ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ԿՐԹՈՒԹՅԱՆ, ԳԻՏՈՒԹՅԱՆ, ՄՇԱԿՈՒՅԹԻ ԵՎ ՍՊՈՐՏԻ ՆԱԽԱՐԱՐ ՀՐԱՄԱՆ
30 մարտի 2023 թվականի N 38-Ն
ՀԱՆՐԱԿՐԹԱԿԱՆ ՈՒՍՈՒՄՆԱԿԱՆ ՀԱՍՏԱՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՈՒՄ «ՏԵԽՆՈԼՈԳԻԱ» ԱՌԱՐԿԱՅԻ 1-6-ՐԴ ԴԱՍԱՐԱՆՆԵՐԻ ԱՌԱՐԿԱՅԱԿԱՆ ՉԱՓՈՐՈՇԻՉԸ ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ
Ղեկավարվելով «Հանրակրթության մասին» օրենքի 7-րդ հոդվածի 4-րդ մասով և 30-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով`
ՀՐԱՄԱՅՈՒՄ ԵՄ
1. Հաստատել հանրակրթական ուսումնական հաստատություններում «Տեխնոլոգիա» առարկայի 1-6-րդ դասարանների առարկայական չափորոշիչը` համաձայն հավելվածի:
2. Սույն հրամանն ուժի մեջ է մտնում պաշտոնական հրապարակմանը հաջորդող օրվանից:
ՆԱԽԱՐԱՐ Ժ. ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆ
Հավելված
ՀՀ կրթության, գիտության,
մշակույթի և սպորտի նախարարի
2023 թվականի մարտի 30-ի
N 38-Ն հրամանի
ՀԱՆՐԱԿՐԹԱԿԱՆ ՈՒՍՈՒՄՆԱԿԱՆ ՀԱՍՏԱՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՈՒՄ «ՏԵԽՆՈԼՈԳԻԱ» ԱՌԱՐԿԱՅԻ 1-6-ՐԴ ԴԱՍԱՐԱՆՆԵՐԻ ՉԱՓՈՐՈՇԻՉ
ԲԱԺԻՆ 1. ՈՒՍՈՒՑՄԱՆ ՆՊԱՏԱԿՆ` ԸՍՏ ԿՐԹԱԿԱՆ ԱՍՏԻՃԱՆՆԵՐԻ
«Տեխնոլոգիա» ուսումնական առարկայի նպատակը ստեղծարար, նորարար, նախաձեռնող, ձեռնարկատիրական մտածողություն, ազգային նկարագիր ունեցող անձի ձևավորումն է, որն արվեստին ու արհեստին հաղորդակցվելու, աշխատանքի ձևերին և նորագույն տեխնոլոգիաներին տիրապետելու, ռեսուրսներն արդյունավետ տնօրինելու միջոցով ստեղծում է մարդկային կարիքներին համապատասխանող ապրանքներ, ծառայություններ և համակարգեր: «Տեխնոլոգիա» առարկան շուկայական տնտեսության պայմաններում նպաստում է սովորողների մասնագիտական կողմնորոշմանը, ձևավորում է բազմակողմանի և ներդաշնակ զարգացած անձ, նախապատրաստում է նրան ինքնուրույն կյանքի:
Առարկայի ուսուցումը նպատակաուղղված է «Հանրակրթության պետական չափորոշիչ» փաստաթղթով սահմանված հետևյալ վերջնարդյունքների ձևավորմանը:
1. Հիմնական (տարրական) դպրոցում սովորողը պետք է`
հասկանա իր առջև դրված խնդիրը, մշակի և կատարի քայլեր այն լուծելու համար,
2) դրսևորի տրամաբանական, ստեղծագործական մտածողություն, կարողանա անդրադառնալ ու արձագանքել սեփական և ուրիշների ստեղծած աշխատանքին,
3) համատեղ կամ ինքնուրույն իրականացնի պարզ հետազոտական աշխատանքներ, անի եզրակացություններ` հիմնվելով ստացված տվյալների և դիտարկումների վրա, փաստերն օգտագործի իր գաղափարները հիմնավորելու համար և ներկայացնի ստացված արդյունքը պարզ գիտական բառապաշարով.
4) իմանա, որ շրջակա աշխարհի ճանաչողության եղանակներից մեկը գիտությունն է, ներկայացնի մարդու և բնության վրա գիտության որոշ ձեռքբերումների ազդեցությունը,
5) օգտագործի ունեցած գիտելիքները և հմտությունները օբյեկտները չափելու, հաշվելու, համեմատելու, նկարագրելու, դրանց քանակական, որակական և տարածական պարզ հարաբերակցությունները գնահատելու համար.
6) ճանաչի և պատկերի որոշ երկրաչափական պատկերներ, ունենա պարզ տարածական պատկերացում,
7) ճանաչի և բերի ձեռնարկատիրական գործունեության օրինակներ.
8) դրսևորի տարրական աշխատանքային հմտություններ, անվտանգ օգտվի կենցաղային սարքերից, աշխատանքային որոշ գործիքներից և նյութերից,
9) գտնի իր սխալները և քայլեր անի դրանք ինքնուրույն կամ աջակցությամբ ուղղելու համար.
10) ճանաչի իր ընտանեկան, ազգային և քաղաքացիական պատկանելությունը. Ցուցաբերի այլ ազգերի, ավանդույթների, արժեքների նկատմամբ հետաքրքրություն և հարգանք.
11) պահպանի սեփական մարմնի խնամքի, հիգիենայի և անվտանգ վարքագծի կանոնները, ներկայացնի առողջ, բազմազան և բալանսավորված սնվելու անհրաժեշտությունը.
12) կարևորի աշխատանքը, ճանաչի տարբեր մասնագիտություններ և զբաղմունքներ, ըստ մասնագիտության աշխատանքային գործիքները և գործառույթները:
2. Հիմնական (միջին) դպրոցում սովորողը պետք է`
1) իրականացնի չափումներ, կատարի մոտավոր ու ճշգրիտ հաշվարկներ և գնահատի արդյունքները` ընտրելով և օգտագործելով համապատասխան հասկացություններ, սկզբունքներ, նյութեր և սարքավորումներ.
2) կիրառի երկրաչափական պատկերների և մարմինների մասին գիտելիքներն ամենօրյա կյանքում և հարակից ուսումնական առարկաներն ուսումնասիրելիս.
3) վերլուծի, գնահատի և առաջարկի դասակարգման, տարբերակման կամ խմբավորման չափանիշներ` ելնելով խնդրի պահանջից.
4) ներկայացնի գիտության նվաճումների` տեխնիկայի և տեխնոլոգիաների կիրառության հավանական ազդեցությունը բնության, մարդու և հասարակության վրա.
5) տարբերի ձեռնարկատիրական գործունեության տեսակները և իրականացման ձևերը, նկարագրի կորպորատիվ սոցիալական պատասխանատվությունը և սկզբունքների կիրառման անհրաժեշտությունը բիզնես գործունեության մեջ.
6) ցուցաբերի իր գործունեությունը պլանավորելու և ժամանակը արդյունավետ տնօրինելու կարողություններ.
7) դրսևորի հետազոտելու, փորձարկելու, տարբեր գործիքակազմեր համադրելու կարողություն, ուրիշների հետ համատեղ կամ ինքնուրույն մշակի և իրականացնի նախագծեր.
8) ստանա, վերլուծի, գնահատի և ներկայացնի անհրաժեշտ տվյալներ, առաջարկի վարկածներ.
9) գտնի և օգտագործի տեղեկույթ տարբեր աղբյուրներից, որոշի և բնութագրի աղբյուրի արժանահավատությունը և այն օգտագործելիս հղումներ անի.
10) արտահայտի, հիմնավորի և պաշտպանի սեփական տեսակետը և դիրքորոշումը.
11) արդյունավետ կազմակերպի իր ուսումնական գործընթացը և ավարտի աշխատանքները` առանց անմիջական վերահսկողության, կիրառի ինքնակրթության որոշ մեթոդներ.
12) ճանաչի և արժևորի իր ազգային մշակույթը, նյութական և ոչ նյութական ժառանգությունը, դրա առանձնահատկությունները և ներդրումը համաշխարհային մշակույթի մեջ.
13) դրսևորի աշխատանքային հմտություններ, կարողանա հմուտ և անվտանգ օգտագործել տարբեր սարքեր, գործիքներ և նյութեր.
14) կարողանա բացահայտել և զարգացնել իր հետաքրքրություններն ու նախասիրությունները և կատարել նախնական ինքնորոշում` հիմնվելով մասնագիտական կրթության հնարավորությունների վրա:
ԲԱԺԻՆ 2. ԱՌԱՐԿԱՅԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԲՆՈՒԹԱԳԻՐԸ
Հանրակրթության պետական չափորոշչով «Տեխնոլոգիան»` որպես ԲՏՃՄ ոլորտի պարտադիր առարկա, ուսումնասիրվում է 1-6-րդ դասարաններում, իսկ 7-12-րդ դասարաններում` «Արվեստ և արհեստ» ոլորտի մեկ ինտեգրված առարկայով: Առարկայի բովանդակությունը կառուցվում է 5 հիմնական գաղափարների վրա` գծային սկզբունքով:
«Տեխնոլոգիա» առարկայի ուսուցումը տարրական դպրոցում նպատակաուղղված է նյութերի, դրանց հատկությունների, մշակման եղանակների, մարդու կյանքում աշխատանքի դերի կարևորության, մասնագիտությունների մասին գիտելիքների ձեռքբերմանն ու ընդլայնմանը, նախնական աշխատանքային հմտությունների, աշխատանքային գործիքների գործառույթների, կենցաղային սարքերն ու գործիքներն անվտանգ կիրառելու, նյութերը մշակելու և արդյունավետ օգտագործելու հմտությունների ձևավորմանն ու զարգացմանը: Կրտսեր դպրոցականը նյութերն ուսումնասիրելու, համեմատելու, համադրելու, մշակելու, պարզ դիտարկումներ կատարելու, պրակտիկ աշխատանքի բազմազան ձևերին, ձեռարվեստի տարբեր տեսակներին տիրապետելու շնորհիվ կկարողանա նախապատրաստվել հետագա աշխատանքին:
Տարրական դասարաններում ուսումնասիրության առանցքում նյութերն են, դրանց հատկությունների ուսումնասիրությունը, մշակման եղանակների տիրապետումը (պարզից բարդ սկզբունքով): Առաջին և երկրորդ դասարաններում աշխատանքի հիմքը թուղթն է, բնական և արհեստական նյութերը: Մանածագործական նյութերով աշխատանքը սկսվում է երրորդ դասարանից, երբ երեխաներն արդեն նյութերով աշխատելու բավականաչափ փորձ կունենան և կկարողանան անվտանգ աշխատել տարբեր տեսակի ասեղներով, մկրատներով: Աշխատանքի տեսակների ընտրությունն էլ, ըստ դասարանների, նույն սկզբունքով է կատարվում. ապլիկացիա, խճանկար, օրիգամի (հարթ, ապա տարածական), մոդուլային օրիգամի, թելանկար, կոմպոզիցիա և այլն: Չորրորդ դասարանից սկսվում է ծանոթացում գծագրական պարզ գործիքներին, ձեռարվեստի տարբեր տեսակներին, դեկորատիվ-կիրառական արվեստին, հայկական զարդանախշերի իմաստային ու գաղափարական բովանդակությանը, գեղարվեստական շինվածքներ նախագծելու պարզագույն տեխնիկաներին:
«Տեխնոլոգիա» առարկայի ուսուցումը միջին դպրոցում ենթադրում է սովորողների ընդհանուր տեխնոլոգիական իրազեկություն` տեխնոլոգիական մտածողության ձևավորման նպատակով, տեխնոլոգիական գիտելիքների և կենցաղային հմտությունների ձեռքբերում: Դասավանդումը նպատակաուղղված է տարրական աշխատանքային հմտությունների ձևավորմանը, գիտության նվաճումների, բնության, մարդու և հասարակության վրա տեխնիկայի ու տեխնոլոգիաների կիրառության հավանական ազդեցության և ձեռնարկատիրության մասին սովորողի գիտելիքների ընդլայնմանը, իր գործունեությունը պլանավորելու և ժամանակն արդյունավետ տնօրինելու կարողությունների ձևավորմանը: «Տեխնոլոգիա» առարկայի ուսուցումը նաև նպաստում է սովորողների մասնագիտական կողմնորոշմանը` արհեստներին ծանոթանալու միջոցով:
ԲԱԺԻՆ 3. ՈՒՍՈՒՄՆԱՌՈՒԹՅԱՆ ԱԿՆԿԱԼՎՈՂ ՎԵՐՋՆԱՐԴՅՈՒՆՔՆԵՐԸ
3.1. Հանրակրթական հիմնական ծրագրի Տեխնոլոգիա առարկայի վերջնարդյունքները
Գ/Գ1-1 Օգտվել գծագրական գործիքներից և պիտույքներից, տարբերել
ստանդարտ ձևաչափերը:
Գ/Գ1-2 Կիրառել մասշտաբ, գծագրել երկրաչափական պատկերներ:
Գ/Գ1-3 Պրոյեկտել պարզ առարկաները երեք հարթությունների վրա:
Գ/Գ1-4 Կատարել երկրաչափական կառուցումներ, բացատրել պայմանական
նշանների իմաստը, կարդալ գծագրեր:
Գ/Գ1-5 Կառուցել պարզ եռաչափ մարմինների փռվածքներ:
Գ/Գ2-1 Տարբերել և գծել պարզ մեխանիզմների մասեր:
Գ/Գ2-2 Կիրառել գծագրի չափադրման սկզբունքները
Գ/Գ2-3 Կատարել պարզ էսքիզ և տեխնիկական նկար:
Գ/Գ2-4 Գծել պարզ մեխանիզմների մասեր:
Գ/Գ3-1 Գծել շինարարական պարզ գծագիր
Գ/Գ3-2 Տարբերել շինարարական գծագրերի սիմվոլիկ պատկերումները և
ձևավորել գծագիրը ստանդարտներին համապատասխան:
ՆԿ/ՆԿ1-1 Դասակարգել նյութերն` ըստ հատկությունների և ծագման:
ՆԿ/ՆԿ1-2 Համեմատել նյութերը, նկարագրել հատկությունները, կիրառության
բնագավառները:
ՆԿ/ՆԿ1-3 Ընտրել և օգտագործել համապատասխան նյութեր ու ռեսուրսներ
դիզայներական և նախագծային աշխատանքի համար:
ՆԿ/ՆԿ1-4 Հասկանալ, թե ինչ նշանակություն ունեն ռեսուրսների խնայողական
օգտագործումը և վերամշակումը հասարակության կայուն զարգացման
համար:
ՆԿ/ՆԿ1-5 Հիմնավորել հարթ և տարածական շինվածքներ պատրաստելու համար
համապատասխան նյութի ընտրությունը:
ՆԿ/ՆԿ2-1 Տիրապետել նյութերի մշակման եղանակներին:
ՆԿ/ՆԿ2-2 Պատրաստել շինվածքներ տարբեր տեխնիկաներով (ապլիկացիա,
օրիգամի, թելանկար և այլն)` ըստ նմուշի, ըստ նկարի կամ
գծագրի, ըստ սեփական մտահղացման:
ՆԿ/ՆԿ2-3 Ընտրել և օգտագործել համապատասխան գործիքներ և
սարքավորումներ նյութերի մշակման համար` պահպանելով
անվտանգության կանոնները:
ՆԿ/ՆԿ2-4 Տեղեկացված լինել նյութերի մշակման ընթացքում շրջակա
միջավայրին հասցվող վնասները նվազագույնի հասցնելու
անհրաժեշտության մասին:
ՆԿ/ՆԿ3-1 Տարբերել շարժում փոխանցող մեխանիզմները և դրանց սխեմատիկ
պատկերման պայմանական նշանները:
ՆԿ/ՆԿ3-2 Հավաքել տարբեր գործառույթների համար կիրառվող կառուցվածքներ
և մեխանիզմներ:
ԳԱ/ԳԱ4-1 Իմանալ լույսի, ձայնի, էլեկտրականության հետ կապված որոշ
օրինաչափություններ և երևույթներ:
ԳԱ/ԳԱ4-2 Նկարագրել էլեկտրական և էլեկտրոնային սարքերի կիրառման
բնագավառները:
Ձ/Ձ1-1 Նկարագրել ձեռնարկատիրական գործունեության էությունը և
մեկնաբանել, թե ինչպես կարելի է իրականացնել այն Հայաստանի
Հանրապետությունում:
Ձ/Ձ1-2 Հիմնավորել բիզնես գաղափարը, կազմել բիզնես պլան:
Ձ/Ձ1-3 Տարբերակել ձեռնարկատիրական գործունեության հիմնական
տեսակները:
Ձ/Ձ2-1 Իմանալ ռեսուրսներն արդյունավետ օգտագործելու կարևորությունը:
Ձ/Ձ2-2 Տարբերակել արտադրության գործոնները:
Ձ/Ձ3-1 Ներկայացնել գովազդի կանոնները, գովազդել պատրաստվածքը:
Ձ/Ձ3-2 Կատարել շուկայի հետազոտություն` պահանջարկը պարզելու
նպատակով:
ՏԿ/ՏԿ1-1 Ներկայացնել խոհանոցի կահավորանքի, խնամքի, սպասքադրման
կանոնները:
ՏԿ/ՏԿ1-2 Պատրաստել առողջ և ռացիոնալ սնունդ` պահպանելով
անվտանգության կանոնները և սանիտարահիգիենիկ պահանջները:
ՏԿ/ՏԿ1-3 Տեղեկացված լինել սննդային մակնշման և գովազդի մասին
Իմանալ տարբեր սննդատեսակների պատրաստման սկզբունքները
ՏԿ/ՏԿ1-4 Տարբերակել սննդի պատրաստման, պահպանման, վերամշակման
սկզբունքներ, հասկանալ դրանց կապը սննդարարության հետ
ՏԿ/ՏԿ2-1 Իմանալ հագուստին ներկայացվող պահանջները
ՏԿ/ՏԿ2-2 Ծանոթ լինել հայկական տարազի, զարդանախշերի ստեղծման
պատմությանը, մեկնաբանել դրանց իմաստն ու գաղափարական
բովանդակությունը:
ՏԿ/ՏԿ2-3 Ընտրել գործվածք` հագուստի գործառնությանը համապատասխան:
ՏԿ/ՏԿ2-4 Նախագծել (մոդելավորել) հագուստի պարզ տեսակներ:
ՏԿ/ՏԿ3-1 Նկարագրել անձնական հիգիենայի և վարվեցողության պարզ
կանոնները:
ՏԿ/ՏԿ3-2 Նկարագրել կենցաղային իրերի խնամքի կանոնները:
ՏԿ/ՏԿ4-1 Կազմել կենցաղային առարկաների ձևավորման քայլաշար`
պահպանելով դիզայնի սկզբունքները:
ՏԿ/ՏԿ4-2 Տիրապետել հայկական ժողովրդական արհեստներին:
ՏԿ/ՏԿ4-3 Տարբերակել ձեռարվեստի տեսակները:
ԲԱԺԻՆ 4. ԱՌԱՐԿԱՅԻ ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅԱՆ ԿԱՌՈՒՑՄԱՆ ՀԻՄՆԱԿԱՆ ՍԿԶԲՈՒՆՔՆԵՐԸ
«Տեխնոլոգիա» առարկայի ուսուցումը հիմնվում է բնության մեջ, սոցիալական միջավայրում նյութի, էներգիայի, տեղեկատվության, առարկաների փոխակերպման և դրանք մարդուն ծառայեցնելու որոշակի գործընթացների տիրապետման վրա:
Ուսուցման բովանդակությունը պայմանավորված է սովորողների կրթական կարիքներով, հետաքրքրություններով, ոչ թե սեռով:
«Տեխնոլոգիա» առարկայի ուսումնական ծրագիրը կառուցվում է 5 հիմնական գաղափարների վրա`
1) Գրաֆիկա (Գ),
2) Նյութեր և կառուցվածքներ (ՆԿ),
3) Գործընթացներ և արտադրություն (ԳԱ),
4) Ձեռնարկատիրություն (Ձ),
5) Տեխնոլոգիա և կյանք (ՏԿ):
Նշված հիմնական գաղափարները առավել հստակեցվում և կոնկրետացվում են հաջորդ երկու մակարդակներում:
._____________________________________________________________________.
|ՀԻՄՆԱԿԱՆ ԳԱՂԱՓԱՐՆԵՐ |
|_____________________________________________________________________|
|I մակարդակ |II մակարդակ |III մակարդակ |
|__________________|___________________|______________________________|
|Գրաֆիկա (Գ) |Գծագրության |Գծագրական գործիքներ, նյութեր |
| |հիմունքները (Գ1) |և պիտույքներ |
| | |______________________________|
| | |Ստանդարտ, մասշտաբ, ձևաչափեր |
| | |______________________________|
| | |Կետի և գծի պրոյեկտում |
| | |______________________________|
| | |Երկրաչափական կառուցումներ |
| | |______________________________|
| | |Առարկաների եռաչափ պատկերում և |
| | |փռվածք |
| |___________________|______________________________|
| |Տեխնիկական |Գծագրերում մեխանիզմների մասերի|
| |գծագրություն (Գ2) |պատկերում |
| | |______________________________|
| | |Չափադրման հիմնական սկզբունքներ|
| | |______________________________|
| | |Տեխնիկական նկար, էսքիզ |
| | |______________________________|
| | |Պարզ հավաքական գծագիր |
| |___________________|______________________________|
| |Շինարարական |Շինարարական գծագրերի |
| |գծագրություն (Գ3) |առանձնահատկությունները (տեսք, |
| | |հատույթ, հատակագիծ) |
| | |______________________________|
| | |Շինարարական գծագրերում |
| | |սիմվոլիկ պատկերումներ, մասշտաբ|
|__________________|___________________|______________________________|
|Նյութեր և |Նյութեր և |Նյութերի տեսակներն ու |
|կառուցվածքներ (ՆԿ)|ռեսուրսներ (ՆԿ 1) |դասակարգումը |
| | |______________________________|
| | |Նյութերի հատկությունները և |
| | |կիրառությունը |
| | |______________________________|
| | |Դեկորատիվ կիրառական |
| | |աշխատանքներում համապատասխան |
| | |նյութերի և ռեսուրսների |
| | |ընտրություն |
| | |______________________________|
| | |Նյութերի և ռեսուրսների |
| | |խնայողական, անթափոն |
| | |օգտագործում |
| |___________________|______________________________|
| |Նյութերի մշակում |Նյութերի մշակման եղանակներ` |
| |(ՆԿ 2) |կտրում, միացում, հավաքում |
| | |______________________________|
| | |Նյութերի մշակման ճիշտ եղանակի |
| | |ընտրություն |
| |___________________|______________________________|
| |Կառուցվածքներ և |Պարզագույն մեխանիզմներ |
| |մեխանիզմներ (ՆԿ 3) |______________________________|
| | |Տարբեր նպատակների ծառայող |
| | |մեխանիզմների կառուցվածքներ |
| | |______________________________|
| | |Շարժման փոխանցման և |
| | |ղեկավարման համար նախատեսված |
| | |մեխանիզմներ |
|__________________|___________________|______________________________|
|Գործընթացներ և |Գործիքներ և |Նյութերի մշակման համար |
|արտադրություն (ԳԱ)|սարքավորումներ |նախատեսված գործիքների և |
| |(ԳԱ 1) |սարքավորումների անվտանգ |
| | |շահագործում |
| | |______________________________|
| | |Նախագծային աշխատանքների համար |
| | |անհրաժեշտ գործիքների և |
| | |սարքավորումների ճիշտ |
| | |ընտրություն |
| |___________________|______________________________|
| |Արտադրական |Տարբեր ոլորտների արտադրական |
| |գործընթաց (ԳԱ 2) |գործընթացներ (ծանր և թեթև |
| | |արդյունաբերություն, |
| | |գյուղատնտեսություն և այլն) |
| | |______________________________|
| | |Արտադրական գործընթացի |
| | |կազմակերպման համար անհրաժեշտ |
| | |մասնագիտական հմտություններ |
| |___________________|______________________________|
| |Նախագծի |Նախագծային աշխատանքների |
| |կազմակերպում (ԳԱ 3)|պլանավորում (քայլաշարի |
| | |մշակում), կազմակերպում, |
| | |վերահսկում և բարելավում |
| | |______________________________|
| | |Նախագծային փաստաթղթերի մշակում|
| |___________________|______________________________|
| |Ավտոմատացման տարրեր|Մեխանիկական, էլեկտրական, |
| |(ԳԱ 4) |պնևմատիկ, էլեկտրոնային |
| | |վերահսկիչ համակարգեր |
| | |______________________________|
| | |Ավտոմատացման վերահսկում |
|__________________|___________________|______________________________|
|Ձեռնարկատիրություն|Ձեռնարկատիրական |Ձեռնարկատեր և |
|(Ձ) |գործունեություն |ձեռնարկատիրություն |
| |(Ձ 1) |______________________________|
| | |Ապրանքներ և ծառայություններ |
| | |______________________________|
| | |Նորարարություն և |
| | |ստեղծարարություն |
| | |______________________________|
| | |Բիզնես գաղափար |
| | |______________________________|
| | |Բիզնես պլան |
| | |______________________________|
| | |Ձեռնարկատիրական գործունեության|
| | |հիմնական տեսակները |
| | |______________________________|
| | |Ավանդական և սոցիալական |
| | |ձեռնարկատիրություն |
| |___________________|______________________________|
| |Ռեսուրսների |Ռեսուրսների արդյունավետ |
| |կառավարում (Ձ 2) |օգտագործում |
| | |______________________________|
| | |Արտադրության գործոններ |
| |___________________|______________________________|
| |Շուկայավարում (Ձ 3)|Շուկայի հետազոտություն |
| | |______________________________|
| | |Գովազդ |
|__________________|___________________|______________________________|
|Տեխնոլոգիա և |Սննդի պատրաստում |Խոհանոցի կահավորանք և խնամք, |
|կյանք (ՏԿ) |(ՏԿ 1) |տեխնիկայի անվտանգ շահագործում,|
| | |սպասքադրում |
| | |______________________________|
| | |Առողջ սննդի հիմնական |
| | |սկզբունքներ: Սննդային |
| | |սովորություններ |
| | |______________________________|
| | |Սննդի անվտանգություն և |
| | |հիգիենա |
| | |Սննդային մակնշում և գովազդ |
| | |______________________________|
| | |Սննդի պատրաստման, պահպանման, |
| | |վերամշակման սկզբունքներ, դրանց|
| | |կապը սննդարարության հետ |
| |___________________|______________________________|
| |Հագուստի նախագծում |Հագուստին ներկայացվող |
| |և մոդելավորում |պահանջներ |
| |(ՏԿ 2) |______________________________|
| | |Տարազ` ազգային |
| | |հագուստ-զարդարանք |
| | |______________________________|
| | |Գործվածքի ընտրություն |
| | |______________________________|
| | |Հագուստի մոդելավորում |
| | |______________________________|
| | |Նորաձևության միտումներ |
| |___________________|______________________________|
| |Կենցաղ և ընտանիք |Անձնական հիգիենայի, |
| |(ՏԿ 3) |վարվեցողության պարզ կանոններ |
| | |______________________________|
| | |Կենցաղային իրերի խնամք |
| | |______________________________|
| | |Ընտանեկան բյուջե |
| |___________________|______________________________|
| |Դիզայն և կիրառական|Հագուստի, ինտերիերի, |
| |արհեստներ (ՏԿ 4) |կենցաղային առարկաների |
| | |ձևավորում |
| | |______________________________|
| | |Հայկական ժողովրդական արհեստներ|
| | |և դեկորատիվ կիրառական արվեստ |
| | |______________________________|
| | |Նյութերի գեղարվեստական մշակում|
| | |______________________________|
| | |Դիզայն |
| | |______________________________|
| | |Մասնագիտական կողմնորոշում |
._____________________________________________________________________.
Աշխարհի ճանաչողության միասնական մեթոդաբանական հիմքերի ապահովման նպատակով առարկայի բովանդակությունը կառուցվում է նաև մի շարք ընդհանրական խաչվող հասկացությունների հենքի վրա: Դրանք առանցքային հասկացություններ են, որոնք օգնելու են սովորողներին միավորելու, փոխկապակցելու տարբեր առարկաներից ձեռք բերած գիտելիքները աշխարհի մասին ամբողջական պատկերացում ձևավորելու նպատակով:
Այդ հասկացությունների լուսաբանմանը պետք է մեծ ուշադրություն դարձվի հանրակրթական դպրոցի բոլոր աստիճաններում, այդ թվում նաև «Տեխնոլոգիա» առարկայի բովանդակությունը ձևավորելիս: Առանձնացվում են հետևյալ խաչվող հասկացությունները.
1) Օրինաչափություն
2) Պատճառ և հետևանք
3) Մասշտաբ, համամասնություն, քանակ
4) Կառուցվածք և գործառույթ
5) Համակարգ և մոդել
6) Էներգիա, նյութ
7) Կայունություն և փոփոխություն
8) Անհատ և հարաբերություններ
9) Անհատական և մշակութային արժեհամակարգ
ԲԱԺԻՆ 5. ՈՒՍՈՒՄՆԱԿԱՆ ԳՈՐԾԸՆԹԱՑԻ ՈՒՍՈՒՄՆԱՄԵԹՈԴԱԿԱՆ ԵՎ ՆՅՈՒԹԱՏԵԽՆԻԿԱԿԱՆ ԱՋԱԿՑՈՒԹՅԱՆ ՆԿԱՐԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆԸ
«Տեխնոլոգիա» առարկայի ուսուցման գործընթացում կիրառվում են ուսումնական գործունեության հետևյալ տեսակները.
- տեսական գիտելիքների ձեռքբերում,
- գործնական աշխատանքներ,
- հետազոտություններ, ուսումնասիրություններ,
- ստեղծագործական (դիզայներական) նախագծերի իրականացում:
Առանձնակի կարևորություն է տրվում սովորողների ստեղծագործական, նախագծային գործունեությանը: Տեսական ուսուցմանը հատկացվում է ընդհանուր ժամաքանակի 25 -30%-ը:
«Տեխնոլոգիա» առարկան բնագիտական, տեխնոլոգիական, ճարտարագիտական առարկաները և մաթեմատիկան (ԲՏՃՄ) ինտեգրող կարևոր օղակ է: Բնագիտական թեմաների արդյունավետ ուսուցման համար կարևոր գործոն կարող են լինել ինտեգրված գործնական աշխատանքները: Առարկայի ուսուցումը հիմնականում իրականացվում է գործնական աշխատանքների միջոցով, ինչը ենթադրում է, որ դասի ընթացքում դասարանը պետք է բաժանվի երկու խմբի: Նպատակահարմար է, որ բաժանումը լինի ըստ նախասիրությունների, հետաքրքրությունների, դպրոցի և համայնքի հնարավորությունների, այլ ոչ ըստ սեռի:
«Տեխնոլոգիայի» ուսուցման գործընթացում հաշվի են առնվում յուրաքանչյուր սովորողին, այդ թվում` կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք ունեցող (ԿԱՊԿՈՒ) երեխաներին ներկայացվող պահանջները` անհատական մոտեցում ցուցաբերելով նրանց առանձնահատկություններին, կարողություններին, հմտություններին և կարիքներին, ստեղծելով համապատասխան պայմաններ:
ԲԱԺԻՆ 6. ՈՒՍՈՒՄՆԱՌՈՒԹՅԱՆ ԱԿՆԿԱԼՎՈՂ ՎԵՐՋՆԱՐԴՅՈՒՆՔՆԵՐԻ ԳՆԱՀԱՏՈՒՄԸ
Համաձայն Հանրակրթության պետական չափորոշչի` 1-4-րդ դասարաններում և 5-րդ դասարանի առաջին կիսամյակում միավորային գնահատում չի իրականացվում: Ընթացիկ գնահատումը կատարվում է բնութագրման միջոցով, իսկ, որպես տարեկան ամփոփիչ գնահատական, կրթության պետական կառավարման լիազորված մարմնի սահմանած կարգի համաձայն, կազմվում է յուրաքանչյուր սովորողի առաջադիմության բնութագիրը:
Միավորային գնահատումը կիրառվում է հինգերորդ դասարանի երկրորդ կիսամյակից:
«Տեխնոլոգիա» առարկայի համար 5-րդ դասարանի 2-րդ կիսամյակի և 6-րդ դասարանի 1-ին և 2-րդ կիսամյակների համար ստուգման ձև կարող է լինել կիսամյակի ընթացքում կատարված ստեղծագործական նախագծի պաշտպանությունը:
Պաշտոնական հրապարակման օրը` 3 ապրիլի 2023 թվական: