունների որակական ռեակցիաների |
|ուսումնասիրման միջոցով: |
|_____________________________________________________________________|
|Վերջնարդյունքներ |
|_____________________________________________________________________|
|1. Ք11.ԿԿՀ.ԿԿ.6 Դասակարգի առաջնային, երկրորդային և երրորդային |
|հալոգենալկանները, սպիրտները և ամինները: |
|2. Ք11.ՔՌ.ՔՌԴ.5 Ներկայացնի ամինների (ներառյալ անիլինը) և ուժեղ |
|թթուների միացման ռեակցիաների հավասարումները: |
|3. Ք11.ԿԿՀ.ԿԿ.7 Համեմատի և բացատրի ամոնիակի, մեթիլամինի, |
|երկմեթիլամինի և ֆենիլամինի (անիլինի) ջրային լուծույթների |
|հիմնայնությունը: |
|4. Ք11.ՔՌ.ՔՌԴ.13 Ներկայացնի ֆենոլի, կարբոնաթթուների և ամինոթթուների |
|ռեակցիաները ալկալիների հետ: |
|5. Ք11.ՔՌ.ՔՌԴ.21 Ներկայացնի դիպեպտիդների և տրիպեպտիդների ստացման |
|ռեակցիաների հավասարումները Alfa-ամինոթթուներից և նույնականացնի |
|պեպտիդային կապը: |
|6. Ք11.ԿԿՀ.ՄՈՒ.2 Ներկայացնի ջրածնային կապի դերը սպիտակուցների |
|երկրորդային կառուցվածքի պահպանման տեսանկյունից (Alfa-պարույր) |
|7. Ք11.ԿՀ.Հ.4 Նկարագրի էսթերների, ճարպերի, դիպեպտիդների և |
|տրիպեպտիդների հիդրոլիզը թթուների և հիմքերի առկայությամբ` բերելով |
|ռեակցիաների հավասարումները: |
|8. Ք11.ԷՊԹ.ՋԷՀ.1 Ներկայացնի և թվարկի էներգիայի աղբյուր հանդիսացող |
|սննդանյութերը (ածխաջրեր, սպիտակուցներ, ճարպեր) և համեմատի դրանց |
|էներգետիկ արժեքները: |
|9. Ք11.ԷՊԹ.ՋԷՀ.2 Տրված տվյալները օգտագործելով, հաշվարկի սննդի |
|կալորիականությունը: |
|10. Ք11.ՔՌ.ՔՌԴ.29 Կիրառի օրգանական միացությունների դասերի և |
|ռեակցիաների տիպերի մասին ստացած գիտելիքները թեստային առաջադրանքների |
|և հաշվարկային խնդիրների լուծման, ինչպես նաև նախագծային աշխատանքների|
|իրականացման (թեմայի ընտրություն, հետազոտական հարց, հիպոթեզ, տվյալների|
|հավաքագրում, մշակում և եզրահանգումների կատարում) համար: |
._____________________________________________________________________.
._____________________________________________________________________.
|Բովանդակություն |
|_____________________________________________________________________|
|1. Ամիններ: |
|2. Ամինոթթուներ: |
|3. Սպիտակուցներ: |
|_____________________________________________________________________|
|Գործնական աշխատանքներ |Ընդհանրական խաչվող հասկացություններ |
|____________________________|________________________________________|
|1. Գործնական աշխատանք |1. Օրինաչափություններ: Ջրածնային կապի |
|1: Վարժությունների և |ազդեցությունը նյութերի ֆիզիկական |
|խնդիրների լուծում: Ամիններ: |հատկությունների վրա: |
|2. Գործնական աշխատանք |2. Կառուցվածք և գործառույթ: |
|2: Վարժությունների և |2-ամինոթթուների երկդիմի հատկությունները |
|խնդիրների լուծում: |պայմանավորված են ամինո և կարբօքսիլ |
|Ամինոթթուներ: |ֆունկցիոնալ խմբերի առկայությամբ: |
|3. Գործնական աշխատանք | |
|3: Վարժությունների և | |
|խնդիրների լուծում: | |
|Սպիտակուցներ: | |
|4. Լաբորատոր աշխատանք | |
|1: 2-ամինոթթուներ, | |
|սպիտակուցների և ածխաջրերի | |
|որակական ռեակցիաները | |
|5. Թեմատիկ գրավոր աշխատանք: | |
|Ազոտ պարունակող օրգանական | |
|միացություններ | |
|_____________________________________________________________________|
|Միջառարկայական կապեր |
|_____________________________________________________________________|
|Հայոց լեզու: Կարողանա կարդալ, հասկանալ կարդացածը, առանձնացնել |
|կարդացածի կարևոր (պահանջվող) գաղափարները: |
|Կենսաբանություն: Իմանալ, որ սպիտակուցների կառուցվածքային միավորները |
|2-ամինոթթուներն են: Հասկանա, որ սպիտակուցների բնափոխման հետևանքով |
|դրանց առաջնային կառուցվածքը պահպանվում է, սակայն փոփոխվում է |
|երկրորդային, երրորդային և չորրորդային կառուցվածքները, ինչը |
|հանգեցնում է կենսաբանական ակտիվության կորստին: |
|Մաթեմատիկա: Կարողանա կազմել և լուծել գծային հավասարումներ, աշխատել |
|տոկոսի հետ, պատկերել որոշ մարմինների երկրաչափական տեսքը: |
|_____________________________________________________________________|
|Կապը Հանրակրթության Չափորոշչի Վերջնարդյունքների հետ |
|_____________________________________________________________________|
|Մ5 |
._____________________________________________________________________.
._____________________________________________________________________.
|Թեմա 6 |
|_____________________________________________________________________|
|Պոլիմերում |
|_____________________________________________________________________|
|Նպատակ |
|_____________________________________________________________________|
|Ձևավորել և զարգացնել գիտելիքներ մոնոմեր, պոլիմեր, տարրական օղակ, |
|պոլիմերացման աստիճան հասկացությունների և պոլիմերման ու |
|պոլիկոնդենսման ռեակցիաների վերաբերյալ: |
._____________________________________________________________________.
._____________________________________________________________________.
|Վերջնարդյունքներ |
|_____________________________________________________________________|
|1. Ք11.ՔՌ.ՔՌԴ.17 Սահմանի միացման պոլիմերացման և պոլիկոնդենսման |
|ռեակցիաները: |
|2. Ք11.ՔՌ.ՔՌԴ.18 Նույնականացնի մոնոմերը տրված պոլիմերային շղթայի |
|հատվածում: |
|3. Ք11.ՔՌ.ՔՌԴ.19 Նկարագրի պոլիմերների կիրառությունը ամենօրյա կյանքում|
|և հասկանա, որ պոլիէթիլենը, պոլիպրոպիլենը, պոլիվինիլքլորիդը |
|կենսաբանորեն չքայքայվող պոլիմերներ են (չեն յուրացվում |
|միկրոօրգանիզմների կողմից) և դրանց թափոնների կուտակումը բերում է |
|շրջակա միջավայրի աղտոտմանը: |
|4. Ք11.ՔՌ.ՔՌԴ.29 Կիրառի օրգանական միացությունների դասերի և ռեակցիա- |
|ների տիպերի մասին ստացած գիտելիքները թեստային առաջադրանքների և |
|հաշվարկային խնդիրների լուծման, ինչպես նաև նախագծային աշխատանքների |
|իրականացման (թեմայի ընտրություն, հետազոտական հարց, հիպոթեզ, տվյալների|
|հավաքագրում, մշակում և եզրահանգումների կատարում) համար: |
|_____________________________________________________________________|
|Բովանդակություն |
|_____________________________________________________________________|
|1. Միացման պոլիմերում: |
|2. Պոլիկոնդենսում: |
|_____________________________________________________________________|
|Գործնական աշխատանքներ |Ընդհանրական խաչվող հասկացություններ |
|____________________________|________________________________________|
|1. Գործնական աշխատանք |1. Օրինաչափություններ: Միացման |
|1: Վարժությունների և |պոլիմերման ռեակցիաները իրականանում են |
|խնդիրների լուծում: Միացման |բազմակի C-C կապերի խզման հաշվին: |
|պոլիմերում և |2. Համակարգեր և մոդելներ: Պոլիմերների |
|պոլիկոնդենսում: |տարրական օղակների և համապատասխան |
|2. Լաբորատոր աշխատանք |մոնոմերների մոդելների կառուցում: |
|1: Պոլիմերների քիմիական և |3. Կայունություն և փոփոխություն: |
|կենսաբանական կայունության |Պոլիէթիլենը, պոլիպրոպիլենը, |
|որոշում |պոլիվինիլքլորիդը կայուն կենսաբանորեն |
|3. Խմբակային հետազոտական |չքայքայվող պոլիմերներ են (չեն յուրացվում|
|աշխատանք և ներկայացում: |միկրոօրգանիզմների կողմից) և դրանց |
|Պոլիմերների կիրառությունը |թափոնների կուտակումը բերում է շրջակա |
|ամենօրյա կյանքում և դրանց |միջավայրի աղտոտմանը: |
|ազդեցությունը շրջակա |Ջերմային և կատալիտիկ կրեկինգի |
|միջավայրի վրա |արդյունքում ստացված բենզինների |
|4. Թեմատիկ գրավոր աշխատանք: |կայունությունը պահեստավորման ընթացքում |
|Պոլիմերման ռեակցիաներ: |կախված է դրանցում չհագեցած |
| |ածխաջրածինների պարունակությունից: |
| |Մոնոմերները ռեակցիոնունակ միացություններ|
| |են և դրանց պահպանման համար օգտագործում |
| |են հատուկ նյութեր` ինհիբիտորներ: |
|_____________________________________________________________________|
|Միջառարկայական կապեր |
|_____________________________________________________________________|
|Հայոց լեզու: Կարողանա կարդալ, հասկանալ կարդացածը, առանձնացնել |
|կարդացածի կարևոր (պահանջվող) գաղափարները: |
|Կենսաբանություն: Պատկերացում ունենալ կենսաբանորեն քայքայվող և |
|չքայքայվող պոլիմերների վերաբերյալ: |
|Համակարգչային գիտություն և թվային գրագիտություն: Կարողանա աշխատել |
|տեքստային խմբագրիչների հետ, կառուցել գրաֆիկներ, պատրաստել ցուցադրական|
|նյութեր և իրականացնել որոնողական աշխատանքներ համացանցում: |
|_____________________________________________________________________|
|Կապը Հանրակրթության Չափորոշչի Վերջնարդյունքների հետ |
|_____________________________________________________________________|
|Մ5, Մ9 |
._____________________________________________________________________.
._____________________________________________________________________.
|Թեմա 7 |
|_____________________________________________________________________|
|Օրգանական միացությունների հիմնական դասեր |
|_____________________________________________________________________|
|Նպատակ |
|_____________________________________________________________________|
|Զարգացնել գիտելիքներ օրգանական միացությունների հիմնական դասերի միջև |
|ծագումնաբանական կապի վերաբերյալ` հենվելով ֆունկցիոնալ խումբ գաղափարի |
|վրա: Զարգացնել և ամրապնդել գործնական հմտություններ օրգանական |
|միացությունների որակական ռեակցիաների ուսումնասիրման միջոցով: |
|_____________________________________________________________________|
|Վերջնարդյունքներ |
|_____________________________________________________________________|
|1. Ք11.ՔՌ.ՔՌԴ.16 Նկարագրի օրգանական միացությունների դասերի միջև |
|ծագումնաբանական կապը ըստ ուրվագրի (ալկեններ հալոգենալկաններ սպիրտներ |
|ալդեհիդներ->կարբոնաթթուներ էսթերներ) ներկայացնելով ռեակցիաների |
|հավասարումները: |
|2. Ք11.ՆՄԲ.ՆՏ.5 Նկարագրի և համեմատի չհագեցած ածխաջրածինների, |
|բազմատոմ սպիրտների, ալդեհիդների, կետոնի, ֆենոլի, անիլինի, օսլայի և |
|սպիտակուցների որակական ռեակցիաները: |
|3. Ք11.ՆՄԲ.ՆՏ.6 Կանխատեսի նյութում առկա ֆունկցիոնալ խմբի |
|առկայությունը դրա տված որակական ռեակցիայի միջոցով: |
|4. Ք11.ՆՄԲ.ՆՏ.11 Գործնականում իրականացնի 2-ամինոթթուներ, |
|սպիտակուցների և ածխաջրերի որակական ռեակցիաները: |
|5. Ք11.ՔՌ.ՔՌԴ.29 Կիրառի օրգանական միացությունների դասերի և ռեակցիա- |
|ների տիպերի մասին ստացած գիտելիքները թեստային առաջադրանքների և |
|հաշվարկային խնդիրների լուծման, ինչպես նաև նախագծային աշխատանքների |
|իրականացման (թեմայի ընտրություն, հետազոտական հարց, հիպոթեզ, տվյալների|
|հավաքագրում, մշակում և եզրահանգումների կատարում) համար: |
|_____________________________________________________________________|
|Բովանդակություն |
|_____________________________________________________________________|
|1. Օրգանական միացությունների դասերի ծագումնաբանական կապը: |
|2. Օրգանական միացությունների որակական ռեակցիաներ: |
|_____________________________________________________________________|
|Գործնական աշխատանքներ |Խաչվող հասկացություններ |
|____________________________|________________________________________|
|1. Լաբորատոր աշխատանք |1) Կառուցվածք և գործառույթ: Տարբեր |
|1: Օրգանական միացությունների|դասերի օրգանական միացությունների |
|ֆունկցիոնալ խմբերի որոշում: |որակական ռեակցիաները պայմանավորված են |
|Խմբակային հետազոտական |դրանց ֆունկցիոնալ խմբերով: |
|աշխատանք և ներկայացում: |2) Կայունություն և փոփոխություն: |
|2. Օրգանական միացությունների|Ամինաթթուների կառուցվածքի կայունությունը|
|հիմնական դասերի կիրառում |և փոփոխությունը կախված միջավայրի pH-ից |
|մարդու առօրյա կյանքում: |ցվիտեր իոնի օրինակով: |
|_____________________________________________________________________|
|Միջառարկայական կապեր |
|_____________________________________________________________________|
|Հայոց լեզու: Կարողանա կարդալ, հասկանալ կարդացածը, առանձնացնել |
|կարդացածի կարևոր (պահանջվող) գաղափարները: |
|_____________________________________________________________________|
|Կապը Հանրակրթության Չափորոշչի Վերջնարդյունքների հետ |
|_____________________________________________________________________|
|Մ5, Մ9, Մ11, Մ12, Մ13, Մ15, Մ25, Մ29 |
._____________________________________________________________________.
ՕԳՏԱԳՈՐԾՎԱԾ ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ՑԱՆԿ
i
1. Հանրակրթության պետական չափորոշիչ, ՀՀ կառավարության N 136-Ն որոշում, 04.02.2021թ.:
i
2. Հանրակրթության պետական չափորոշչի ձևավորման և հաստատման կարգ, ՀՀ կառավարության 2010 թվականի ապրիլի 8-ի N 439-Ն որոշում:
3. Հանրակրթության պետական կրթակարգ, ՀՀ կառավարության նիստի հ. 33 արձանագրային որոշում, 26.08.2004թ.:
4. Հանրակրթական հիմնական դպրոցի «Քիմիա» (7-9-րդ դասարաններ) առարկայի չափորոշիչներ և ծրագրեր (ՀՀ կրթության և գիտության նախարարի 2012թ. հունվարի 20-ի N 40-Ա/Ք հրաման):
5. Հանրակրթական ավագ դպրոցի «Քիմիա» առարկայի ընդհանուր և խորացված ուսուցման դասընթացների չափորոշիչներ և ծրագրեր (ՀՀ կրթության և գիտության նախարարի 04.05.2009թ. N 381-Ա/Ք հրաման):
6. Ա. Խաչատրյան, Լ. Սահակյան «Քիմիա 10», դասագիրք ավագ դպրոցի ընդհանուր և բնագիտամաթեմատիկական հոսքեր, Երևան, «Զանգակ», 2017թ., 224 էջ:
7. Լ. Սահակյան, Ա. Խաչատրյան, «Քիմիա 11», դասագիրք ավագ դպրոցի ընդհանուր և բնագիտամաթեմատիկական հոսքեր, Երևան, «Զանգակ», 2017թ., 224 էջ:
8. Լ. Սահակյան, Կ. Ավետիսյան և ուր. «Քիմիա, մաս 1», ձեռնարկ բնագիտական հոսքի սովորողների համար, Երևան, «Զանգակ 97», 1999թ., 220 էջ:
9. Next Generation Sciense Standarts, https://www.nextgenscience.org
10. Cambridge O Level Chemistry 5070. Syllabus for 2022. www.cambridgeinternational.org/olevel
11. Cambridge IGCSE Chemistry 0620 syllabus for 2022 www.cambridgeinternational.org/igcse
12. Cambridge International AS & A Level Chemistry 9701 syllabus for 2022, 2023 and 2024.www.cambridgeinternational.org/alevel
13. (IB) Diploma Programme (DP) curriculum. https://www.ibo.org/programmes/diploma-programme/curriculum/
14. (IB) Diploma Programme (DP) Chemistry guide. https://ibo.org/programmes/diploma-programme/curriculum/sciences/chemistry/
Պաշտոնական հրապարակման օրը` 6 հուլիսի 2023 թվական: