Սեղմել Esc փակելու համար:
ՀՀ ՔԱՂԱՔԱՑԻԱԿԱՆ ԴԱՏԱՎԱՐՈՒԹՅԱՆ ՕՐԵՆՍԳՐ...
Քարտային տվյալներ

Տեսակ
Գործում է
Ընդունող մարմին
Ընդունման ամսաթիվ
Համար

ՈՒժի մեջ մտնելու ամսաթիվ
ՈՒժը կորցնելու ամսաթիվ
Ընդունման վայր
Սկզբնաղբյուր

Ժամանակագրական տարբերակ Փոփոխություն կատարող ակտ

Որոնում:
Բովանդակություն

Հղում իրավական ակտի ընտրված դրույթին X
irtek_logo

ՀՀ ՔԱՂԱՔԱՑԻԱԿԱՆ ԴԱՏԱՎԱՐՈՒԹՅԱՆ ՕՐԵՆՍԳՐՔԻ 52-ՐԴ ԵՎ 53-ՐԴ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԻ ԿԻՐԱՌՄԱՆ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ

 

 

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

 

    ՀՀ վերաքննիչ քաղաքացիական         Քաղաքացիական գործ թիվ ԵԿԴ/1836/02/08

    դատարանի որոշում                                               2010 թ.

Քաղաքացիական գործ թիվ ԵԿԴ/1836/02/08

Նախագահող դատավոր` Ա. Պետրոսյան

դատավորներ` Ա. Խառատյան

Կ. Չիլինգարյան

 

ՈՐՈՇՈՒՄ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

 

Հայաստանի Հանրապետության վճռաբեկ դատարանի քաղաքացիական և վարչական

պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան)

 

                   նախագահությամբ             Ե. Խունդկարյանի

                   մասնակցությամբ դատավորներ  Վ. Աբելյանի

                                              Ս. Անտոնյանի

                                              Ա. Բարսեղյանի

                                              Մ. Դրմեյանի

                                              Տ. Պետրոսյանի

                                              Ե. Սողոմոնյանի

 

2010 թվականի հոկտեմբերի 01-ին

դռնբաց դատական նիստում, քննելով Կլարա Ասատրյանի վճռաբեկ բողոքը ՀՀ վերաքննիչ քաղաքացիական դատարանի 11.02.2010 թվականի որոշման դեմ` ըստ Հայկազ Թությանի հայցի ընդդեմ Կլարա Ասատրյանի` կառուցապատողի իրավունքը ճանաչելու պահանջի մասին,

 

ՊԱՐԶԵՑ

 

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը

 

Դիմելով դատարան` Հայկազ Թությանը պահանջել է ճանաչել կառուցապատողի իրավունքը` Երևանի Խորենացի փողոցի 3-րդ նրբանցքի թիվ 32 հասցեում գտնվող 67,4 քմ մակերեսով շինության նկատմամբ:

Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ համայնքների ընդհանուր իրավասության դատարանի (այսուհետ` Դատարան) 24.09.2008 թվականի վճռով հայցը բավարարվել է:

ՀՀ վերաքննիչ քաղաքացիական դատարանի 15.04.2009 թվականի որոշմամբ Կլարա Ասատրյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարվել է. Դատարանի 24.09.2008 թվականի վճիռը բեկանվել և ուղարկվել է նոր քննության:

Դատարանի 10.11.2009 թվականի վճռով հայցը բավարարվել է:

ՀՀ վերաքննիչ քաղաքացիական դատարանի (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան) 11.02.2010 թվականի որոշմամբ Դատարանի 10.11.2009 թվականի վճիռը թողնվել է օրինական ուժի մեջ:

 

Սույն գործով վճռաբեկ բողոք է ներկայացրել Կլարա Ասատրյանը:

Վճռաբեկ բողոքի պատասխան է ներկայացրել Հայկազ Թությանը:

 

2. Վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը

 

Սույն վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով:

Վերաքննիչ դատարանը խախտել է ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 52-րդ և 53-րդ հոդվածների պահանջները:

Բողոք բերած անձը նշված պնդումը պատճառաբանել է հետևյալ փաստարկներով.

Վերաքննիչ դատարանը չի հետազոտել և օբյեկտիվ չի գնահատել գործում առկա 22.01.2007 թվականի օրինական ուժի մեջ մտած վճիռը, որով հաստատվել է այն հանգամանքը, որ վիճահարույց շինությունը կառուցվել է Կլարա Ասատրյանի կողմից:

 

Վերոգրյալի հիման վրա վճռաբեկ բողոք բերած անձը պահանջել է բեկանել Վերաքննիչ դատարանի 11.02.2010 թվականի որոշումը և գործն ուղարկել նոր քննության:

 

2.1 Վճռաբեկ բողոքի պատասխանի հիմնավորումները

 

Վերաքննիչ դատարանը, ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 53-րդ հոդվածի համաձայն, գործում առկա յուրաքանչյուր ապացույց գնահատել է գործի բոլոր ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, պարզել է վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը, որի արդյունքում կայացրել է հիմնավորված որոշում:

 

3. Վճռաբեկ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.

 

Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեն հետևյալ փաստերը`

1) Երևանի Օրջոնիկիձեի շրջանային սովետի գործադիր կոմիտեի 16.11.1991 թվականի որոշմամբ գրանցվել է «Արթուր-7» կոոպերատիվի կանոնադրությունը, և որպես կոոպերատիվի գործունեության հասցե նշվել է Երևանի Մարքսի (ներկայիս Խորենացի) փողոցի 3-րդ նրբանցքի թիվ 32 տունը` առանց լրացուցիչ կառուցումներ կատարելու իրավունքի, (1-ին հատոր գ.թ. 41):

2) Երևանի Խորենացի փողոցի 3-րդ նրբանցքի թիվ 32 հասցեում գտնվող ինքնակամ շինությունում, առանց լրացուցիչ կառուցումներ կատարելու իրավունքի գործունեություն է իրականացրել «Արթուր-7» կոոպերատիվը (1-ին հատոր գ.թ. 83):

3) 17.02.1999 թվականի նվիրատվության պայմանագրի և Երևանի քաղաքապետի 27.10.1998 թվականի թիվ 865 որոշման հիման վրա Կլարա Ասատրյանը դարձել է Երևանի Խորենացի փողոցի 3-րդ նրբանցքի թիվ 32 տան և ինքնակամ շինության սեփականատերը (1-ին հատոր գ.թ. 72):

4) ՀՀ քաղաքացիական գործերով վերաքննիչ դատարանի` 30.08.2005 թվականի` օրինական ուժի մեջ մտած վճռով մերժվել է Հայկազ և Սարգիս Թությանների հայցն ընդդեմ Կլարա Ասատրյանի, Երևանի քաղաքապետի` անօրինական կառույցն օրինականացնելու մասին որոշման մասը և դրա հիման վրա Կլարա Ասատրյանին տրված սեփականության իրավունքի գրանցման վկայականն ու հողատարածքի վարձակալության պայմանագիրն անվավեր ճանաչելու և շինության նկատմամբ Հայկազ Թությանի սեփականության իրավունքը ճանաչելու պահանջները: Հայցի մերժման հիմքում դրվել է այն հանգամանքը, որ «հայցվորները չեն ներկայացրել որևէ գրավոր ապացույց վիճելի շինությունը իրենց կողմից կառուցելու վերաբերյալ» (1-րդ հատոր գ.թ. 76):

 

4. Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը

 

Քննելով վճռաբեկ բողոքը նշված հիմքի սահմաններում` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ վճռաբեկ բողոքը հիմնավոր է հետևյալ պատճառաբանությամբ.

i

ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 52-րդ հոդվածի 2-րդ կետի համաձայն` նախկինում քննված` քաղաքացիական գործով օրինական ուժի մեջ մտած դատարանի վճռով հաստատված հանգամանքները նույն անձանց միջև դատարանում այլ գործ քննելիս կրկին չեն ապացուցվում:

2004 թվականին Հայկազ և Սարգիս Թությանները դիմել են դատարան Երևանի քաղաքապետի անօրինական կառույցն օրինականացնելու մասին որոշման մասը և դրա հիման վրա Կլարա Ասատրյանին Երևանի Մարքսի փողոցի 3-րդ նրբանցքի թիվ 32 տան նկատմամբ տրված սեփականության իրավունքի գրանցման վկայականն ու հողատարածքի վարձակալության պայմանագիրն անվավեր ճանաչելու և շինության նկատմամբ Հայկազ Թությանի սեփականության իրավունքը ճանաչելու պահանջներով, ինչը ՀՀ քաղաքացիական գործերով վերաքննիչ դատարանի 30.08.2005 թվականի վճռով մերժվել է: Հայցի մերժման հիմքում դրվել է այն հանգամանքը, որ «հայցվորները չեն ներկայացրել որևէ գրավոր ապացույց վիճելի շինությունն իրենց կողմից կառուցելու վերաբերյալ»:

Սույն գործով Հայկազ Թությանը, դիմելով դատարան, պահանջել է ճանաչել կառուցապատողի իրավունքը` Երևանի Խորենացու փողոցի 3-րդ նրբանցքի թիվ 32 հասցեում գտնվող 67,4 քմ մակերեսով շինության նկատմամբ:

Վերաքննիչ դատարանը հայցի բավարարման հիմքում դրել է այն հանգամանքը, որ նախկինում քննված` քաղաքացիական գործով օրինական ուժի մեջ մտած դատարանի վճռով հաստատված հանգամանքները սույն գործով կիրառելի չեն, քանի որ որպես հաստատված հանգամանք չի նշվել այն հանգամանքը, որ վիճելի շինությունը կառուցվել է Կլարա Ասատրյանի կողմից, «հետևաբար բողոք բերողի փաստարկը ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 52-րդ հոդվածի 2-րդ կետը խախտելու վերաբերյալ անհիմն է»:

Այսինքն` Դատարանը նորից փորձել է ապացուցել դատական ակտերով հաստատված այն հանգամանքները, որոնք այլևս ապացուցման ենթակա չեն, մասնավորապես այն, որ Հայկազ Թությանը վիճելի շինության կառուցողը չէ:

Մինչդեռ վերը նշված օրինական ուժի մեջ մտած վճռի առկայության պայմաններում Դատարանն իրավունք չուներ քննարկման առարկա դարձնել վիճելի տարածքը Հայկազ Թությանի կողմից կառուցած լինելու հարցը և ճանաչել Հայկազ Թությանի կառուցապատողի իրավունքը:

 

Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը գալիս է այն եզրահանգման, որ սույն գործով Դատարանը նախկինում քննված` քաղաքացիական գործով օրինական ուժի մեջ մտած դատարանի վճիռներով հաստատված հանգամանքները կրկին քննարկման առարկա է դարձրել, ինչի հետևանքով խախտվել է ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 52-րդ հոդվածը:

Ինչ վերաբերում է Վերաքննիչ դատարանի որոշման հիմքում դրված այն պատճառաբանությանը, որ նախկինում քննված` քաղաքացիական գործով օրինական ուժի մեջ մտած դատարանի վճռով հաստատված հանգամանքները սույն գործով կիրառելի չեն, քանի որ որպես հաստատված հանգամանք չի նշվել այն հանգամանքը, որ վիճելի շինությունը կառուցվել է Կլարա Ասատրյանի կողմից, ապա Վճռաբեկ դատարանն այն անհիմն է համարում հետևյալ պատճառաբանությամբ.

ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 220-րդ հոդվածի 2-րդ կետի 5-րդ ենթակետի համաձայն` վերաքննիչ դատարանի որոշման մեջ պետք է նշվեն` գործով պարզված և վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը, ինչպես նաև այն օրենքը, Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերը և այլ իրավական ակտերը, որոնցով ղեկավարվել է վերաքննիչ դատարանը որոշում կայացնելիս:

Վճռաբեկ դատարանն իր որոշումներում բազմիցս անդրադարձել է դատական ակտերի իրավական հիմնավորվածության հարցին:

Մասնավորապես, Վճռաբեկ դատարանը նշել է, որ յուրաքանչյուր դեպքում դատարանը պարտավոր է տալ որոշման իրավական հիմնավորումը:

Որոշման իրավական հիմնավորումը կայանում է հաստատված փաստերի և իրավահարաբերությունների նկատմամբ իրավունքի համապատասխան նորմի կամ նորմերի ընտրության և կիրառման մեջ, այն նորմի (նորմերի), որի հիման վրա դատարանը եզրակացություն է անում վիճելի իրավահարաբերության առկայության կամ բացակայության մասին:

Որոշման մեջ ոչ միայն պետք է ցույց տալ նորմատիվ ակտի այս կամ այն հոդվածը, որում ամրագրված է կիրառման ենթակա նորմը, այլ պետք է պատճառաբանվի, թե հատկապես ինչու պետք է կիրառվի հենց այդ նորմը:

Որոշման իրավական հիմնավորումը բնութագրում է ինչպես դատարանի, այնպես էլ նրա որոշման իրավակիրառ գործառույթը, ընդգծում դատական գործունեության և դատական որոշման օրինականությունը:

Միաժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ դատարանը պետք է նշի ոչ միայն այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնվել է վիճելի փաստերը հաստատելիս և արդյունքում որոշում կայացնելիս, այլև պետք է պատճառաբանի, թե ինչու է կողմի ներկայացրած այս կամ այն ապացույցը մերժվում: Միայն նման հիմնավորումը կարող է վկայել գործի բազմակողմանի հետազոտության մասին (տես` Ռազմիկ Մարությանի հայցն ընդդեմ Ստեփան և Անահիտ Մարությանների, ՀՀ Կենտրոն նոտարական գրասենյակի` ժառանգական գույքի ընդունման փաստի ճանաչման և ըստ օրենքի ժառանգության իրավունքի վկայագիրը մասնակի անվավեր ճանաչելու պահանջների մասին և Ստեփան և Անահիտ Մարությանների հակընդդեմ հայցի` սեփականության իրավունքով պատկանող բնակելի տան և հողամասի բաժանման պահանջի մասին Վճռաբեկ դատարանի 27.03.2008 թվականի թիվ 3-54(ՎԴ) որոշումը):

Մինչդեռ Վերաքննիչ դատարանը, անդրադառնալով ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 52-րդ հոդվածի 2-րդ կետի կիրառելիությանը, տվել է այդ հոդվածի անհիմն մեկնաբանություն: Մասնավորապես, սույն գործով վերոնշյալ հոդվածի կիրառման համար բավարար է այն հանգամանքը, որ Դատարանը կրկին անդրադարձել և քննության առարկա է դարձրել նախկինում քննված` քաղաքացիական գործով օրինական ուժի մեջ մտած դատարանի վճռով հաստատված հանգամանքը, այն է` վիճելի շինությունը Հայկազ Թությանի կողմից կառուցած լինելու կամ չլինելու հանգամանքը: Մինչդեռ, Վերաքննիչ դատարանի կողմից վերոնշյալ հոդվածի կիրառելիությունը բացառվել է զուտ այն հիմքով, որ Դատարանի վճռով չի հաստատվել վիճելի շինությունը Կլարա Ասատրյանի կողմից կառուցված լինելու հանգամանքը, առանց հիմնավորելու այդ փաստի կարևորությունը և կապը վերոնշյալ հոդվածի կիրառման հետ:

 

Այսպիսով, սույն վճռաբեկ բողոքի հիմքը հիմնավոր համարելով` Վճռաբեկ դատարանը դիտում է բավարար` ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 228-րդ հոդվածի ուժով վերանայվող դատական ակտը բեկանելու համար:

Միաժամանակ, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ սույն քաղաքացիական գործով անհրաժեշտ է կիրառել ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 240-րդ հոդվածի 1-ին կետի 4-րդ ենթակետով սահմանված` ստորադաս դատարանի դատական ակտը փոփոխելու Վճռաբեկ դատարանի լիազորությունը հետևյալ հիմնավորմամբ.

«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի համաձայն` յուրաքանչյուր ոք ունի ողջամիտ ժամկետում իր գործի քննության իրավունք: Սույն քաղաքացիական գործով վեճի լուծումն էական նշանակություն ունի գործին մասնակցող անձանց համար: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ գործը ողջամիտ ժամկետում քննելը հանդիսանում է Կոնվենցիայի նույն հոդվածով ամրագրված` անձի արդար դատաքննության իրավունքի տարր, հետևաբար, գործի անհարկի ձգձգումները վտանգ են պարունակում նշված իրավունքի խախտման տեսանկյունից: Տվյալ դեպքում, Վճռաբեկ դատարանի կողմից ստորադաս դատարանի դատական ակտը փոփոխելը բխում է արդարադատության արդյունավետության շահերից, քանի որ սույն գործով վերջնական դատական ակտ կայացնելու համար նոր հանգամանք հաստատելու անհրաժեշտությունը բացակայում է:

 

Դատական ակտը փոփոխելիս Վճռաբեկ դատարանը հիմք է ընդունում սույն որոշման պատճառաբանությունները, ինչպես նաև գործի նոր քննության անհրաժեշտության բացակայությունը:

Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 240-241.2-րդ հոդվածներով` Վճռաբեկ դատարանը

 

ՈՐՈՇԵՑ

 

1. Վճռաբեկ բողոքը բավարարել: Բեկանել ՀՀ վերաքննիչ քաղաքացիական դատարանի 11.02.2010 թվականի որոշումը և այն փոփոխել Հայկազ Թությանի հայցը մերժել:

2. Հայկազ Թությանից հօգուտ Հայաստանի Հանրապետության բռնագանձել 20.000 ՀՀ դրամ, որպես վճռաբեկ բողոքի համար նախատեսված պետական տուրքի գումար:

3. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման:

 

Նախագահող` Ե. Խունդկարյան

Դատավորներ` Վ. Աբելյան

Ս. Անտոնյան

Ա. Բարսեղյան

Մ. Դրմեյան

Տ. Պետրոսյան

Ե. Սողոմոնյան

 

 

pin
Վճռաբեկ դատարան
01.10.2010
N ԵԿԴ/1836/02/08
Որոշում