ՀՀ ՄԱՍՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ԿՐԹԱԿԱՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳԻ` ԵՎՐՈՊԱԿԱՆ ԲԱՐՁՐԱԳՈՒՅՆ ԿՐԹԱԿԱՆ ՏԱՐԱԾՔԻՆ ԻՆՏԵԳՐ ...

 

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԿԱՌԱՎԱՐՈՒԹՅԱՆ ՆԻՍՏԻ
ԱՐՁԱՆԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆԻՑ ՔԱՂՎԱԾՔ

 

15 մարտի 2012 թվականի N 10

 

14. ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՄԱՍՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ԿՐԹԱԿԱՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳԻ` ԵՎՐՈՊԱԿԱՆ ԲԱՐՁՐԱԳՈՒՅՆ ԿՐԹԱԿԱՆ ՏԱՐԱԾՔԻՆ ԻՆՏԵԳՐՄԱՆ ԳՈՐԾԸՆԹԱՑԻ ԸՆԴԼԱՅՆՄԱՆ ԾՐԱԳՐԻՆ ԵՎ ԴՐԱ ԻՐԱԿԱՆԱՑՄԱՆ ԺԱՄԱՆԱԿԱՑՈՒՅՑԻՆ ՀԱՎԱՆՈՒԹՅՈՒՆ ՏԱԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

 

Ի կատարումն Հայաստանի Հանրապետության Նախագահի 2009 թվականի մայիսի 6-ի ՆԿ-68-Ա կարգադրության հավելվածի 96-Դ-6 կետի`

Հավանություն տալ Հայաստանի Հանրապետության մասնագիտական կրթական համակարգի` Եվրոպական բարձրագույն կրթական տարածքին ինտեգրման գործընթացի ընդլայնման ծրագրին և դրա իրականացման ժամանակացույցին` համաձայն NN 1 և 2 հավելվածների:

 

ՍՏՈՐԱԳՐՎԵԼ Է ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԱՐՉԱՊԵՏԻ ԿՈՂՄԻՑ

2012 ԹՎԱԿԱՆԻ ԱՊՐԻԼԻ 29-ԻՆ

 

Հավելված N 1

ՀՀ կառավարության

2012 թ. մարտի 15-ի նիստի

N 10 արձանագրային որոշման

 

ԾՐԱԳԻՐ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՄԱՍՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ԿՐԹԱԿԱՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳԻ` ԵՎՐՈՊԱԿԱՆ ԲԱՐՁՐԱԳՈՒՅՆ ԿՐԹԱԿԱՆ ՏԱՐԱԾՔԻՆ ԻՆՏԵԳՐՄԱՆ ԳՈՐԾԸՆԹԱՑԻ ԸՆԴԼԱՅՆՄԱՆ

 

Ա. Ներածություն

 

1. 2005 թ. մայիսի 19-ին ՀՀ կրթության և գիտության նախարարը ստորագրեց Բոլոնիայի անդամ երկրների կրթության նախարարների Բերգենի Կոմյունիկեն, և այսպիսով Հայաստանը պաշտոնապես միացավ Բոլոնիայի գործընթացին, ստանձնելով պատասխանատվություն` մինչև 2010 թ. ավարտել Բոլոնիայի գործընթացի հիմնական սկզբունքների իրականացումը ըստ գործողությունների առանձին ուղղությունների, և դառնալ կազմավորվող Եվրոպական բարձրագույն կրթության տարածքի (ԵԲԿՏ) մաս:

2. Ինտեգրումը ԵԲԿՏ-ին ենթադրում է ՀՀ միջին, բարձրագույն և շարունակական կրթական համակարգում խորքային փոփոխությունների իրականացում Բոլոնիայի գործընթացի պահանջներին համապատասխան: Համաձայն Բոլոնիայի կոնվենցիայի սա նշանակում է.

1) ներմուծել համընթեռնելի և համադրելի որակավորումների եռաստիճան համակարգ,

2) կատարել անցում ուսուցման կազմակերպման կրեդիտային համակարգին` միաժամանակ նախաձեռնելով կրթական ծրագրերի արմատական վերափոխումներ,

3) ներդնել մասնագիտական կրթության որակի գնահատման և ապահովման եվրոպական չափանիշներ` նպաստելով որակի հավաստման ազգային համակարգի ստեղծմանը,

4) Կրեդիտների կուտակման և փոխանցման, որակի գնահատման և ապահովման համակարգերի, ճանաչման թափանցիկ ընթացակարգերի, ինչպես նաև դիպլոմի համաեվրոպական հավելվածի ներդրման միջոցով խթանել ուսանողների և դասախոսների շարժունությունն ու Հայաստանի բարձրագույն կրթական համակարգի գրավչությունը,

5) ստեղծել նախադրյալներ շարունակական կրթության համակարգի ձևավորման և զարգացման համար,

6) բարձրացնել ուսանողների դերը և մասնակցությունը, մասնավորապես բուհերի կառավարման գործընթացում,

7) ինտեգրել բուհերում կրթական և գիտական գործընթացները:

 

Բ. Իրականացված աշխատանքները և ձեռքբերումները Բոլոնիայի գործընթաց.

Եվրոպական բարձրագույն կրթական տարածք Որակավորումների եռաստիճան

համակարգ

 

3. Հայաստանում բարձրագույն կրթության երկաստիճան (բակալավրիատ, մագիստրատուրա), այժմ եռաստիճան, կառուցվածքի ներդրումը սկսվել է Հայաստանի Պետական ճարտարագիտական համալսարանում 1992 թ.-ին: Այնուհետև այն ներմուծվել է նաև Երևանի պետական համալսարան (1995 թ.) և Հայաստանի գյուղատնտեսական ակադեմիա (1998 թ.): Մագիստրոսի կրթական ծրագրով է սկսվել Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի գործունեությունը (1991 թ.): Անցումը բարձրագույն կրթության մեկ աստիճանից երկաստիճան համակարգին նշված բուհերում իրականացվել է գիտափորձի միջոցով` ՀՀ կառավարության համապատասխան որոշումների և բուհերի կանոնադրությունների հիման վրա: Բակալավրի և մագիստրոսի որակավորումները օրենսդրորեն ամրագրվել են ՀՀ «Կրթության մասին» օրենքով 1999 թ.-ին:

4. Համաձայն «Բարձրագույն և հետբուհական մասնագիտական կրթության մասին» ՀՀ օրենքի (2004 թ.) և ՀՀ կառավարության 2004 թվականի մարտի 31-ի N 425-Ն որոշման` 2004/2005 ուսումնական տարվանից Հայաստանում ներդրվել է բարձրագույն կրթության երկաստիճան համակարգը: 2004 թ.-ից ՀՀ բոլոր բուհերում դադարեցվել է ընդունելությունը դիպլոմավորված մասնագետի կրթական ծրագրով, իսկ նույնանուն որակավորումը նշված օրենքով հավասարեցվել է մագիստրոսի որակավորմանը: ՀՀ «Կրթության մասին» և «Բարձրագույն և հետբուհական մասնագիտական կրթության մասին» օրենքները նախատեսում են նաև հետազոտողի որակավորման շնորհումը հետբուհական մասնագիտական կրթության եռամյա ծրագրի ավարտին, որը Բոլոնիայի տերմիններով բարձրագույն կրթության եռաստիճան համակարգի երրորդ աստիճանն է: 2006 թ.-ին հաստատվել է «Հայաստանի Հանրապետությունում բարձրագույն կրթության եռաստիճան համակարգի ներդրման» ծրագիրը: Ներկայումս աշխատանքներ են տարվում բակալավրի և մագիստրոսի կրթական ծրագրերի միասնական բնութագրիչների մշակման ուղղությամբ:

5. Նշված օրենքները բարենպաստ օրենսդրական հիմքեր են ստեղծել բարձրագույն և հետբուհական կրթության համակարգի ընդհանուր բարեփոխումների, ինչպես նաև` Բոլոնիայի սկզբունքներով ուղղորդվող կառուցվածքային բարեփոխումների համար: Դրանց ընդունումից հետո ՀՀ կրթության և գիտության նախարարությունն իր աշխատանքը նպատակաուղղել է միջին, բարձրագույն և հետբուհական մասնագիտական կրթության ոլորտում բազմակողմանի բարեփոխումների իրականացմանը, որոնք ներառում են կրթության կառուցվածքը, բովանդակությունը, կառավարումը, և որոնց նպատակն է ապահովել ՀՀ մասնագիտական կրթության համակարգի առավել ինտեգրումը ԵԲԿՏ-ին և խթանել միջազգային ասպարեզում կրթական համակարգի մրցունակությունը:

 

Ակադեմիական Կրեդիտների կուտակման և փոխանցման համակարգ

 

Բոլոնիայի գործընթացի շրջանակներում կատարվող աշխատանքների կարևորագույն ուղղություններից է բարձրագույն կրթության կազմակերպումը ակադեմիական կրեդիտների կուտակման և փոխանցման համակարգով` Եվրոպական Կրեդիտների փոխանցման համակարգին (ԵԿՓՀ-ECTS) համապատասխան: ՀՀ կառավարությունը 2005 թվականի դեկտեմբերի 22-ին հաստատել է «ՀՀ բարձրագույն կրթության համակարգում կրեդիտային համակարգի ներդրման մասին» N 2307-Ն որոշումը, որից հետո համապատասխան քայլեր են ձեռնարկվել բարձրագույն կրթության` կրեդիտային համակարգով կազմակերպման ուղղությամբ: 2006 թ.-ի նոյեմբերին ՀՀ կառավարության արձանագրային որոշմամբ հաստատվել է «Բոլոնիայի գործընթացի սկզբունքների իրագործման ժամանակացույցը», որը միասնական պահանջներ է սահմանել բարձրագույն կրթության ոլորտի համար կրեդիտային համակարգին անցման, կրթության որակի ապահովման համար: Կրեդիտային համակարգի անցման գործընթացին աջակցելու նպատակով մշակվել և բուհերին են տրամադրվել «Բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում ուսման գործընթացի կրեդիտային համակարգով կազմակերպման օրինակելի կարգը», կրեդիտային համակարգի ներդրման մեթոդական ուղեցույցը: Գործող մասնագիտությունների առարկայական ծրագրերը և ուսումնական պլանները վերակազմվել են մոդուլային սկզբունքով և կրեդիտային հենքով: Բուհերի մեծ մասում արդեն իսկ բավարար դրական փորձ է կուտակվել, մասնավորապես` բուհերի կողմից մշակվել, հրատարակվել և շրջանառության մեջ են դրվել դասախոսների և ուսանողների համար նախատեսված «Ակադեմիական կրեդիտների կուտակման և փոխանցման համակարգով ուսումնական գործընթացի կազմակերպման ուղեցույց»-ները: Որոշակի մասնագիտությունների գծով մի շարք բուհերի (ՀՊՃՀ, ԵՊՀ, ԵՊՏՀ, ԵՊԼՀ, Ռուս-հայկական (սլավոնական) համալսարան և այլն) կոնսորցիումի արդյունքում ձեռք է բերվել համաձայնություն` միասնական չափանիշներով կրեդիտային համակարգին անցնելու կապակցությամբ: Նույնատիպ աշխատանքներ են ընթանում նաև Վ. Բրյուսովի անվան պետական լեզվաբանական համալսարանում, Երևանի գեղարվեստի պետական ակադեմիայում, ինչպես նաև Հայաստանի մանկավարժական բուհերում:

 

Որակի գնահատում և ապահովում

 

Եվրոպական կրթական տարածքին Հայաստանի ինտեգրման ուղղությամբ կատարվող կարևորագույն աշխատանքներից է եվրոպական չափանիշներին համապատասխան որակի գնահատման և ապահովման ազգային համակարգի ստեղծումը: ՀՀ կառավարության 2008 թ.-ի նոյեմբերի 27-ի N 1486-Ն որոշմամբ հիմնադրվել է «Մասնագիտական կրթության որակի ապահովման ազգային կենտրոն» (ՈԱԱԿ) հիմնադրամը: 2008 թ.-ի մարտի 4-ին Բրյուսելում տեղի է ունեցել Որակի Հավաստման Եվրոպական Ռեգիստրի հիմնադիր նիստը, որին մասնակցում էին Բոլոնիայի անդամ երկրները և սոցիալական գործընկերները: Հայաստանը դարձել է Որակի Հավաստման Եվրոպական Ռեգիստրի լիիրավ անդամ: «Մասնագիտական կրթության որակի ապահովման ազգային կենտրոն» հիմնադրամը դեռևս չի անդամակցում «Որակի Ապահովման Եվրոպական Ցանցին» (ENQA), սակայն գործընթացը սկսված է: ՈԱԱԿ-ը հանդիսանում է Որակի Ապահովման Եվրոպական Ցանցի փոխկապակցված անդամ:

8. Գրեթե բոլոր բուհերում ստեղծվել են որակի ապահովման ներբուհական միավորներ, որոնց կողմից իրականացվում են բուհի որակի գնահատման և ապահովման մեխանիզմների ներդրման աշխատանքներ: Մասնավորապես, ներդրվել է «Պրոֆեսորադասախոսական կազմի աշխատանքների գնահատման բազմագործոնային ռեյտինգավորման (վարկանիշային) համակարգ»: Կատարվել են ներքին մոնիտորինգային հետազոտություններ` ուսանողների, դասախոսների և գործատուների շրջանում, որոնք թույլ են տվել հստակեցնել այն բացթողումները, որոնք առկա են ուսումնական գործընթացում: Բուհերը մշակել և իրենց խորհուրդներում հաստատել են զարգացման ռազմավարական ծրագրեր և հայեցակարգեր:

9. «ԵԲԿՏ-ի որակի ապահովման չափանիշներին և ուղեցույցներին» համապատասխան մշակվել և ՀՀ կառավարության 2011 թ.-ի հունիսի 30-ի N 959-Ն և 2011 թ.-ի հունիսի 30-ի N 978-Ն որոշումներով հաստատվել են «ՀՀ մասնագիտական կրթության հավատարմագրման չափանիշները» և «ՀՀ-ում մասնագիտական կրթական ծրագրեր իրականացնող ուսումնական հաստատությունների և դրանց մասնագիտությունների պետական հավատարմագրման կարգը»:

10. 2011 թ.-ի երկրորդ կիսամյակում ՈԱԱԿ-ի կողմից իրականացվել է երկու բուհերի` Խ. Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի և Երևանի պետական ճարտարապետության և շինարարության պետական համալսարանների փորձնական հավատարմագրում` համաձայն վերոնշյալ կարգի և չափանիշների:

11. «Կրթության որակ և համապատասխանություն» (ԿՈՀ) վարկային ծրագրի միջոցներով ՈԱԱԿ-ը 2011 թ.-ից ստանում է փորձագիտական աջակցություն Նիդերլանդական հավատարմագրման գործակալության կողմից (Netherlands-Flemish Accreditation Agency (NV0A)) իր աշխատակազմի կարողությունների զարգացման և որակի ապահովման ներքին և արտաքին ընթացակարգերի, ձեռնարկների մշակման նպատակով: Բացի այդ 2012 թ.-ից բուհերին կտրվեն դրամաշնորհներ «ԵԲԿՏ-ի որակի ապահովման չափանիշներին և ուղեցույցներին» համապատասխան ներբուհական որակի ապահովման համակարգերի ներդրման համար:

 

Որակավորումների ազգային շրջանակ

 

12. Բոլոնիայի գործընթացի առանցքային ուղղություններից է եվրոպական որակավորումների շրջանակին համապատասխան որակավորումների ազգային շրջանակի ստեղծումը (ՈԱՇ): ՈԱՇ-ի մշակման աշխատանքները ՀՀ ԿԳ Նախարարության կողմից ընթացել են Եվրոպական խորհրդի փորձագիտական աջակցությամբ: ՀՀ կառավարության 2011 թ.-ի մարտի 3-ի N 332-Ն որոշմամբ հաստատվել է Հայաստանի Հանրապետության կրթության որակավորումների ազգային շրջանակը (Հայաստանի Հանրապետության կրթության որակավորումները և դրանց համապատասխան ընդհանրական բնութագրերը), ինչպես նաև կրթության որակավորումների ազգային շրջանակի ներդրման և գործարկման ուղեցույցը և ՀՀ կրթության որակավորումների ազգային շրջանակի ներդրումն ու գործարկումն ապահովող միջոցառումների կատարման ժամանակացույցը:

 

ՈՒսանողների, դասախոսների, շրջանավարտների շարժունություն և

որակավորումների, դիպլոմների ու կրթական վերջնարդյունքների փոխճանաչում

 

13. ՈՒսանողների, դասախոսների և շրջանավարտների անարգել շարժունությունը ԵԲԿՏ-ի կարևորագույն բնութագրիչներից է: Այսօր Եվրոպայում առկա են աշխարհագրությունից անկախ ուսման արդյունքների փոխճանաչման հուսալի մեխանիզմներ` Եվրոպական Կրեդիտների փոխանցման համակարգ (ECTS), դիպլոմի միասնական ներդիր, ԷՆԻԿ/ՆԱՐԻԿ (ENIC/NARIC) ցանց, որոնք լայնորեն օգտագործվում են միջազգային և եվրոպական տարածքում ուսանողների շարժունության խթանման և ընդլայնման նպատակով: Ակադեմիական շարժունության համարժեք պայմաններ են ստեղծված նաև դասախոսների և գիտաշխատողների համար:

14. Հայաստանում մեծածավալ աշխատանքներ են կատարվել նաև շարժունության խթանման և որակավորումների ճանաչման ուղղությամբ: 2004 թ.-ին ՀՀ Ազգային ժողովը վավերացրել է Լիսաբոնի որակավորումների ճանաչման կոնվենցիան (ընդունված 1997 թ.-ին), որը իրավական հիմք է հանդիսացել «Ակադեմիական փոխճանաչման և շարժունության ազգային տեղեկատվական կենտրոն» (ԱՓՇԱՏԿ) հիմնադրամի ստեղծման համար:

15. ԱՓՇՏԱԿ հիմնադրամը 2006 թ.-ի հունվարից դարձել է միջազգային ԷՆԻԿ/ՆԱՐԻԿ ցանցի լիիրավ անդամ: Ներկայումս ԷՆԻԿ/ՆԱՐԻԿ ցանցի բոլոր եվրոպական անդամները և նմանատիպ կենտրոնների այլ տարածաշրջանային (Միջերկրական, Ասիա-Խաղաղօվկիանոսյան և այլն) ցանցերը պաշտոնապես, ճանաչում են ԱՓՇԱՏԿ-ը որպես Հայաստանյան ներկայացուցիչ: 2006 թ.-ից ԱՓՇԱՏԿ-ի կողմից իրականացվում է օտարերկրյա որակավորումների գնահատում և ճանաչում` համաձայն Լիսաբոնի կոնվենցիայի և միջպետական համաձայնագրերի դրույթների: Արտերկրում ձեռք բերված որակավորումները ՀՀ-ում անցնում են գնահատման և ճանաչման գործընթաց, որի արդյունքում տրվում է որակավորման ամբողջական, մասնակի ճանաչման կամ մերժման տեղեկանք` հայերեն կամ անգլերեն լեզուներով, համաձայն միջազգային չափանիշների: ԱՓՇԱՏԿ-ի կողմից տրամադրվում է նաև տեղեկատվություն ազգային որակավորումների վերաբերյալ: ՀՀ-ում ձեռք բերված որակավորումներն արտերկրներում անցնում են նմանատիպ գնահատման և ճանաչման գործընթաց, որն իրականացվում է ընդունող երկրի համապատասխան լիազոր մարմնի կողմից: Այդ նպատակով ԱՓՇԱՏԿ-ի կողմից ԷՆԻԿ/ՆԱՐԻԿ ցանցի անդամ երկրների լիազոր մարմիններին տրամադրվում է տեղեկատվություն և խորհրդատվություն: Բացի այդ, ԱՓՇԱՏԿ-ը որակավորումների վերաբերյալ տեղեկանքներ է տրամադրում այն անհատներին, ովքեր մտադրված են իրենց ուսումը շարունակել կամ աշխատել արտերկրում, ինչպես նաև ճշգրիտ և հավաստի տեղեկատվություն է տրամադրում ՀՀ պետական մարմիններին, բուհերին, գործատուներին: Այսպիսով, Հայաստանն այսօր միջազգային և եվրոպական պահանջներին համապատասխան իրականացնում է դիպլոմների և կրթական վերջնարդյունքները հաստատող այլ փաստաթղթերի` վկայականների և այլն, փոխճանաչման գործառույթ:

16. ՀՀ ԿԳ նախարարության և ԱՓՇԱՏԿ-ի կողմից համատեղ նախապատրաստվել է բուհական ավարտական փաստաթղթի (դիպլոմի) միասնական հավելվածը, որը հաստատվել է 2007 թ. Նոյեմբերի 23-ի ՀՀ կառավարության N 412-Ն որոշմամբ: Կրեդիտների կուտակման և փոխանցման, որակի գնահատման և ապահովման համակարգերի ներդրումը, ճանաչման թափանցիկ ընթացակարգերի, ինչպես նաև դիպլոմի համաեվրոպական հավելվածի ներդրման միջոցով խթանվում է ուսանողների և դասախոսների շարժունությունն ու Հայաստանի բարձրագույն կրթական համակարգի գրավչությունը:

17. ՀՀ կառավարության 2011 թ.-ի օգոստոսի 25-ի N 1240-Ն որոշմամբ հաստատվել է «Բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում սովորողների ակադեմիական շարժունության» կարգը:

 

ՈՒսանողների մասնակցության և ներգրավվածության բարձրացում

 

18. ՈՒսանողների մասնակցությունը բուհի ակադեմիական և կառավարման գործընթացներին խիստ կարևորվում է ԵԲԿՏ-ում, քանի որ ուսանողները հանդիսանում են բարձրագույն կրթության հիմնական շահառուները: ՀՀ-ում իրականացվել են մի շարք կարևոր քայլեր ուսանողների դերի և ներգրավվածության բարձրացման ուղղությամբ: Մասնավորապես,

19. 2004 թ.-ին ընդունված «Բարձրագույն և հետբուհական մասնագիտական կրթության մասին» ՀՀ օրենքով սահմանվել են ուսանողների իրավունքներն ու պարտականությունները: Օրենքով սահմանվել է, որ ուսանողն իրավունք ունի ընտրելու տվյալ մասնագիտության (մասնագիտացման) ուսուցման համար պարտադիր և ոչ պարտադիր դասընթացներ, մասնակցելու իր կրթության բովանդակության ձևավորմանը (ուսումնական դասընթացների և մասնագիտացման ընտրությանը), մասնակցելու բուհի համապատասխան կառավարման մարմինների աշխատանքներին, բողոքարկելու բարձրագույն ուսումնական հաստատության ղեկավարության հրամաններն ու կարգադրությունները և այլն: Օրենքը նաև սահմանել է, որ բարձրագույն ուսումնական հաստատությունում ուսանողները կարող են միավորվել ուսանողական խորհուրդներում, ուսանողական գիտական ընկերություններում և ուսանողական այլ կազմակերպություններում, որոնց ստեղծման և գործունեության կարգը հաստատում է կրթության պետական կառավարման լիազորված մարմինը: Համաձայն «Բարձրագույն և հետբուհական մասնագիտական կրթության մասին» ՀՀ օրենքի` բուհական պրոֆեսորադասախոսական կազմը, գիտաշխատողները և ուսանողներն օժտված են ակադեմիական ազատություններով: Նրանք իրավունք ունեն մասնակցելու համալսարանի գործունեությանն առնչվող բոլոր խնդիրների քննարկմանը և ընտրովի մարմինների աշխատանքին:

20. Ըստ այդմ ներկայումս բուհերի կառավարման մարմիններում անդամների թվի առնվազն քսանհինգ տոկոսն ուսանողներն են, որոնց առաջադրումն ու ընտրությունն իրականացնում է համապատասխան մակարդակի ուսանողական ինքնակառավարման ընտրովի ներկայացուցչական մարմինը` ուսանողական խորհուրդը:

21. Շատ կարևոր առաջընթաց է նաև ուսանողներին աջակցող և խթանող կառույցների ստեղծումը ազգային մակարդակում: Ներկայումս Հայաստանում գործում են մի քանի կառույցներ, ինչպիսիք են Հայաստանի երիտասարդական հիմնադրամը, Հայաստանի ուսանողական ազգային ասոցիացիան, Հայաստանի երիտասարդության ազգային խորհուրդը, որոնք իրականացնում են բազմաբնույթ ծրագրեր` ուղղված ուսանողների և երիտասարդության խնդիրների լուծմանը, խթանում են ուսանողական ակտիվությունը և նախաձեռնողականությունը, ինչպես նաև մասնակցում են ուսանողների ներգրավվածության բարձրացմանն ուղղված քաղաքականության ձևավորմանը: Հայաստանի ուսանողական ազգային ասոցիացիան սկսել է նաև Եվրոպական ուսանողական միությանն անդամակցելու գործընթացը, ինչը կարևոր քայլ է միջազգային ուսանողական կառույցների հետ կապերի ամրապնդման և արդյունավետ քննարկումների ու փորձի փոխանակման հարթակի ստեղծման ուղղությամբ:

 

Հրապարակայնության և տեղեկատվության ապահովում

 

22. ՀՀ ԿԳ նախարարությունը համակարգված և հետևողականորեն ամբողջական տեղեկատվություն է տրամադրում հասարակության բոլոր շահագրգիռ կողմերին Հայաստանի Եվրոպական բարձրագույն տարածքին ինտեգրվելու ուղղությամբ կատարվող աշխատանքների վերաբերյալ: Թարգմանվել, հրատարակվել և բուհերին են տրամադրվել «Որակավորումներ-հայեցակարգի ներածություն», «Եվրոպական բարձրագույն տարածքի որակավորումների շրջանակ» և «ճանաչման նոր մարտահրավերներ» գրքերը: ՀՀ ԿԳ նախարարության և Կրթության ազգային ինստիտուտի կողմից հրատարակվել են «Բարձրագույն կրթություն» ժողովածուի 2-4 հատորները, որտեղ ընդգրկվել են Բոլոնիայի գործընթացին առնչվող բազմաթիվ փաստաթղթեր, ինչպես նաև ուսանողների համար նախատեսված տեղեկատվական-մեթոդական ուղեցույց: ՀՀ ԿԳ նախարարության կողմից, որպես բուհական ուղեցույց, 2008 թ.-ին երաշխավորվել է բարձրագույն կրթության ռազմավարական կենտրոնի կողմից հրատարակված «Բոլոնիայի գործընթացը Հայաստանում» գրքույկը (տպագիր և էլեկտրոնային տարբերակներով), որտեղ նկարագրված են Բոլոնիայի գործընթացի նպատակներն ու խնդիրները, ինստիտուցիոնալ կառուցվածքը, պատմական ակունքները և զարգացման ժամանակագրությունը: Գրքույկում մանրամասն տեղեկություններ են տրվում Բոլոնիայի գործընթացի առկա վիճակի մասին ինչպես Եվրոպական բարձրագույն կրթական տարածքում, այնպես էլ Հայաստանում: Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարանի և Երևանի պետական համալսարանի համատեղ ջանքերով հրատարակվել են «ECTS-ի իրականացման Եվրոպական և տեղական փորձի համադրական ուսումնասիրություն` ՀՀ բարձրագույն կրթության համակարգի միասնական կրեդիտային հենքի մշակման համար» վերլուծական զեկույցը և «ՀՀ բուհերում ECTS հենքով կրեդիտային համակարգի ներդրմանն աջակցող օրենսդրական փոփոխությունների և լրացումների վերաբերյալ առաջարկությունները»: Բոլոնիայի գործընթացի տարբեր ուղղությունների ներդրման առաջընթացի վերաբերյալ պարբերաբար իրականացվում են տարաբնույթ հետազոտություններ, մշակվում են ուղեցույցներ ու մեթոդական ձեռնարկներ:

23. ՀՀ ԿԳ նախարարության նախաձեռնությամբ պարբերաբար կազմակերպվում են սեմինար-խորհրդակցություններ, խորհրդաժողովներ, կոնֆերանսներ` նվիրված Եվրոպական բարձրագույն տարածքի ստեղծման և Հայաստանի այդ տարածքում ինտեգրման տարբեր հարցերին, որոնց աշխատանքներին մասնակցում են հրավիրված ու ճանաչված փորձագետներ, արտերկրի ներկայացուցիչներ:

 

Բոլոնիայի գործընթացի համանախագահություն

 

24. Համաձայն 2009 թ.-ի ապրիլին Լյուվենում և Լյովեն-Լա-Նյուվում Բոլոնիայի անդամ երկրների հանդիպումների ժամանակ կայացված որոշումների` 2010 թ.-ի հունվարից Բոլոնյան գործընթացը յուրաքանչյուր կիսամյակ (ռոտացիոն սկզբունքով) համանախագահում են Եվրամիության նախագահող երկիրը և ԵԲԿՏ-ի կազմում գտնվող  ԵՄ-ի ոչ անդամ մեկ երկիր, որը ԵԿԲՏ-ի կազմում է: Համաձայն այդ որոշման, Հայաստանը Լեհաստանի հետ միասին համանախագահել է Բոլոնյան գործընթացը 2011 թ.-ի հուլիսի 1-ից մինչև դեկտեմբերի 31-ը:

25. Իր համանախագահության շրջանակներում ՀՀ ԿԳ նախարարությունը իրականացրել է մի շարք միջոցառումներ: Մասնավորապես, 2011 թ.-ի օգոստոսի 9-10-ը Ծաղկաձորում կազմակերպվել է Միջազգային ուսանողական ամառային դպրոց, որը համախմբել է Հայաստանի և ԵԲԿՏ-ի անդամ երկրների ուսանողներին և քննարկել Բոլոնիայի գործընթացին առնչվող մի շարք կարևոր հարցեր:

26. 2011 թ.-ի սեպտեմբերի 7-8-ին Երևանում կայացել է Բոլոնիայի հետամուտ խմբի ղեկավար խորհրդի նիստը:

27. 2011 թ.-ի սեպտեմբերի 9-10-ը Երևանում ՀՀ ԿԳ նախարարությունը Բոլոնիայի քարտուղարության հետ համատեղ կազմակերպել է «Բարձրագույն կրթության ֆինանսավորում» թեմայով միջազգային համաժողով, որի ընթացքում քննարկվել են բարձրագույն կրթության ֆինանսավորման բարեփոխումների արդի համաշխարհային միտումները և ներկա փուլի հիմնախնդիրները: Համաժողովին մասնակից երկրների կողմից ներկայացվել է իրենց երկրների փորձը բարձրագույն կրթության ֆինանսավորման ոլորտում: Բոլոնիայի գործընթացի պատմության ընթացքում Հայաստանյան համաժողովն առաջին անգամ միավորել է ԵԲԿՏ-ի անդամ երկրներին` քննարկելու բարձրագույն կրթության կարևորագույն հիմնախնդիրներից մեկը` ֆինանսավորումը: Այս փաստն արձանագրվել է համաժողովի պաշտոնական զեկույցում, որը տեղակայվել է ԵԲԿՏ-ի կայքում:

28. 2011 թ.-ի դեկտեմբերի 8-9-ը Աղվերանում ՀՀ ԿԳ նախարարությունը Եվրոպական խորհրդի և ՈՒսանողների եվրոպական միության հետ համատեղ անց է կացրել միջազգային սեմինար` «ՈՒսանողների մասնակցությունը բարձրագույն կրթության կառավարմանը» թեմայով, որի ընթացքում քննարկվել են բարձրագույն կրթության կառավարմանը ուսանողների մասնակցության խնդիրները, հիմնական խոչընդոտները և առաջարկել են լուծումներ:

 

Թուրինի գործընթաց

 

29. ԵՄ-ին ինտեգրման գործընթացում ներառված է նաև նախնական և միջին մասնագիտական կրթության ոլորտը, որն ուղղորդվում է Թուրինի գործընթացով:

30. Թուրինի գործընթացի նպատակն է իրականացնել երկրների միջին մասնագիտական և վերապատրաստման ոլորտի բարեփոխումների փաստագրված վերլուծություն, ինչպես նաև օժանդակել երկրներին ոլորտի հիմնախնդիրների, մարտահրավերների և քաղաքականության ձևավորման հարցերում: Թուրինի գործընթացը համակարգվում է ԵՄ-ի Եվրոպական վերապատրաստման հիմնադրամի (ETF-European Trainiong Foundation) կողմից, որը Եվրոպական հանձնաժողովին ներկայացնում է տվյալ երկրին արտաքին աջակցություն ցուցաբերելու առաջարկություններ:

31. Նախնական և միջին մասնագիտական կրթության ոլորտի բարեփոխումները Հայաստանում ուղղված են կրթության բովանդակության արդիականացմանը` կառավարման արդյունավետության բարձրացմանն ու նյութատեխնիկական բազայի ամրապնդմանը` Եվրոպայում այդ համակարգի զարգացման միտումներին համապատասխան:

32. ԵՄ Բյուջետային աջակցության գործիքի շրջանակում ավարտվել է «2007 թ. Գործողությունների ծրագրի ներքո ոլորտային քաղաքականության աջակցության ծրագիրը` ուղղված աղքատության կրճատմանը նախնական մասնագիտական (արհեստագործական) և միջին մասնագիտական կրթության և ուսուցման (ՄԿՈՒ) ոլորտներում բարեփոխումների իրականացման միջոցով» ծրագիրը, որը գնահատվել է բավարար: Մասնավորապես, այս ծրագրի շրջանակում սկսված բարեփոխումներն ուղղորդելու նպատակով 2008 թ.-ին ձևավորվել է «Մասնագիտական կրթության և ուսուցման զարգացման ազգային խորհուրդը» (ՄԿՈՒԶԱԽ) և ստեղծվել է «Մասնագիտական կրթության և ուսուցման զարգացման ազգային կենտրոնը» (ՄԿՈՒԶԱԿ): Միաժամանակ, ոլորտում սկսված բարեփոխումների շրջանակում քաղաքականության և ռազմավարության մշակման և դրանց իրականացմանն ուղղված աշխատանքների համակարգման նպատակով 2008 թ.-ին ՀՀ կրթության և գիտության նախարարության աշխատակազմի նախնական (արհեստագործական) և միջին մասնագիտական կրթության վարչության կառուցվածքում ստեղծվել է մասնագիտական կրթության և ուսուցման քաղաքականության մշակման և ռազմավարության բաժինը: ԵՄ-ի կողմից Հայաստանին տրվող բյուջետային աջակցության գործիքի շրջանակում 2011 թ.-ից իրականացման փուլում է «Մասնագիտական կրթության և ուսուցման (ՄԿՈՒ) բարեփոխման շարունակության և զբաղվածության հայեցակարգի մշակում» 2-րդ ծրագիրը:

33. 2009-2011 թվականների ընթացքում ՄԿՈՒԶԱԿ-ի կողմից համակարգվող աշխատանքների շրջանակում մշակվել են արհեստագործական և միջին մասնագիտական կրթության 100 մասնագիտությունների և որակավորումների պետական կրթական չափորոշիչներ, որոնց հիման վրա վերանայվել են ուսումնական ծրագրերը: Այս աշխատանքները շարունակվում են նաև ներկայումս: Բացի այդ, կազմակերպվել են «Կարողությունների ձևավորմանը միտված մոդուլային ուսումնական ծրագրերով ուսումնառության գործընթացի կազմակերպումը և իրականացումը» թեմայով վերապատրաստման դասընթացներ, որոնց շրջանակներում տարեկան վերապատրաստվել են են արհեստագործական ուսումնարանների և քոլեջների ավելի քան 1000 դասախոսներ և արտադրական ուսուցման վարպետներ: Աշխատանքներ են իրականացվել նաև վարչական պատասխանատուների վերապատրաստման ուղղությամբ: Վերապատրաստվել են արհեստագործական ուսումնարանների և քոլեջների տնօրեններ և փոխտնօրեններ: Բարեփոխումների շրջանակում ընտրվել են 12 բազմագործառութային քոլեջներ, որտեղ իրականացվել են շինվերանորոգման լայնածավալ աշխատանքներ, և դրանք վերազինվել են ժամանակակից սարքավորումներով և գույքով:

34. ՀՀ կառավարության 2011 թ.-ի հոկտեմբերի 27-ի N 1550-Ն որոշմամբ հիմնադրվել է «ՈՒսուցման ազգային հիմնադրամը», ձեռնարկվել է ՄԿՈՒ պետական հաստատությունների ցանցի օպտիմալացման ծրագիր, որի արդյունքում ՀՀ պետական քոլեջների թիվը նվազել է 10 տոկոսով: Ընտրված 12 բազմագործառութային քոլեջները վերակազմակերպվել են տարածաշրջանային կենտրոնների:

35. Կարևոր քայլեր են ձեռնարկվում նախնական և միջին մասնագիտական կրթության ոլորտում սոցիալական գործընկերության խթանման և մասնագիտական կրթության և գործատուների միջև կապերի ամրապնդման ուղղությամբ: Ներկայումս մի շարք գործատուներ գործուն մասնակցություն են ցուցաբերում ուսումնական հաստատությունների աշխատանքներին, մասնավորապես աջակցում են սովորողների գործնական ուսուցման ապահովմանը, տրամադրում խորհրդատվական և նյութական աջակցություն, իսկ լավագույն շրջանավարտներին հաճախ ապահովում աշխատատեղերով: Սակայն սոցիալական գործընկերության այս մակարդակը դեռևս բավարար չէ և դրա հետագա զարգացումը և ամրապնդումը ժամանակի հրամայական է:

 

Շարունակական կրթություն

 

36. Եվրոպական համագործակցության, Բոլոնիայի և Թուրինի գործընթացի կարևոր ուղղություններից է լրացուցիչ և շարունակական կրթությունը, որի ուղղությամբ ՀՀ ԿԳ նախարարության կողմից համակարգված աշխատանքները սկսվել են համեմատաբար վերջերս: 2010 թ.-ին ՀՀ կրթության և գիտության նախարարության աշխատակազմում ստեղծվել է լրացուցիչ և շարունակական կրթության բաժինը ոլորտի համակարգման, խնդիրների լուծման, ոլորտի շարունակական զարգացմանն ուղղված աշխատանքներն ապահովելու նպատակով:

37. Ներկայումս իրականացվում են «ՀՀ լրացուցիչ և շարունակական կրթության մասին ազգային զեկույցի» մշակման աշխատանքները, որում ներգրավված են նաև ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարությունը, լրացուցիչ և շարունակական կրթություն իրականացնող ուսումնական հաստատությունները, «Մեծահասակների կրթություն և ուսումնառություն ողջ կյանքի ընթացքում» հասարակական կազմակերպությունը, «ԴՎՎ ինթերնեյշնլ»-ը` Գերմանիայի ժողովրդական բարձրագույն դպրոցների միության միջազգային համագործակցության ինստիտուտը և համապատասխան ոլորտի հետ առնչություն ունեցող այլ շահագրգիռ մարմիններ:

38. «ՀՀ լրացուցիչ և շարունակական կրթության մասին ազգային զեկույցի» մշակման աշխատանքների ավարտին կհետևի օրենսդրության կատարելագործումն ապահովող իրավական ակտերի մշակման գործընթացը` ապահովելու ոլորտի համակարգումը և հետագա զարգացումը:

 

Միջպետական և միջազգային համագործակցություն

 

39. ՀՀ կրթության և գիտության նախարարությունը ակտիվ աշխատանքներ է ծավալում ԵՄ-ի տարբեր երկրների միջև կրթության և գիտության ոլորտներում միջպետական համագործակցությունն ընդլայնելու նպատակով: Ներկայումս ՀՀ կրթության և գիտության ոլորտներում համագործակցության ուղղությամբ միջպետական պայմանագրեր են կնքված շուրջ 20 եվրոպական երկրների հետ: Աշխատանքներ են տարվում այդ երկրների ցանկը մեծացնելու ուղղությամբ: Միջպետական պայմանագրերը մեծապես նպաստում են ուսանողների, դասախոսների և գիտական աշխատողների շարժունությանը, ուսումնական հաստատությունների միջև գործնական կապերի ստեղծմանը և այլն:

40. Բարձրագույն կրթության ոլորտում տրանսեվրոպական համագործակցության սխեմա է ԵՄ-ի Տեմպուս (Tempus) ծրագիրը, որի նպատակն է նպաստել Եվրոպայի նոր անկախ պետությունների բարձրագույն կրթական համակարգերի և մասնավորապես մարդկային ռեսուրսների զարգացմանը, ինչպես նաև խթանել համագործակցությունը այդ երկրների բարձրագույն կրթական հաստատությունների միջև: Տեմպուսի ծրագրերում Հայաստանի բարձրագույն կրթական հաստատությունները ներգրավված են ավելի քան տասը տարի:

41. ՀՀ կրթության և գիտության նախարարությունը վերջին տարիների ընթացքում ակտիվորեն ընդգրկվում է նաև ՀՀ-ԵՄ համագործակցության նոր ծրագրերում: Մասնավորապես, Հայաստանը ներգրավված է Էրազմուս Մունդուս ծրագրում, որի նպատակն է ընդլայնել և զարգացնել շարժունության հնարավորությունները ԵՄ երկրների և Հայաստանի Հանրապետության համալսարանների միջև, ինչպես նաև բարձրացնել բարձրագույն կրթական հաստատությունների դասավանդող կազմի և ուսանողների որակավորումը և փորձառությունը:

42. Վերջին երկու տարիների TWINING և TAIEX գործիքների կիրառման գործընթացում ՀՀ ԿԳ նախարարությունը հանդես է եկել մի քանի ծրագրային առաջարկներով, որոնք ընդգրկել են մասնագիտական կրթության ոլորտում առկա հիմնախնդիրները և նպատակաուղղված են մասնագիտական կրթության ոլորտում եվրոպական չափանիշների ներդնմանը: 2010 թ.-ին ՀՀ կրթության և գիտության նախարարությունը իրականացրել է երեք TAIEX ծրագրեր` նվիրված բարձրագույն կրթության որակի ապահովման և բժշկական շարունակական կրթության հիմնախնդիրներին, որոնց մասնակցել են պետական և ոչ պետական բուհերի ներկայացուցիչներ և եվրոպական փորձագետներ: Միաժամանակ, բարձրագույն կրթության որակավորումների շրջանակի մշակման և ներդրման նպատակով ներկայացվել և հաստատվել է TWINING ծրագրային առաջարկը: 2011 թ.-ին մշակվել և հաստատվել են ես երկու TAIEX ծրագրային առաջարկներ` մասնագիտական կրթության ոլորտում Եվրոպասի (Euro-pass) ներդրման նպատակով և լրացուցիչ և շարունակական կրթության գծով: Ծրագրային առաջարկների շրջանակում նախատեսվում է ինչպես եվրոպական փորձագետների այցելություններ Հայաստան, այնպես էլ ուսուցողական այցեր եվրոպական որևէ երկիր` փորձի ուսումնասիրման նպատակով: 2012 թ.-ի ընթացքում նախատեսվում է նաև ներկայացնել «Լեզվական քաղաքականության հիմնախնդիրներ» և «Կրթական ծրագրերի ազգային դասակարգչի և կրթության ոլորտի վիճակագրական ցուցանիշների համապատասխանեցում եվրոպական չափանիշներին» TAIEX ծրագրային առաջարկները:

 

Եվրոպայի բարձրագույն կրթությունը նոր տասնամյակում

 

43. 2010 թ.-ից Եվրոպական բարձրագույն կրթության տարածաշրջանի (ԵԲԿՏ) ստեղծման գործընթացը թևակոխել է զարգացման նոր փուլ: 2009 թ.-ին Լյուվենում, ինչպես նաև 2010 թ.-ին Բուդապեշտում և Վիեննայում տեղի ունեցան Բոլոնիայի գործընթացի անդամ երկրների կրթության նախարարների գագաթաժողովները, ընդունվեցին նոր փաստաթղթեր, այդ թվում Լյուվենի հռչակագիրը` «Բոլոնիայի գործընթացը-2020, Եվրոպայի բարձրագույն կրթությունը նոր տասնամյակում»:

44. 2010 թ.-ի նախարարական գագաթաժողովը հայտարարեց 1999 թ.-ի Բոլոնիայի հռչակագրով նպատակադրված Եվրոպական բարձրագույն կրթության տարածքի (ԵԲԿՏ) պաշտոնական մեկնարկը: Եթե մինչև 2010 թ.-ը Բոլոնիայի գործընթացի հիմնական նպատակը Եվրոպական բարձրագույն կրթական տարածքի ստեղծումն էր, ապա ԵԲԿՏ աշխատանքային ծրագիրը 2010 թ.-ից ներառում է հետևյալ առաջնահերթ ուղղությունները.

1) Սոցիալական ուղղվածություն,

2) Շարժունություն,

3) Շարունակական կրթություն,

4) Զբաղվածունակություն,

5) Որակավորումների շրջանակներ,

6) Կրթություն, հետազոտություն և նորարարություն,

7) Ֆինանսավորում,

8) Որակի ապահովում,

9) Փոխճանաչում,

10) Թափանցիկության գործիքներ,

11) ՈՒսանողակենտրոն ուսուցում:

45. Ներկայումս ԵԲԿՏ-ն ներառում է 47 անդամ երկիր, այդ թվում Հայաստանը և 8 խորհրդատու անդամներ, որոնք են`

1) Եվրոպայի խորհուրդը (Coucil of Europe),

2) Միավորված ազգերի կրթության, գիտության և մշակույթի կազմակերպությունը (UNESCO),

3) ՈՒսանողների եվրոպական միությունը (ESU),

4) «Միջազգային կրթություն» կազմակերպությունը (EI),

5) Եվրոպական համալսարանական ասոցիացիան (EUA),

6) Բարձրագույն կրթության հաստատությունների Եվրոպական ասոցիացիան (EURASHE),

7) Բարձրագույն կրթության որակի ապահովման եվրոպական ասոցիացիան (ENQA),

8) «Եվրոպական բիզնես» կազմակերպությունը (BUSINESSEUROPE):

 

Գ. Ներկա փուլի հիմնախնդիրները և մարտահրավերները

 

46. Չնայած ՀՀ ԿԳ նախարարության կողմից իրականացված մեծածավալ աշխատանքներին, ՀՀ կրթական համակարգի ԵՄ-ի հետ ինտեգրման գործընթացում դեռևս առկա են բազմաթիվ հիմնախնդիրներ և մարտահրավերներ: Իրականացված փոփոխություններն ունեն հետագա զարգացման ու կատարելագործման անհրաժեշտություն և իրենց հիմնական շահառուներին` ուսանողներին, դասախոսներին և գործատուներին, ուղղակիորեն հասնելու անհրաժեշտություն: Այսօր առաջնային է ուսանողների, դասախոսների և գործատուների առավելագույն ներգրավումը Բոլոնիայի գործընթացի հետագա զարգացումներում և խիստ կարևոր է նորաստեղծ կառույցների և գործընթացների ու ընթացակարգերի ամբողջական ընկալումը և ընդունումը ինչպես համալսարանական հանրության` ուսանողների, դասախոսների, վարչական և ղեկավար կազմի, այնպես էլ հասարակության լայն խավերի կողմից:

47. Ներկա փուլի հիմնախնդիրների և մարտահրավերների թվում կարևոր է առանձնացնել հետևյալ ուղղությունները.

1) Բարձրագույն կրթության հավասար մատչելիություն հասարակության բոլոր խավերի համար և բարձրագույն կրթության մեջ ընդհանուր ընդգրկվածության աճ. Չնայած այն հանգամանքին, որ վերջին տասնամյակում բարձրագույն կրթության ընդգրկվածությունը Հայաստանում զգալիորեն աճել է (գրեթե 50%-ով) հասնելով մոտ 30%-ի, այն դեռևս ցածր է միջին եվրոպական ցուցանիշից: Արևմտյան Եվրոպայի երկրներում բարձրագույն կրթության մեջ ընդհանուր ընդգրկման ցուցանիշը կազմում է 45%-ից 50%, իսկ Շվեդիայում և Նորվեգիայում այն կազմում է 65%: Հայաստանում կարևոր հիմնախնդիր է նաև բարձրագույն կրթության մատչելիությունը հասարակության տարբեր խավերի համար: Մասնավորապես, ցածր եկամուտ ունեցող և գյուղական բնակավայրերից ընտանիքների երեխաների բարձրագույն կրթություն ստանալու հնարավորությունները շատ ավելի սահմանափակ են, քան բարեկեցիկ և քաղաքաբնակ ընտանիքների երեխաներինը: ՈՒսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ 2009 թ.-ին ՀՀ բուհերի ուսանողների միայն 6.9%-ն են ներկայացել որպես ամենացածր եկամտային խմբում ընդգրկված ընտանիքի անդամներ, մինչդեռ ուսանողների 32%-ը ամենաբարձր եկամտային խմբի ընտանիքներից են: Այսպիսով, բարձրագույն կրթության մեջ ընդհանուր ընդգրկվածության աճը և մատչելիության ապահովումը կարևոր մարտահրավեր է, ինչը նաև ԵԲԿՏ-ի նոր տասնամյակի գործողությունների ծրագրի հիմնական ուղղություններից (սոցիալական) մեկն է:

2) Ֆինանսավորման ծավալների աճ և ֆինանսավորման մեխանիզմների արդիականացում.

ա. Հայաստանում բարձրագույն կրթության գծով պետական ծախսերը 2006-2010 թթ. ընթացքում տատանվել է ՀՆԱ-ի 0.15%-ից 0.27%-ի միջև: Եռաստիճան բարձրագույն կրթական համակարգի վրա պետական ծախսերը Տնտեսական համագործակցության և զարգացման կազմակերպության (ՏՀԶԿ-OECD) երկրներում կազմում է միջինում 1%: Մասնավոր միջոցները, որոնք հատկացվում են բարձրագույն կրթությանը Հայաստանում ուսման վարձերի ձևով, 2006-2010 թթ. ընթացքում կազմել են ՀՆԱ-ի 0.54%-ից 0.64%-ը: ՏՀԶԿ երկրներում բարձրագույն կրթության համակարգ ուղղվող մասնավոր միջոցները կազմում են ՀՆԱ-ի մոտ 0.5%-ը: Հետևաբար ՏՀԶԿ երկրներում բարձրագույն կրթության ոլորտին հատկացվող պետական միջոցները գրեթե երկու անգամ գերազանցում են մասնավոր ներդրումները, մինչդեռ Հայաստանում դրանք մոտ 2.5-3 անգամ փոքր են մասնավոր ներդրումների նկատմամբ:

բ. Թեև Հայաստանում անցում է կատարվել պետպատվերի համակարգից ուսանողական նպաստների համակարգի, այնուհանդերձ բարձրագույն կրթության ֆինանսավորման մեխանիզմը հիմնականում հիմնված է մուտքերի, այլ ոչ թե ուսման արդյունքների վրա: Այլ կերպ ասած, ֆինանսավորման հիմքում ընկած է բուհերի ուսանողների թիվը, այլ ոչ թե համապատասխան գիտելիքների պաշար և հմտություններ ունեցող շրջանավարտների թիվը: Աշխատաշուկայում մասնագետների պահանջարկը, տնտեսության զարգացման առաջանային ուղղությունները և ուսանողների ընտրությունը աննշան դեր են խաղում բարձրագույն կրթության ֆինանսավորման գործող համակարգում: Մասնագիտացման քվոտաները խնդրահարույց են և ունեն կառավարության կողմից կարգավորման բարձր աստիճան:

գ. Էական հիմնախնդիր է նաև բուհերի ներքին արդյունավետությունը: Հայաստանում ուսանող/դասախոս հարաբերության միջին ցուցանիշը կազմում է 9.4, մինչդեռ ՏՀԶԿ երկրներում այդ ցուցանիշը միջինում կազմում է 15:

դ. Հարկավոր է նշել նաև, որ Հայաստանում «անվճար» տեղերը հասանելի են ուսանողների շատ փոքր մասին (մոտ 10-15%-ին), իսկ ուսանողներին հատկացվող ֆինանսական աջակցության ձևերը և ծավալները խիստ սահմանափակ են: Հայաստանում ըստ էության չեն գործում այլ երկրներում լայնորեն կիրառվող ուսանողական վարկերի, դրամաշնորհների և այլ մեխանիզմները:

ե. Այսպիսով, բարձրագույն կրթության ֆինանսավորման համակարգի բարեփոխումը, ներառյալ` բուհերի ֆինանսավորման աղբյուրների և մեխանիզմների դիվերսիֆիկացիան, ուսանողների ֆինանսական աջակցության պետական ծրագրերի հասցեականության և արդյունավետության բարելավումը, ուսանողների ֆինանսական աջակցության ծավալների և ձևերի ընդլայնումը, բարձրագույն կրթության պետական ֆինանսավորման ծավալների ավելացումը, բարձրագույն կրթության և գործարար միջավայրի համագործակցության խթանումը և բարձրագույն կրթության մեջ մասնավոր ներդրումների խրախուսումը, կարևոր մարտահրավեր է: Բարձրագույն կրթության ֆինանսավորման համակարգի բարեփոխումը նաև ԵԲԿՏ-ի նոր տասնամյակի գործողությունների ծրագրի հիմնական ուղղություններից է:

3) Փոխճանաչման գործընթացի և շարժունության խթանում.

ա. Հայաստանում միջին և բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների սովորողների, դասախոսների և գիտական աշխատողների շարժունությունը ինչպես ներքին` մեր երկրի հաստատությունների միջև, այնպես էլ արտաքին, խիստ սահմանափակ է, ինչի հիմնական պատճառներն են անհրաժեշտ ֆինանսական ռեսուրսների պակասը, ոչ ճկուն-ուսումնական ծրագրերը, եվրոպական չափայնությամբ և մասնակցությամբ համատեղ ծրագրերի պակասը, ակադեմիական Կրեդիտների փոխանցման և փոխճանաչման մեխանիզմների ու դրանց իրավական հիմքերի անկատարությունը: Արտաքին շարժունությունը ՀՀ-ում հիմնականում ապահովվում է միջպետական համաձայնագրերի և «ERASMUS MUNDUS» ծրագրի շրջանակներում, որոնք բավարար չեն:

բ. Այսպիսով փոխճանաչման գործընթացի և մեխանիզմների իրավական կարգավորումը Լիսաբոնի ճանաչման կոնվենցիայի սկզբունքներին համապատասխան, ինչպես նաև շարժունության համար անհրաժեշտ պայմանների ստեղծումը և վերջինիս ընդլայնումը ներկա փուլի կարևորագույն խնդիրներից է թե Հայաստանում, թե ԵԲԿՏ-ի բոլոր երկրներում:

4) Մասնագիտական կրթության և աշխատաշուկայի պահանջների համապատասխանություն, շրջանավարտների զբաղվածունակության խթանում.

ա. Վերջին տարիներին զբաղվածության և մասնագիտական ուսումնական հաստատությունների շրջանավարտների աշխատանքի տեղավորման հնարավորությունները փոքր-ինչ բարելավվել են, սակայն շրջանավարտների մասնագիտացման ու աշխատաշուկայի պահանջների միջև անհամապատասխանությունն ակնհայտ է: Համաձայն Ազգային վիճակագրության ծառայության տվյալների 20-29 տարեկանների տարիքային խմբի շրջանում գործազրկությունն ամենաբարձրն է հանրապետությունում: Շրջանավարտների աշխատանքի տեղավորման հնարավորությունները գնահատվում են 30%-ից ցածր, իսկ նրանց աշխատավարձերը միայն չնչին չափով են գերազանցում գործազուրկների նպաստի չափը:

բ. Գործատուների և ուսումնական հաստատությունների միջև գործնական կապերը թույլ են, գործատուների մասնակցությունը մասնագիտական կրթությանը փոքր է:

գ. Մասնագիտական կրթության որակավորումների և կրթական վերջն արդյունքների վերաբերյալ գործատուների իրազեկության բարձրացումը, ուսանողների և շրջանավարտների համար կարիերայի և աշխատատեղերի որոնման աջակցության ծառայությունների որակի ու մատչելիության բարելավումը, գործատուների և ուսումնական հաստատությունների միջև գործնական կապերի ամրապնդումը կարևոր խնդիր են և ԵԲԿՏ-ի հետագա զարգացման ուղղություններ են:

5) Որակավորումների ազգային շրջանակի ներդնում.

ա. ՀՀ կրթության որակավորումները և դրանց համապատասխան ընդհանրական բնութագրերը սահմանվել են ՀՀ-ի կրթության որակավորումների ազգային շրջանակում` համաձայն Եվրոպական որակավորումների շրջանակի, ինչը հանդիսանում է ԵԲԿՏ-ի զարգացման հիմնական գործիքներից մեկը:

բ. Սակայն որակավորումների շրջանակի հաստատումը միայն առաջին քայլն է այդ գործընթացում: Հայաստանի կրթական որակավորումների ազգային շրջանակից բխող գործողությունների իրականացումը և վերջինիս ինքնահավաստագրման գործընթացի իրականացումը ՀՀ ԿԳ նախարարության առաջնահերթ մարտահրավերներից է: Բոլոր մասնագիտությունների բակալավրի, մագիստրոսի և հետազոտողի կրթական ծրագրերի բովանդակության համադրման և ներդաշնակեցման անհրաժեշտություն ևս կա:

6) Բարձրագույն կրթության և գիտահետազոտական աշխատանքների ինտեգրում,

ա. Հայաստանում գիտահետազոտական աշխատանքները բաժանված են 3 տիպի կազմակերպությունների միջև, մասնավորապես` ՀՀ գիտությունների ազգային ակադեմիան իր գիտահետազոտական ինստիտուտներով, ոլորտայրն նախարարությունների գիտահետազոտական ինստիտուտները և բուհերը:

բ. Այսպիսի կառուցվածքը և, հետևաբար, մասնատված ֆինանսավորումը, չի նպաստում գիտահետազոտական աշխատանքների գծով պետական ծախսերի արդյունավետության բարձրացմանը: Մյուս կողմից, մասնատվածությունը, ինչպես նաև ուսումնական և գիտահետազոտական աշխատանքների ավանդական տարանջատումը նվազեցնում է ինչպես ուսումնական գործընթացի, այնպես էլ գիտահետազոտական աշխատանքների որակը բուհերում:

գ. ԵԲԿՏ-ի բոլոր երկրներում և Հայաստանում բուհերի զարգացման օրակարգային խնդիր է բարձրագույն կրթական ծրագրերում, հատկապես մագիստրոսի և հետազոտողի կրթական ծրագրերում հետազոտական աշխատանքների արդյունավետության բարձրացումը և դրանով իսկ բարձրագույն կրթության որակի բարձրացմանը նպաստելը:

7) Ակադեմիական Կրեդիտների կուտակման և փոխանցման համակարգի կատարելագործում.

ա. ՀՀ միջին և բարձրագույն մասնագիտական կրթության համար առաջնահերթ խնդիր է ակադեմիական Կրեդիտների կուտակման և փոխանցման համակարգի լիարժեք ներդրումը և դրա ճշգրիտ օգտագործումը` կրեդիտային կառուցվածքով ճկուն ծրագրերի ստեղծման համար: Բուհերում դեռևս առկա են խնդիրներ կապված Կրեդիտների կուտակման և փոխանցման ընթացակարգերի կիրառման հետ, մասնավորապես, խնդրահարույց են մնում Կրեդիտների հաշվարկը և շնորհումը` համապատասխան ծրագրային միավորների կրթական վերջնարդյունքների ու ուսանողական լրիվ աշխատաբեռի հիման վրա, նախորդող ուսումնական շրջաններում և միջբուհական շարժունության ծրագրերում ուսանողների կուտակած Կրեդիտների անարգել ճանաչումը բուհերի կողմից և այլն:

բ. Իրականացված կառուցվածքային փոփոխությունները և Կրեդիտների ներդրումը բուհերում չեն ուղեկցվել կրթական ծրագրերի բովանդակային փոփոխություններով, ինչը ևս ներկա փուլի կարևոր հիմնախնդիրներից է:

գ. Հեռանկարային խնդիր է նաև Կրեդիտների կուտակման և փոխանցման համակարգի ներդնումը միջին մասնագիտական համակարգում:

8) «ԵԲԿՏ-ի որակի ապահովման չափանիշներին և ուղեցույցներին» համապատասխան մասնագիտական կրթության որակի ապահովման ներքին համակարգերի ներդրման և հավաստագրման գործընթացների իրականացում.

ա. ՀՀ բուհերի մեծ մասում այս կամ այն չափով ներդրված են որակի ապահովման ներբուհական մեխանիզմները և ստեղծված են համապատասխան միավորներ, սակայն կան բուհեր, որոնցում դրանք դեռևս չեն գործում: Հարկ է նշել, որ անգամ այն բուհերում, որտեղ ստեղծված են համապատասխան միավորները և սկսվել է որակի ապահովման մեխանիզմների կիրարկումը, դրանք դեռևս սկզբնական փուլում են և ամբողջապես չեն համապատասխանում ԵԲԿՏ-ի որակի ապահովման չափանիշներին, ինչը խոչընդոտում է ԵԲԿՏ-ի պահանջներին համապատասխան բուհերի ենթակառուցվածքային և ծրագրային հավատարմագրման գործընթացի իրականացմանը:

բ. Միջին մասնագիտական հաստատություններում որակի ներքին ապահովման գործընթացները դեռևս սկսված չեն:

գ. ՀՀ միջին և բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում որակի ապահովման ներքին համակարգերի ձևավորումը կամ դրանց հետագա զարգացումը ներկա փուլի առանցքային հիմնախնդիրներից է, քանի որ ուսումնական հաստատություններն են կրում առաջնային պատասխանատվություն կրթության որակի համար: Հայաստանի բուհերի և տրված որակավորումների ու դիպլոմների ճանաչման, շարժունության խթանման, կրթության որակի բարձրացման տեսանկյուններից առավել կարևոր նշանակություն ունի նաև բուհերի արտաքին գնահատման և հավատագրման գործընթացների իրականացումը Մասնագիտական կրթության Որակի ապահովման ազգային կենտրոն հիմնադրամի (ՈԱԱԿ)-ի կողմից:

դ. ՈԱԱԿ-ն իր հերթին պետք է անցնի արտաքին գնահատում «Որակի ապահովման եվրոպական ցանցի» (ENQA) կողմից` եվրոպական պահանջներին իր ընթացակարգերի համապատասխանության տեսանկյունից և միայն դրանից հետո այն կարող է դառնալ այդ ցանցի լիիրավ անդամ: Անդամակցումը «Որակի ապահովման եվրոպական ցանցին» կարող է ապահովել ինչպես ՈԱԱԿ-ի ճանաչումը ԵԲԿՏ-ի երկրներում, այնպես էլ Հայաստանյան հավատագրման գործընթացի հուսալիությունը:

9) ՈՒսանողակենտրոն ուսուցման խթանում, բուհերի կառավարման և ակադեմիական գործընթացներում ուսանողների մասնակցության բարձրացում.

ա. Հայաստանյան բուհերում դեռևս գերակշռում են ուսուցման ավանդական մեթոդները, որոնք չեն խրախուսում ուսանողների ինքնուրույն աշխատանքի, վերլուծական մտածողության և անհրաժեշտ որակների ձևավորումը: Չնայած օրենսդրական հիմքերի առկայությանը, ուսանողների իրական մասնակցությունը բուհերի կառավարման և ակադեմիական գործընթացներին բավարար չէ: Միջազգային ուսանողական կառույցների հետ հայաստանյան ուսանողական կառույցների կապերը թույլ են, իսկ դրանց աշխատանքներին հայաստանյան ուսանողները դեռևս չեն մասնակցում:

բ. ԵԲԿՏ-ում առանձնահատուկ կարևորություն է տրվում ուսանողակենտրոն ուսուցման խթանմանը, բուհերի կառավարման և ակադեմիական գործընթացներում ուսանողների մասնակցության բարձրացմանը, ուսանողական կառույցների միջազգային համագործակցությանը: ՈՒստի Հայաստանում այս ուղղությամբ աշխատանքները շարունակում են մնալ օրակարգային խնդիր:

10) Նախնական և միջին մասնագիտական կրթության և շարունակական կրթության համակարգերի զարգացում.

ա. Նախնական և միջին մասնագիտական կրթության ոլորտում առկա մարտահրավերներ են կրթության բովանդակության արդիականացումը ու աշխատաշուկայի պահանջներին համապատասխանեցումը, կառավարման արդյունավետության բարձրացումը, նյութատեխնիկական բազայի ամրապնդումը ու նոր տեխնոլոգիաների ներմուծումը կրթական գործընթաց և այլն: Գործատուների մասնակցության և սոցիալական գործընկերության մակարդակը ոլորտում դեռևս բավարար չէ և դրա հետագա զարգացումը և ամրապնդումը ևս արդի խնդիրներից է:

բ. Շարունակական կրթության խնդիրները ինչպես Եվրոպայում, այնպես էլ Հայաստանում գնալով դառնում են առաջնային: Շարունակական կրթության տեսանկյունից խիստ անհրաժեշտ է աջակցել զբաղվածների մասնագիտական որակավորման անընդհատ բարձրացմանը` նրանց համար որակավորման բարձրացման դասընթացների կազմակերպման միջոցով և աջակցել անհատներին կատարելագործելու իրենց հմտությունները` «ողջ կյանքի ընթացքում ուսումնառության» սկզբունքներին համապատասխան:

գ. Հայաստանում նախնական և միջին մասնագիտական, ինչպես նաև շարունակական կրթության ոլորտի զարգացումները պետք է իրականացվեն Եվրոպայում այդ ոլորտների զարգացման միտումներին` Բոլոնիայի և Թուրինի գործընթացներին համապատասխան:

 

Դ. Ծրագրի նպատակը և խնդիրները

 

48. Սույն ծրագրի նպատակն է ապահովել Հայաստանի միջին և բարձրագույն մասնագիտական կրթության համակարգի հետագա զարգացումը Եվրոպական բարձրագույն կրթության տարածքի նոր փուլի` 2010-2020 թթ. նպատակներին համահունչ:

1) Այդ նպատակի իրագործման խնդիրներ են`

ա. շարունակել բարձրագույն կրթության ոլորտի բարեփոխումները` ԵԲԿՏ գործնական ծրագրի ուղղություններին համապատասխան,

բ. խորացնել միջին մասնագիտական ոլորտի բարեփոխումները Թուրինի գործընթացի համատեքստում,

գ. ընդլայնել ԵՄ-ի և ԵԲԿՏ-ի անդամ երկրների հետ երկկողմ և բազմակողմ համագործակցությունը և ԵՄ աջակցության գործիքներին և ծրագրերին մասնակցությունը,

դ. ընդգրկվել ԵՄ-ի հանրակրթության ոլորտի նոր սկսվող ծրագրերում:

Հավելված N 2

ՀՀ կառավարության

2012 թ. մարտի 15-ի նիստի

N 10 արձանագրային որոշման

 

ԺԱՄԱՆԱԿԱՑՈՒՅՑ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՄԱՍՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ԿՐԹԱԿԱՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳԻ` ԵՎՐՈՊԱԿԱՆ ԲԱՐՁՐԱԳՈՒՅՆ ԿՐԹԱԿԱՆ ՏԱՐԱԾՔԻՆ ԻՆՏԵԳՐՄԱՆ ԳՈՐԾԸՆԹԱՑԻ ԸՆԴԼԱՅՆՄԱՆ ԾՐԱԳՐԻ ԻՐԱԿԱՆԱՑՄԱՆ

 

._________________________________________________________________________.

|ՈՒղղու- |Նպատակը |Գործողու-  |Ակնկալվող  |Գնահատման |Ժամկետը|Ֆինան-|Կատա-|

|թյունը  |        |թյունը     |արդյունքը  |ցուցանիշ- |       |սական |րողը |

|        |        |           |           |ները      |       |ապահո-|     |

|        |        |           |           |          |       |վումը |     |

|________|________|___________|___________|__________|_______|______|_____|

|1. Որակա|Որակա-  |Ինքնահավաս-|Որակավորում|ՀՀ բարձրա-|2012 թ.|Լրա-  |ՀՀԿԳՆ|

|վորում- |վորում- |տագրման    |ների       |գույն     |       |ցուցիչ|     |

|ների    |եվրոպա- |գործընթացի |միասնական  |կրթության |       |ֆինան-|     |

|ազգային |կան     |կազմակեր-  |համակարգը  |մասնագիտու|       |սավո- |     |

|շրջանակ |շրջանա- |պում:      |ներդրված է:|թյունների |       |րում  |     |

|        |կին     |           |           |համադրե-  |       |չի    |     |

|        |(ՈԱՇ)   |           |           |լիություն |       |պահան-|     |

|        |համադրե-|           |           |          |       |ջում  |     |

|        |լի      |Որակավորում|Դեպի       |          |2012 թ.|ՀՀ    |     |

|        |ազգային |ների       |աշխատաշուկա|          |       |օրեն- |     |

|        |շրջանակի|ազգային    |ելք ունեցող|          |       |քով   |     |

|        |ներդնում|շրջանակի   |մասնագետ-  |          |       |չար-  |     |

|        |        |ինքնահավաս-|ների որակա-|          |       |գելված|     |

|        |        |տագրման    |վորումների |          |       |այլ   |     |

|        |        |զեկույցի   |իրավական և |          |       |միջոց-|     |

|        |        |պատրաստում:|ինստիտուցիո|          |       |ներ   |     |

|        |        |           |նալ դաշտը  |          |       |      |     |

|        |        |           |կարգավոր-  |          |       |      |     |

|        |        |           |ված է:     |          |       |      |     |

|        |        |           |           |          |       |      |     |

|        |        |ՀՀ մասնա-  |Նախնական   |Հաստատված |2012-  |      |     |

|        |        |գիտություն-|(արհեստա-  |են նախնա- |2013թթ.|      |     |

|        |        |ների       |գործական)  |կան       |       |      |     |

|        |        |կրթական    |և  միջին   |(արհեստա- |       |      |     |

|        |        |չափորոշիչ- |մասնագիտա- |գործական) |       |      |     |

|        |        |ների համա- |կան        |և  միջին  |       |      |     |

|        |        |պատասխանե- |կրթության  |մասնագիտա-|       |      |     |

|        |        |ցում ՈԱՇ-ի |և          |կան       |       |      |     |

|        |        |կրթական    |բարձրագույն|կրթության |       |      |     |

|        |        |վերջնար-   |կրթության  |մասնագիտու|       |      |     |

|        |        |դյունքներին|կրթական    |թյունների |       |      |     |

|        |        |նկարագրելով|չափորոշիչ- |և  կրթական|       |      |     |

|        |        |կրթական    |ները       |չափորոշիչ-|       |      |     |

|        |        |ծրագրերը   |վերանայված |ների թիվը:|       |      |     |

|        |        |ՈԱՇ-ի      |են և       |          |       |      |     |

|        |        |մակարդակ-  |հաստատված: |          |       |      |     |

|        |        |ների       |           |          |       |      |     |

|        |        |ընդհանրական|           |          |       |      |     |

|        |        |բնութագրիչ-|           |          |       |      |     |

|        |        |ներով:     |           |          |       |      |     |

|        |        |           |           |          |       |      |     |

|        |        |Բարձրագույն|           |          |2012 թ.|      |     |

|        |        |նախնական   |           |          |       |      |     |

|        |        |(արհեստագոր|           |          |       |      |     |

|        |        |ծական) և   |           |          |       |      |     |

|        |        |միջին      |           |          |       |      |     |

|        |        |մասնագիտա- |           |          |       |      |     |

|        |        |կան        |           |          |       |      |     |

|        |        |կրթության  |           |          |       |      |     |

|        |        |մասնագիտու-|           |          |       |      |     |

|        |        |թյունների  |           |          |       |      |     |

|        |        |նոր ցանկի  |           |          |       |      |     |

|        |        |հաստատում  |           |          |       |      |     |

|________|________|___________|___________|__________|_______|______|_____|

|2. ՀՀ   |ՈՒսանող-|Շարժունու- |Միջբուհական|Կրթական   |2012-  |ՀՀ    |ՀՀ   |

|կրթական |ների,   |թյան       |և          |ծրագրերի  |2020թթ.|օրեն- |ԿԳՆ  |

|համակար-|գիտական |եվրոպական  |միջպետական |համադրե-  |       |քով   |     |

|գի միջազ|աշխատող-|ծրագրերին  |շարժունու- |լիության  |       |չարգել|     |

|գայնա-  |ներ,    |Հայաստանի  |թյունն     |աստիճան   |       |ված   |     |

|ցում և  |բուհական|ընդգրկման  |ընդլայնված |          |       |այլ   |     |

|շարժու- |անձնակազ|ընդլայնում`|է:         |          |       |միջոց-|     |

|նություն|մի շար- |միջբուհական|           |          |       |ներ   |     |

|        |ժունու- |և          |           |          |       |      |     |

|        |թյան    |միջպետական |           |          |       |      |     |

|        |ապահո-  |մակարդակ-  |           |          |       |      |     |

|        |վում    |ներում:    |           |          |       |      |     |

|        |        |           |           |          |       |      |     |

|        |        |Բոլոնիայի  |           |ՈՒսանող-  |2013-  |ՀՀ    |     |

|        |        |գործընթացով|           |ների      |2020թթ.|օրեն- |     |

|        |        |առաջադրված |           |շարժունու-|       |քով   |     |

|        |        |շարժունու- |           |թյան տոկոս|       |չարգել|     |

|        |        |թյան տարբեր|           |Դասախոս-  |       |ված   |     |

|        |        |ձևերի      |           |ների      |       |այլ   |     |

|        |        |ներդնում և |           |շարժունու-|       |միջոց-|     |

|        |        |բուհերի    |           |թյան տոկոս|       |ներ   |     |

|        |        |կրթական    |           |          |       |      |     |

|        |        |ծրագրերում |           |          |       |      |     |

|        |        |որոշակի    |           |          |       |      |     |

|        |        |ժամանակա-  |           |          |       |      |     |

|        |        |հատվածով   |           |          |       |      |     |

|        |        |(օրինակ`   |           |          |       |      |     |

|        |        |մեկ        |           |          |       |      |     |

|        |        |կիսամյակ   |           |          |       |      |     |

|        |        |կամ մեկ    |           |          |       |      |     |

|        |        |տարի)      |           |          |       |      |     |

|        |        |շարժունու- |           |          |       |      |     |

|        |        |թյան`      |           |          |       |      |     |

|        |        |«շարժունու-|           |          |       |      |     |

|        |        |թյան       |           |          |       |      |     |

|        |        |պատուհանի»,|           |          |       |      |     |

|        |        |հնարավորու-|           |          |       |      |     |

|        |        |թյան       |           |          |       |      |     |

|        |        |նախատեսում:|           |          |       |      |     |

|        |        |           |           |          |       |      |     |

|        |        |Շարժունու- |           |          |2012-  |ՀՀ    |     |

|        |        |թյան       |           |          |2020թթ.|օրեն- |     |

|        |        |ազգային    |           |          |       |քով   |     |

|        |        |ցուցանիշի  |           |          |       |չարգել|     |

|        |        |բարձրացում`|           |          |       |ված   |     |

|        |        |ձգտելով    |           |          |       |այլ   |     |

|        |        |հասնել     |           |          |       |միջոց-|     |

|        |        |Բոլոնիայի  |           |          |       |ներ   |     |

|        |        |20% շարժու-|           |          |       |      |     |

|        |        |նության    |           |          |       |      |     |

|        |        |ցուցանիշին:|           |          |       |      |     |

|        |        |           |           |          |       |      |     |

|        |        |Շարժունու- |           |          |       |      |     |

|        |        |թյան       |           |          |       |      |     |

|        |        |ծրագրերի   |           |          |       |      |     |

|        |        |վերաբերյալ |           |          |       |      |     |

|        |        |իրազեկվա-  |           |          |       |      |     |

|        |        |ծության    |           |          |       |      |     |

|        |        |բարձրացում:|           |          |       |      |     |

|________|________|___________|___________|__________|_______|______|_____|

|3. Որակա|Լիսաբոնի|Լիսաբոնի   |Օտարերկրյա |Կրթական   |2013-  |ՀՀ    |ՀՀ   |

|վորում- |ճանաչման|ճանաչման   |բուհերի հետ|վերջնար-  |2015թթ.|օրեն- |ԿԳՆ, |

|ների    |կոնվեն- |կոնվենցիայի|համատեղ    |դյունքները|       |քով   |ՀՀ   |

|փոխճանա-|ցիայի   |սկզբունք-  |կրթական    |ամրագրող  |       |չարգել|բու- |

|չում    |սկզբունք|ներին համա-|ծրագրերը   |փաստաթղ-  |       |ված   |հեր, |

|        |ների    |պատասխան   |ներդրված   |թերի      |       |այլ   |ԱՓՇԱ-|

|        |իրականա-|որակավո-   |են:        |համապատաս-|       |միջոց-|ՏԿ   |

|        |ցում    |րումների   |           |խանություն|       |ներ   |     |

|        |ՀՀ-ում  |(դիպլոմների|           |միջազգային|       |      |     |

|        |        |վկայական-  |           |պահանջ-   |       |      |     |

|        |        |ների և     |           |ներին     |       |      |     |

|        |        |այլն)      |           |          |       |      |     |

|        |        |ճանաչմանն  |           |          |       |      |     |

|        |        |ուղղված ՀՀ |           |          |       |      |     |

|        |        |օրենսդրու- |           |          |       |      |     |

|        |        |թյան       |           |          |       |      |     |

|        |        |լրամշակում:|           |          |       |      |     |

|        |        |           |           |          |       |      |     |

|        |        |Բուհերի    |Ճանաչման   |          |2012-  |Լրացու|     |

|        |        |կողմից     |օրենսդրական|          |2014թթ.|ցիչ   |     |

|        |        |ճանաչման   |դաշտը      |          |       |Ֆինան |     |

|        |        |ընթացակար- |բարելավված |          |       |սավո- |     |

|        |        |գերի       |է և        |          |       |րում  |     |

|        |        |մշակում:   |բուհերում  |          |       |չի պա-|     |

|        |        |           |ներդրված են|          |       |հան-  |     |

|        |        |           |Ճանաչման   |          |       |ջում  |     |

|        |        |           |գործիքները |          |       |      |     |

|        |        |           |և  ընթացա- |          |       |      |     |

|        |        |           |կարգերը    |          |       |      |     |

|        |        |           |           |          |       |      |     |

|        |        |Համատեղ    |           |          |2013-  |      |     |

|        |        |աստիճանների|           |          |2014թթ.|      |     |

|        |        |ճանաչման   |           |          |       |      |     |

|        |        |վերաբերյալ |           |          |       |      |     |

|        |        |օրենսդրական|           |          |       |      |     |

|        |        |դաշտի      |           |          |       |      |     |

|        |        |լրամշակում:|           |          |       |      |     |

|        |        |           |           |          |       |      |     |

|        |        |Դիպլոմի    |           |          |2012-  |      |     |

|        |        |միասնական  |           |          |2013թթ.|      |     |

|        |        |հավելվածի  |           |          |       |      |     |

|        |        |ներդնում   |           |          |       |      |     |

|        |        |բոլոր      |           |          |       |      |     |

|        |        |բուհերում; |           |          |       |      |     |

|        |        |           |           |          |       |      |     |

|        |        |Բուհերում  |           |          |2012-  |      |     |

|        |        |դիպլոմի    |           |          |2020թթ.|      |     |

|        |        |միասնական  |           |          |       |      |     |

|        |        |հավելվածի, |           |          |       |      |     |

|        |        |կրեդիտների |           |          |       |      |     |

|        |        |կուտակման  |           |          |       |      |     |

|        |        |և          |           |          |       |      |     |

|        |        |փոխանցման  |           |          |       |      |     |

|        |        |համակարգի  |           |          |       |      |     |

|        |        |ներդրման   |           |          |       |      |     |

|        |        |պարբերական |           |          |       |      |     |

|        |        |մոնիտորինգի|           |          |       |      |     |

|        |        |կազմակեր-  |           |          |       |      |     |

|        |        |պում և     |           |          |       |      |     |

|        |        |բարելավում:|           |          |       |      |     |

|        |        |           |           |          |       |      |     |

|        |        |Լիսաբոնի   |           |          |2013-  |      |     |

|        |        |ճանաչման   |           |          |2015թթ.|      |     |

|        |        |կոնվենցիա- |           |          |       |      |     |

|        |        |յին համա-  |           |          |       |      |     |

|        |        |պատասխան   |           |          |       |      |     |

|        |        |տրանսազ-   |           |          |       |      |     |

|        |        |գային      |           |          |       |      |     |

|        |        |կրթության  |           |          |       |      |     |

|        |        |տրամադրման |           |          |       |      |     |

|        |        |ազգային    |           |          |       |      |     |

|        |        |կանոնակար- |           |          |       |      |     |

|        |        |գերի       |           |          |       |      |     |

|        |        |մշակում և  |           |          |       |      |     |

|        |        |բարելավում:|           |          |       |      |     |

|        |        |           |           |          |       |      |     |

|        |        |Կանոնակարգ-|           |          |2015-  |      |     |

|        |        |վող մասնա- |           |          |2020թթ.|      |     |

|        |        |գիտություն-|           |          |       |      |     |

|        |        |ների համար |           |          |       |      |     |

|        |        |վարույթային|           |          |       |      |     |

|        |        |դաշտի      |           |          |       |      |     |

|        |        |ապահովում: |           |          |       |      |     |

|________|________|___________|___________|__________|_______|______|_____|

|4. Մասնա|Մասնագի-|ՀՀ բոլոր   |Որակի      |Դասախոս-  |2012-  |ՀՀ    |ՀՀ   |

|գիտական |տական   |բուհերի    |ներքին և   |ների մասնա|2014թթ.|օրեն- |ԿԳՆ  |

|կրթու-  |կրթու-  |կողմից     |արտաքին    |գիտական   |       |քով   |     |

|թյան    |թյան    |որակի      |համակարգը  |որակավո-  |       |չարգել|     |

|որակի   |որակի   |ապահովման  |ներդրված է:|րումների  |       |ված   |     |

|ապահո-  |ապահով- |ներքին     |           |բարձրացման|       |այլ   |     |

|վում    |ման մշա-|համակարգերի|           |աստիճան   |       |միջոց-|     |

|        |կույթի  |ձևավորում  |           |          |       |ներ   |     |

|        |ձևավո-  |           |           |          |       |      |     |

|        |րում,   |Որակի      |Մասնագի-   |Ծրագրային |2012-  |ՀՀ    |ՈԱԱԿ |

|        |եվրոպա- |ապահովման  |տական      |և  ինստի- |2014թթ.|օրեն- |     |

|        |կան     |քաղաքակա-  |ուսումնական|տուցիոնալ |       |քով   |     |

|        |չափորո- |նության    |հաստատու-  |հավատարմա-|       |չարգել|     |

|        |շիչների |չափանիշ-   |թյունների  |գրում     |       |ված   |     |

|        |համապա- |ների,      |ծրագրային  |անցած     |       |այլ   |     |

|        |տասխան  |չափորոշիչ- |և  ինստի-  |բուհերի   |       |միջոց-|     |

|        |կրթական |ների, և    |տուցիոնալ  |թիվը      |       |ներ   |     |

|        |ծառայու-|ընթացակար- |հավատարմա- |          |       |      |     |

|        |թյուն-  |գերի       |գրման      |          |       |      |     |

|        |ների    |մշակում և  |գործընթացը |          |       |      |     |

|        |որակի   |կիրառում:  |սկսված է:  |          |       |      |     |

|        |բարելա- |           |           |          |       |      |     |

|        |վում,   |Բուհերի    |           |          |2012-  |      |ՀՀ   |

|        |ՀՀ ԲԿ   |ինստիտուցիո|           |          |2014թթ.|      |բու- |

|        |կրթական |նալ հավա-  |           |          |       |      |հեր  |

|        |համա-   |տարմագրման |           |          |       |      |     |

|        |կարգի   |փորձարկում |           |          |       |      |     |

|        |ճանա-   |           |           |          |       |      |     |

|        |չում    |ՄՈՒՀ-երի   |           |          |2012-  |      |     |

|        |միջազ-  |որակի      |           |          |2015թթ.|      |     |

|        |գային   |ապահովման  |           |          |       |      |     |

|        |մակարդա-|ներքին     |           |          |       |      |     |

|        |կում:   |համակարգերի|           |          |       |      |     |

|        |        |ձևավորում  |           |          |       |      |     |

|        |        |           |           |          |       |      |     |

|        |        |Մասնագիտա- |           |          |2013   |      |     |

|        |        |կան        |           |          |թ-ից   |      |     |

|        |        |կրթության  |           |          |սկսած  |      |     |

|        |        |մակարդակում|           |          |       |      |     |

|        |        |ուսումնական|           |          |       |      |     |

|        |        |հաստատու-  |           |          |       |      |     |

|        |        |թյունների  |           |          |       |      |     |

|        |        |և  մասնա-  |           |          |       |      |     |

|        |        |գիտական    |           |          |       |      |     |

|        |        |կրթական    |           |          |       |      |     |

|        |        |ծրագրերի   |           |          |       |      |     |

|        |        |հավատարմա- |           |          |       |      |     |

|        |        |գրում:     |           |          |       |      |     |

|        |        |           |           |          |       |      |     |

|        |        |ՈԱԱԿ-ի     |           |          |2014-  |      |     |

|        |        |արտաքին    |           |          |2016թթ.|      |     |

|        |        |գնահատում  |           |          |       |      |     |

|        |        |և  ճանաչում|           |          |       |      |     |

|        |        |ԵՄ երկրների|           |          |       |      |     |

|        |        |և  կազմա-  |           |          |       |      |     |

|        |        |կերպու-    |           |          |       |      |     |

|        |        |թյունների  |           |          |       |      |     |

|        |        |կողմից:    |           |          |       |      |     |

|________|________|___________|___________|__________|_______|______|_____|

|5. Սոցիա|Հասարա- |Բարձրագույն|Ապահովված  |ԲԿ-ում    |2012-  |ՀՀ    |ՀՀ   |

|լական   |կության |մասնագիտա- |են սոցիալա-|սոցիալական|2014թթ.|օրեն- |ԿԳՆ  |

|ուղղվա- |բոլոր   |կան        |կան        |տարբերի   |       |քով   |     |

|ծություն|խմբերի  |կրթության  |երաշխիքները|խմբերի    |       |չարգել|     |

|        |համար   |ոլորտի     |և  բարձրաց-|ընտանիք-  |       |ված   |     |

|        |բարձրա- |սոցիալական |ված է ԲԿ   |ներից     |       |այլ   |     |

|        |գույն   |աջակցության|մատչելիու- |ուսանող-  |       |միջոց-|     |

|        |մասնագի-|քաղաքակա-  |թյունը     |ների      |       |ներ   |     |

|        |տական   |նության    |հասարակու- |ընդգրկվա- |       |      |     |

|        |կրթու-  |իրականացման|թյան տարբեր|ծության   |       |      |     |

|        |թյան    |նպատակով   |խմբերի     |տոկոսը    |       |      |     |

|        |մատչե-  |իրավական   |համար      |          |       |      |     |

|        |լիության|դաշտի      |           |          |       |      |     |

|        |բարձրաց-|կատարելա-  |           |          |       |      |     |

|        |ման և   |գործում:   |           |          |       |      |     |

|        |նրանց   |           |           |          |       |      |     |

|        |հավասար |Հասարակու- |Նպաստների  |Խոցելի    |2012-  |ՀՀ    |     |

|        |ներկայաց|թյան բոլոր |տրամադրման |սոցիալական|2015թթ.|օրեն- |     |

|        |վածու-  |խմբերի     |հասցեակա-  |խմբերը,   |       |քով   |     |

|        |թյան    |համար      |նությունը  |որոնց     |       |չարգել|     |

|        |ապահո-  |սոցիալական |բարձրացված |համար     |       |ված   |     |

|        |վում`   |հավասար    |է          |բարձրացված|       |այլ   |     |

|        |սոցիալա-|պայմանների |           |է ԲԿ      |       |միջոց-|     |

|        |կան     |ապահովման  |           |մատչելիու-|       |ներ   |     |

|        |երաշխիք-|նպատակով   |           |թյունը    |       |      |     |

|        |ների    |բարձրագույն|           |          |       |      |     |

|        |ապահով- |կրթության  |           |          |       |      |     |

|        |ման     |ֆինանսավոր-|           |          |       |      |     |

|        |միջոցով |ման արդյու-|           |          |       |      |     |

|        |        |նավետ      |           |          |       |      |     |

|        |        |համակարգի  |           |          |       |      |     |

|        |        |ներդնում   |           |          |       |      |     |

|        |        |           |           |          |       |      |     |

|        |        |Բարձրագույն|           |          |2012-  |Լրացու|     |

|        |        |կրթության  |           |          |2020թթ.|ցիչ   |     |

|        |        |ապահովման  |           |          |       |ֆինան-|     |

|        |        |նպատակով   |           |          |       |սավո- |     |

|        |        |այլընտրան- |           |          |       |րում  |     |

|        |        |քային      |           |          |       |չի պա-|     |

|        |        |ֆինանսա-   |           |          |       |հան-  |     |

|        |        |վորման     |           |          |       |ջում  |     |

|        |        |աղբյուրների|           |          |       |      |     |

|        |        |ներառում և |           |          |       |      |     |

|        |        |ձևերի      |           |          |       |      |     |

|        |        |սահմանում  |           |          |       |      |     |

|        |        |           |           |          |       |      |     |

|        |        |ՈՒսումնառու|           |          |2012   |      |     |

|        |        |թյան       |           |          |թ-ից   |      |     |

|        |        |ընթացքում  |           |          |սկսած  |      |     |

|        |        |սովորողների|           |          |       |      |     |

|        |        |համար      |           |          |       |      |     |

|        |        |սոցիալական |           |          |       |      |     |

|        |        |ուղղվածու- |           |          |       |      |     |

|        |        |տարբեր     |           |          |       |      |     |

|        |        |ծրագրերի   |           |          |       |      |     |

|        |        |իրականացում|           |          |       |      |     |

|________|________|___________|___________|__________|_______|______|_____|

|6. Բարձ-|Բոլոնիա-|Ըստ մասնա- |Բարձրագույն|Բարձրա-   |2012-  |ՀՀ    |ՀՀ   |

|րագույն |յի գործ-|գիտություն-|կրթական    |գույն     |2014թթ.|օրեն- |ԿԳՆ  |

|կրթու-  |ընթացի  |ների       |համակարգի  |կրթության |       |քով   |     |

|թյան    |համատեքս|վարձավճար- |ֆինանսա-   |մասնագիտու|       |չարգել|     |

|ֆինանսա-|տում    |ների       |վորման     |թյունների |       |ված   |     |

|վորում  |բարձրա- |գնագոյացման|մեխանիզմ-  |թիվը,     |       |այլ   |     |

|        |գույն   |մեթոդաբանու|ները       |որոնց     |       |միջոց-|     |

|        |կրթու-  |թյան       |բարելավված |ուսման    |       |ներ   |     |

|        |թյան    |մշակում և  |են         |վարձերը   |       |      |     |

|        |ֆինանսա-|կիրառում:  |           |վերանայված|       |      |     |

|        |վորման  |           |           |են ըստ    |       |      |     |

|        |համակար-|           |           |մեթոդաբա- |       |      |     |

|        |գի բարե-|           |           |նության   |       |      |     |

|        |լավում  |           |           |          |       |      |     |

|        |        |Բարձրագույն|Վարձավճար- |ՆՄՀ-ի     |2015-  |Պետա- |     |

|        |        |կրթության  |ները       |կողմից    |2020թթ.|կան   |     |

|        |        |հասանելիու-|սահմանված  |ֆինանսա-  |       |բյուջե|     |

|        |        |թյունը     |են ըստ նոր |վորված    |       |      |     |

|        |        |մեծացնելու |մեթոդաբա-  |ծրագրերի  |       |      |     |

|        |        |նպատակով   |նության    |թիվը      |       |      |     |

|        |        |ուսանողի   |           |          |       |      |     |

|        |        |աջակցման   |           |          |       |      |     |

|        |        |ծառայու-   |           |          |       |      |     |

|        |        |թյունների  |           |          |       |      |     |

|        |        |և  նոր     |           |          |       |      |     |

|        |        |մեխանիզմ-  |           |          |       |      |     |

|        |        |ների       |           |          |       |      |     |

|        |        |ներդնում,  |           |          |       |      |     |

|        |        |ուսման     |           |          |       |      |     |

|        |        |վարձերի    |           |          |       |      |     |

|        |        |աջակցության|           |          |       |      |     |

|        |        |հիմնադրամի |           |          |       |      |     |

|        |        |կամ        |           |          |       |      |     |

|        |        |ուսանողական|           |          |       |      |     |

|        |        |վարկային   |           |          |       |      |     |

|        |        |համակարգի  |           |          |       |      |     |

|        |        |ստեղծում:  |           |          |       |      |     |

|        |        |           |           |          |       |      |     |

|        |        |Նորարարու- |Նորարարու- |          |2012-  |      |     |

|        |        |թյունների  |թյունների  |          |2020թթ.|      |     |

|        |        |մրցակցային |մրցակցային |          |       |      |     |

|        |        |հիմնադրամի |հիմնադրամը |          |       |      |     |

|        |        |ստեղծում և |ստեղծված է |          |       |      |     |

|        |        |բարձրագույն|           |          |       |      |     |

|        |        |կրթության  |           |          |       |      |     |

|        |        |որակի      |           |          |       |      |     |

|        |        |բարելավմանն|           |          |       |      |     |

|        |        |ուղղված    |           |          |       |      |     |

|        |        |բուհերի    |           |          |       |      |     |

|        |        |նորարարական|           |          |       |      |     |

|        |        |և          |           |          |       |      |     |

|        |        |զարգացման  |           |          |       |      |     |

|        |        |ծրագրերի   |           |          |       |      |     |

|        |        |իրականացում|           |          |       |      |     |

|________|________|___________|___________|__________|_______|______|_____|

|7. ՈՒսա-|ՈՒսանո- |ՈՒսանողների|Շրջանավարտ-|Կրթական   |2013-  |Լրացու|ՀՀ   |

|նողա-   |ղակենտ- |կարիքների  |ների       |ծրագրերի  |2014թթ.|ցիչ   |ԿԳՆ  |

|կենտրոն |րոն     |պարբերական |զբաղվածու- |անհատակա- |       |Ֆինան |     |

|ուսու-  |ուսուց- |գնահատում` |նակությանը |նացվածու- |       |սավո- |     |

|ցում    |ման     |ուսանողա-  |նպաստող    |թյան      |       |րում  |     |

|        |սկզբունք|կենտրոն    |կրթական    |աստիճան   |       |չի պա-|     |

|        |ների    |ուսուցման, |վերջնար-   |          |       |հան-  |     |

|        |ներդնում|կրթական    |դյունքները |          |       |ջում  |     |

|        |ՀՀ բարձ-|վերջնար-   |մշակված են |          |       |      |     |

|        |րագույն |դյունքների |           |          |       |      |     |

|        |կրթու-  |հենքով     |           |          |       |      |     |

|        |թյան    |կրթական    |           |          |       |      |     |

|        |համակար-|ծրագրերի   |           |          |       |      |     |

|        |գում    |կազմակերպ- |           |          |       |      |     |

|        |        |ման        |           |          |       |      |     |

|        |        |նպատակով:  |           |          |       |      |     |

|        |        |           |           |          |       |      |     |

|        |        |ՈՒսանողա-  |ՈՒսանողների|Բուհի     |2013-  |ՀՀ    |ՀՀ   |

|        |        |կենտրոն    |մասնակցու- |կառավարման|2014թթ.|օրեն- |բու- |

|        |        |ուսուցմամբ |թյունը     |և  ակա-   |       |քով   |հեր  |

|        |        |կրթության  |ԲԿ         |դեմիական  |       |չարգել|     |

|        |        |կազմակերպ- |կառավարման |գործընթա- |       |ված   |     |

|        |        |ման        |և          |ցում      |       |այլ   |     |

|        |        |մեթոդական  |ակադեմիական|ներգրաված |       |միջոց-|     |

|        |        |ուղեցույցի |գործընթա-  |ուսանող-  |       |ներ   |     |

|        |        |մշակում և  |ցում       |ների      |       |      |     |

|        |        |տրամադրում |բարձրացված |տոկոսը    |       |      |     |

|        |        |բուհերին:  |է          |          |       |      |     |

|        |        |           |           |          |       |      |     |

|        |        |Բուհերի    |           |          |2012-  |      |     |

|        |        |կառավարման |           |          |2020թթ.|      |     |

|        |        |գործընթա-  |           |          |       |      |     |

|        |        |ցում       |           |          |       |      |     |

|        |        |ուսանողների|           |          |       |      |     |

|        |        |դերի և     |           |          |       |      |     |

|        |        |մասնակցու- |           |          |       |      |     |

|        |        |թյան       |           |          |       |      |     |

|        |        |բարձրացման,|           |          |       |      |     |

|        |        |ինչպես նաև |           |          |       |      |     |

|        |        |ուսումնական|           |          |       |      |     |

|        |        |ծրագրերի   |           |          |       |      |     |

|        |        |վերանայման |           |          |       |      |     |

|        |        |գործընթա-  |           |          |       |      |     |

|        |        |ցում       |           |          |       |      |     |

|        |        |ուսանողների|           |          |       |      |     |

|        |        |ներգրավա-  |           |          |       |      |     |

|        |        |ծության    |           |          |       |      |     |

|        |        |բարձրացում:|           |          |       |      |     |

|        |        |           |           |          |       |      |     |

|        |        |ՈՒսանողա-  |           |ՈՒսանողա- |2013-  |      |     |

|        |        |կենտրոն    |           |կենտրոն   |2020թթ.|      |     |

|        |        |ուսուցման  |           |մեթոդով   |       |      |     |

|        |        |ուղղությամբ|           |վերապատ-  |       |      |     |

|        |        |դասախոսական|           |րաստված   |       |      |     |

|        |        |կազմի      |           |դասախոս-  |       |      |     |

|        |        |վերապատ-   |           |ների թիվը |       |      |     |

|        |        |րաստման    |           |          |       |      |     |

|        |        |մեթոդական  |           |          |       |      |     |

|        |        |ուղեցույց- |           |          |       |      |     |

|        |        |ների       |           |          |       |      |     |

|        |        |մշակում և  |           |          |       |      |     |

|        |        |դասախոսների|           |          |       |      |     |

|        |        |վերապատրաս-|           |          |       |      |     |

|        |        |տումների   |           |          |       |      |     |

|        |        |իրականացում|           |          |       |      |     |

|        |        |բուհերի    |           |          |       |      |     |

|        |        |կողմից:    |           |          |       |      |     |

|        |        |           |           |          |       |      |     |

|        |        |Հայաստանի  |           |          |2012-ից|      |     |

|        |        |ուսանողական|           |          |սկսած  |      |     |

|        |        |կառույցների|           |          |       |      |     |

|        |        |համագործակ-|           |          |       |      |     |

|        |        |ցում       |           |          |       |      |     |

|        |        |Եվրոպական  |           |          |       |      |     |

|        |        |ուսանողական|           |          |       |      |     |

|        |        |կառույցների|           |          |       |      |     |

|        |        |հետ և      |           |          |       |      |     |

|        |        |Հայաստանի  |           |          |       |      |     |

|        |        |ուսանողական|           |          |       |      |     |

|        |        |ազգային    |           |          |       |      |     |

|        |        |ասոցիացիայի|           |          |       |      |     |

|        |        |անդամակցում|           |          |       |      |     |

|        |        |Եվրոպական  |           |          |       |      |     |

|        |        |ուսանողների|           |          |       |      |     |

|        |        |միությանը  |           |          |       |      |     |

|________|________|___________|___________|__________|_______|______|_____|

|8.      |Մագիստրո|Մագիստրոսի |Մագիստրոսի |Վերանայված|2013-  |Լրացու|ՀՀ   |

|Կրթու-  |սի և    |և          |և  հետազո- |մագիստրոսի|2016թթ.|ցիչ   |ԿԳՆ  |

|թյուն և |հետազո- |հետազոտողի |տողի       |և         |       |Ֆինան |ՀՀ   |

|հետազո- |տողի    |կրթական    |կրթական    |հետազոտողի|       |սավո- |բու- |

|տություն|կրթական |ծրագրերում |ծրագրերում |կրթական   |       |րում  |հեր  |

|ներ     |ծրագրե- |հետազոտական|առարկայական|ծրագրերի  |       |չի պա-|     |

|        |րում    |աշխատանք-  |ծրագրերը և |թիվը:     |       |հան-  |     |

|        |հետազո- |ների արդյու|ուսումնական|          |       |ջում  |     |

|        |տական   |նավետության|պլանները   |          |       |      |     |

|        |աշխա-   |բարձրացման |վերանայված |          |       |      |     |

|        |տանքների|նպատակով   |են:        |          |       |      |     |

|        |արդյու- |առարկայական|           |          |       |      |     |

|        |նավետու-|ծրագրերի և |           |          |       |      |     |

|        |թյան    |ուսումնական|           |          |       |      |     |

|        |բարձրա- |պլանների   |           |          |       |      |     |

|        |ցում    |վերանայում:|           |          |       |      |     |

|________|________|___________|___________|__________|_______|______|_____|

|9. Թափան|Հայաս-  |Մասնագի-   |Ներդրված է |ՄԿՏՀ-ից և |2012-  |ՀՀ    |ՀՀ   |

|ցիկու-  |տանի ԲԿ |տական      |մասնագիտա- |վարկանիշա-|2020թթ.|օրեն- |ԿԳՆ  |

|թյան    |և  ՄՄԿ  |կրթության  |կան        |յին       |       |քով   |     |

|գործիք- |կրթու-  |կառավարման |կրթության  |համակարգից|       |չարգել|     |

|ներ     |թյան    |տեղեկատվա- |տեղեկատվա- |օգտվողների|       |ված   |     |

|        |համակար-|կան        |կան        |թիվը      |       |այլ   |     |

|        |գում,   |համակարգի  |համակարգը  |          |       |միջոց-|     |

|        |թափանցիկ|ստեղծում   |(ՄԿՏՀ)     |          |       |ներ   |     |

|        |միջա-   |և          |           |          |       |      |     |

|        |վայրի   |գործարկում:|           |          |       |      |     |

|        |ձևա-    |           |           |          |       |      |     |

|        |վորում  |ԲՈՒՀ-երի և |Իրականաց-  |          |2013-ից|Լրացու|ՀՀ   |

|        |Բուհերի |ՄՄՈՒՀ-երի  |վում է     |          |սկսած  |ցիչ   |բու- |

|        |ազգային |վիճակագրա- |բուհերի    |          |       |ֆինան-|հեր  |

|        |դասակարգ|կան        |վարկանիշա- |          |       |սավո- |     |

|        |ման և   |տվյալների  |վորում և   |          |       |րում  |     |

|        |վարկանի-|պարբերական |դասակարգում|          |       |չի պա-|     |

|        |շային   |հավաքագրում|           |          |       |հան-  |     |

|        |համակար-|վերլուծում |           |          |       |ջում  |     |

|        |գերի    |և  հրապարա-|           |          |       |      |     |

|        |ներդրում|կում:      |           |          |       |      |     |

|        |        |           |           |          |       |      |     |

|        |        |Մասնագի-   |           |          |2012-  |ՀՀ    |     |

|        |        |տական      |           |          |2014թթ.|օրեն- |     |

|        |        |ուսումնական|           |          |       |քով   |     |

|        |        |հաստատու-  |           |          |       |չարգել|     |

|        |        |թյունների  |           |          |       |ված   |     |

|        |        |ազգային    |           |          |       |այլ   |     |

|        |        |դասակարգման|           |          |       |միջոց-|     |

|        |        |համակարգի  |           |          |       |ներ   |     |

|        |        |մշակում և  |           |          |       |      |     |

|        |        |ներդնում:  |           |          |       |      |     |

|        |        |           |           |          |       |      |     |

|        |        |Միջազգային |           |          |2012-  |      |     |

|        |        |վարկանի-   |           |          |2014թթ.|      |     |

|        |        |շային      |           |          |       |      |     |

|        |        |(ranking)  |           |          |       |      |     |

|        |        |համակարգերի|           |          |       |      |     |

|        |        |սկզբունք-  |           |          |       |      |     |

|        |        |ներին      |           |          |       |      |     |

|        |        |համապատաս- |           |          |       |      |     |

|        |        |խան ՀՀ     |           |          |       |      |     |

|        |        |ԲՈՒՀ-երի   |           |          |       |      |     |

|        |        |ազգային    |           |          |       |      |     |

|        |        |վարկանիշա- |           |          |       |      |     |

|        |        |վորման     |           |          |       |      |     |

|        |        |մեթոդաբանու|           |          |       |      |     |

|        |        |թյան,      |           |          |       |      |     |

|        |        |չափանիշների|           |          |       |      |     |

|        |        |մշակում և  |           |          |       |      |     |

|        |        |ներդնում:  |           |          |       |      |     |

|________|________|___________|___________|__________|_______|______|_____|

|10. Զբաղ|ԲԿ,     |ԲԿ, ՆՄՄԿ և |ԲԿ, ՆՄՄԿ և |ԲԿ և  ՆՄՄԿ|2013-  |ՀՀ    |ՀՀ   |

|վածունա-|ՆՄՄԿ և  |գործարար   |գործարար   |համագործակ|2015թթ.|օրեն- |ԿԳՆ  |

|կություն|աշխատա- |միջավայրի  |միջավայրի  |ցող       |       |քով   |     |

|        |շուկայի |միջև       |միջև       |գործարար- |       |չարգել|     |

|        |միջև    |համագործակ-|համագործակ-|ների թիվը |       |ված   |     |

|        |կապի    |ցության    |ցության    |          |       |այլ   |     |

|        |ամրապն- |ներկայիս   |ներկայիս   |          |       |միջոց-|     |

|        |դում և  |վիճակի     |վիճակը     |          |       |ներ   |     |

|        |սոցիալա-|ուսումնա-  |ուսումնա-  |          |       |      |     |

|        |կան     |սիրություն:|սիրված է   |          |       |      |     |

|        |գործընկե|           |           |          |       |      |     |

|        |րության |ԲԿ և  ՆՄՄԿ |ԲԿ և  ՆՄՄԿ |          |2013-  |Լրացու|     |

|        |խթանում |գործարար   |գործարար   |          |2015թթ.|ցիչ   |     |

|        |        |միջավայրի  |միջավայրի  |          |       |ֆինան-|     |

|        |        |միջև       |միջև       |          |       |սավո- |     |

|        |        |համագործակ-|համագործակ-|          |       |րում  |     |

|        |        |ցության    |ցության    |          |       |չի պա-|     |

|        |        |միջազգային |միջազգային |          |       |հան-  |     |

|        |        |ընդունված  |ընդունված  |          |       |ջում  |     |

|        |        |ձևերի      |ձևերը      |          |       |      |     |

|        |        |ուսումնա-  |ուսումնա-  |          |       |      |     |

|        |        |սիրություն:|սիրված են  |          |       |      |     |

|        |        |           |           |          |       |      |     |

|        |        |ԲԿ և  ՆՄՄԿ |ԲԿ, ՆՄՄԿ և |          |2013   |      |     |

|        |        |գործարար   |գործարար   |          |թ-ից   |      |     |

|        |        |միջավայրի  |միջավայրի  |          |սկսած  |      |     |

|        |        |միջև       |միջև       |          |       |      |     |

|        |        |համագործակ-|համագործակ-|          |       |      |     |

|        |        |ցության    |ցության և  |          |       |      |     |

|        |        |և          |սոցիալական |          |       |      |     |

|        |        |սոցիալական |գործընկե-  |          |       |      |     |

|        |        |գործընկե-  |րության    |          |       |      |     |

|        |        |րության    |ռազմավարու-|          |       |      |     |

|        |        |ռազմավարու-|թյունը     |          |       |      |     |

|        |        |թյան       |մշակված    |          |       |      |     |

|        |        |մշակում և  |           |          |       |      |     |

|        |        |իրագործում:|           |          |       |      |     |

|________|________|___________|___________|__________|_______|______|_____|

|ՈՒղղու- |Նպատակը |Գործողու-  |Ակնկալվող  |Գնահատման |Ժամկետը|Ֆինան-|Կատա-|

|թյունը  |        |թյունը     |արդյունքը  |ցուցանիշ- |       |սական |րողը |

|        |        |           |           |ները      |       |ապահո-|     |

|        |        |           |           |          |       |վումը |     |

|________|________|___________|___________|__________|_______|______|_____|

|11. Լրա-|Բնակչու-|Լրացուցիչ  |Լրացուցիչ  |          |2012 թ.|Լրացու|ՀՀ   |

|ցուցիչ  |թյան    |և  շարունա-|և  շարունա-|          |       |ցիչ   |ԿԳՆ  |

|և  շարու|կրթական |կական      |կական      |          |       |ֆինան-|     |

|նակական |պահանջ- |կրթություն |կրթություն |          |       |սավո- |     |

|կրթու-  |ների    |իրականացնող|իրականացնող|          |       |րում  |     |

|թյուն   |բավարա- |ուսումնական|ուսումնական|          |       |չի պա-|     |

|        |րում և  |հաստատու-  |հաստատու-  |          |       |հան-  |     |

|        |արդի    |թյուններում|թյուններում|          |       |ջում  |     |

|        |հասարա- |մշտադիտարկ-|իրականաց-  |          |       |      |     |

|        |կության |ման        |վում է     |          |       |      |     |

|        |մարտահրա|իրականացում|մշտադիտար- |          |       |      |     |

|        |վերներին|և  համա-   |կում և     |          |       |      |     |

|        |դիմակայե|պատասխան   |ստեղծված է |          |       |      |     |

|        |լու կարո|տվյալների  |համապատաս- |          |       |      |     |

|        |ղություն|բազայի     |խան        |          |       |      |     |

|        |ների    |ստեղծում,  |տվյալների  |          |       |      |     |

|        |զարգա-  |վերլուծական|բազա       |          |       |      |     |

|        |ցում,   |աշխատանք-  |           |          |       |      |     |

|        |մասնա-  |ների       |           |          |       |      |     |

|        |վորապես`|իրականացում|           |          |       |      |     |

|        |        |և  առկա    |           |          |       |      |     |

|        |Աջակցել |իրավիճակի  |           |          |       |      |     |

|        |զբաղված-|գնահատում: |           |          |       |      |     |

|        |ների    |           |           |          |       |      |     |

|        |մասնա-  |«ՀՀ        |Մշակված է  |          |2012 թ.|      |     |

|        |գիտական |լրացուցիչ  |«ՀՀ        |          |       |      |     |

|        |որակավոր|և  շարունա-|լրացուցիչ  |          |       |      |     |

|        |ման     |կական      |և  շարունա-|          |       |      |     |

|        |անընդհատ|կրթության  |կական      |          |       |      |     |

|        |բարձրաց-|մասին      |կրթության  |          |       |      |     |

|        |մանը և  |Ազգային    |մասին      |          |       |      |     |

|        |կատարելա|զեկույց»   |Ազգային    |          |       |      |     |

|        |գործելու|մշակում,   |զեկույց»-ը,|          |       |      |     |

|        |իրենց   |որի        |Մշակված են |          |       |      |     |

|        |հմտու-  |հիմնական   |ռազմավարու-|          |       |      |     |

|        |թյուն-  |նպատակն է  |թյունը,    |          |       |      |     |

|        |ները`   |ՀՀ         |գործողու-  |          |       |      |     |

|        |«ողջ    |լրացուցիչ  |թյունների  |          |       |      |     |

|        |կյանքի  |և  շարունա-|պլանը      |          |       |      |     |

|        |ընթաց-  |կական      |           |          |       |      |     |

|        |քում    |կրթության  |           |          |       |      |     |

|        |ուսումնա|ոլորտի     |           |          |       |      |     |

|        |ռության |զարգացման  |           |          |       |      |     |

|        |«սկըզ-  |ապահովումը:|           |          |       |      |     |

|        |բունքնե-|           |           |          |       |      |     |

|        |րին     |«ՀՀ ցկյանս |Մշակված է  |          |2013 թ.|      |     |

|        |համապա- |ուսումնա-  |«ՀՀ        |          |       |      |     |

|        |տասխան: |ռության    |լրացուցիչ  |          |       |      |     |

|        |Աջակցել |մասին»     |և  շարունա-|          |       |      |     |

|        |գործա-  |հայեցակար- |կական      |          |       |      |     |

|        |զուրկնե-|գից բխող   |կրթության  |          |       |      |     |

|        |րին աշխա|և  Ազգային |(մեծահասակ-|          |       |      |     |

|        |տանքի   |զեկույցի   |ների       |          |       |      |     |

|        |անցնելու|սկզբունք-  |կրթության) |          |       |      |     |

|        |հարցում`|ներին      |մասին» ՀՀ  |          |       |      |     |

|        |գործատու|համապատաս- |օրենքի     |          |       |      |     |

|        |ների    |խան ՀՀ     |նախագիծը   |          |       |      |     |

|        |պահանջով|լրացուցիչ  |           |          |       |      |     |

|        |կազմա-  |և  շարունա-|           |          |       |      |     |

|        |կերպվող |կական      |           |          |       |      |     |

|        |դասընթաց|կրթության  |           |          |       |      |     |

|        |ների    |ռազմավարու-|           |          |       |      |     |

|        |միջոցով:|թյան և     |           |          |       |      |     |

|        |        |գործողու-  |           |          |       |      |     |

|        |        |թյունների  |           |          |       |      |     |

|        |        |պլանի      |           |          |       |      |     |

|        |        |մշակում:   |           |          |       |      |     |

|        |        |           |           |          |       |      |     |

|        |        |«ՀՀ        |Մշակված են |          |2014 թ.|      |     |

|        |        |լրացուցիչ  |համապատաս- |          |       |      |     |

|        |        |և  շարունա-|խան պետական|          |       |      |     |

|        |        |կական      |կրթական    |          |       |      |     |

|        |        |կրթության  |ծրագրեր    |          |       |      |     |

|        |        |(մեծահասակ-|           |          |       |      |     |

|        |        |ների       |           |          |       |      |     |

|        |        |կրթության) |           |          |       |      |     |

|        |        |մասին» ՀՀ  |           |          |       |      |     |

|        |        |օրենքի     |           |          |       |      |     |

|        |        |նախագծի կամ|           |          |       |      |     |

|        |        |առկա       |           |          |       |      |     |

|        |        |օրենքներում|           |          |       |      |     |

|        |        |փոփոխու-   |           |          |       |      |     |

|        |        |թյունների  |           |          |       |      |     |

|        |        |մշակման    |           |          |       |      |     |

|        |        |ուղղությամբ|           |          |       |      |     |

|        |        |աշխատանք-  |           |          |       |      |     |

|        |        |ների       |           |          |       |      |     |

|        |        |իրականացում|           |          |       |      |     |

|        |        |համապատաս- |           |          |       |      |     |

|        |        |խան ոլորտի |           |          |       |      |     |

|        |        |կարգավորման|           |          |       |      |     |

|        |        |նպատակով:  |           |          |       |      |     |

|        |        |           |           |          |       |      |     |

|        |        |Համապատաս- |ՈՒսումնասիր|          |2015 թ.|      |     |

|        |        |խան        |ված է      |          |       |      |     |

|        |        |պետական    |լրացուցիչ  |          |       |      |     |

|        |        |կրթական    |և  շարունա-|          |       |      |     |

|        |        |ծրագրերի   |կական      |          |       |      |     |

|        |        |մշակում և  |կրթության  |          |       |      |     |

|        |        |իրականացում|ոլորտում   |          |       |      |     |

|        |        |ոլորտի     |առաջավոր   |          |       |      |     |

|        |        |հիմնախնդիր-|փորձ       |          |       |      |     |

|        |        |ների       |ունեցող    |          |       |      |     |

|        |        |վերհանման  |երկրներում |          |       |      |     |

|        |        |և  դրանց   |գործող     |          |       |      |     |

|        |        |ուղղված    |համակարգերի|          |       |      |     |

|        |        |համապատաս- |տարբերակ-  |          |       |      |     |

|        |        |խան գործո- |ները       |          |       |      |     |

|        |        |ղություն-  |           |          |       |      |     |

|        |        |ների       |           |          |       |      |     |

|        |        |սահմանման  |           |          |       |      |     |

|        |        |միջոցով:   |           |          |       |      |     |

|        |        |           |           |          |       |      |     |

|        |        |Լրացուցիչ  |ՈՒսուցման  |          |2012   |      |     |

|        |        |և  շարունա-|ազգային    |          |թ-ից   |      |     |

|        |        |կական      |հիմնադրամը |          |սկսած  |      |     |

|        |        |կրթության  |գործում է  |          |       |      |     |

|        |        |ոլորտում   |և  լիարժեք |          |       |      |     |

|        |        |առաջավոր   |իրականաց-  |          |       |      |     |

|        |        |փորձ       |նում       |          |       |      |     |

|        |        |ունեցող    |իր գործա-  |          |       |      |     |

|        |        |երկրներում |ռույթները  |          |       |      |     |

|        |        |գործող     |           |          |       |      |     |

|        |        |համակարգերի|           |          |       |      |     |

|        |        |տարբերակ-  |           |          |       |      |     |

|        |        |ների       |           |          |       |      |     |

|        |        |ուսումնա-  |           |          |       |      |     |

|        |        |սիրություն |           |          |       |      |     |

|        |        |և  դրանց   |           |          |       |      |     |

|        |        |արդյունավետ|           |          |       |      |     |

|        |        |տեղայնացման|           |          |       |      |     |

|        |        |և  կիրառման|           |          |       |      |     |

|        |        |նպատակով   |           |          |       |      |     |

|        |        |աշխատանք-  |           |          |       |      |     |

|        |        |ների       |           |          |       |      |     |

|        |        |իրականացում|           |          |       |      |     |

|        |        |           |           |          |       |      |     |

|        |        |ՈՒսուցման  |           |          |       |      |     |

|        |        |ազգային    |           |          |       |      |     |

|        |        |հիմնադրամի |           |          |       |      |     |

|        |        |գործունեու-|           |          |       |      |     |

|        |        |թյան       |           |          |       |      |     |

|        |        |իրականացում|           |          |       |      |     |

|        |        |- աշխատաշու|           |          |       |      |     |

|        |        |կայի և     |           |          |       |      |     |

|        |        |գործատու-  |           |          |       |      |     |

|        |        |ների       |           |          |       |      |     |

|        |        |պահանջարկի |           |          |       |      |     |

|        |        |ուսումնա-  |           |          |       |      |     |

|        |        |սիրություն-|           |          |       |      |     |

|        |        |ների       |           |          |       |      |     |

|        |        |անցկացում  |           |          |       |      |     |

|        |        |և  հրապարա-|           |          |       |      |     |

|        |        |կում;      |           |          |       |      |     |

|        |        |- աշխատաշու|           |          |       |      |     |

|        |        |կայի և     |           |          |       |      |     |

|        |        |գործատու-  |           |          |       |      |     |

|        |        |ների       |           |          |       |      |     |

|        |        |պահանջնե-  |           |          |       |      |     |

|        |        |րին        |           |          |       |      |     |

|        |        |համապատաս- |           |          |       |      |     |

|        |        |խան        |           |          |       |      |     |

|        |        |աշխատունակ |           |          |       |      |     |

|        |        |բնակչության|           |          |       |      |     |

|        |        |աշխատանքա- |           |          |       |      |     |

|        |        |յին        |           |          |       |      |     |

|        |        |որակավորման|           |          |       |      |     |

|        |        |բարձրացման |           |          |       |      |     |

|        |        |և  վերաորա-|           |          |       |      |     |

|        |        |կավորման   |           |          |       |      |     |

|        |        |կարճատև    |           |          |       |      |     |

|        |        |դասընթաց-  |           |          |       |      |     |

|        |        |ների       |           |          |       |      |     |

|        |        |կազմակեր-  |           |          |       |      |     |

|        |        |պում;      |           |          |       |      |     |

|        |        |- կարճատև  |           |          |       |      |     |

|        |        |ուսուցում  |           |          |       |      |     |

|        |        |անցած      |           |          |       |      |     |

|        |        |անձանց     |           |          |       |      |     |

|        |        |աշխատանքա- |           |          |       |      |     |

|        |        |յին որակա- |           |          |       |      |     |

|        |        |վորման     |           |          |       |      |     |

|        |        |անկախ      |           |          |       |      |     |

|        |        |հավաստա-   |           |          |       |      |     |

|        |        |գրմանը     |           |          |       |      |     |

|        |        |աջակցում`  |           |          |       |      |     |

|        |        |որակի      |           |          |       |      |     |

|        |        |հավաստման  |           |          |       |      |     |

|        |        |միջազգային |           |          |       |      |     |

|        |        |չափորոշիչ- |           |          |       |      |     |

|        |        |ներն       |           |          |       |      |     |

|        |        |համապատաս- |           |          |       |      |     |

|        |        |խան;       |           |          |       |      |     |

|        |        |- մասնագի- |           |          |       |      |     |

|        |        |տական ու   |           |          |       |      |     |

|        |        |մեթոդական  |           |          |       |      |     |

|        |        |աջակցու-   |           |          |       |      |     |

|        |        |թյուն      |           |          |       |      |     |

|        |        |ուսուցում  |           |          |       |      |     |

|        |        |իրականացնող|           |          |       |      |     |

|        |        |կազմակերպու|           |          |       |      |     |

|        |        |թյուններին:|           |          |       |      |     |

|________|________|___________|___________|__________|_______|______|_____|

|12.     |1. ԵՄ-ի |Դպրոցների  |ԵՄ-ի և     |ԵԲԿՏ      |2013   |Լրացու|ՀՀ   |

|Միջազգա |և       |և  ուսու-  |ԵԲԿՏ-ի     |երկրների  |թ-ից   |ցիչ   |ԿԳՆ  |

|յին համա|ԵԲԿՏ-ի  |ցիչների    |երկրների   |հետ կնքված|սկսած  |ֆինան-|     |

|գործակ- |երկրների|ներգրավում |հետ գործում|համաձայնա-|       |սավո- |     |

|ցու-    |հետ     |հանրակրթու-|են         |գրերի և   |       |րում  |     |

|թյուն   |երկկողմ |թյան       |ուսանողների|ծրագրերի  |       |չի պա-|     |

|        |և  բազմա|ոլորտում   |դասախոսների|թիվը      |       |հան-  |     |

|        |կողմ    |սկսվող ԵՄ-ի|կրթական    |          |       |ջում  |     |

|        |համագոր-|հետ        |համակարգի  |          |       |      |     |

|        |ծակցու- |համագործակ-|փորձագետ-  |          |       |      |     |

|        |թյուն և |ցության    |ների միջև  |          |       |      |     |

|        |ԵՄ համա-|ծրագրերում`|փոխանակման |          |       |      |     |

|        |գործակ- |etwinning, |ծրագրեր:   |          |       |      |     |

|        |ցության |ՏՀՏ:       |           |          |       |      |     |

|        |ծրագրե- |           |           |          |       |      |     |

|        |րում    |           |           |          |       |      |     |

|        |ընդգրկ- |           |           |          |       |      |     |

|        |ման ընդ-|           |           |          |       |      |     |

|        |լայնում |           |           |          |       |      |     |

|        |        |           |           |          |       |      |     |

|        |2. ԵՄ-ի |ԵՄ աջակ-   |Հաստատվել  |ԵՄ համագոր|2012   |      |     |

|        |և       |ցության    |են         |ծակցության|թ-ից   |      |     |

|        |ԵԲԿՏ-ի  |գործիք-    |հորիզոնական|ծրագրերում|սկսած  |      |     |

|        |երկրների|ներին`     |կապեր ՀՀ և |և  գործիք-|       |      |     |

|        |հետ     |TAIEX,     |ԵՄ-ի/ԵԲԿՏ-ի|ներում ՀՀ |       |      |     |

|        |կրթական |TWINING,   |երկրների   |մասնակցու-|       |      |     |

|        |և       |ոլորտային  |ուսումնական|թյան      |       |      |     |

|        |գիտական |քաղաքակա-  |հաստատու-  |աստիճանը  |       |      |     |

|        |համագոր-|նության    |թյունների  |          |       |      |     |

|        |ծակցու- |աջակցու-   |միջև:      |          |       |      |     |

|        |թյան    |թյուն և    |           |          |       |      |     |

|        |ընդլայ- |այլն,      |           |          |       |      |     |

|        |նում    |ինչպես նաև |           |          |       |      |     |

|        |        |ԵՄ համագոր-|           |          |       |      |     |

|        |3. Բարձ-|ծակցության |Միջպետական |          |       |      |     |

|        |րագույն |ծրագրերին` |համագործակ-|          |       |      |     |

|        |ուսում- |TEMPUS,    |ցությունը  |          |       |      |     |

|        |նական և |ERASMUS,   |ընդլայնվել |          |       |      |     |

|        |հետազո- |Leonardo da|է          |          |       |      |     |

|        |տական   |Vinci և    |           |          |       |      |     |

|        |հաստատու|այլն ՀՀ    |           |          |       |      |     |

|        |թյուն-  |մասնակցու- |           |          |       |      |     |

|        |ների    |թյան       |           |          |       |      |     |

|        |միջև    |ընդլայնում:|           |          |       |      |     |

|        |ուղղակի |           |           |          |       |      |     |

|        |կապերի  |           |           |          |       |      |     |

|        |հաստա-  |           |           |          |       |      |     |

|        |տում և  |           |           |          |       |      |     |

|        |զարգա-  |           |           |          |       |      |     |

|        |ցում    |           |           |          |       |      |     |

|        |        |           |           |          |       |      |     |

|        |4. ՈՒսա-|Միջպետական |Եմ ծրագրերի|          |       |      |     |

|        |նողների,|համագործակ |մեջ ՀՀ     |          |       |      |     |

|        |դասախոս-|ցության    |մասնակցու- |          |       |      |     |

|        |ների և  |ընդլայնում,|թյունը     |          |       |      |     |

|        |գիտնական|նոր համաձայ|ընդլայնվել |          |       |      |     |

|        |ների    |նագրերի և  |է          |          |       |      |     |

|        |փոխանա- |գործնական  |           |          |       |      |     |

|        |կում`   |ծրագերի    |           |          |       |      |     |

|        |փորձի,  |կնքում,    |           |          |       |      |     |

|        |կրթական |մասնավորա- |           |          |       |      |     |

|        |և       |պես.       |           |          |       |      |     |

|        |գիտական |- «ՀՀ ԿԳ   |           |          |       |      |     |

|        |ներկայաց|նախարարու- |           |          |       |      |     |

|        |ման,    |թյան և     |           |          |       |      |     |

|        |ինչպես  |Կիպրոսի    |           |          |       |      |     |

|        |նաև     |Հանրապետու-|           |          |       |      |     |

|        |համատեղ |թյան       |           |          |       |      |     |

|        |ծրագրերի|կրթության  |           |          |       |      |     |

|        |իրականաց|և          |           |          |       |      |     |

|        |ման     |մշակույթի  |           |          |       |      |     |

|        |նպատակով|նախարարու- |           |          |       |      |     |

|        |        |թյան միջև  |           |          |       |      |     |

|        |        |կրթության  |           |          |       |      |     |

|        |        |և          |           |          |       |      |     |

|        |        |գիտության  |           |          |       |      |     |

|        |        |բնագավառ-  |           |          |       |      |     |

|        |        |ներում     |           |          |       |      |     |

|        |        |2011-2014թթ|           |          |       |      |     |

|        |        |համագործակ-|           |          |       |      |     |

|        |        |ցության    |           |          |       |      |     |

|        |        |մասին»     |           |          |       |      |     |

|        |        |ծրագիր;    |           |          |       |      |     |

|        |        |- «ՀՀ      |           |          |       |      |     |

|        |        |կառավարու- |           |          |       |      |     |

|        |        |թյան և     |           |          |       |      |     |

|        |        |Դանիայի    |           |          |       |      |     |

|        |        |Թագավորու- |           |          |       |      |     |

|        |        |թյան       |           |          |       |      |     |

|        |        |կառավարու- |           |          |       |      |     |

|        |        |թյան       |           |          |       |      |     |

|        |        |միջև       |           |          |       |      |     |

|        |        |կրթության  |           |          |       |      |     |

|        |        |և          |           |          |       |      |     |

|        |        |գիտության  |           |          |       |      |     |

|        |        |բնագավառ-  |           |          |       |      |     |

|        |        |ներում     |           |          |       |      |     |

|        |        |համագործակ-|           |          |       |      |     |

|        |        |ցության    |           |          |       |      |     |

|        |        |մասին»     |           |          |       |      |     |

|        |        |համաձայնա- |           |          |       |      |     |

|        |        |գիր;       |           |          |       |      |     |

|        |        |«ՀՀ        |           |          |       |      |     |

|        |        |կառավարու- |           |          |       |      |     |

|        |        |թյան և     |           |          |       |      |     |

|        |        |Բելգիայի   |           |          |       |      |     |

|        |        |Թագավորու- |           |          |       |      |     |

|        |        |թյան       |           |          |       |      |     |

|        |        |կառավարու- |           |          |       |      |     |

|        |        |թյան միջև  |           |          |       |      |     |

|        |        |կրթության  |           |          |       |      |     |

|        |        |և          |           |          |       |      |     |

|        |        |գիտության  |           |          |       |      |     |

|        |        |բնագավառ-  |           |          |       |      |     |

|        |        |ներում     |           |          |       |      |     |

|        |        |համագործակ-|           |          |       |      |     |

|        |        |ցության    |           |          |       |      |     |

|        |        |մասին»     |           |          |       |      |     |

|        |        |համաձայնա- |           |          |       |      |     |

|        |        |գիր;       |           |          |       |      |     |

|        |        |«ՀՀ կառավա-|           |          |       |      |     |

|        |        |րության և  |           |          |       |      |     |

|        |        |Ֆինլանդիայի|           |          |       |      |     |

|        |        |Հանրապետու-|           |          |       |      |     |

|        |        |թյան       |           |          |       |      |     |

|        |        |կառավարու- |           |          |       |      |     |

|        |        |թյան միջև  |           |          |       |      |     |

|        |        |կրթության  |           |          |       |      |     |

|        |        |և          |           |          |       |      |     |

|        |        |գիտության  |           |          |       |      |     |

|        |        |բնագավառ-  |           |          |       |      |     |

|        |        |ներում     |           |          |       |      |     |

|        |        |համագործակ-|           |          |       |      |     |

|        |        |ցության    |           |          |       |      |     |

|        |        |մասին»     |           |          |       |      |     |

|        |        |համաձայնա- |           |          |       |      |     |

|        |        |գիր;       |           |          |       |      |     |

|        |        |«ՀՀ կառավա-|           |          |       |      |     |

|        |        |րության և  |           |          |       |      |     |

|        |        |Էստոնիայի  |           |          |       |      |     |

|        |        |Հանրապետու-|           |          |       |      |     |

|        |        |թյան       |           |          |       |      |     |

|        |        |կառավարու- |           |          |       |      |     |

|        |        |թյան       |           |          |       |      |     |

|        |        |միջև       |           |          |       |      |     |

|        |        |կրթության  |           |          |       |      |     |

|        |        |և          |           |          |       |      |     |

|        |        |գիտության  |           |          |       |      |     |

|        |        |բնագավառում|           |          |       |      |     |

|        |        |համագործակ-|           |          |       |      |     |

|        |        |ցության    |           |          |       |      |     |

|        |        |մասին»     |           |          |       |      |     |

|        |        |համաձայնա- |           |          |       |      |     |

|        |        |գիր;       |           |          |       |      |     |

|        |        |«ՀՀ կառավա-|           |          |       |      |     |

|        |        |րության և  |           |          |       |      |     |

|        |        |Լատվիայի   |           |          |       |      |     |

|        |        |Հանրապետու-|           |          |       |      |     |

|        |        |թյան       |           |          |       |      |     |

|        |        |կառավարու- |           |          |       |      |     |

|        |        |թյան միջև  |           |          |       |      |     |

|        |        |կրթության  |           |          |       |      |     |

|        |        |և          |           |          |       |      |     |

|        |        |գիտության  |           |          |       |      |     |

|        |        |բնագավառում|           |          |       |      |     |

|        |        |համագործակ-|           |          |       |      |     |

|        |        |ցության    |           |          |       |      |     |

|        |        |մասին»     |           |          |       |      |     |

|        |        |համաձայնա- |           |          |       |      |     |

|        |        |գիր;       |           |          |       |      |     |

|        |        |«ՀՀ կառավա-|           |          |       |      |     |

|        |        |րության և  |           |          |       |      |     |

|        |        |Լիտվայի    |           |          |       |      |     |

|        |        |Հանրապետու-|           |          |       |      |     |

|        |        |թյան       |           |          |       |      |     |

|        |        |կառավարու- |           |          |       |      |     |

|        |        |թյան       |           |          |       |      |     |

|        |        |միջև       |           |          |       |      |     |

|        |        |կրթության  |           |          |       |      |     |

|        |        |և          |           |          |       |      |     |

|        |        |գիտության  |           |          |       |      |     |

|        |        |բնագավառում|           |          |       |      |     |

|        |        |համագործակ-|           |          |       |      |     |

|        |        |ցության    |           |          |       |      |     |

|        |        |մասին»     |           |          |       |      |     |

|        |        |համաձայնա- |           |          |       |      |     |

|        |        |գիր;       |           |          |       |      |     |

|        |        |«ՀՀ կառա-  |           |          |       |      |     |

|        |        |վարության  |           |          |       |      |     |

|        |        |և          |           |          |       |      |     |

|        |        |Ռուսաստանի |           |          |       |      |     |

|        |        |Դաշնության |           |          |       |      |     |

|        |        |կառավարու- |           |          |       |      |     |

|        |        |թյան       |           |          |       |      |     |

|        |        |միջև       |           |          |       |      |     |

|        |        |Երևան      |           |          |       |      |     |

|        |        |քաղաքում   |           |          |       |      |     |

|        |        |ռուս-      |           |          |       |      |     |

|        |        |հայկական   |           |          |       |      |     |

|        |        |համալսարանի|           |          |       |      |     |

|        |        |հիմնադրման |           |          |       |      |     |

|        |        |և  գործու- |           |          |       |      |     |

|        |        |նեության   |           |          |       |      |     |

|        |        |պայմանների |           |          |       |      |     |

|        |        |մասին»     |           |          |       |      |     |

|        |        |համաձայնա- |           |          |       |      |     |

|        |        |գիր;       |           |          |       |      |     |

|        |        |«ՀՀ կառավա-|           |          |       |      |     |

|        |        |րության    |           |          |       |      |     |

|        |        |և          |           |          |       |      |     |

|        |        |Ռումինիայի |           |          |       |      |     |

|        |        |Հանրապետու-|           |          |       |      |     |

|        |        |թյան       |           |          |       |      |     |

|        |        |կառավարու- |           |          |       |      |     |

|        |        |թյան միջև  |           |          |       |      |     |

|        |        |մշակույթի, |           |          |       |      |     |

|        |        |կրթության  |           |          |       |      |     |

|        |        |և          |           |          |       |      |     |

|        |        |գիտության  |           |          |       |      |     |

|        |        |բնագավառ-  |           |          |       |      |     |

|        |        |ներում     |           |          |       |      |     |

|        |        |համագործակ-|           |          |       |      |     |

|        |        |ցության    |           |          |       |      |     |

|        |        |մասին»     |           |          |       |      |     |

|        |        |2011-      |           |          |       |      |     |

|        |        |2014թթ.    |           |          |       |      |     |

|        |        |գործնական  |           |          |       |      |     |

|        |        |ծրագիր;    |           |          |       |      |     |

|        |        |«ՀՀ կառավա-|           |          |       |      |     |

|        |        |րության և  |           |          |       |      |     |

|        |        |Լեհաստանի  |           |          |       |      |     |

|        |        |Հանրապետու-|           |          |       |      |     |

|        |        |թյան       |           |          |       |      |     |

|        |        |կառավարու- |           |          |       |      |     |

|        |        |թյան       |           |          |       |      |     |

|        |        |միջև       |           |          |       |      |     |

|        |        |կրթության  |           |          |       |      |     |

|        |        |և          |           |          |       |      |     |

|        |        |գիտության  |           |          |       |      |     |

|        |        |բնագավառ-  |           |          |       |      |     |

|        |        |ներում     |           |          |       |      |     |

|        |        |2011-2015  |           |          |       |      |     |

|        |        |տարիների   |           |          |       |      |     |

|        |        |համար      |           |          |       |      |     |

|        |        |համագործակ-|           |          |       |      |     |

|        |        |ցության    |           |          |       |      |     |

|        |        |մասին»     |           |          |       |      |     |

|        |        |համաձայնա- |           |          |       |      |     |

|        |        |գիր:       |           |          |       |      |     |

._________________________________________________________________________.