ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԿԱՌԱՎԱՐՈՒԹՅԱՆ ՆԻՍՏԻ
ԱՐՁԱՆԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆԻՑ ՔԱՂՎԱԾՔ
4 մարտի 2010 թվականի N 8
14. ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆՈՒՄ ՆԱԽՆԱԿԱՆ ՄԱՍՆԱԳԻՏԱԿԱՆ (ԱՐՀԵՍՏԱԳՈՐԾԱԿԱՆ) ԵՎ ՄԻՋԻՆ ՄԱՍՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ԿՐԹՈՒԹՅԱՆ ԵՎ ՈՒՍՈՒՑՄԱՆ ՄԱՍՆԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԵՎ ՈՐԱԿԱՎՈՐՈՒՄՆԵՐԻ` ԿԱՐՈՂՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՁԵՎԱՎՈՐՄԱՆԸ ՄԻՏՎԱԾ ՊԵՏԱԿԱՆ ԿՐԹԱԿԱՆ ՉԱՓՈՐՈՇԻՉՆԵՐԻ ՄՇԱԿՄԱՆ ԵՎ ՆԵՐԴՐՄԱՆ ՀԱՅԵՑԱԿԱՐԳԻՆ ՈՒ ԳՈՐԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՑԱՆԿԻՆ ՀԱՎԱՆՈՒԹՅՈՒՆ ՏԱԼՈՒ ՄԱՍԻՆ
Հավանություն տալ Հայաստանի Հանրապետությունում նախնական մասնագիտական (արհեստագործական) և միջին մասնագիտական կրթության և ուսուցման մասնագիտությունների և որակավորումների` կարողությունների ձևավորմանը միտված պետական կրթական չափորոշիչների մշակման և ներդրման հայեցակարգին ու գործողությունների ցանկին` համաձայն NN 1 և 2 հավելվածների:
ՍՏՈՐԱԳՐՎԵԼ Է ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԱՐՉԱՊԵՏԻ ԿՈՂՄԻՑ
2010 ԹՎԱԿԱՆԻ ՄԱՐՏԻ 11-ԻՆ
Հավելված N 1
ՀՀ կառավարության
2010 թվականի մարտի 4-ի
N 8 արձանագրային որոշման
ՀԱՅԵՑԱԿԱՐԳ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆՈՒՄ ՆԱԽՆԱԿԱՆ ՄԱՍՆԱԳԻՏԱԿԱՆ (ԱՐՀԵՍՏԱԳՈՐԾԱԿԱՆ) ԵՎ ՄԻՋԻՆ ՄԱՍՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ԿՐԹՈՒԹՅԱՆ ԵՎ ՈՒՍՈՒՑՄԱՆ ՄԱՍՆԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԵՎ ՈՐԱԿԱՎՈՐՈՒՄՆԵՐԻ` ԿԱՐՈՂՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՁԵՎԱՎՈՐՄԱՆԸ ՄԻՏՎԱԾ ՊԵՏԱԿԱՆ ԿՐԹԱԿԱՆ ՉԱՓՈՐՈՇԻՉՆԵՐԻ ՄՇԱԿՄԱՆ ԵՎ ՆԵՐԴՐՄԱՆ
1. ՆՊԱՏԱԿԸ
Նախնական մասնագիտական (արհեստագործական) և միջին մասնագիտական կրթության մասնագիտությունների պետական կրթական չափորոշիչները սահմանում են պահանջներ նախնական մասնագիտական (արհեստագործական) և միջին մասնագիտական կրթության արդյունքում շրջանավարտների մոտ անձի պահանջներին և աշխատաշուկայի պահանջներին համապատասխանող կարողությունների ձևավորման նկատմամբ:
Հայաստանի Հանրապետությունում նախնական մասնագիտական (արհեստագործական) և միջին մասնագիտական կրթության մասնագիտությունների ճնշող մեծամասնության գծով կրթությունն իրականացվում է ուսումնական պլաններով, որոնց հիմքում, ըստ էության, ընկած չեն պահանջներ` պատրաստվող մասնագետների կարողությունների (ի՛նչ պետք է նրանք իմանան, ի՛նչ հասկանան և ի՛նչ կարողանան անել) նկատմամբ, որն առաջացնում է անհամապատասխանություն շրջանավարտների իրական մասնագիտական ունակությունների և դրանց նկատմամբ աշխատաշուկայի պահանջների միջև: Սա իր հերթին բերում է շրջանավարտների կրթության ցածր որակի և հետագա զբաղվածության ապահովման ցածր մակարդակի:
«ՀՀ նախնական մասնագիտական (արհեստագործական) և միջին մասնագիտական կրթության և ուսուցման մասնագիտությունների և որակավորումների` կարողությունների ձևավորմանը միտված պետական կրթական չափորոշիչների մշակման ու ներդրման հայեցակարգի» (այսուհետև` Հայեցակարգ) անհրաժեշտությունը պայմանավորված է ՀՀ կառավարության կողմից հավանության արժանացած «Հայաստանի Հանրապետության նախնական մասնագիտական (արհեստագործական) և միջին մասնագիտական կրթության զարգացման հայեցակարգ»-ի 2009-2011 թթ. միջոցառումների ծրագրով: Հայեցակարգի նպատակն է նախանշել մասնագիտական (արհեստագործական) և միջին մասնագիտական կրթության և ուսուցման (այսուհետև` ՄԿՈՒ) որակավորումների և մասնագիտությունների` կարողությունների ձևավորմանը միտված պետական կրթական չափորոշիչների մշակման ու ներդրման հիմնական սկզբունքներն ու մեխանիզմները, որոնց սահմանումը և հետագա իրականացումը կնպաստի ՄԿՈՒ ոլորտի ուսումնական գործընթացի կանոնակարգման և, արդյունքում, կրթության որակի բարձրացմանը:
Սույն Հայեցակարգը ներառում է.
ա) կարողությունների ձևավորմանը միտված (կարողութենամետ) կրթական չափորոշիչների (այսուհետև` չափորոշիչներ) առանձնահատկությունների ու գիտելիքների ձևավորմանը միտված չափորոշիչների նկատմամբ առավելությունների վերլուծությունը,
բ) չափորոշիչների մշակման համար անհրաժեշտ նախապայմանները,
գ) չափորոշիչների մշակման սկզբունքները,
դ) չափորոշիչների մշակող փորձագետների աշխատանքային խմբի կազմի ու դրա ձևավորման սկզբունքներն ու մեխանիզմները,
ե) չափորոշիչների մշակման գործընթացի համար անհրաժեշտ գործողությունները, դրանց իրականացման մեխանիզմները,
զ) չափորոշիչների նախագծերի փորձաքննության առավել արդյունավետ մեխանիզմներն ու գնահատման չափանիշները,
է) չափորոշիչների ներդրման գործընթացի փուլերը, դրանց վերանայման անհրաժեշտության հիմնավորումները:
Հայեցակարգի մշակման համար օգտագործվել են համապատասխան միջազգային առաջավոր փորձը, ընդունված մոտեցումներն ու սկզբունքները, հաշվի են առնվել ՄԿՈՒ վերջին զարգացումները:
2. ԻՐԱՎԻՃԱԿԸ ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ
2.1. Խնդիրների կարևորությունը
Մասնագիտական կրթության որակն ապահովելու և աշխատաշուկայի կարիքները բավարարելու նպատակով ուսումնառության ողջ գործընթացը պետք է նպատակաուղղված լինի պատրաստվող մասնագետի մասնագիտական բնութագրի նկատմամբ նախապես սահմանված պահանջների բավարարմանը` որոշակի կրթական խնդիրներ լուծելու և կրթական նպատակների հասնելու միջոցով: Այդպիսի պահանջներ սահմանում են կրթական չափորոշիչները, որոնք թեև կարող են տարբեր բնույթ կամ կառուցվածք ունենալ, սակայն դրանց հիմնական նպատակն է սահմանել միասնական, կատարման համար պարտադիր պահանջներ` կրթության արդյունքի նկատմամբ, ուղենիշ ծառայել ողջ ուսումնական գործընթացի կազմակերպման և իրականացման համար: Միաժամանակ, ինչպես ցույց է տալիս միջազգային առաջավոր փորձը, չափորոշիչը չպետք է կաշկանդի ո՛չ ուսումնական գործընթաց կազմակերպողին, ո՛չ էլ սովորողին դասավանդման կամ ուսումնառության եղանակների, ձևերի ու մեթոդների ընտրության, ուսումնական գործընթացի կազմակերպման տեսանկյունից: Սա նշանակում է, որ չափորոշիչները պետք է միտված լինեն կրթական արդյունքներին (շրջանավարտի կարողությունների ձևավորմանը), այլ ոչ թե ներդրումներին (ինչ գիտելիքներ հաղորդել սովորողին, ինչ ժամաքանակ ծախսել դրա վրա, ինչ ռեսուրսներ ներդնել և այլն): Վերջիններս պետք է բխեն չափորոշիչների պահանջներից և ուղղված լինեն դրանց առավել արդյունավետ ու արդյունավոր բավարարմանը:
Թե վերջին շրջանում այս հարցում տեղի են ունեցել որոշակի դրական տեղաշարժեր` փոխվել է չափորոշիչների դերի ընկալումը, սկսել է սովորողների մոտ կարողությունների ձևավորմանը միտված պետական կրթական չափորոշիչների մշակումը` նոր ձևաչափով, ձևավորվել է որոշակի մտավոր ներուժ, սակայն դեռևս բացակայում են կարողութենամետ չափորոշիչների մշակման ու ներդրման միասնական ընդհանուր քաղաքականությունը, սկզբունքներն ու համակարգված մեխանիզմները: Այդ իսկ պատճառով կարևորվում է այս խնդիրների` լուծումներ առաջարկող հայեցակարգային փաստաթղթի մշակումն ու հաստատումը, որը հիմք կդառնա հետագայում Հայաստանում չափորոշիչների մշակման, ներդրման ու պարբերական վերանայման բնականոն գործընթացի համար:
2.2. ՄԿՈՒ չափորոշիչների սահմանումն ու բովանդակությունը
Հայաստանի Հանրապետությունում առաջին անգամ «կրթական չափորոշիչ» հասկացությունը օրենսդրորեն սահմանվել է 1999 թ. ապրիլի 14-ին ընդունված «Կրթության մասին» ՀՀ օրենքով, որի 3-րդ հոդվածը տալիս է չափորոշչի սահմանումը. «Պետական կրթական չափորոշիչ` նորմատիվ, որը սահմանում է կրթական ծրագրերի բովանդակության պարտադիր նվազագույնը, սովորողների ուսումնական բեռնվածության առավելագույն ծավալը և շրջանավարտներին ներկայացվող որակական պահանջները», իսկ 9-րդ հոդվածը սահմանում է, «Հայաստանի Հանրապետությունում սահմանվում և հրապարակվում են պետական կրթական չափորոշիչներ, որոնք շրջանավարտների կրթության մակարդակի և որակավորման գնահատման հիմք են` անկախ նրանց ստացած կրթության ձևից և ուսումնական հաստատության կազմակերպական-իրավական ձևից»:
Ավելի ուշ Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունն իր 2001 թ. հունվարի 16-ի N 24 որոշմամբ հաստատեց միջին մասնագիտական կրթության պետական ընդհանուր չափորոշիչը, որի 1-ին կետը սահմանում է.
«ա) միջին մասնագիտական կրթության ծրագրերի բովանդակության պարտադիր նվազագույնը
բ) միջին մասնագիտական ուսումնական հաստատության սովորողների ուսումնական բեռնվածության առավելագույն ծավալը
գ) միջին մասնագիտական կրթության շրջանավարտներին ներկայացվող որակական պահանջները»:
Այսպիսով, ո՛չ օրենքով, ո՛չ էլ ընդհանուր չափորոշչով սահմանված հատկանիշները ակնհայտորեն չեն սահմանում կրթական չափորոշչի էությունը, մոտեցումները, դրանցով սահմանվող պահանջները: Վերը բերված կետերից առաջին երկուսը «ներդրումային» բնույթ են կրում, այսինքն նախատեսում են պահանջներ կրթական ներդրումների (ուսուցանվող նյութ և ժամաքանակ) նկատմամբ, իսկ երրորդը, թեև որոշակի հղում է կատարում արդյունքին` շրջանավարտներին ներկայացվող որակական պահանջներին, սակայն չի բացահայտում, թե ինչի նկատմամբ պետք է սահմանվեն պահանջներ, և չի անդրադառնում պատրաստվող մասնագետների մոտ կարողությունների ձևավորման պահանջին:
Այս խնդրում որոշակի հստակություն են մտցնում Հայաստանի Հանրապետության կրթության և գիտության նախարարի 13.05.2004 թ. N 318-Ն հրամանով հաստատված միջին և նախնական մասնագիտական կրթության մասնագիտությունների պետական կրթական չափորոշիչների բաղադրիչները, որոնք սակայն զերծ չեն նույն ներդրումային մոտեցումից. առավել մեծ շեշտադրում է արվում մասնագետի պատրաստման ընթացքի (սկսած ընդունելությունից` մինչև նյութատեխնիկական ապահովում), այլ ոչ արդյունքների վրա:
Այսպիսի ներդրումային և գիտելիքների հաղորդմանն ուղղված մոտեցման թույլ կողմն այն է, որ ուսումնական գործընթացի անգամ կատարյալ կազմակերպման պարագայում երաշխավորված չէ վերջնական արդյունքի ապահովումը, այն է` սովորողի կողմից անհրաժեշտ նյութի յուրացումը, և հստակեցված չեն դրա ստուգման մեխանիզմները: Դեռ ավելին, նախատեսված նյութի անգամ լիովին յուրացումը դեռևս չի նշանակում ստացած գիտելիքների (տեղեկատվության) գործնական կիրառման կարողություն, որի անհրաժեշտությունն առաջանում է աշխատավայրում:
Այս խնդիրն իր լուծումը կարող է գտնել, եթե անդրադառնանք մասնագիտական կրթության հիմնական նպատակին, որն է` անձի պատրաստումը որոշակի մասնագիտության ու զբաղմունքի շրջանակներում կոնկրետ աշխատանքային խնդիրների լուծման համար:
ՄԿՈՒ յուրաքանչյուր մասնագիտության որակավորման դեպքում վերը նշված կրթական նպատակը պետք է մեկնաբանված ու ներկայացված (վերծանված) լինի որոշակի հատուկ պահանջների տեսքով: Այս պահանջներն ընդհանուր առմամբ պետք է վերաբերեն սովորողների գիտելիքներին, ունակություններին ու հմտություններին, ինչպես նաև մոտեցումներին, վերաբերմունքին, արժեքներին ու շարժառիթներին, որոնք պետք է ձևավորվեն ուսումնառության ընթացքում, և ծառայեն նրանց ոչ միայն մասնագիտական զարգացմանն ու առաջխաղացմանը, այլև առօրյա կյանքում ու հասարակության մեջ ակտիվ ու լիարժեք ընդգրկմանը (վերջինս արդեն վերաբերում է կրթության մեկ այլ նպատակի` «համակողմանիորեն զարգացած, հայրենասիրության, պետականության և մարդասիրության ոգով դաստիարակված անձի ձևավորման» հետ: Պահանջներ պետք է սահմանվեն նաև կայունության և փոխանցելիության, ինչպես նաև ցկյանս կրթության համատեքստում կիրառելիության տեսանկյունից:
Կրթական չափորոշիչներն, այսպիսով, ծառայում են կրթական նպատակները կարողությունների նկատմամբ հստակ պահանջների տեսքով սահմանելուն: Չափորոշիչները նախատեսում են կարողություններ, որոնք սովորողները ձեռք են բերում, եթե ուսումնառության արդյունքները համարվում են ապահովված:
Կրթական չափորոշիչը, փաստորեն, որոշակի խնդիրների («ուսումնառության արդյունքներ») և ստուգման պահանջների (»կատարման չափանիշներ») տեսքով ներկայացված` ուսումնական գործընթացից ակնկալվող արդյունքների ամբողջություն է:
2.3. Հայաստանի Հանրապետությունում չափորոշիչների մշակման գործընթացի
առկա վիճակը
Հայաստանի Հանրապետության միջին մասնագիտական կրթության պետական կրթական չափորոշիչների մշակման գործընթացն սկսվել է 2005 թ., Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2003 թ. օգոստոսի 14-ի N 1079-Ն որոշմամբ մասնագիտական կրթության մասնագիտությունների պետական կրթական չափորոշիչների ձևավորման և հաստատման կարգը հաստատելուց հետո: Այն մասնավորապես սահմանում էր տարբեր կառույցների իրավասություններն այս գործընթացի տարբեր տարրերի (չափորոշչի բաղադրիչների սահմանում, մասնագիտական խորհուրդների և աշխատանքային խմբերի ձևավորում, չափորոշչի նախագծի մշակում, հաստատում) նկատմամբ:
2005-2007 թթ. ընթացքում Հայաստանի Հանրապետության կրթության և գիտության նախարարի համապատասխան հրամաններով հաստատվել է միջին մասնագիտական կրթության երկու տասնյակ չափորոշիչ, որոնց ցանկը բերված է ստորև ներկայացված աղյուսակում.
._____________________________________________________________________.
|Հ/Հ|Դասիչը| Մասնագիտությունը | Հրամանը |
|___|______|___________________________________|______________________|
|1 |0402 |Մանկաբարձական գործ |25.01.2005 թ. N 23-Ն |
|___|______|___________________________________|______________________|
|2 |0405 |Դեղագործություն |25.01.2005 թ. N 23-Ն |
|___|______|___________________________________|______________________|
|3 |0406 |Քույրական գործ |25.01.2005 թ. N 23-Ն |
|___|______|___________________________________|______________________|
| |0407 |Լաբորատոր ախտորոշում |25.01.2005 թ. N 23-Ն |
|___|______|___________________________________|______________________|
|4 |0410 |Բուժական կոսմետոլոգիա |11.01.2006թ., N 08-Ա/Ք|
|___|______|___________________________________|______________________|
|5 |0411 |Բուժական մերսում |04.11.2006թ. N 481-Ա/Ք|
|___|______|___________________________________|______________________|
|6 |0415 |Քույրական գործի կազմակերպում |25.01.2005 թ. N 23-N |
|___|______|___________________________________|______________________|
|7 |0416 |Ատամնատեխնիկական գործ |25.01.2005 թ. N 23-N |
|___|______|___________________________________|______________________|
|8 |0501 |Գործիքային կատարողական արվեստ |02.06.2005 թ. N 294-Ն |
| | |(ըստ գործիքների տեսակների) | |
|___|______|___________________________________|______________________|
|9 |0502 |Երգեցողություն |02.06.2005 թ. N 294 |
|___|______|___________________________________|______________________|
|10 |0503 |Երգչախմբավարություն |02.06.2005 թ. N 294 |
|___|______|___________________________________|______________________|
|11 |0504 |Երաժշտության տեսություն |02.06.2005 թ. N 294 |
|___|______|___________________________________|______________________|
|12 |0512 |Գեղանկարչություն |10.08.2006թ. N 668-Ա/Ք|
|___|______|___________________________________|______________________|
|13 |0513 |Քանդակագործություն |10.08.2006թ. N 668-Ա/Ք|
|___|______|___________________________________|______________________|
|14 |0514 |Դիզայն (ըստ ճյուղերի) |10.08.2006թ. N 668-Ա/Ք|
|___|______|___________________________________|______________________|
|15 |0515 |Զարդային-կիրառական արվեստ և |10.08.2006թ. N 668-Ա/Ք|
| | |ժողովրդական արհեստներ | |
|___|______|___________________________________|______________________|
|16 |2710 |Կաթի և կաթնամթերքի տեխնոլոգիա |07.06.2007թ. N 550-Ա/Ք|
|___|______|___________________________________|______________________|
|17 |2711 |Հանրային սննդամթերքի տեխնոլոգիա |31.07.2007թ. N 700-Ա/Ք|
|___|______|___________________________________|______________________|
|18 |2808 |Հագուստի մոդելավորում և նախագծում |16.04.2007թ. N 298-Ա/Ք|
|___|______|___________________________________|______________________|
|19 |2809 |Հագուստի պատրաստման տեխնոլոգիա |16.04.2007թ. N 298-Ա/Ք|
|___|______|___________________________________|______________________|
|20 |2819 |Սպառողական ապրանքների որակի |16.04.2007թ. N 298-Ա/Ք|
| | |փորձաքննություն | |
._____________________________________________________________________.
Այս չափորոշիչներից մի քանիսը (հատկապես առողջապահական մասնագիտություններինը), թեև որոշակի հղումներ են կատարում շրջանավարտի կարողություններին, սակայն վերջիններս ներկայացված չեն ուսումնառության արդյունքների տեսքով, որոնք ենթակա կլինեին հստակ և օբյեկտիվ ստուգման (օրինակ` «կարողանա իրագործել և փաստագրել քույրական գործընթացի առանձին փուլերը», «կարողանա գնահատել դեղորայքի ազդեցությունը յուրաքանչյուր հիվանդի վրա» և այլն): Բացի այդ, այս պահանջները բերված են` ըստ առարկաների, այլ ոչ թե` ըստ կարողությունների մոդուլների: Վերջիններս են, որ ապահովում են կրթության արդյունքի (ելքի) անմիջական համապատասխանությունը որևէ կոնկրետ աշխատավայրում` աշխատանքային դերի կամ զբաղմունքի շրջանակներում աշխատակցից պահանջվող կարողություններին, կամ այլ խոսքով ասած, այն, որ շրջանավարտն ունակ է հաջողությամբ կատարել տվյալ զբաղմունքի բնութագրով (մասնագիտական չափորոշչով) սահմանված պարտականությունները:
Բացի այդ, այս չափորոշիչները կառուցված են առարկաների կամ դասընթացների տեսանկյունից և խստորեն սահմանում են ոչ միայն դրանց ժամաքանակը, այլև թեմատիկ բովանդակությունը, այսինքն` կրկին հիմնված են ներդրումների վրա` միաժամանակ չսահմանելով հստակ արդյունքներ և դրանց ստուգման չափանիշներ:
Փաստորեն այս ձևաչափը ուսումնառության ընթացքում անհատի համար չի ապահովում կարողությունների, ունակությունների և հմտությունների ձևավորում և լիարժեք չի բավարարում մասնագետին ներկայացվող արդի պահանջները:
Սա էր պատճառը, որ անհրաժեշտություն առաջացավ վերանայել չափորոշիչների կառուցվածքը և ընդհանրապես մոտեցումը դրանցով սահմանվող պահանջների նկատմամբ, և 2009 թվականին մշակվեց նախնական և միջին մասնագիտական կրթության պետական կրթական չափորոշչի նոր ձևաչափը, որը հաստատվեց Հայաստանի Հանրապետության կրթության և գիտության նախարարի 04.09.2009 թ. N 772-Ն հրամանով: Այն ամբողջովին միտված է սովորողների մոտ կարողությունների ձևավորմանը և կառուցված է մոդուլային սկզբունքով:
Արդեն իսկ ձևաչափի համաձայն, Հայաստանի Հանրապետության կրթության և գիտության նախարարության Կրթության ազգային ինստիտուտի Մասնագիտական կրթության և ուսուցման զարգացման ազգային կենտրոնի (ՄԿՈՒԶԱԿ) կողմից մշակվեցին նախնական մասնագիտական (արհեստագործական) և միջին մասնագիտական կրթության 56 մասնագիտության պետական կրթական չափորոշիչներ, որոնք հետագայում հաստատվեցին Հայաստանի Հանրապետության կրթության և գիտության նախարարի համապատասխան հրամաններով:
Չափորոշիչների մշակումն իրականացվեց 5-8 մարդուց կազմված աշխատանքային խմբերի կողմից: Այդ խմբերում ընդգրկվեցին տնտեսության համապատասխան ոլորտների կազմակերպություններում աշխատող մասնագետներ, գործատուներ, անհատ ձեռներեցներ, ուսումնական հաստատությունների ներկայացուցիչներ: Այս մասնագետներն անցան 15-օրյա (90 ժամ) համակարգված ուսուցում նախապես մշակված ծրագրով, որը ներառում էր թեմաներ` Հայաստանում գործող համապատասխան իրավական դաշտի, զբաղմունքների դասակարգչի ու մասնագիտական չափորոշիչների, կարողութենամետ կրթական չափորոշիչների դերի, նշանակության ու մշակման մեթոդաբանության, մոդուլային ուսումնական պլանների կազմման ու մոդուլային ուսուցման իրականացման, թիմային աշխատանքի և հաղորդակցման հմտությունների և մի շարք այլ կարևոր հարցերի վերաբերյալ:
Հաշվի առնելով, որ բացակայում էին համապատասխան մասնագիտական չափորոշիչները` աշխատանքային խմբի անդամների առջև խնդիր դրվեց նույն հանձնառության շրջանակներում մշակել նաև համապատասխան զբաղմունքների բնութագրերը: Յուրաքանչյուր չափորոշչի նախագիծ անցավ գործատուների կողմից առաջադրված անկախ մասնագետների փորձաքննություն, ինչը նպաստեց չափորոշիչների նախագծերի բարելավմանը և դրանցով` կարողությունների նկատմամբ սահմանված պահանջների ճշգրտման ու հստակեցմանը:
Չափորոշիչների մշակման աշխատանքների` ՄԿՈՒԶԱԿ-ի կողմից իրականացված ընթացիկ համակարգումը ապահովեց, որ դրանք ընթանան ճիշտ ուղղությամբ, ոչ միայն չշեղվեն սահմանված ժամանակացույցից, այլև պահպանվեն նախապես որդեգրված մոտեցումներն ու սահմանված պահանջները, երաշխավորվի դրանց կառուցվածքային և մեթոդաբանական միասնականությունը:
2.4. Չափորոշիչների մշակման և ներդրման ձեռքբերումներն ու առկա
խնդիրները
Ներկայումս չափորոշիչների մշակման ու ներդրման գործընթացում արձանագրվել է որոշակի առաջընթաց, որի արդյունքներն են`
ա) մասամբ ձևավորված է չափորոշիչների մշակման իրավական դաշտը
բ) մշակված ու Հայաստանի Հանրապետության կրթության և գիտության նախարարի կողմից հաստատված է նախնական և միջին մասնագիտական կրթության կարողությունների ձևավորմանը միտված կրթական չափորոշչի ձևաչափը
գ) մշակված է զբաղմունքի բնութագրի օրինակելի ձևաչափը
դ) մշակված են մի շարք մասնագիտությունների կարողութենամետ չափորոշիչներ
ե) ստեղծվել է չափորոշիչների մշակման գործընթացի կազմակերպման համար պատասխանատու կառույց` ՄԿՈՒԶԱԿ-ը
զ) ստեղծվել է սոցիալական գործընկերության սկզբունքներին համաձայն գործող մասնագիտական կրթության և ուսուցման զարգացման ազգային խորհուրդը (ՄԿՈՒԶԱԽ), որի խնդիրներից է մասնագիտական կրթությամբ մասնագետներին ու դրանց պատրաստմանը ներկայացվող պահանջների, հետևաբար` նաև չափորոշիչների վերաբերյալ հարցերի քննարկումը
է) համապատասխան ուսուցում է անցել շուրջ 100 մասնագետ, որի արդյունքում ձևավորվել են կարողութենամետ չափորոշիչների մշակման մեթոդաբանությանն ու գործիքակազմին տիրապետող մարդկային ռեսուրսներ
ը) համագործակցություն է հաստատվել գործատուների և գործարարների հետ, որի արդյունքում չափորոշիչների մշակման գործում ընդգրկվել են անմիջականորեն արտադրությունում (կամ համապատասխան այլ կազմակերպություններում) աշխատող մասնագետներ, որն ապահովել է չափորոշիչների պահանջների առավել համապատասխանությունն աշխատաշուկայի իրական պահանջներին
թ) մշակվել և փորձարկվել է չափորոշչի փորձագիտական եզրակացության ձևաչափը
ժ) տարածաշրջանային բազմագործառութային ՄԿՈՒ կենտրոնները ապահովվել են ժամանակակից ուսումնական գույքով ու սարքավորումներով, ինչը հնարավորություն կտա դրանց ապահովել կարողութենամետ չափորոշիչներով սահմանված պահանջները
ժա) ստեղծվել է 13 ոլորտային հանձնաժողով, որոնք պատասխանատու են չափորոշիչների մասնագիտական փորձաքննությունն իրականացնելու և եզրակացություն տալու համար:
Միաժամանակ, դեռևս առկա են մի շարք հիմնախնդիրներ, որոնք խոչընդոտում են կարողութենամետ չափորոշիչների կանոնավոր մշակման ու ներդրման գործընթացին:
Դրանք են,
ա) կրթական չափորոշչի համապատասխան իրավական ակտերով տրված սահմանումներն ու բնութագրումները թերի են ու չեն բացահայտում դրանց իրական էությունը` արդի զարգացումների ու մոտեցումների տեսանկյունից, շեշտը դնում են կրթական ներդրումների, այլ ոչ արդյունքի վրա, չեն ապահովում աշխատաշուկայի պահանջներին համապատասխանող կարողություններով օժտված մասնագետի պատրաստման նկատմամբ պահանջները
բ) ապահովված չէ կրթական չափորոշիչների մշակման գլխավոր նախապայմաններից մեկը` զբաղմունքների բնութագրերի և (կամ) մասնագիտական չափորոշիչների առկայությունը, որի պատճառով դեռևս ճշգրտված ու աշխատաշուկայի իրական կառուցվածքին համապատասխանեցված չէ մասնագիտական կրթության մասնագիտությունների և որակավորումների ցանկը
գ) չափորոշիչների ձևավորման գործող կարգն արդյունավետ չէ և չի ապահովում տարբեր շահագրգիռ կողմերի բավարար ներգրավվածություն, մինչդեռ չափորոշիչների մշակման արդեն իսկ կիրառվող դրական փորձը ամրագրված չէ որևէ իրավական ակտով
դ) չափորոշիչների հաստատված ձևաչափը, թեև լուրջ քայլ է կարողությունների ձևավորումը որպես առաջնահերթ սկզբունք ընդունելու ճանապարհին, սակայն ծանրաբեռնված է ավելորդ կարգավորիչ տարրերով և սահմանափակում է կրթություն իրականացնողի և ուսումնառողի նախատեսված արդյունքներին հասնելու ճանապարհի, եղանակի ու ձևի ընտրության ազատությունն ու ճկունությունը
ե) թեև չափորոշիչների արդեն իսկ կիրառվող ձևաչափն ըստ էության հնարավորություն է տալիս ճանաչել անձի նախընթաց ուսումնառության արդյունքներն, անկախ դրա ձևից ու եղանակից, սակայն դեռևս կանոնակարգված չէ և հետևաբար չի կիրառվում առանց ֆորմալ կրթության մեջ ներգրավելու որակավորում ստանալու մեխանիզմը
զ) մեկ միասնական փաստաթղթով (կամ միասնական տրամաբանությանը ենթարկվող փաստաթղթերի փաթեթով) կանոնակարգված չէ չափորոշիչների մշակման ու ներդրման գործընթացը, աշխատանքային խմբերի ձևավորումից ու դրանց անդամների վերապատրաստումից մինչև չափորոշիչների հաստատում ու փորձարկում:
3. ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ ՉԱՓՈՐՈՇԻՉՆԵՐԻ ՄՇԱԿՄԱՆ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ
3.1. Չափորոշիչների մշակման հիմնական սկզբունքները
Չափորոշչի նպատակն է պահանջներ սահմանել կրթության արդյունքի` շրջանավարտների մոտ անձի պահանջմունքներին աշխատաշուկայի պահանջներին համապատասխանող կարողությունների ձևավորման նկատմամբ, ընդ որում, հաշվի առնելով ոչ միայն ներքին, այլև միջազգային աշխատաշուկայի ներկա պահանջներն ու ապագա զարգացումները: Չափորոշիչը կազմվում է մասնագիտական կարողություններին համապատասխան ուսումնառության արդյունքներ պարունակող մոդուլներից, պատրաստվող մասնագետի կարողությունների նկատմամբ աշխատաշուկայի պահանջների փոփոխության դեպքում չափորոշչի պարբերական ու կանոնավոր, միաժամանակ դրա ընդհանուր կառուցվածքը չխաթարող վերանայման հնարավորությունն ապահովելու նպատակով: Հաշվի առնելով մշակման կազմակերպման ու համակարգման գործընթացը չափորոշիչների միասնական բնույթի պահպանման խիստ անհրաժեշտությունը, դրանց մշակման կազմակերպման ու համակարգման գործընթացն իրականացվում է կենտրոնացված կարգով, մեկ` առավել մասնագիտացված ու արհեստավարժ կառույցի կողմից (ներկայումս Հայաստանի Հանրապետությունում այդպիսի կառույց է ՄԿՈՒԶԱԿ-ը): Չափորոշիչները մշակվում, փորձաքննության են ենթարկվում և ներդրվում են շահագրգիռ կողմերի ներգրավվածությունն ապահովող մասնակցային մոտեցման կիրառմամբ` ապահովելով սոցիալական գործընկերությունը ՄԿՈՒ ոլորտում: Մինչև վերջնական ներդրումը, տվյալ չափորոշիչը փորձնական ներդրվում է առանձին ուսումնական հաստատություններում
Հաշվի առնելով վերոգրյալը, ինչպես նաև արդի միջազգային մոտեցումները, Հայաստանի Հանրապետությունում կուտակված համապատասխան փորձն ու առկա նախադրյալները` սահմանվում են չափորոշիչների մշակման ու ներդրման հետևյալ հիմնական սկզբունքները.
ա) ժամանակակից անձի ու քաղաքացու ձևավորման, աշխատուժի վերարտադրության ու զարգացման, աշխատանքային շուկայում մրցունակության ապահովում,
բ) չափորոշչի բովանդակության համապատասխանության ապահովում տնտեսության և աշխատանքային շուկայի պահանջներին,
գ) կրթական գործընթացի հաջորդայնության և շարունակականության ապահովում,
դ) միջազգային կրթական համակարգում ինտեգրում,
ե) սոցիալական գործընկերների հետ համագործակցություն,
զ) աշխատանքային շուկայի և կրթության ոլորտի զարգացումներին համահունչ չափորոշիչների պարբերաբար վերանայում,
է) չափորոշիչների մշակման կազմակերպման ու համակարգման գործընթացի միասնականություն,
ը) ՄԿՈՒ շրջանավարտին չափորոշչով ներկայացվող պահանջների և չափանիշների գնահատման հստակ հնարավորություն
թ) Չափորոշիչների կառուցվածքի և բովանդակության ճկունություն:
3.2. Չափորոշիչների մշակման նախապայմանները
ՄԿՈՒ հիմնական նպատակը պետք է լինի սովորողներին սահմանված պահանջներին համապատասխան աշխատելու կարողություններով օժտելը: Հասկանալի է, որ կրթական չափորոշիչները նույնպես պետք է ծառայեն այդ նպատակին և հիմնված լինեն տվյալ աշխատանքի (զբաղմունքի) նկատմամբ սահմանված պահանջների վրա: Վերջիններս սովորաբար սահմանվում են մասնագիտական չափորոշիչների կամ զբաղմունքի բնութագրի տեսքով, որպես զբաղմունքների դասակարգչի բաղկացուցիչ մաս: Մասնագիտական չափորոշիչները սահմանում են այն կարողությունները, որոնք կիրառվում են աշխատանքային դերերի կամ մասնագիտությունների նկատմամբ` կատարողականությունը, գիտելիքը և կարողությունը հաստատելու համար պահանջվող վկայության տեսքով: Դրանք ներառում են տվյալ մասնագիտության մեջ իրականացվող հիմնական գործողություններն այն բոլոր իրավիճակներում, որոնց կարող է հանդիպել աշխատողը:
Միաժամանակ, զբաղմունքների դասակարգիչը պետք է մշակվի աշխատաշուկայի ներկայիս և առնվազն մոտակա ապագայի պահանջների ուսումնասիրության արդյունքում և արտացոլի դրա իրական կառուցվածքը, թե՛ զբաղմունքների (մասնագիտությունների, պաշտոնների) ցանկի, թե՛ դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագրի տեսանկյունից: Այս աշխատանքները Հայաստանի Հանրապետությունում մասամբ կատարված են. մշակվել և Հայաստանի Հանրապետության էկոնոմիկայի նախարարի 31.07.2009 թ. N 632-Ն հրամանով հաստատվել է «Հայաստանի Հանրապետության Զբաղմունքների դասակարգիչը» ՀԴ-2009:
Այնուամենայնիվ կարողութենամետ կրթական չափորոշչի մշակման անհրաժեշտ նախապայման է յուրաքանչյուր աշխատանքային դերի` կարողությունների տեսանկյունից սահմանված հստակ ու մանրակրկիտ բնութագրերի առկայությունը: Վերջիններիս Հայաստանի Հանրապետությունում կարող են կոչվել «մասնագիտական չափորոշիչ», «զբաղմունքի բնութագիր» կամ որևէ այլ կերպ` կախված այս ոլորտի պետական լիազորված մարմնի` ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության որդեգրած մոտեցումներից, սակայն որակյալ կրթական չափորոշչի մշակման լիարժեք հիմք ծառայելու համար պետք է հստակորեն սահմանվեն այն կարողությունները, որոնց ձևավորմանը միտված կլինեն չափորոշիչները:
Մեկ այլ կարևոր նախապայման է չափորոշիչների մշակման ու ներդրման աշխատանքների նկատմամբ ոլորտին առնչվող կողմերի հնարավոր լայն շրջանակի շահագրգռվածության բարձրացումը, նրանց համախմբումն ու համագործակցության հաստատումը: Սա կարող է իրականացվել ՄԿՈՒԶԱԽ-ի միջոցով, սոցիալական գործընկերներից յուրաքանչյուրի դերի սահմանման և ակնկալվող արդյունքների տեսանկյունից նրանց համար շահավետության պարզաբանման միջոցով: Արդյունքում կապահովվի ոչ միայն մասնակցային մոտեցումը, այլև չափորոշիչների մշակման ու ներդրման ավելի բարձր արդյունավետությունն ու արդյունավետությունը, դրանցով սահմանվող պահանջների առավել համապատասխանությունը աշխատաշուկայի պահանջներին:
Ոչ պակաս կարևոր նախապայման է համապատասխան կարողություններով օժտված` որակյալ մարդկային ռեսուրսների ձևավորումը: Սրանց թվին են պատկանում չափորոշիչներ մշակողներն ու փորձաքննություն անցկացնողները, նրանց ուսուցումն իրականացնողները, նրանց ուսուցումն իրականացնողները, և վերջապես չափորոշիչները գործնականում կիրառողները, այն է` ուսումնական հաստատությունների համապատասխան ղեկավար ու դասավանդող անձնակազմը: Մարդկային ռեսուրսների ձևավորումն ու զարգացումը պետք է անընդհատ ու կանոնավոր բնույթ կրի, լինի նախապես պլանավորված և ապահովված անհրաժեշտ ֆինանսական միջոցներով:
ԵՎ, ի վերջո, որպես նախապայման պետք է ընդունվի չափորոշիչների մշակման ու ներդրման միասնական ու արդի մոտեցումների կիրառումն ապահովող իրավական դաշտի ձևավորումը, որը կկանոնակարգի ինչպես համապատասխան կողմերի ու կառույցների իրավասությունները, այնպես էլ հստակ պահանջներ կսահմանի գործընթացի տարբեր բաղադրիչների (սկզբունքներ, մեթոդաբանական մոտեցումներ, ձևաչափեր և այլն) նկատմամբ:
3.3. Չափորոշիչների մշակման ու վերանայման պարբերաշրջանը
Չափորոշիչների մշակումն ու ներդրումը նպատակահարմար է իրականացնել հետևյալ հաջորդական փուլերն ընդգրկող պարբերաշրջանով`
ա) մասնագիտության (որակավորման) ընտրություն, որի համար մշակվելու է կրթական չափորոշիչը,
բ) չափորոշիչների մշակման աշխատանքների տեխնիկական առաջադրանքի մշակում,
գ) չափորոշիչը մշակող աշխատանքային խմբի ձևավորում,
դ) աշխատանքային խմբի անդամների ուսուցում,
ե) աշխատանքային խմբի անդամների հետ պայմանագրերի կնքում,
զ) չափորոշչի նախագծի մշակում,
է) չափորոշչի նախագծի փորձաքննություն և դրա արդյունքներով վերջնամշակում,
ը) չափորոշչի հաստատում,
թ) չափորոշչի փորձարկում, որը ներառում է`
- չափորոշչի պահանջների համաձայն ուսումնական պլանի, ըստ մոդուլների` դասավանդման, ուսումնառության և գնահատման նյութերի և ծրագրերի մշակում.
- վերոնշյալ ուսումնածրագրային փաստաթղթերի համաձայն` առնվազն մեկ ամբողջական պարբերաշրջանով (մինչև առաջին շրջանավարտումը) ուսուցման իրականացում.
- արդյունքների գնահատում.
ժ) փորձարկման արդյունքների հիման վրա չափորոշչի վերանայում ու լրամշակում, ուսումնածրագրային փաստաթղթերի կատարելագործում,
ժա) չափորոշչի պարբերական վերանայում` համապատասխան որակավորմամբ մասնագետի նկատմամբ աշխատաշուկայի պահանջների փոփոխությունների համաձայն:
Անհրաժեշտ է, որ վերը նշված բոլոր փուլերն իրականացվեն որոշակի կանոնակարգված եղանակով, իսկ դրանց կատարման պատասխանատվությունը հստակ բաշխված լինի համապատասխան կառույցների միջև:
4. ՉԱՓՈՐՈՇԻՉՆԵՐԻ ՄՇԱԿՄԱՆ ՄԵԽԱՆԻԶՄՆԵՐԸ
4.1. Մշակման ենթակա չափորոշիչների ընտրությունը
Հաշվի առնելով, որ ներկայումս Հայաստանի Հանրապետությունում մշակված են խիստ սահմանափակ թվով չափորոշիչներ, և իրատեսական չէ, որ առկա ռեսուրսները հնարավորություն կընձեռեն բոլոր անհրաժեշտ չափորոշիչների մշակումն իրականացնել զուգահեռաբար, խնդիր է առաջանում ընտրել այն որակավորումները (մասնագիտությունները), որոնց կարողութենամետ կրթական չափորոշիչների մշակումը գերակա է: Քանի որ ՄԿՈՒ համակարգում դասավանդվող մասնագիտությունները դժվար է օբյեկտիվորեն դասակարգել ըստ «կարևորության», ընտրության հիմնական չափանիշ պետք է ընդունվի չափորոշչի մշակման հրատապությունը, որն ուղիղ համեմատական է տվյալ որակավորմամբ մասնագետների աշխատաշուկայում պահանջարկված լինելու աստիճանին (քանակական չափանիշ) և հակադարձ համեմատական է տվյալ մասնագիտության ՄԿՈՒ հաստատությունների վերջին 3-5 տարիների շրջանավարտների մասնագիտական կարողություններով գործատուների բավարարվածության աստիճանին (որակական չափանիշ): Երկրորդ չափանիշը, սակայն, նույնպես կարող է գնահատվել թվային արտահայտմամբ, վերը նշված ժամանակահատվածում շրջանավարտների` ըստ մասնագիտության աշխատանքի տեղավորման ցուցանիշներով:
Առավել արդարացված է, որ որակավորումները, որոնց գծով անհրաժեշտ է մշակել չափորոշիչներ, համապատասխան հիմնավորումներով առաջադրեն ոլորտային հանձնաժողովները, իսկ հավանություն տա` ՄԿՈՒԶԱԽ-ը: Հայաստանի Հանրապետության կրթության և գիտության նախարարությանը կվերապահվի տվյալ ծրագրի շրջանակներում մշակվելիք չափորոշիչների ցանկի վերջնական հաստատման իրավասությունը:
4.2. Չափորոշիչներ մշակողները
Կարողութենամետ կրթական չափորոշիչները մշակվում են հատուկ այդ նպատակով ստեղծվող աշխատանքային խմբերի կողմից:
Նախապես սահմանվում է չափորոշիչների մշակման աշխատանքների տեխնիկական առաջադրանքը, որը պետք է ներառի առնվազն հետևյալ կետերը`
ա) ծրագրի (աշխատանքների) անվանումը,
բ) հիմնախնդիրը (հակիրճ ներկայացվում է տվյալ խնդրի հետ կապված առկա իրավիճակը, աշխատանքի կատարման անհրաժեշտության հիմնավորումը),
գ) հանձնառության նպատակը և աշխատանքի բնույթը (հստակ ներկայացվում է, թե ինչ նպատակով է կատարվելու տվյալ հանձնառությունը, և ընդհանուր գծերով նկարագրվում է, թե ինչ տիպի աշխատանք(ներ) է իրականացնելու կատարող անձը կամ անձինք),
դ) աշխատանքի նկարագիրը (հստակ ներկայացվում են հանձնառության շրջանակներում կատարվելիք բոլոր գործողությունները),
ե) ակնկալվող արդյունքները (հստակ սահմանվում է, թե ի՛նչ արդյունքներ պետք է ներկայացնի կատարողը (կատարողները) և ի՛նչ տեսքով: Ընդհանուր առմամբ պետք է էլեկտրոնային կրիչով և թղթային տարբերակով ներկայացվի չափորոշչի նախագիծը` մշակված սահմանված պահանջներին ու ձևաչափին համապատասխան: Օրինակելի քանակը կարող է սահմանվել` ըստ նպատակահարմարության, ելնելով տվյալ հանձնառության առանձնահատկություններից),
զ) պահանջվող որակավորումները (սահմանվում են պահանջներ կատարող(ներ)ի կրթության, որոշակի խնդիրների կամ ոլորտի մասին տեղեկացվածության մակարդակի, փորձառության, անձնական ու մասնագիտական հատկանիշների ու հմտությունների վերաբերյալ),
է) աշխատանքների կատարման ժամկետը,
ը) աշխատանքի արժեքը:
Աշխատանքային խմբի անդամների հավաքագրումն իրականացվում է մրցութային հիմունքներով: Մրցույթի անաչառության ու թափանցիկության ապահովման նպատակով անհրաժեշտ է, որ նախապես մշակված ու հաստատված լինի մրցույթի անցկացման կանոնակարգը:
Աշխատանքային խմբի առավել օպտիմալ կազմն է 5-7 հոգի: Այս թվաքանակը հիմնավորված է ինչպես կազմակերպչական ու կառավարման արդյունավետության պահանջով, այնպես էլ անդամների համապատասխան ներկայացուցչություն ապահովելու անհրաժեշտությամբ:
Աշխատանքային խմբի օրինակելի` 7 հոգուց բաղկացած կազմ`
ա) մասնագիտության (որակավորման) բնույթին համապատասխանող կազմակերպության` ղեկավար պաշտոն զբաղեցնող ներկայացուցիչ (տնօրեն, տնօրենի տեղակալ, գլխավոր ճարտարագետ և այլն): Նպատակահարմար է, որ հենց այս անձը ղեկավարի աշխատանքային խումբը` հաշվի առնելով նրա վարչական ունակությունները.
բ) մասնագիտության (որակավորման) բնույթին համապատասխանող (հնարավորության դեպքում` ո՛չ նախորդ կետի համաձայն ներկայացված) կազմակերպության` մշակվող չափորոշչով պատրաստվող մասնագետի ենթադրական պաշտոնի նկատմամբ մեկ-երկու աստիճան ավելի բարձր պաշտոն զբաղեցնող ներկայացուցիչ (օրինակ` արտադրության պետ, կազմակերպության ստորաբաժանման ղեկավար և այլն).
գ) մշակվող չափորոշչի որակավորմանը համապատասխան պաշտոն զբաղեցնող (հնարավորության դեպքում` ո՛չ նախորդ երկու կետերի համաձայն ներկայացված) կազմակերպության ներկայացուցիչ կամ համապատասխան անհատ ձեռներեց.
դ) մասնագիտության (որակավորման) բնույթին համապատասխանող նախնական կամ միջին մասնագիտական (ըստ մշակվող չափորոշչի) ուսումնական հաստատության տնօրեն կամ ուսումնական աշխատանքի գծով տնօրենի տեղակալ.
ե) մասնագիտության (որակավորման) բնույթին համապատասխանող (հնարավորության դեպքում` ոչ նախորդ կետի համաձայն ներկայացված) նախնական կամ միջին մասնագիտական ուսումնական հաստատության դասավանդող (դասախոս, դասատու կամ արտադրական ուսուցման վարպետ).
զ) մասնագիտության (որակավորման) բնույթին համապատասխանող գիտական, հետազոտական կամ բարձրագույն ուսումնական հաստատության ներկայացուցիչ.
է) չափորոշչի մշակման խորհրդատու:
Խմբի թվական կազմը կարող է պայմանավորված լինել ինչպես տվյալ չափորոշչի մշակման բարդությամբ, այնպես էլ ֆինանսական ու ժամանակային ռեսուրսների մատչելիությամբ: Աշխատանքային խմբի նվազագույն թվաքանակի` 5 հոգու դեպքում առավել նպատակահարմար է ընդգրկել «ա», «գ», «դ», «ե» և «է», իսկ 6 հոգու դեպքում` նաև «զ» կետերով նախատեսված անդամներին:
Անհրաժեշտ է, որ «ա» և «բ» կետերով նախատեսված անդամներն անմիջական մասնագիտական ու աշխատանքային առնչություն ունենան պատրաստվող մասնագետի կողմից կատարվող գործառույթների հետ, հստակ պատկերացում կազմեն նրա աշխատանքային պարտականությունների և կատարողականության չափանիշների մասին: «զ» կետով նախատեսված անդամը պետք է տիրապետի արտադրությունում (կամ համապատասխան այլ ոլորտում)` պատրաստվող մասնագետի որակավորմանը համապատասխանող պաշտոնի (զբաղմունքի) շրջանակներում իրականացվող տեխնոլոգիական և այլ աշխատանքային գործընթացներին:
«է» կետով նախատեսված անդամն ընտրվում է նախապես ձևավորված մասնագիտական խմբից, որոնց անդամները հատուկ ուսուցման կամ սեփական փորձառության արդյունքում խորապես տիրապետում են չափորոշիչների մշակման տեխնիկային և կարող են համակարգել այդ գործընթացը, անկախ մշակվող չափորոշչի մասնագիտական բնագավառից: Այս անդամի դերն առանձնահատուկ է. նա ուղղորդում է աշխատանքային խմբի մյուս անդամների աշխատանքները և ապահովում, որ չափորոշչի մշակման գործը, դրա ողջ ընթացքում, շարժվի անհրաժեշտ ուղղությամբ, պահպանվեն չափորոշիչներին ներկայացվող պահանջներն ու կիրառվի ընդունված մեթոդաբանությունը, և աշխատանքների ավարտին նվազագույնի հասցված լինեն անցանկալի շեղումներ:
4.3. Չափորոշիչներ մշակողների վերապատրաստումը
Եթե աշխատանքային խմբի անդամները նախկինում ընդգրկված չեն եղել չափորոշիչների մշակման գործում, ապա, անկախ նրանց մասնագիտական որակավորման աստիճանից ու աշխատանքային փորձից, անհրաժեշտ է, որ նրանք նախապես անցնեն համապատասխան ուսուցում:
ՈՒսուցման ավարտին աշխատանքային խմբի անդամը պետք է`
ա) իմանա Հայաստանում չափորոշիչների հետ կապված խնդիրները կարգավորող իրավական ակտերի հիմնական դրույթները, հասկանա չափորոշչի կարևորությունը, դրա կապն աշխատաշուկայի հետ, դրանց փոխադարձ ազդեցությունը.
բ) ընդհանուր տեղեկություններ ունենա մասնագիտական կրթության մասնագիտությունների և որակավորումների ցանկերի, զբաղմունքների դասակարգչի, որակավորումների շրջանակների մասին.
գ) իմանա կրթական չափորոշչի բոլոր բաղադրիչները, հասկանա դրանցից յուրաքանչյուրի նշանակությունը.
դ) իմանա չափորոշիչների մշակման ու ներդրման սկզբունքները, անհրաժեշտ նախադրյալները, չափորոշիչների մշակման ու վերանայման պարբերաշրջանը.
ե) կարողանա զբաղմունքի բնութագրով սահմանված կարողությունները փոխակերպել ուսումնառության արդյունքների.
զ) իմանա մոդուլային ուսուցման հիմնական առանձնահատկությունները.
է) կարողանա մշակել չափորոշիչների մոդուլները` դրանց բոլոր բաղկացուցիչ մասերը, ընդհանրացնել մոդուլները մեկ չափորոշչի մեջ.
ը) կարողանա մշակել օրինակելի ուսումնական պլան:
ՈՒսուցման դասընթացները կազմակերպվում են Կրթության ազգային ինստիտուտի կողմից, որը և ընտրում է դասավանդողներին` տվյալ բնագավառում առավել մեծ փորձ ու կարողություններ ունեցող փորձագետների:
4.4. Չափորոշիչների մշակման գործընթացը
Չափորոշիչների մշակման համար աշխատանքային խմբի յուրաքանչյուր անդամի հետ կնքվում է աշխատանքային պայմանագիր, որով սահմանվում է նաև աշխատանքի կատարման ժամկետը, այդ թվում` չափորոշչի նախագծի փորձաքննության արդյունքում անհրաժեշտ լրամշակումների կատարման աշխատաժամանակը: Ժամկետը որոշվում է բանակցությունների արդյունքում:
Անհրաժեշտության դեպքում աշխատանքային խմբի անդամներից կարող են պահանջվել լրացուցիչ տեղեկություններ աշխատանքների ընթացքի մասին:
Աշխատանքների ավարտին աշխատանքային խումբը ներկայացնում է ամփոփիչ հաշվետվություն, որին կցվում է մշակված չափորոշչի նախագիծը` տեխնիկական առաջադրանքով սահմանված պայմաններին համապատասխան:
4.5. Չափորոշիչների նախագծերի փորձաքննությունը
Աշխատանքային խմբերի մշակած չափորոշիչների նախագծերը փորձաքննության առաջին` տեխնիկական փուլն անցնում են ՄԿՈՒԶԱԿ-ում, սահմանված ձևաչափին, ընդունված սկզբունքներին ու այլ մեթոդաբանական պահանջներին համապատասխանության տեսանկյունից: Տեխնիկական անհամապատասխանությունների հայտնաբերման դեպքում չափորոշչի նախագիծը վերադարձնում է աշխատանքային խմբին` նկատված թերություններն առավելագույնս մեկ շաբաթվա ընթացքում վերացնելու պահանջով:
Փորձաքննության երկրորդ` մասնագիտական փուլը վերաբերում է չափորոշչի նախագծի մասնագիտական բովանդակությանը: Այդ նպատակով չափորոշչի նախագիծը ՄԿՈՒԶԱԿ-ը տրամադրում է Հայաստանի Հանրապետության կրթության և գիտության նախարարության կողմից ձևավորված համապատասխան ոլորտային հանձնաժողովին: Վերջինս կազմակերպում է չափորոշչի նախագծի մասնագիտական փորձաքննություն, այդ գործընթացում ներգրավվելով առնվազն երեք անկախ մասնագետի (գրախոսողի): Այդ մասնագետները պետք է ընտրված լինեն տարբեր շահագրգիռ կողմերից` գործատուների միություններից, արհմիությունների կոնֆեդերացիայից, ուսումնական և գիտական հաստատություններից, այլ կազմակերպություններից: Մասնագիտական փորձաքննության դրական եզրակացությունների հիման վրա ոլորտային հանձնաժողովը հավանություն է տալիս չափորոշչի նախագծին, և այն վերադարձնում է ՄԿՈՒԶԱԿ-ին: Մասնագիտական փորձաքննության եզրակացություններում դիտողությունների կամ առաջարկությունների առկայության դեպքում չափորոշչի նախագիծը ՄԿՈՒԶԱԿ-ի միջոցով տրամադրվում է աշխատանքային խմբին, որը սահմանված ժամկետում պետք է լրամշակի չափորոշչի նախագիծը` կատարելով համապատասխան շտկումներ, կամ ներկայացնի դրանք (դրանցից որևէ մեկը) չընդունելու հիմնավորում: Չափորոշչի լրամշակված նախագիծը կրկին տրամադրվում է ոլորտային հանձնաժողովին` նրա կողմից հավանության արժանանալու նպատակով:
Ոլորտային հանձնաժողովի հավանությանն արժանացած չափորոշչի վերաբերյալ ՄԿՈՒԶԱԿ-ը կազմում է փորձագիտական եզրակացություն, որը տրամադրում է Կրթության ազգային ինստիտուտին, իսկ վերջինս էլ` Հայաստանի Հանրապետության կրթության և գիտության նախարարությանը:
4.6. Չափորոշիչների հաստատումը
Չափորոշչի նախագծին ոլորտային հանձնաժողովի կողմից տրված հավանության հիման վրա ՄԿՈՒԶԱԿ-ի փորձագիտական եզրակացությունը պետք է բավարար հիմք հանդիսանա Հայաստանի Հանրապետության կրթության և գիտության նախարարության հրամանով տվյալ չափորոշիչը հաստատելու համար: Միաժամանակ, Հայաստանի Հանրապետության կրթության և գիտության նախարարը կարող է հանձնարարել Կրթության ազգային ինստիտուտին կազմակերպել չափորոշչի նախագծի լրացուցիչ, այդ թվում` միջազգային փորձաքննություն:
4.7. Չափորոշիչների փորձարկումն ու լրամշակումը
Առաջին անգամ մշակված ու հաստատված չափորոշիչը պետք է փորձարկվի ուսումնառության առնվազն մեկ պարբերաշրջանի ընթացքում: Փորձարկվող չափորոշչի համար ուսումնական հաստատության (հաստատությունների) կողմից պետք է մշակվի անհրաժեշտ ուսումնածրագրային փաստաթղթերի ողջ փաթեթը` ուսումնական պլանը, ըստ մոդուլների` դասավանդման, ուսումնառության և գնահատման նյութերը, առարկաների ծրագրերը: Հաշվի առնելով, որ սկզբնական շրջանում ուսումնական հաստատությունների մեծ մասում համապատասխան փորձի պակաս կզգացվի, կարևոր է, որ Կրթության ազգային ինստիտուտը մեթոդական աջակցություն ցուցաբերի այս գործում: Այնուամենայնիվ, մեկից ավելի ուսումնական հաստատություններում նույն չափորոշչի փորձարկման դեպքում այդ հաստատություններին պետք է որոշակի ազատություն տրվի ուսումնածրագրային փաստաթղթերը մշակել տեղի առանձնահատկությունների հաշվառմամբ, ինչը կապահովի փորձարկման արդյունքների առավել օբյեկտիվ գնահատումը` համեմատական վերլուծության հիման վրա:
Փորձարկման ընթացքում ուսումնական հաստատությունը յուրաքանչյուր կիսամյակը առնվազն մեկ անգամ, ինչպես նաև ուսումնառության պարբերաշրջանի ավարտին պետք է Կրթության ազգային ինստիտուտ ներկայացնի վերլուծական հաշվետվություն, որում նշված կլինեն համապատասխան եզրակացությունները, իսկ անհրաժեշտության դեպքում, նաև առաջարկություններ` չափորոշչում փոփոխություններ կատարելու մասին: Միաժամանակ, համապատասխան եզրակացություններով ու առաջարկություններով պետք է պետք է հանդես գան նաև ոլորտային հանձնաժողովները, գործատուների (գործարարների) և արհմիությունների ներկայացուցիչները: Այս խնդիրն անհրաժեշտ է դարձնել ՄԿՈՒԶԱԽ-ի քննարկման ու որոշման առարկա` բոլոր կողմերի համաձայնությունն ու աջակցությունը ստանալու համար:
Բոլոր կողմերի եզրակացություններն ու առաջարկությունները ստանալուց հետո Կրթության ազգային ինստիտուտը կվերլուծի դրանք ու համապատասխան ոլորտային հանձնաժողովին կներկայացնի ամփոփ առաջարկություն տվյալ չափորոշչի անհրաժեշտ լրամշակումների (կամ այն անփոփոխ թողնելու) վերաբերյալ: Ապա կգործի նույն ընթացակարգը, ինչպես նաև չափորոշչի հաստատման դեպքում:
4.8. Չափորոշիչների վերանայումը
Չափորոշչի պարբերական վերանայման անհրաժեշտությունը պայմանավորվում է տեխնոլոգիաների, ընթացակարգերի, աշխատանքային պայմանների ու պահանջների, այլ հանգամանքների ու իրավիճակների փոփոխության հետևանքով աշխատաշուկայում նոր պահանջների առաջացմամբ: Միջազգային փորձը ցույց է տալիս, որ չափորոշիչների վերանայման անհրաժեշտություն սովորաբար առաջանում է 3-5 տարին մեկ անգամ, սակայն հարկ եղած դեպքում այս գործընթացը կարող է իրականացվել նաև ավելի հաճախ:
Առավել օպտիմալ տարբերակ է, երբ սահմանվում է պարտադիր վերանայման ժամկետը (օրինակ` 3 տարին մեկ), որի ավարտին գործող չափորոշիչը պետք է դրվի ոլորտային հանձնաժողովի քննարկման` դրանում փոփոխություններ կատարելու կամ անփոփոխ թողնելու վերաբերյալ հարցը դիտարկելու ու եզրակացություն մշակելու նպատակով: Միաժամանակ, այդ հանձնաժողովին իրավունք է վերապահվում սեփական նախաձեռնությամբ արտահերթ կերպով հանդես գալ փոփոխությունների անհրաժեշտության մասին առաջարկով: Այս եզրակացությունների հիման վրա Հայաստանի Հանրապետության կրթության և գիտության նախարարությունը կայացնում է համապատասխան որոշում, նախապես քննարկելով այն ՄԿՈՒԶԱԽ-ում:
5. ՉԱՓՈՐՈՇԻՉՆԵՐԻ ՄՇԱԿՄԱՆ ՈՒ ՆԵՐԴՐՄԱՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳԻ ԳՈՐԾԱՐԿՄԱՆ ԽՆԴԻՐՆԵՐՆ ՈՒ ԳՈՐԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՊԼԱՆԸ
ՄԿՈՒ համակարգում չափորոշիչների ներդրումը ժամանակատար ու ռեսուրսատար գործընթաց է: Որակյալ չափորոշիչների մշակումն ինքնին դեռևս բավարար չէ: Անհրաժեշտ է, որ համակարգը, առաջին հերթին ուսումնական հաստատությունները, պատրաստ լինեն կազմակերպել ու իրականացնել ուսումնական գործընթացն այդ չափորոշիչների պահանջներին համապատասխան: Այս տեսանկյունից երկու հիմնական գործոններն են մարդկային ռեսուրսները (ղեկավար, դասավանդող ու օժանդակ անձնակազմերի պատրաստվածությունը) և ուսումնանյութական անհրաժեշտ ապահովվածությունը: Այս խնդիրների լուծումը նույնպես պահանջում է զգալի նյութական ներդրումներ:
Հաշվի առնելով, որ Հայաստանի Հանրապետությունում արդեն իսկ առկա է չափորոշիչներով ուսուցում իրականացնելու փորձ, հաստատությունների համապատասխան աշխատակիցների վերապատրաստումները հնարավոր է (ու անհրաժեշտ) սկսել չափորոշիչների մշակմանը զուգընթաց` վերջիններիս հաստատումից հետո դրանք անմիջապես ուսումնական գործընթացում ներդնելու համար:
Ինչ վերաբերում է ուսումնական հաստատությունների ուսումնանյութական հենքին, ապա դա չափորոշիչների ներդրման գլխավոր նախապայմաններից է, և առանց դրա ապահովման չափորոշիչը կարող է կորցնել իր արդիականությունը` մինչև ներդրվելը:
Այսպիսով, Հայաստանի Հանրապետությունում չափորոշիչների մշակման ու ներդրման նպատակն է նախնական (արհեստագործական) և միջին մասնագիտական կրթությամբ մասնագետներին աշխատաշուկայի պահանջներին համապատասխան կարողություններով օժտելը և որպես արդյունք` նրանց զբաղվածության մակարդակի բարձրացումն ու երկրի տնտեսության զարգացումը:
Այս նպատակին հասնելու համար անհրաժեշտ է լուծել հետևյալ խնդիրները`
ա) Հայաստանի Հանրապետությունում ՄԿՈՒ չափորոշիչների մշակման ու ներդրման արդի մոտեցումների կիրառումը երաշխավորող միասնական իրավական դաշտի ապահովում.
բ) չափորոշիչների կանոնավոր մշակման գործընթացի ձեռնարկում.
գ) չափորոշիչների ներդրում, փորձարկում և վերանայում:
Սույն խնդիրների լուծման նպատակով անհրաժեշտ է մշակել գործողությունների պլան` ըստ դրանց վերջնական և ուղղակի արդյունքների:
Հավելված N 2
ՀՀ կառավարության
2010 թվականի մարտի 4-ի
N 8 արձանագրային որոշման
ՑԱՆԿ
ՆԱԽՆԱԿԱՆ ՄԱՍՆԱԳԻՏԱԿԱՆ (ԱՐՀԵՍՏԱԳՈՐԾԱԿԱՆ) ԵՎ ՄԻՋԻՆ ՄԱՍՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ԿՐԹՈՒԹՅԱՆ ԵՎ ՈՒՍՈՒՑՄԱՆ ՄԱՍՆԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԵՎ ՈՐԱԿԱՎՈՐՈՒՄՆԵՐԻ` ԿԱՐՈՂՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՁԵՎԱՎՈՐՄԱՆԸ ՄԻՏՎԱԾ ՊԵՏԱԿԱՆ ԿՐԹԱԿԱՆ ՉԱՓՈՐՈՇԻՉՆԵՐԻ ՄՇԱԿՄԱՆ ԵՎ ՆԵՐԴՐՄԱՆ ԳՈՐԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ
i
Խնդիր 1. Հայաստանի Հանրապետությունում ՄԿՈՒ չափորոշիչների մշակման ու ներդրման արդի մոտեցումների կիրառումը երաշխավորող` միասնական իրավական դաշտի ապահովում.
._________________________________________________________________________.
|ՎԵՐՋՆԱԿԱՆ ԱՐԴՅՈՒՆՔՆԵՐ |Օբյեկտիվ ստուգման |Ստուգման միջոց|Ռիսկեր () և |
|ԵՎ ՈՒՂՂԱԿԻ ԱՐԴՅՈՒՆՔՆԵՐ|ցուցիչ | |ենթադրություններ|
| | | |() |
|_________________________________________________________________________|
|Վերջնական արդյունքներ. |
|_________________________________________________________________________|
|1. Չափորոշիչը |Ֆորմալ և ոչ |- Հայաստանի | |
|Հայաստանի |ֆորմալ կրթության |Հանրապետության| |
|Հանրապետության |արդյունքների` |Ազգային ժողովի| |
|օրենսդրությամբ |չափորոշիչներով |ընդունած | |
|ճանաչված է որպես |սահմանված |օրենքներ | |
|կրթության կառավարման |պահանջների | | |
|և որակի ապահովման |համապատասխանության| | |
|առանցքային գործիք, |օրենսդրական պահանջ| | |
|տրված է դրա արդիական | | | |
|ու միջազգային | | | |
|մոտեցումներին | | | |
|համապատասխանող | | | |
|սահմանումը: | | | |
|______________________|__________________|______________|________________|
|2. Կանոնակարգված է |Գործընթացի |- Կարողութե- | |
|չափորոշիչների մշակման |կարգավորվածություն|նամետ | |
|ու ներդրման ողջ |իրավական ակտերով |չափորոշիչների | |
|գործընթացը, հստակորեն | |մշակման ու | |
|բաշխված են սոցիալական | |ներդրման | |
|գործընկերության երեք | |գործընթացը | |
|կողմերը ներկայացնող | |կարգավորող | |
|բոլոր դերակատարների | |իրավական ակտեր| |
|իրավասությունները: | | | |
|______________________|__________________|______________|________________|
|3. Իրավական ակտերով |Մարդկային |- Համապատասխան| |
|ամրագրված է |ռեսուրսների |իրավական | |
|չափորոշիչների մշակման |կանոնավոր |ակտերի | |
|ու ներդրման համար |զարգացումը |պահանջների | |
|պահանջվող մարդկային |Հայաստանի |կատարման | |
|ռեսուրսների զարգացման |Հանրապետությունում|ապացույցներ | |
|անհրաժեշտությունը, |դարձել է պարտադիր | | |
|սահմանված են |պահանջ | | |
|համապատասխան | | | |
|ընթացակարգերը: | | | |
|_________________________________________________________________________|
|ՈՒղղակի արդյունքներ. |
|_________________________________________________________________________|
|1.1. «Կրթության |Օրենքների |- ՀՀ Ազգային | Սահմանված են |
|մասին», «Նախնական |համապատասխան |ժողովի կողմից |Որակավորումների |
|մասնագիտական |հոդվածներում |ընդունված |հայաստանյան |
|(արհեստագործական) |կատարված |համապատասխան |շրջանակի |
|կրթության և միջին |լրացումներ ու |օրենքներ |մակարդակները և |
|մասնագիտական կրթության|փոփոխություններ | |դրանց ընդհանուր |
|մասին» ՀՀ օրենքներում | | |բնութագրիչները |
|կատարված են անհրաժեշտ | | | |
|փոփոխություններ ու | | | |
|լրացումներ` չափորոշչի | | | |
|սահմանումների, դրանց | | | |
|բովանդակության և | | | |
|պահանջների վերաբերյալ:| | | |
|______________________|__________________|______________|________________|
|2.1. Հաստատված է |Առկա է |- ՀՀ | Շահագրգիռ |
|չափորոշիչների |չափորոշիչների |կառավարության |նախարարություն- |
|նախագծերի մշակման |նախագծերի մշակման |որոշում |ների և այլ |
|վերանայված կարգը |նոր կարգ | |կողմերի հետ |
| | | |համաձայնեցման |
| | | |խոչընդոտներ |
|______________________|__________________|______________|________________|
|2.2. Կրթության ազգային|Համապատասխան |- Համապատասխան| |
|ինստիտուտի ՄԿՈՒԶԱԿ-ն |լրացումներ և |մարմնի որոշում| |
|օժտված է համապատասխան |փոփոխություններ | | |
|լիազորություններով |ԿԱԻ ՄԿՈՒԶԱԿ-ի | | |
| |կանոնադրության մեջ| | |
|______________________|__________________|______________|________________|
|2.3. Մշակված ու |Ներդրված է |- ՄԿՈՒԶԱԽ-ի | ՄԿՈՒԶԱԽ-ի |
|հաստատված են չափորոշչի|չափորոշչի մշակման |որոշում |կողմից մեթոդական|
|մշակման մեթոդական |մեթոդաբանությունը |- ՀՀ կրթության|ցուցումների |
|ցուցումները` որպես | |և գիտության |քննարկման և ՀՀ |
|պարտադիր կատարման | |նախարարի |կրթության և |
|պահանջներ պարունակող | |հրաման |գիտության |
|փաստաթուղթ | | |նախարարի հրամանի|
| | | |ընդունման |
| | | |ձգձգումներ. |
| | | | Ցուցումները |
| | | |մշակող |
| | | |համապատասխան |
| | | |մարդկային |
| | | |ռեսուրսների |
| | | |առկայություն |
|______________________|__________________|______________|________________|
|2.4. Հաստատված են |Ներդրված են |- ՄԿՈՒԶԱԽ-ի | ՄԿՈՒԶԱԽ-ի |
|չափորոշչի նախագծի |չափորոշչի նախագծի |որոշում |կողմից մեթոդական|
|փորձաքննության |փորձաքննության |- ՀՀ կրթության|ցուցումների |
|իրականացման մեթոդական |մեթոդաբանությունն |և գիտության |քննարկման և ՀՀ |
|ցուցումները և |և եզրակացության |նախարարի |կրթության և |
|փորձագիտական |ձևաչափը |հրաման |գիտության |
|եզրակացության ձևաչափը | | |նախարարի հրամանի|
| | | |ընդունման |
| | | |ձգձգումներ. |
| | | | Ցուցումները |
| | | |մշակող |
| | | |համապատասխան |
| | | |մարդկային |
| | | |ռեսուրսների |
| | | |առկայություն |
|______________________|__________________|______________|________________|
|ՎԵՐՋՆԱԿԱՆ ԱՐԴՅՈՒՆՔՆԵՐ |Օբյեկտիվ ստուգման |Ստուգման միջոց|Ռիսկեր () և |
|ԵՎ ՈՒՂՂԱԿԻ ԱՐԴՅՈՒՆՔՆԵՐ|ցուցիչ | |ենթադրություններ|
| | | |() |
|______________________|__________________|______________|________________|
|2.5. Հաստատված է |Ներդրված է |- ՄԿՈՒԶԱԽ-ի | ՄԿՈՒԶԱԽ-ի |
|չափորոշիչների |չափորոշիչների |որոշում |կողմից մեթոդական|
|փորձարկման և ներդրման|փորձարկման և |- ՀՀ կրթության|ցուցումների |
|կարգը |ներդրման կարգը: |և գիտության |քննարկման և ՀՀ |
| | |նախարարի |կրթության և |
| | |հրաման |գիտության |
| | | |նախարարի հրամանի|
| | | |ընդունման |
| | | |ձգձգումներ. |
| | | | Կարգը մշակող |
| | | |համապատասխան |
| | | |մարդկային |
| | | |ռեսուրսների |
| | | |առկայություն |
|______________________|__________________|______________|________________|
|3.1. Համապատասխան |Համապատասխան |- Համապատասխան| Խորհրդի |
|իրավական ակտերում |իրավական ակտերում |մարմինների |կարևորության ոչ|
|ամրագրված է ՄԿՈՒ |կատարված |որոշումներ |բավարար ընկալում|
|չափորոշիչների մշակման |լրացումներ ու | |համապատասխան |
|ու ներդրման համար |փոփոխություններ | |որոշումներ |
|պահանջվող մարդկային | | |ընդունող |
|ռեսուրսների | | |մարմինների |
|շարունակական զարգացման| | |կողմից |
|սկզբունքը | | | |
|______________________|__________________|______________|________________|
|3.2. Հաստատված է |Վերապատրաստման |- ՀՀ կրթության| Կարգը մշակող |
|չափորոշիչներ |դասընթացի |և գիտության |համապատասխան |
|մշակողների և |կազմակերպման և |նախարարի |մարդկային |
|հաստատությունների |իրականացման կարգի |հրաման |ռեսուրսների |
|անձնակազմի |առկայություն | |առկայություն |
|համապատասխան անդամների| | | |
|վերապատրաստման | | | |
|ընթացակարգերը | | | |
._________________________________________________________________________.
._________________________________________________________________________.
|ԳՈՐԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ |Պատասխանա- |Կատարման | Ռեսուրսները |
| |տուն |ժամկետը | |
|________________________________|___________|__________|_________________|
|1. «Կրթության մասին», «Նախնական |ՀՀ ԿԳՆ |2011 թ. | - |
|մասնագիտական (արհեստագործական) | |ընթացքում | |
|կրթության և միջին մասնագիտական | | | |
|կրթության մասին» ՀՀ օրենքներում | | | |
|փոփոխություններ և լրացումներ | | | |
|կատարելու մասին ՀՀ օրենքների, ՀՀ| | | |
|կառավարության «Հայաստանի | | | |
|Հանրապետությունում նախնական | | | |
|մասնագիտական (արհեստագործական) | | | |
|և միջին մասնագիտական կրթության | | | |
|և ուսուցման արդյունքում | | | |
|շնորհվող որակավորումների | | | |
|չափորոշիչների մշակման ու | | | |
|ներդրման կարգը հաստատելու և | | | |
|Հայաստանի Հանրապետության | | | |
|կառավարության 2003 թ. օգոստոսի | | | |
|14-ի «Մասնագիտական կրթության | | | |
|մասնագիտությունների պետական | | | |
|կրթական չափորոշիչների ձևավորման | | | |
|և հաստատման կարգը հաստատելու | | | |
|մասին» N 1079-Ն որոշումն ուժը | | | |
|կորցրած ճանաչելու մասին» | | | |
|որոշման, ՀՀ կառավարության | | | |
|2001 թ. հունվարի 16-ի | | | |
|«Բարձրագույն և միջին | | | |
|մասնագիտական կրթության պետական | | | |
|ընդհանուր չափորոշիչները | | | |
|հաստատելու մասին» N 24 որոշման | | | |
|մեջ փոփոխություններ և | | | |
|լրացումներ կատարելու մասին | | | |
|որոշման նախագծերի մշակում | | | |
|________________________________|___________|__________|_________________|
|2. Նախագծերի քննարկում ՄԿՈՒԶԱԽ-ի|ՀՀ ԿԳՆ |2011 թ. |ՄԿՈՒԶԱԽ-ի նիստի |
|նիստում |ՄԿՈՒԶԱԽ |ընթացքում |կազմակերպման |
| | | |համար անհրաժեշտ |
| | | |միջոցներ |
|________________________________|___________|__________|_________________|
|3. Նախագծերի համաձայնեցում |ՀՀ ԿԳՆ |2011 թ. | - |
|շահագրգիռ նախարարությունների հետ| |ընթացքում | |
|________________________________|___________|__________|_________________|
|4.Նախագծերի ներկայացում ՀՀ |ՀՀ ԿԳՆ |2011 թ. | - |
|կառավարություն | |ընթացքում | |
|________________________________|___________|__________|_________________|
|5. Նախագծերի ներկայացում ՀՀ ԱԺ |ՀՀ կառավա- |2011 թ. | - |
| |րություն |ընթացքում | |
|________________________________|___________|__________|_________________|
|6. Կարողութենամետ չափորոշիչների |ՀՀ ԿԳՆ, ԿԱԻ|2011 թ. | - |
|մշակման կարգի վերանայում |ՄԿՈՒԶԱԿ |ընթացքում | |
|________________________________|___________|__________|_________________|
|7. Վերանայված կարգի նախագծի |ՀՀ ԿԳՆ |2011 թ. |ՄԿՈՒԶԱԽ-ի նիստի |
|քննարկում ՄԿՈՒԶԱԽ-ի նիստում |ՄԿՈՒԶԱԽ |ընթացքում |կազմակերպման |
| | | |համար անհրաժեշտ |
| | | |միջոցներ |
|________________________________|___________|__________|_________________|
|8. Կարգի հաստատման մասին ՀՀ |ՀՀ ԿԳՆ |2011 թ. | - |
|կառավարության որոշման նախագծի | |ընթացքում | |
|համաձայնեցում շահագրգիռ | | | |
|նախարարությունների հետ | | | |
|________________________________|___________|__________|_________________|
|9. Կարգի հաստատման մասին որոշման|ՀՀ ԿԳՆ |2011 թ. | - |
|նախագծի ներկայացում Հայաստանի | |ընթացքում | |
|Հանրապետության կառավարություն | | | |
|________________________________|___________|__________|_________________|
|10. Կառավարության որոշման |ԿԱԻ ՄԿՈՒԶԱԿ|2011 թ. | - |
|համաձայն` ՄԿՈՒԶԱԿ-ի | |ընթացքում | |
|լիազորությունների վերանայում և | | | |
|փոփոխված կանոնադրության | | | |
|հաստատում | | | |
|________________________________|___________|__________|_________________|
|11. Չափորոշչի մշակման մեթոդական |ԿԱԻ ՄԿՈՒԶԱԿ|2011 թ. |Տեղական |
|ցուցումների մշակում | |ընթացքում |փորձագիտություն` |
| | | |20 մարդ/օր |
|________________________________|___________|__________|_________________|
|12. Չափորոշչի մշակման մեթոդական |ՀՀ ԿԳՆ |2011 թ. |ՄԿՈՒԶԱԽ-ի նիստի |
|ցուցումների քննարկում ՄԿՈՒԶԱԽ-ի |ՄԿՈՒԶԱԽ |ընթացքում |կազմակերպման |
|նիստում | | |համար անհրաժեշտ |
| | | |միջոցներ |
|________________________________|___________|__________|_________________|
|13. Չափորոշչի մշակման մեթոդական |ՀՀ ԿԳՆ |2011 թ. | - |
|ցուցումների` որպես պարտադիր | |ընթացքում | |
|կատարման պահանջներ պարունակող | | | |
|փաստաթղթի հաստատում | | | |
|________________________________|___________|__________|_________________|
|14. Չափորոշիչների փորձարկման |ՀՀ ԿԳՆ |2011 թ. |Տեղական |
|և ներդրման կարգի մշակում |ԿԱԻ ՄԿՈՒԶԱԿ|ընթացքում |փորձաքննություն |
| | | |20 մարդ/օր |
|________________________________|___________|__________|_________________|
|15. Չափորոշիչների փորձարկման և |ՀՀ ԿԳՆ |2011 թ. | - |
|ներդրման կարգի հաստատում | |ընթացքում | |
|________________________________|___________|__________|_________________|
|16. Չափորոշիչների մշակման ու |ՄԿՈՒԶԱԿ |2011 թ. | - |
|ներդրման համար պահանջվող | |ընթացքում | |
|մարդկային ռեսուրսների | | | |
|շարունակական զարգացման | | | |
|սկզբունքը` համապատասխան իրավական| | | |
|ակտերում ամրագրելու վերաբերյալ | | | |
|համապատասխան իրավական ակտերի | | | |
|նախագծերի մշակում | | | |
|________________________________|___________|__________|_________________|
|17. Իրավական ակտերի նախագծերի |ՀՀ ԿԳՆ |2011 թ. |ՄԿՈՒԶԱԽ-ի նիստի |
|քննարկում ՄԿՈՒԶԱԽ-ի նիստում |ՄԿՈՒԶԱԽ |ընթացքում |կազմակերպման |
| | | |համար անհրաժեշտ |
| | | |միջոցներ |
|________________________________|___________|__________|_________________|
|18. Իրավական ակտերի նախագծերի |ՀՀ ԿԳՆ |2011 թ. | - |
|համաձայնեցում շահագրգիռ | |ընթացքում | |
|նախարարությունների հետ | | | |
|________________________________|___________|__________|_________________|
|19. Իրավական ակտերի նախագծերի |ՀՀ ԿԳՆ |2011 թ. | - |
|ներկայացում ՀՀ կառավարություն | |ընթացքում | |
|________________________________|___________|__________|_________________|
|20. Չափորոշիչներ մշակողների և |ՄԿՈՒԶԱԿ |2011 թ. | - |
|հաստատությունների անձնակազմի | |ընթացքում | |
|համապատասխան անդամների | | | |
|վերապատրաստման ընթացակարգերի | | | |
|մշակում | | | |
|________________________________|___________|__________|_________________|
|21. Չափորոշիչներ մշակողների և |ՀՀ ԿԳՆ |2011 թ. |ՄԿՈՒԶԱԽ-ի նիստի |
|հաստատությունների անձնակազմի |ՄԿՈՒԶԱԽ |ընթացքում |կազմակերպման |
|համապատասխան անդամների | | |համար անհրաժեշտ |
|վերապատրաստման ընթացակարգերի | | |միջոցներ |
|քննարկում ՄԿՈՒԶԱԽ-ի նիստում | | | |
|________________________________|___________|__________|_________________|
|22. Չափորոշիչներ մշակողների և |ԿԳՆ |2011 թ. | |
|հաստատությունների անձնակազմի | |ընթացքում | |
|համապատասխան անդամների | | | |
|վերապատրաստման ընթացակարգերի | | | |
|հաստատում | | | |
._________________________________________________________________________.
(1-ին խնդիրը փոփ. 10.03.11 թիվ 9 արձանագրային որոշում)
Խնդիր 2. Չափորոշիչների կանոնավոր մշակման գործընթացի ձեռնարկում.
._________________________________________________________________________.
|ՎԵՐՋՆԱԿԱՆ ԱՐԴՅՈՒՆՔՆԵՐ |Օբյեկտիվ ստուգման |Ստուգման միջոց|Ռիսկեր, |
|ԵՎ ՈՒՂՂԱԿԻ ԱՐԴՅՈՒՆՔՆԵՐ|ցուցիչ | |ենթադրություններ|
|_________________________________________________________________________|
|Վերջնական արդյունքներ. |
|_________________________________________________________________________|
|1. Առկա են |Չափորոշիչները |- Մշակված | |
|շափորոշիչների մշակման |մշակվում և |չափորոշիչների | |
|ու մասնագիտական |մասնագիտական |համապատասխա- | |
|փորձաքննության |փորձաքննության են |նություն | |
|անցկացման համար |ենթարկվում |սահմանված | |
|անհրաժեշտ մարդկային |անհրաժեշտ |պահանջներին | |
|ռեսուրսներ |որակավորում | | |
| |ունեցող | | |
| |փորձագետների | | |
| |կողմից | | |
|______________________|__________________|______________|________________|
|2. Առկա են հաստատված` |Ըստ հաստատված |- Աշխատանքային| |
|փորձարկման պատրաստ |մասնագիտություն- |խմբերի հաշվե- | |
|չափորոշիչներ |ների` չափորոշչի |տվություններ. | |
| |նախագծերի |- Չափորոշիչ- | |
| |առկայություն |ների նախագծերի| |
| | |վերաբերյալ | |
| | |փորձաքննության| |
| | |եզրակացու- | |
| | |թյուններ | |
|_________________________________________________________________________|
|ՈՒղղակի արդյունքներ. |
|_________________________________________________________________________|
|1.1. Ընտրված են |Ընտրված մասնա- |- ՄԿՈՒԶԱԽ-ի | բոլոր |
|մասնագիտություններ |գիտությունների |որոշում |շահագրգիռ |
|(որակավորումներ), |(որակավորումների) |ՀՀ կրթության |կողմերի |
|որոնց համար պետք է |ցանկ |և գիտության |փոխհամաձայնու- |
|մշակվեն չափորոշիչներ | |նախարարի |թյուն |
| | |հրաման | |
|______________________|__________________|______________|________________|
|1.2. Ձևավորված են |Փորձագետների |- ՀՀ կրթության| Մարդկային |
|չափորոշիչների մշակման |ցուցակներ` ըստ |և գիտության |ռեսուրսների |
|Աշխատանքային խմբերը |մասնագիտական |նախարարի |անբավարարություն|
| |խմբերի |հրաման | |
|______________________|__________________|______________|________________|
|1.3. Աշխատանքային |Վերապատրաստված |- Դասընթացի | Աշխատանքային |
|խմբերի անդամներն ունակ|փորձագետներ |ծրագիր |խմբերի անդամների|
|են մշակել չափորոշիչներ| |- Վերապատրաս- |կանոնավոր |
| | |տողների հետ |մասնակցություն |
| | |կնքված |դասընթացներին |
| | |պայմանագրեր | Աշխատանքային |
| | |- Դասընթացին |խմբերի անդամների|
| | |մասնակցության |դասընթացը |
| | |մատյաններ |լիարժեք |
| | |- Վերապատրաստ-|յուրացնելու |
| | |ման անցկացման |ունակություն |
| | |հաշվետվություն| |
|______________________|__________________|______________|________________|
|1.4. Գրախոսողներն |Վերապատրաստված |- Դասընթացի | Գրախոսողների |
|ունակ են իրականացնել |գրախոսողներ |ծրագիր |կանոնավոր |
|չափորոշիչների | |- Վերապատրաս- |մասնակցություն |
|նախագծերի մասնագիտական| |տողների հետ |դասընթացներին |
|փորձաքննություն | |կնքված | Գրախոսողների |
| | |պայմանագրեր |դասընթացը |
| | |- Դասընթացին |լիարժեք |
| | |մասնակցության |յուրացնելու |
| | |մատյաններ |ունակություն |
| | |- Վերապատրաստ-| |
| | |ման անցկացման | |
| | |հաշվետվություն| |
|______________________|__________________|______________|________________|
|2.1. Մշակված են |Չափորոշիչների |- Աշխատանքային| Աշխատանքային |
|չափորոշիչների |նախագծերի |խմբերի հաշվե- |խմբերի կողմից |
|նախագծերը |առկայություն` |տվություններ, |առաջադրանքը |
| |տեխնիկական |դրանց կից |սահմանված |
| |առաջադրանքով |նյութեր |ժամկետում և |
| |սահմանված տեսքով | |պատշաճ |
| | | |մակարդակով |
| | | |կատարելու |
| | | |ունակություն |
|______________________|__________________|______________|________________|
|2.2. Չափորոշիչների |Հաստատված |- Ոլորտային | ՄԿՈՒԶԱԿ-ի |
|նախագծերն անցել են |չափորոշիչների |հանձնաժողովնե-|աշխատակազմի |
|փորձաքննություն, |առկայություն |րի եզրակացու- |անդամների և |
|ստացել են ոլորտային | |թյուններ |փորձագետների |
|հանձնաժողովների | |- ՄԿՈՒԶԱԿ-ի |բավարար |
|հավանությունը և | |փորձագիտական |մասնագիտական |
|հաստատված են | |եզրակացություն|կարողություններ |
| | |ներ |Ոլորտային |
| | |- ՀՀ կրթության|հանձնաժողովների |
| | |և գիտության |կողմից նախագծերի|
| | |նախարարի |քննարկման |
| | |հրաման |ձգձգումներ |
._________________________________________________________________________.
._________________________________________________________________________.
|ԳՈՐԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ |Պատասխանա- |Կատարման | Ռեսուրսները |
| |տուն |ժամկետը | |
|________________________________|___________|__________|_________________|
|1. Չափորոշիչների մշակման |ԿԳՆ |շարունակա-| - |
|խորհրդատուների ընտրության |ՄԿՈՒԶԱԿ |կան | |
|սկզբունքների և դրանց | | | |
|կարողությունների նկատմամբ | | | |
|պահանջների մշակում ու հաստատում | | | |
|________________________________|___________|__________|_________________|
|2. Չափորոշիչների մշակման |ԿԳՆ |շարունակա-| - |
|խորհրդատուների մրցութային |ՄԿՈՒԶԱԿ |կան | |
|ընտրություն | | | |
|________________________________|___________|__________|_________________|
|3. Մասնագիտությունների (որոնց |ՄԿՈՒԶԱԿ |շարունակա-| - |
|համար պետք է մշակվեն |ՄԿՈՒԶԱԽ |կան | |
|չափորոշիչներ) ընտրության |ԿԳՆ | | |
|մեխանիզմի մշակում, հաստատում | | | |
|________________________________|___________|__________|_________________|
|4. Մասնագիտությունների |ՄԿՈՒԶԱԿ |շարունակա-| - |
|(որակավորումների) ընտրություն |ՄԿՈՒԶԱԽ |կան | |
| |ԿԳՆ | | |
|________________________________|___________|__________|_________________|
|5. Չափորոշիչների մշակման |ՄԿՈՒԶԱԿ |շարունակա-| - |
|աշխատանքային խմբերի տեխնիկական | |կան | |
|առաջադրանքի մշակում | | | |
|________________________________|___________|__________|_________________|
|6. Չափորոշիչների մշակման |ԿԳՆ |շարունակա-| - |
|աշխատանքային խմբերի մրցութային |ՄԿՈՒԶԱԿ-ի |կան | |
|ընտրության առաջին փուլի |մրցութային | | |
|իրականացում |հանձնաժողով| | |
|________________________________|___________|__________|_________________|
|7. Չափորոշիչների մշակման |ԿԳՆ |շարունակա-| - |
|աշխատանքային խմբերի մրցութային |ՄԿՈՒԶԱԿ-ի |կան | |
|ընտրության երկրորդ փուլի |մրցութային | | |
|իրականացում |հանձնաժողով| | |
|________________________________|___________|__________|_________________|
|8. Աշխատանքային խմբերի անդամների|ՄԿՈՒԶԱԿ |շարունակա-|Դասընթացավարներ` |
|վերապատրաստման դասընթացի | |կան |30 մարդ/ժամ` |
|իրականացում | | |յուրաքանչյուր 15 |
| | | |վերապատրաստվողի |
| | | |հաշվարկով. |
| | | |Գրենական |
| | | |պիտույքներ |
|________________________________|___________|__________|_________________|
|9. Չափորոշիչների մշակման |ԿԱԻ |շարունակա-| - |
|աշխատանքային խմբերի անդամների | |կան | |
|հետ պայմանագրի կնքում | | | |
|________________________________|___________|__________|_________________|
|10. Չափորոշիչների նախագծերի |Աշխատանքա- |շարունակա-|Յուրաքանչյուր |
|մշակում |յին խմբեր |կան |չափորոշչի համար` |
| | | |30 մարդ/օր |
|________________________________|___________|__________|_________________|
|11. Չափորոշիչների նախագծերի |ՄԿՈՒԶԱԿ |շարունակա-| - |
|մասնագիտական փորձաքննություն | |կան | |
|իրականացնող փորձագետների | | | |
|(գրախոսողների) ընտրություն | | | |
|________________________________|___________|__________|_________________|
|12. Գրախոսողների վերապատրաստման |ՄԿՈՒԶԱԿ |շարունակա-|Դասընթացավարներ` |
|դասընթացի իրականացում | |կան |30 մարդ/ժամ` |
| | | |յուրաքանչյուր 15 |
| | | |վերապատրաստվողի |
| | | |հաշվարկով. |
| | | |Գրենական |
| | | |պիտույքներ |
|________________________________|___________|__________|_________________|
|13. Չափորոշիչների նախագծերի |ՄԿՈՒԶԱԿ |շարունակա-|Յուրաքանչյուր |
|մասնագիտական փորձաքննության |փորձագետներ|կան |չափորոշչի համար` |
|իրականացում | | |9 մարդ/օր |
|________________________________|___________|__________|_________________|
|14. Չափորոշիչների նախագծերի |Աշխատանքա- |շարունակա-|ՄԿՈՒԶԱԿ-ի |
|լրամշակում |յին խմբեր |կան |անձնակազմ, |
| | | |Աշխատանքային |
| | | |խմբեր |
|________________________________|___________|__________|_________________|
|15. Չափորոշիչների նախագծերի |ՄԿՈՒԶԱԿ |շարունակա-| - |
|ներկայացում` ոլորտային | |կան | |
|հանձնաժողովներին | | | |
|________________________________|___________|__________|_________________|
|16. Չափորոշիչների նախագծերի |ԿԳՆ |շարունակա-| - |
|հաստատում | |կան | |
._________________________________________________________________________.
Խնդիր 3. Չափորոշիչների ներդրում, փորձարկում և վերանայում
._________________________________________________________________________.
|ՎԵՐՋՆԱԿԱՆ ԱՐԴՅՈՒՆՔՆԵՐ |Օբյեկտիվ ստուգման |Ստուգման միջոց|Ռիսկեր, |
|ԵՎ ՈՒՂՂԱԿԻ ԱՐԴՅՈՒՆՔՆԵՐ|ցուցիչ | |ենթադրություններ|
|_________________________________________________________________________|
|Վերջնական արդյունքներ. |
|_________________________________________________________________________|
|1. Առկա են |Վերապատրաստված |- Չափորոշիչնե-| |
|չափորոշիչների |անհրաժեշտ |րի պահանջներին| |
|պահանջներին |մարդկային |համապատասխան` | |
|համապատասխան` |ռեսուրսներ, որոնք |ուսումնական | |
|ուսումնական գործընթացի|ունակ են |գործընթացի | |
|կազմակերպման ու |ուսումնական |կազմակերպման | |
|իրականացման համար |գործընթացը |ու իրականացման| |
|անհրաժեշտ մարդկային |կազմակերպել և |արդյունքները | |
|ռեսուրսներ |իրականացնել |արձանագրող | |
| |կարողութենամետ |փաստաթղթեր | |
| |չափորոշիչների | | |
| |պահանջներին | | |
| |համապատասխան | | |
|______________________|__________________|______________|________________|
|2. Առկա են |Քոլեջներն |- Շենքային | |
|չափորոշիչների |ապահովված են |պայմանների, | |
|պահանջներին |չափորոշիչների |անհրաժեշտ | |
|համապատասխան |պահանջներին |գույքի և | |
|ուսումնական գործընթացի|համապատասխան |սարքավորումնե-| |
|իրականացման համար |անհրաժեշտ |րի առկայության| |
|անհրաժեշտ նյութական |նյութական |մասին | |
|ռեսուրսներ |ռեսուրսներով |փաստաթղթեր | |
|______________________|__________________|______________|________________|
|3. Առկա են |Քոլեջներն |- Տպագրված | |
|չափորոշիչների |ապահովված են |(հրատարակված) | |
|պահանջներին |չափորոշիչների |ուսումնամեթոդա| |
|համապատասխան |պահանջներին |կան նյութեր | |
|ուսումնական գործընթացի|համապատասխան | | |
|իրականացման համար |անհրաժեշտ | | |
|անհրաժեշտ |ուսումնամեթոդական | | |
|ուսումնամեթոդական |ռեսուրսներով | | |
|ռեսուրսներ | | | |
|______________________|__________________|______________|________________|
|4. Չափորոշիչները |Չափորոշիչների |- Հաշվետվու- | |
|փորձարկված են և առկա |կատարելագործման |թյուններ, | |
|են չափորոշիչների |համար անհրաժեշտ |եզրակացություն| |
|կատարելագործման համար |հիմքեր |ներ, վերլուծու| |
|անհրաժեշտ փորձարկման | |թյուններ | |
|արդյունքները | | | |
|_________________________________________________________________________|
|ՈՒղղակի արդյունքներ. |
|_________________________________________________________________________|
|1.1. ՈՒսումնական |ՈՒսումնական |- Դասընթացի | ՈՒնկնդիրների |
|հաստատությունների |հաստատությունների |ծրագիր |կանոնավոր |
|ղեկավարներն ունակ են |վերապատրաստված |- Վերապատրաս- |մասնակցություն` |
|կազմակերպել |ղեկավարներ |տողների հետ |դասընթացներին |
|կարողութենամետ | |կնքված | ՈՒնկնդիրների |
|չափորոշիչներին | |պայմանագրեր |դասընթացը |
|պահանջների | |- Դասընթացին |լիարժեք |
|համապատասխանող | |մասնակցության |յուրացնելու |
|ուսումնական գործընթաց | |մատյաններ |ունակություն |
| | |- Վերապատրաստ-| |
| | |ման անցկացման | |
| | |հաշվետվություն| |
|______________________|__________________|______________|________________|
|1.2. ՈՒսումնական |ՈՒսումնական |- Դասընթացի | ՈՒնկնդիրների |
|հաստատությունների |հաստատությունների |ծրագիր |կանոնավոր |
|դասավանդող անձնակազմն |վերապատրաստված |- Վերապատրաս- |մասնակցություն` |
|ունակ է իրականացնել |դասավանդողներ |տողների հետ |դասընթացներին |
|չափորոշիչների | |կնքված | ՈՒնկնդիրների |
|պահանջներին | |պայմանագրեր |դասընթացը |
|համապատասխանող | |- Դասընթացին |լիարժեք |
|ուսումնական գործընթաց | |մասնակցության |յուրացնելու |
|և ուսումնառության | |մատյաններ |ունակություն |
|արդյունքների գնահատում| |- Վերապատրաստ-| |
| | |ման անցկացման | |
| | |հաշվետվություն| |
|______________________|__________________|______________|________________|
|2.1. Առկա է |Տեղեկացված է |- Գույքի և | Գույքի և |
|չափորոշիչների |դասավանդման |սարքավորում- |սարքավորումների |
|պահանջներին |գործընթացում |ների նախապես |մասնագրերի |
|համապատասխան |կիրառվող |մշակված |առկայություն |
|իրականացումն ապահովող |համապատասխան գույք|մասնագրեր` ըստ| Գույքի և |
|ուսումնական գույք և |և սարքավորումներ |չափորոշիչների |սարքավորումների |
|սարքավորումներ | |պահանջների. |մատակարարման |
| | |- Գույքի, |ձգձգումներ |
| | |ձեռքբերման | |
| | |պայմանագրեր և | |
| | |հանձնման - | |
| | |ընդունման | |
| | |ակտեր | |
|______________________|__________________|______________|________________|
|2.2. Դասավանդող |Դասավանդողներն |- Աարքավորում-|ՈՒնկնդիրների |
|անձնակազմն ունակ է |արդյունավետորեն և |ների կիրառման |կանոնավոր |
|արդյունավետորեն |ըստ նշանակության |վերաբերյալ |մասնակցություն` |
|կիրառել ուսումնական |կիրառում են |դասընթացի |դասընթացներին |
|գույքն ու |ուսումնական գույքն|ծրագիր |ՈՒնկնդիրների |
|սարքավորումները |և սարքավորումները|- Դասընթացի |դասընթացը |
| | |մասնակցության |լիարժեք |
| | |մատյաններ |յուրացնելու |
| | |- Վերապատրաստ-|ունակություն |
| | |ման անցկացման | |
| | |հաշվետվություն| |
|______________________|__________________|______________|________________|
|3.1. Առկա են |Մշակված |- Հաստատության| ՈՒսումնական |
|չափորոշիչների |ուսումնական |տնօրենի հրաման|պլանների |
|պահանջների |պլաններ |- Ամբիոնների |անհամապատասխանու|
|իրականացումն ապահովող | |(հանձնաժողովնե|թյուն` |
|ուսումնական պլաններ | |րի) նիստերի |չափորոշիչների |
| | |արձանագրու- |պահանջներին |
| | |թյուններ | |
|______________________|__________________|______________|________________|
|3.2. Առկա են |Մշակված նյութեր |- Ամբիոնների | Տպագրության |
|դասավանդման, |և տպագրված |նիստերի |համար ֆինանսական|
|ուսումնառության, |գրականություն |արձանագրու- |ռեսուրսների |
|գնահատման նյութեր, այլ| |թյուններ |բացակայություն |
|մեթոդական | |- Տպագրված | |
|գրականություն | |բրոշյուրների, | |
| | |գրքույկների, | |
| | |այլ նյութերի | |
| | |օրինակներ | |
|______________________|__________________|______________|________________|
|4.1. Չափորոշիչների |Չափորոշիչների |- ՈՒսումնական | Հաստատության |
|պահանջների համաձայն |պահանջների |հաստատություն-|կողմից ոչ |
|իրականացվել է |համաձայն |ների |բավարար |
|փորձնական ուսումնական |կազմակերպված ու |համապատասխան |հետևողականու- |
|գործընթաց` առնվազն մեկ|իրականացված |փաստաթղթեր |թյան դրսևորում |
|ուսումնական |ուսումնական | | |
|պարբերաշրջան |գործընթաց | | |
|______________________|__________________|______________|________________|
|4.2. Առկա են |Փորձարկման ընթացքի|- Հաստատության| Շահագրգիռ |
|փորձարկման ընթացքի |վերլուծության, |կողմից մշակված|կողմերի |
|մասին տեղեկություններ |մշակված |հաշվետվություն|հետևողականու- |
| |առաջարկությունների|ներ |թյուն |
| |առկայություն |- Այլ | |
| | |շահագրգիռ | |
| | |կողմերի եզրա- | |
| | |կացություններ | |
| | |և առաջարկու- | |
| | |թյուններ | |
|______________________|__________________|______________|________________|
|4.3. Չափորոշիչները |Լրամշակված |- ՀՀ կրթության| ՀՀ կրթության |
|լրամշակված են |չափորոշիչների |և գիտության |և գիտության |
|փորձարկման հիման վրա |առկայություն |նախարարի |նախարարի հրամանի|
| | |հրաման |արձակման ձգձգում|
| | |լրամշակված | |
| | |չափորոշիչների | |
| | |հաստատման | |
| | |մասին | |
|______________________|__________________|______________|________________|
|4.4. Չափորոշիչներն |3-4 տարին մեկ |- ՀՀ կրթության| Վերանայման |
|անցել են պարբերական |անգամ վերանայված |և գիտության |գործընթացի |
|վերանայում |չափորոշիչներ |նախարարի |նկատմամբ |
| | |հրամաններ |շահագրգիռ |
| | | |կողմերի |
| | | |պատասխանատու |
| | | |վերաբերմունքը |
._________________________________________________________________________.
._________________________________________________________________________.
|ԳՈՐԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ |Պատասխանա- |Կատարման | Ռեսուրսները |
| |տուն |ժամկետը | |
|________________________________|___________|__________|_________________|
|1. ՈՒսումնական հաստատությունների|ԿԱԻ ՄԿՈՒԶԱԿ|շարունակա-| - |
|ղեկավարների` չափորոշիչների | |կան | |
|պահանջներին համապատասխանող | | | |
|ուսումնական գործընթացի | | | |
|կազմակերպման վերաբերյալ | | | |
|վերապատրաստման իրականացման | | | |
|տեխնիկական առաջադրանքի մշակում | | | |
|________________________________|___________|__________|_________________|
|2. Վերապատրաստման |ԿԱԻ ՄԿՈՒԶԱԿ|շարունակա-| - |
|դասընթացավարների ընտրություն, | |կան | |
|նրանց հետ պայմանագրերի կնքում | | | |
|________________________________|___________|__________|_________________|
|3. Վերապատրաստման դասընթացի |ԿԱԻ ՄԿՈՒԶԱԿ|շարունակա-|Դասընթացավարներ |
|ծրագրի մշակում |Դասընթացա- |կան |Գրենական |
| |վարներ | |պիտույքներ |
|________________________________|___________|__________|_________________|
|4. Վերապատրաստման դասընթացի |ԿԱԻ ՄԿՈՒԶԱԿ|շարունակա-|Դասընթացավարներ |
|իրականացում | |կան |Գրենական |
| | | |պիտույքներ |
|________________________________|___________|__________|_________________|
|5. ՈՒսումնական հաստատությունների|ԿԱԻ ՄԿՈՒԶԱԿ|շարունակա-| - |
|դասավանդող անձնակազմի` | |կան | |
|կարողութենամետ չափորոշիչների | | | |
|պահանջներին համապատասխանող | | | |
|ուսումնական գործընթացի | | | |
|իրականացման վերաբերյալ | | | |
|վերապատրաստման իրականացման | | | |
|տեխնիկական առաջադրանքի մշակում | | | |
|________________________________|___________|__________|_________________|
|6. Վերապատրաստման |ԿԱԻ ՄԿՈՒԶԱԿ|շարունակա-| - |
|դասընթացավարների ընտրություն, | |կան | |
|նրանց հետ պայմանագրերի կնքում | | | |
|________________________________|___________|__________|_________________|
|7. Վերապատրաստման դասընթացի |ԿԱԻ ՄԿՈՒԶԱԿ|շարունակա-|Դասընթացավարներ |
|ծրագրի մշակում |Դասընթացա- |կան |Գրենական |
| |վարներ | |պիտույքներ |
|________________________________|___________|__________|_________________|
|8. Վերապատրաստման դասընթացի |ԿԱԻ ՄԿՈՒԶԱԿ|շարունակա-|Դասընթացավարներ |
|իրականացում | |կան |Գրենական |
| | | |պիտույքներ |
|________________________________|___________|__________|_________________|
|9. Կարողութենամետ չափորոշիչների |ԿԱԻ ՄԿՈՒԶԱԿ|շարունակա-|Միջազգային |
|պահանջներին համապատասխան |ԿԳՆ |կան |փորձագետ |
|իրականացումն ապահովող | | |Տեղական փորձագետ |
|ձեռքբերվելիք ուսումնական գույքի | | | |
|և սարքավորումների մասնագրերի | | | |
|մշակում | | | |
|________________________________|___________|__________|_________________|
|10. Գույքի և սարքավորումների |ՊԳԳ |շարունակա-|Գույքի ձեռքբերման|
|ձեռքբերում` ՀՀ օրենսդրությամբ |ԿԳՆ |կան |համար անհրաժեշտ |
|սահմանված պահանջների համաձայն | | |ֆինանսական |
| | | |միջոցներ |
|________________________________|___________|__________|_________________|
|11. Նոր գույք, սարքավորումների |Սարքավորում|շարունակա-|Ներառվում է |
|կիրառման համար դասավանդող |ներ առաքող |կան |գույքի ձեռքբերման|
|անձնակազմի վերապատրաստման |կազմակերպու| |գումարի մեջ |
|իրականացում |թյուններ | | |
|________________________________|___________|__________|_________________|
|12. Չափորոշիչների պահանջների |ՈՒս. հաստա-|շարունակա-| - |
|իրականացումն ապահովող |տություններ|կան | |
|ուսումնական պլանների մշակում |ԿԱԻ ՄԿՈՒԶԱԿ| | |
|________________________________|___________|__________|_________________|
|13. ՈՒսումնառության, գնահատման |ՈՒս. հաստա-|շարունակա-|Տեղական |
|նյութերի և այլ մեթոդական |տություններ|կան |փորձագետներ |
|գրականության մշակում |ԿԱԻ ՄԿՈՒԶԱԿ| | |
|________________________________|___________|__________|_________________|
|14. Մեթոդական գրականության, այլ |ԿԱԻ ՄԿՈՒԶԱԿ|շարունակա-|Տեղական |
|նյութերի հրատարակում | |կան |փորձագետներ |
|________________________________|___________|__________|_________________|
|15. Հաստատություններում |ՈՒս. հաստա-|2010- | - |
|համապատասխան ուսումնական |տություններ|2012 թթ. | |
|գործընթացի կազմակերպում և |ՄԿՈՒԶԱԿ | | |
|իրականացում | | | |
|________________________________|___________|__________|_________________|
|16. Փորձարկման ընթացքի մասին |ՈՒս. հաստա-|2010- | - |
|հաշվետվությունների մշակում, |տություններ|2012 թթ. | |
|ներկայացում, վերլուծություն |ԿԱԻ ՄԿՈՒԶԱԿ| | |
| |Այլ | | |
| |շահագրգիռ | | |
| |կողմեր | | |
|________________________________|___________|__________|_________________|
|17. Փորձարկման արդյունքների |ԿԱԻ ՄԿՈՒԶԱԿ|հուլիս | - |
|վերջնական ամփոփում |ՄԿՈՒԶԱԽ ԿԳՆ|2012 թ. | |
|________________________________|___________|__________|_________________|
|18. Չափորոշիչների լրամշակում և |ԿԱԻ ՄԿՈՒԶԱԿ|շարունակա-| - |
|հաստատում |ԿԳՆ |կան | |
|________________________________|___________|__________|_________________|
|19. Չափորոշիչների պարբերական |ԿԱԻ ՄԿՈՒԶԱԿ|շարունակա-|Յուրաքանչյուր |
|վերանայման կազմակերպում |ՄԿՈՒԶԱԽ ԿԳՆ|կան |չափորոշչի համար |
._________________________________________________________________________.
Բացատրություններ
1) Ռեսուրսների մասին նշագրման բացակայությունը նշանակում է, որ տվյալ գործողությունն իրականացվում է պատասխանատու կողմի աշխատակազմը` որպես ընթացիկ աշխատանքային գործառույթ:
2) Գործողությունների իրականացման համար անհրաժեշտ ռեսուրսները նախատեսվում է հատկացնել Հայաստանի Հանրապետության պետական բյուջեի կամ համապատասխան միջազգային աջակցության ծրագրերի միջոցների հաշվին:
ՏԵՂԵԿԱՆՔ-ՀԻՄՆԱՎՈՐՈՒՄ
ՀՀ կառավարության «Հայաստանի Հանրապետությունում նախնական մասնագիտական (արհեստագործական) և միջին մասնագիտական կրթության և ուսուցման մասնագիտությունների և որակավորումների` կարողությունների ձևավորմանը միտված պետական կրթական չափորոշիչների մշակման և ներդրման հայեցակարգին հավանություն տալու մասին» արձանագրային որոշման ընդունման անհրաժեշտությունը պայմանավորված է ՀՀ կառավարության 18.12.2008 թ. N 51 նիստով հավանության արժանացած «Հայաստանի Հանրապետության նախնական մասնագիտական (արհեստագործական) և միջին մասնագիտական կրթության զարգացման հայեցակարգ»-ի «Հայաստանում մասնագիտական կրթության բարեփոխումների 2009-2011 թ. միջոցառումների ծրագրի և ժամանակացույցի» N 2 հավելվածի` «Մասնագիտական կրթության և ուսուցման կարողութենամետ չափորոշիչների ներդրում» բաժնի 2.1 կետով:
Միաժամանակ ՀՀ կրթության և գիտության նախարարությունը ձեռնամուխ է եղել Հանրապետության աշխատաշուկայում առավել պահանջարկ վայելող նախնական մասնագիտական (արհեստագործական) և միջին մասնագիտական կրթության մասնագիտությունների պետական կրթական չափորոշիչների մշակմանը: Հայեցակարգի ընդունումը նպատակ ունի սահմանելու միասնական կատարման համար պարտադիր պահանջները` նախնական մասնագիտական (արհեստագործական) և միջին մասնագիտական կրթության և ուսուցման որակավորումների և մասնագիտությունների` կարողությունների ձևավորմանը միտված պետական կրթական չափորոշիչների մշակման ու ներդրման սկզբունքներն ու մեխանիզմները, ինչպես նաև համապատասխան գործողությունների պլանը:
Հայեցակարգում սահմանվում է մասնավորապես.
ա) կարողությունների ձևավորմանը միտված (կարողութենամետ) կրթական չափորոշիչների (այսուհետ` չափորոշիչներ) առանձնահատկությունների ու գիտելիքների ձևավորմանը միտված չափորոշիչների նկատմամբ առավելությունների վերլուծությունը,
բ) չափորոշիչների մշակման համար անհրաժեշտ նախապայմանները,
գ) չափորոշիչների մշակման սկզբունքները,
դ) չափորոշիչներ մշակող փորձագետների աշխատանքային խմբի կազմի ու դրա ձևավորման սկզբունքներն ու մեխանիզմները,
ե) չափորոշիչների մշակման գործընթացի համար անհրաժեշտ գործողությունները, դրանց իրականացման մեխանիզմները,
զ) չափորոշիչների նախագծերի փորձաքննության առավել արդյունավետ մեխանիզմներն ու գնահատման չափանիշները,
է) չափորոշիչների ներդրման գործընթացի փուլերի, դրանց վերանայման անհրաժեշտության հիմնավորումները:
Ելնելով վերոգրյալից` ՀՀ կրթության և գիտության նախարարությունն անհրաժեշտ է համարում Հայաստանի Հանրապետության կառավարության «Հայաստանի Հանրապետությունում նախնական մասնագիտական (արհեստագործական) և միջին մասնագիտական կրթության և ուսուցման մասնագիտությունների և որակավորումների` կարողությունների ձևավորմանը միտված պետական կրթական չափորոշիչների մշակման և ներդրման հայեցակարգին հավանություն տալու մասին» արձանագրային որոշման ընդունումը, որը հիմք կդառնա հետագայում Հայաստանում պետական կրթական չափորոշիչների մշակման, ներդրման ու պարբերական վերանայման բնականոն գործընթացի համար:
ՏԵՂԵԿԱՆՔ
Հայաստանի Հանրապետության կառավարության «Հայաստանի Հանրապետությունում
նախնական մասնագիտական (արհեստագործական) և միջին մասնագիտական
կրթության և ուսուցման մասնագիտությունների և որակավորումների`
կարողությունների ձևավորմանը միտված պետական կրթական չափորոշիչների
մշակման և ներդրման հայեցակարգի» արձանագրային որոշման նախագծի
վերաբերյալ շահագրգիռ մարմինների կողմից արված դիտողությունների և
առաջարկությունների մասին
._____________________________________________________________________.
|N |Մարմնի անվանումը|Դիտողություններ և |Նշումներ կատարման |
| | |առաջարկություններ |վերաբերյալ |
|___|________________|_______________________|________________________|
|1. |ՀՀ էկոնոմիկայի |1. Հայեցակարգի նախագիծն|Ընդունված չէ, քանի որ |
| |նախարարություն |ընդհանուր առմամբ դրական|Հայեցակարգը սահմանում |
| | |գնահատելով` առաջարկում |է պետական կրթական |
| | |ենք լրամշակման ժամանակ |չափորոշիչների մշակման ու|
| | |ավելի մեծ ուշադրություն|ներդրման սկզբունքներն ու|
| | |դարձնել տեխնիկական և |մեխանիզմները, որոնք |
| | |բնագիտական |պետք է միասնական |
| | |մասնագիտացումների |լինեն` անկախ չափորոշչի |
| | |չափորոշիչներին, հաշվի |մասնագիտական բնույթից: |
| | |առնելով վերջիններիս |Այլ խնդիր է, որ այս կամ |
| | |կարևորությունը |այն մասնագիտության |
| | |Հայաստանում |չափորոշչի մշակմանը կարող|
| | |գիտելիքահենք |է ժամկետային |
| | |տնտեսության զարգացման |առաջնություն տրվել: |
| | |և նորարարությունների |Բացի այդ, մշակման ենթակա|
| | |խթանման առումով: |չափորոշիչների ընտրության|
| | | |մեխանիզմն առաջարկված է |
| | | |Հայեցակարգի 6-րդ մասում:|
|___|________________|_______________________|________________________|
|2. |ՀՀ |Չափորոշիչները մշակվեն |Ընդունված չէ, քանի որ |
| |առողջապահության |ՀՀ առողջապահության |Հայեցակարգով չի |
| |նախարարություն |նախարարության կողմից |սահմանվում (կամ անգամ` |
| | |ստեղծվող աշխատանքային |առաջարկվում) |
| | |խմբի կողմից` |չափորոշիչները մշակող |
| | |ներգրավելով |աշխատանքային խմբերի |
| | |ՀՀ կրթության և |ձևավորման և դրանց |
| | |գիտության նախարարության|գործունեության |
| | |ներկայացուցիչներին: |համակարգման համար |
| | | |պատասխանատու մարմինը: |
| | | |Սա այլ նորմատիվային |
| | | |իրավական ակտի` |
| | | |«Հայաստանի |
| | | |Հանրապետությունում |
| | | |նախնական մասնագիտական |
| | | |(արհեստագործական) և |
| | | |միջին մասնագիտական |
| | | |կրթության և ուսուցման |
| | | |մասնագիտությունների և |
| | | |որակավորումների` |
| | | |կարողությունների |
| | | |ձևավորմանը միտված |
| | | |պետական կրթական |
| | | |չափորոշիչների մշակման ու|
| | | |ներդրման կարգի» (տե՛ս ՀՀ|
| | | |կառավարության որոշման |
| | | |ներկայացվող նախագծի 2-րդ|
| | | |կետը) խնդիրն է, և տվյալ|
| | | |դիտողությունը կարող է |
| | | |քննարկվել նշյալ կարգի |
| | | |նախագծի մշակման |
| | | |ընթացքում: Միաժամանակ, |
| | | |ելնելով ներկայացվող |
| | | |հայեցակարգի |
| | | |սկզբունքներից` չի |
| | | |նախատեսվում և |
| | | |մեթոդաբանական |
| | | |տեսանկյունից |
| | | |նպատակահարմար չէ, որ |
| | | |որևէ նախարարության |
| | | |ներկայացուցիչ (ինչպես |
| | | |ՀՀ առողջապահության, |
| | | |այնպես էլ ՀՀ կրթության |
| | | |և գիտության) ընդգրկված |
| | | |լինի չափորոշիչները |
| | | |մշակվող աշխատանքային |
| | | |խմբերում: |
|___|________________|_______________________|________________________|
|3. |ՀՀ տարածքային |Նախագծի վերաբերյալ | |
| |կառավարման |դիտողություններ և | |
| |նախարարություն |առաջարկություններ չկան:| |
|___|________________|_______________________|________________________|
|4. |ՀՀ մշակույթի |Նախագծի վերաբերյալ | |
| |նախարարություն |դիտողություններ և | |
| | |առաջարկություններ չկան:| |
|___|________________|_______________________|________________________|
|5. |ՀՀ ֆինանսների |Նախագծի վերաբերյալ | |
| |նախարարություն |դիտողություններ և | |
| | |առաջարկություններ չկան:| |
|___|________________|_______________________|________________________|
|6. |ՀՀ սպորտի և |Նախագծի վերաբերյալ | |
| |երիտասարդության |դիտողություններ և | |
| |հարցերի |առաջարկություններ չկան:| |
| |նախարարություն | | |
|___|________________|_______________________|________________________|
|7. |ՀՀ էներգետիկայի |Նախագծի վերաբերյալ | |
| |և բնական |դիտողություններ և | |
| |պաշարների |առաջարկություններ չկան:| |
| |նախարարություն | | |
|___|________________|_______________________|________________________|
|8. |ՀՀ գյուղա- |Նախագծի վերաբերյալ | |
| |տնտեսության |դիտողություններ և | |
| |նախարարություն |առաջարկություններ չկան:| |
|___|________________|_______________________|________________________|
|9. |Հայաստանի |1. Նախագծի բացատրական |Ընդունված չէ, քանի որ |
| |գործատուների |մասը շարադրված է |կարողությունների |
| |հանրապետական |բավականին ընդարձակ, |ձևավորմանը միտված |
| |միություն |անհրաժեշտ ենք համարում |չափորոշիչների մշակումը |
| | |այն լրամշակել առավել |Հայաստանի |
| | |սեղմ ձևակերպումներով |Հանրապետությունում |
| | |ներկայացնել ասելիքը: |համեմատաբար նոր |
| | | |գործընթաց է, և դրա |
| | | |մեթոդաբանությունն ու |
| | | |սկզբունքները պետք է ոչ |
| | | |միայն լրջորեն |
| | | |հիմնավորվեն, այլև |
| | | |համակողմանիորեն |
| | | |ներկայացվեն նաև այն |
| | | |բազմաթիվ շահագրգիռ |
| | | |կողմերին, որոնք առայժմ |
| | | |չեն առնչվել այս նոր |
| | | |տեսակի չափորոշիչների |
| | | |մշակման գործին: |
| | | |Բացի այդ, հայեցակարգային|
| | | |փաստաթղթի ձևաչափը |
| | | |թույլ է տալիս ընդարձակ |
| | | |ներածական ու բացատրական |
| | | |մասին առկայություն, եթե |
| | | |դա անհրաժեշտ է: |
|___|________________|_______________________|________________________|
| | |2. Հայեցակարգն |Ընդունված չէ, քանի որ |
| | |ամբողջական ներդնել |«աշխատանքների և |
| | |հնարավոր չէ, քանի որ |մասնագիտությունների |
| | |հանրապետությունում |որակավորումներ» |
| | |դեռևս մշակված և |արտահայտությունն ըստ |
| | |ներդրված չեն |էության անհասկանալի է, |
| | |«աշխատանքների և |և նման բանի ընդունում |
| | |մասնագիտությունների |նախատեսված չէ: |
| | |որակավորումները»: |Միաժամանակ նշենք, որ |
| | | |արդեն ՀՀ արդարադատության|
| | | |նախարարության պետական |
| | | |իրավական |
| | | |փորձաքննությունն է անցել|
| | | |և ՀՀ կառավարության |
| | | |հաստատման է ներկայացվել |
| | | |Հայաստանի Հանրապետության|
| | | |զբաղմունքների դասակարգչի|
| | | |նախագիծը: |
| | |_______________________|________________________|
| | |3. Անհասկանալի է |Ընդունված չէ, քանի որ |
| | |չափորոշիչներ մշակող |անկախ նրանից, թե ով է |
| | |աշխատանքային խմբի |առաջադրելու աշխատանքային|
| | |անդամների հավաքագրումը |խմբերի անդամներին, |
| | |մրցութային հիմունքներով|վճարովի աշխատանք |
| | |անցկացման |կատարողները պետք է |
| | |անհրաժեշտությունը, |ընտրվեն մրցութային |
| | |հատկապես գործատուների |կարգով: Բացի այդ, |
| | |կողմից ներկայացվող խմբի|Հայեցակարգով առաջարկված |
| | |անդամների դեպքում, եթե |է, որ մինչև |
| | |դեռևս չկա մշակված ու |չափորոշիչներ մշակողների |
| | |հաստատված մրցույթի |մրցութային ընտրությունը |
| | |անցկացման կանոնակարգ, |պետք է հաստատվի |
| | |իսկ մրցույթի |մրցութային ընտրության |
| | |անաչառության ու |կանոնակարգը, որի |
| | |թափանցիկության |իրավասությունն այս կամ |
| | |ապահովումը միայն |այն մարմնին կվերապահվի |
| | |ՄԿՈՒԶԱԿ-ի միջոցով իրեն |«Հայաստանի |
| | |չի արդարացնում: |Հանրապետությունում |
| | | |նախնական մասնագիտական |
| | | |(արհեստագործական) և |
| | | |միջին մասնագիտական |
| | | |կրթության և ուսուցման |
| | | |մասնագիտությունների և |
| | | |որակավորումների` |
| | | |կարողությունների |
| | | |ձևավորմանը միտված |
| | | |պետական կրթական |
| | | |չափորոշիչների մշակման ու|
| | | |ներդրման կարգի» (տես ՀՀ |
| | | |կառավարության որոշման |
| | | |ներկայացվող նախագծի 2-րդ|
| | | |կետը): Հայեցակարգով |
| | | |նախատեսված չէ, որ այս |
| | | |գործընթացն իրականացնելու|
| | | |ՄԿՈՒԶԱԿ-ը: |
| | |_______________________|________________________|
| | |4. Նախագծում |Ընդունված է մասամբ: |
| | |ներկայացվում է, որ ԿԳ |Համապատասխան լրացումներ |
| | |նախարարի հրամանով |են կատարված |
| | |հաստատված ոլորտային |«Գործողությունների |
| | |հանձնաժողովների |պլանի» Խնդիր 2-ի |
| | |անդամները պատասխանատու |Վերջնական արդյունք |
| | |են չափորոշիչների |1-ում, ինչպես նաև |
| | |մասնագիտական |ավելացվել են ուղղակի |
| | |փորձաքննությունն |արդյունք 1.4-ը և նոր |
| | |իրականացնելու և |12-րդ գործողությունը: |
| | |եզրակացություն տալու |Ոլորտային |
| | |համար, սակայն |հանձնաժողովների |
| | |հայեցակարգին կից |անդամների վարձատրություն|
| | |ներկայացվող |չի կարող նախատեսվել, |
| | |«գործողությունների |քանի որ մասնագիտական |
| | |պլանում» ոլորտային |փորձաքննությունն |
| | |հանձնաժողովների |իրականացնում են ոչ թե |
| | |անդամների համար ոչ |նրանք, այլ այդ |
| | |վերապատրաստման |հանձնաժողովների կողմից |
| | |դասընթացներ են |առաջադրված անկախ |
| | |նախատեսվում, ոչ էլ |փորձագետները` |
| | |աշխատանքների համար |գրախոսողները: |
| | |վարձատրություն, որը մեր|Վերջիններիս համար |
| | |կարծիքով կարող է |վարձատրություն |
| | |նվազեցնել |նախատեսվում է: Ոլորտային|
| | |պատասխանատվության |հանձնաժողովներն ստեղծվել|
| | |աստիճանը: |են կամավորության |
| | | |սկզբունքով` տվյալ |
| | | |ոլորտի խնդիրների |
| | | |լուծմանը շահագրգիռ |
| | | |անձանց թվից: |
| | |_______________________|________________________|
| | |5. 20 և 21 կետերը |Ընդունված չէ, քանի որ |
| | |տեղափոխել, կետ 20-ը |ՄԿՈՒԶԱԽ-ը ներկայացնում |
| | |ձևակերպել` «Իրավական |է հենց շահագրգիռ |
| | |ակտերի նախագծերի |նախարարություններն ու |
| | |համաձայնեցում շահագրգիռ|սոցիալական |
| | |նախարարությունների և |գործընկերներին, և դրա |
| | |սոցիալական |առաքելություններից է |
| | |գործընկերների հետ», |ոլորտի համար զգալի |
| | |այնուհետև` կետ 21 |կարևորություն ունեցող |
| | |«Իրավական ակտերի |հարցերի ու փաստաթղթերի |
| | |նախագծերի քննարկում |նախագծերի նախնական |
| | |ՄԿՈՒԶԱԽ-ի նիստում»: |քննարկումը` մինչև |
| | | |դրանք պաշտոնական |
| | | |շրջանառության մեջ |
| | | |դնելն ու համաձայն |
| | | |գործող կարգի` շահագրգիռ |
| | | |նախարարությունների հետ |
| | | |պաշտոնական |
| | | |համաձայնեցումը: |
|___|________________|_______________________|________________________|
|10.|ՀՀ առևտրա- |1. Փաստաթղթի |1. կետի մասով ընդունված |
| |արդյունաբերական |կառուցվածքը չի |չէ, քանի որ հայեցակարգը |
| |պալատ |համապատասխանում |պետք է արտահայտի |
| | |«հայեցակարգ»-ի համար |չափորոշիչների մշակման |
| | |ներկայացնող |հիմնական սկզբունքները, |
| | |պահանջներին: Որոշ |իսկ կարգի մշակումը |
| | |դրույթներ առավելապես |նախատեսված է |
| | |ունեն «կարգ»-ի |գործողությունների պլանի |
| | |բովանդակություն, ինչպես|2.1 կետով: |
| | |օրինակ` 5-րդ բաժնի, |2. ընդունված է. չնայած |
| | |7-րդ, 8-րդ և 9-րդ |հայեցակարգում խոսվում է |
| | |ենթակետերը, որոնցով |միայն ոլորտային |
| | |սահմանվում են |հանձնաժողովների |
| | |չափորոշիչների մշակման |լիազորությունների մասին,|
| | |աշխատանքների տեխնիկական|սակայն ԿԳ |
| | |առաջադրանքի պայմանները,|նախարարությունը |
| | |աշխատանքային խմբի |առաջիկայում կվերանայի |
| | |անդամների համար |ԿԳ նախարարի հրամանով |
| | |ներկայացվող պահանջները |ստեղծված ոլորտային |
| | |և այլն: ՈՒստի |հանձնաժողովների կազմը: |
| | |առաջարկում եմ սույն |3. կետի մասով |
| | |փաստաթուղթը լրամշակել |ընդունված է: |
| | |հետևյալ կերպ. | |
| | |վերոնշյալ կետերի | |
| | |բովանդակությունները | |
| | |սահմանել առանձին | |
| | |կարգով, իսկ դրանց | |
| | |վերաբերյալ սկզբունքները| |
| | |ձևակերպել | |
| | |հայեցակարգում: | |
| | |2. Մտահոգություն եմ | |
| | |հայտնում այս | |
| | |գործընթացում ոլորտային | |
| | |հանձնաժողովների | |
| | |գործունեության | |
| | |արդյունավետության | |
| | |հարցում, քանի որ դրանք | |
| | |իրենց նպատակին | |
| | |ծառայելու համար դեռ | |
| | |լիարժեք ձևավորված չեն,| |
| | |մինչդեռ սույն | |
| | |հայեցակարգով նրանց | |
| | |լուրջ գործառույթներ են | |
| | |վերապահված: | |
| | |3. Վերանայել | |
| | |«Գործողությունների | |
| | |ցանկում» խնդրի 1-ի | |
| | |գործողությունների | |
| | |կատարման ժամկետները, | |
| | |քանի որ գտնում են, որ | |
| | |նախատեսված ծավալներով: | |
|___|________________|_______________________|________________________|
|11.|Հայաստանի |Նախագծի վերաբերյալ | |
| |արհմիությունների|դիտողություններ և | |
| |կոնֆեդերացիա |առաջարկություններ չկան:| |
|___|________________|_______________________|________________________|
|12.|Հայաստանի |1. Որոշման նախագծի |1. Ընդունված է: |
| |Հանրապետության |հավելված 2-ով հաստատված| |
| |արդարադատության |ցանկում անհրաժեշտ է | |
| |նախարարություն |նախատեսել, թե այդ | |
| | |ցանկում նշված | |
| | |նպատակների լուծման | |
| | |համար ինչ նոր իրավական | |
| | |ակտեր պետք է ընդունվեն,| |
| | |ինչ իրավական ակտերում | |
| | |պետք է փոփոխություններ | |
| | |կատարվեն, ինչ | |
| | |ժամկետներում, ովքեր | |
| | |պետք է հանդիսանան | |
| | |պատասխանատու | |
| | |կատարողները, ինչ | |
| | |միջոցներով դրանք պետք է| |
| | |իրականացվեն և այլն, | |
| | |նկատի ունենալով | |
| | |«Իրավական ակտերի մասին»| |
| | |Հայաստանի | |
| | |Հանրապետության օրենքի | |
| | |27-րդ հոդվածի 2-րդ մասի| |
| | |պահանջները | |
| | | | |
| | |2. Որոշման նախագծում |2. Ընդունված է: |
| | |նախատեսված են | |
| | |պարբերություններ, որոնք| |
| | |ըստ էության | |
| | |«ծանոթագրություններ» | |
| | |են, ինչը չի բխում | |
| | |«Իրավական ակտերի մասին»| |
| | |Հայաստանի | |
| | |Հանրապետության օրենքի | |
| | |45-րդ հոդվածի 12-րդ | |
| | |մասի պահանջներից, որոնց| |
| | |համաձայն նորմատիվ | |
| | |իրավական ակտում | |
| | |բացատրություններ կամ | |
| | |ծանոթագրություններ չեն | |
| | |տրվում: | |
| | |Բացատրությունների կամ | |
| | |ծանոթագրություններ | |
| | |տեքստը տրվում է առանձին| |
| | |հոդվածների, մասերի, | |
| | |կետերի, ենթակետերի կամ | |
| | |պարբերությունների | |
| | |տեսքով: | |
._____________________________________________________________________.