ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԿԱՌԱՎԱՐՈՒԹՅԱՆ ՆԻՍՏԻ
ԱՐՁԱՆԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆԻՑ ՔԱՂՎԱԾՔ
27 սեպտեմբերի 2012 թվականի N 39
6. ՀԱՇՄԱՆԴԱՄՈՒԹՅՈՒՆ ՈՒՆԵՑՈՂ ԱՆՁԱՆՑ ՍՈՑԻԱԼԱԿԱՆ ՊԱՇՏՊԱՆՈՒԹՅԱՆ 2013 ԹՎԱԿԱՆԻ ՏԱՐԵԿԱՆ ԾՐԱԳՐԻ ԵՎ ՄԻՋՈՑԱՌՈՒՄՆԵՐԻ ՑԱՆԿԻՆ ՀԱՎԱՆՈՒԹՅՈՒՆ ՏԱԼՈՒ ՄԱՍԻՆ
Հավանություն տալ Հաշմանդամություն ունեցող անձանց սոցիալական պաշտպանության 2013 թվականի տարեկան ծրագրի և միջոցառումների ցանկին` համաձայն NN 1 ու 2 հավելվածների, և դրանք սահմանված կարգով «Հայաստանի Հանրապետության 2013 թվականի պետական բյուջեի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի նախագծի կազմում ներկայացնել Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողով:
ՍՏՈՐԱԳՐՎԵԼ Է ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԱՐՉԱՊԵՏԻ ԿՈՂՄԻՑ
2012 ԹՎԱԿԱՆԻ ՀՈԿՏԵՄԲԵՐԻ 2-ԻՆ
Հավելված N 1
ՀՀ կառավարության
2012 թ. սեպտեմբերի 27-ի նիստի
N 39 արձանագրային որոշման
ՀԱՇՄԱՆԴԱՄՈՒԹՅՈՒՆ ՈՒՆԵՑՈՂ ԱՆՁԱՆՑ ՍՈՑԻԱԼԱԿԱՆ ՊԱՇՏՊԱՆՈՒԹՅԱՆ 2013 ԹՎԱԿԱՆԻ ՏԱՐԵԿԱՆ ԾՐԱԳԻՐ
I. ՆԵՐԱԾՈՒԹՅՈՒՆ
1. Հաշմանդամություն ունեցող անձանց սոցիալական պաշտպանության 2013 թ. տարեկան ծրագիրը (այսուհետ` Տարեկան ծրագիր) մշակվել է «Հայաստանի Հանրապետությունում հաշմանդամների սոցիալական պաշտպանության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 5.1 հոդվածին համապատասխան:
2. Ծրագիրը կազմելիս հաշվի են առնվել ՀՀ կառավարության 2005 թ. նոյեմբերի 3-ի արձանագրային որոշմամբ հավանության արժանացած «Հաշմանդամների սոցիալական պաշտպանության 2006-2015 թթ. ռազմավարության» հիմնական ուղղությունները, ինչպես նաև շահագրգիռ նախարարությունների և գերատեսչությունների կողմից ներկայացված առաջարկությունները, «Հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքների մասին» ՄԱԿ-ի կոնվենցիայի (այսուհետ` Կոնվենցիա) և «Հաշմանդամների իրավունքների և հասարակական կյանքում նրանց լիարժեք մասնակցության խթանման, հաշմանդամների կյանքի որակի բարելավման» 2006-2015 թթ. Եվրոխորհրդի գործողությունների ծրագրի դրույթները:
II. ՏԱՐԵԿԱՆ ԾՐԱԳՐԻ ԽՆԴԻՐՆԵՐՆ ՈՒ ՆՊԱՏԱԿՆԵՐԸ
Ծրագրի նպատակն է`
3. Հաշմանդամություն ունեցող անձանց համար կենսագործունեության բոլոր ոլորտներում հավասար պայմանների ստեղծմանն ու հավասար հնարավորությունների ապահովմանն ուղղված միջոցառումների իրականացումը:
Ծրագրի խնդիրներն են`
4. հաշմանդամություն ունեցող անձանց սոցիալական ներառման և սոցիալական պաշտպանության հարցերին առնչվող օրենսդրության կատարելագործումը,
5. հաշմանդամություն ունեցող անձանց բժշկական, մասնագիտական և սոցիալական վերականգնման համար անհրաժեշտ միջոցառումների ապահովումը,
6. հաշմանդամություն ունեցող անձանց խնամքի, բժշկական և սոցիալական սպասարկման կազմակերպումը,
7. հաշմանդամություն ունեցող անձանց կրթության, մասնագիտական ուսուցման կազմակերպումն ու զբաղվածության խթանումը,
8. հաշմանդամություն ունեցող անձանց ներգրավումը մարզական և մշակութային ծրագրերում,
9. հաշմանդամություն ունեցող անձանց հարցերով զբաղվող պետական և հասարակական կազմակերպությունների հետ համագործակցության ընդլայնումը,
10. հասարակության ուշադրության բևեռումը հաշմանդամություն ունեցող անձանց հիմնախնդիրների վրա:
III. ՆԵՐԿԱ ԻՐԱՎԻՃԱԿԸ
11. Հաշմանդամության ոլորտում իրականացվող պետական քաղաքականությունը, հիմնական մոտեցումները և պետական նպատակային ծրագրերը ուղղված են հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքների պաշտպանությանն ու հավասար պայմանների և հավասար հնարավորությունների ապահովմանը, նրանց սոցիալական ներառմանը:
12. Շարունակվել են իրականացվել աշխատանքներ 2005 թ. նոյեմբերի 3-ին ՀՀ կառավարության հավանությանն արժանացած «Հաշմանդամների սոցիալական պաշտպանության 2006-2015 թթ. ռազմավարության» դրույթների իրականացման ուղղությամբ:
13. 2010 թվականի հոկտեմբերի 22-ին ուժի մեջ մտած Կոնվենցիայի դրույթներին համապատասխան կատարվում են աստիճանական քայլեր` ուղղված հաշմանդամների հիմնախնդիրներին օրենսդրական բարեփոխումներին, գործող ծրագրերի խթանմանը, հաշմանդամություն ունեցող անձանց հիմնախնդիրների լուծման նորովի մոտեցումներին:
14. «Հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքների մասին» ՄԱԿ-ի կոնվենցիայի դրույթների ներառումն ապահովող «Հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքների պաշտպանության և սոցիալական ներառման մասին» ՀՀ օրենքի նախագիծը քննարկվել է շահագրգիռ գերատեսչությունների, միջազգային, հասարակական կազմակերպությունների հետ: Քննարկման փուլում է հաշմանդամություն ունեցող անձանց զբաղվածությունը խթանելու նոր մոտեցումների` գործատուների համար քվոտաների սահմանման, սոցիալական կազմակերպությունների հիմնման որդեգրման հետ կապված հարցեր: Նշված օրենքի ընդունումը բխում է հաշմանդամություն ունեցող անձանց սոցիալական ներառման և նրանց նկատմամբ ամեն տեսակ խտրականության բացառման քաղաքականության մշակման անհրաժեշտությունից:
15. ՀՀ կառավարության 2011 թվականի դեկտեմբերի 8-ի «Անձի պահպանված անաշխատունակության աստիճանի որոշման հիման վրա հաշմանդամության սահմանման մոդելին անցնելու հայեցակարգին և հայեցակարգի իրականացումն ապահովող միջոցառումների ժամանակացույցին հավանություն տալու մասին» թիվ 48 արձանագրային որոշման ժամանակացույցի համաձայն, աստիճանական քայլեր են արվում հաշմանդամություն ունեցող անձին հասարակություն ներառելու ուղղությամբ: Համապատասխան նախարարությունների և գերատեսչությունների մասնակցությամբ ստեղծվել են աշխատանքային խմբեր` հաշմանդամության սահմանման նշված մոդելին անցնելու նպատակով անհրաժեշտ չափորոշիչների մշակման համար:
16. 2012 թվականի մայիսի 31-ի N 684-Ն որոշմամբ հստակեցվել է տարբեր ախտորոշումների ժամանակ հաշմանդամության սահմանման ժամկետները:
17. ՀՀ կառավարության 2012 թվականի հուլիսի 19-ի թիվ 948-Ն որոշմամբ` լսողության խնդիրներ ունեցող անձինք եվրոպական արտադրության թվային և անալոգային լսողական սարքերով կապահովվեն պետական հավաստագրերի հիման վրա, ինչը հնարավորություն կտա ձեռք բերելու նրանց լսողությանը համապատասխան լսողական սարքեր և գործընթացը կդարձնի առավել բաց և մրցակցային:
18. Հաշմանդամություն ունեցող անձանց զբաղվածության ապահովման խնդիրը շարունակում է մնալ սոցիալական ոլորտի դժվար լուծելի հիմնախնդիրների շարքում: «Բնակչության զբաղվածության և գործազրկության դեպքում սոցիալական պաշտպանության մասին» ՀՀ օրենքում հաշմանդամություն ունեցող անձինք ամրագրված են որպես աշխատաշուկայում անմրցունակ խումբ և, որպես այդպիսիք, նրանց համար սահմանված են լրացուցիչ երաշխիքներ:
19. Վիճակագրական տվյալների համաձայն` 2012 թ. հունվարի 1-ի դրությամբ հանրապետությունում հաշվառված 176506 հաշմանդամություն ունեցող անձանց 68,5%-ը աշխատանքային տարիքի են, որոնցից զբաղված է միայն 8-9%-ը:
20. 2012 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ «Զբաղվածության պետական ծառայություն» գործակալության մարզային և տարածքային կենտրոններում, որպես աշխատանք փնտրող, գրանցված է եղել 1204, իսկ 2012 թվականի հուլիսի 1-ի դրությամբ` 1259 հաշմանդամություն ունեցող անձ: 2012 թվականի ընթացքում խորհրդատվություն է ստացել 1375, իրականացվող ծրագրերում ընդգրկվել` 134 հաշմանդամություն ունեցող անձ: Իրականացված ծրագրերի և միջոցառումների (նաև միջազգային կազմակերպությունների հետ) արդյունքում 2012 թ. ընթացքում աշխատանքի է տեղավորվել 110 հաշմանդամություն ունեցող անձ:
21. ԱՄՆ Միջազգային զարգացման գործակալության սոցիալական պաշտպանության համակարգերի հզորացման ծրագրի աջակցությամբ «Հայաստանի կույրերի միավորում» հասարակական կազմակերպության Էջմիածնի ուսումնաարտադրական կազմակերպությունում և Ճամբարակի «Աստղացոլք» հասարակական կազմակերպությունում գործում են փորձնական սոցիալական կազմակերպություններ: Սոցիալական կազմակերպությունների հիմնումը ուղղված է մի կողմից հաշմանդամ անձանց սոցիալական խնդիրների լուծմանն ու նրանց համար հնարավորինս հավասար պայմանների ապահովմանը, մյուս կողմից նրանց աշխատանքային ներուժը հասարակությանը ի շահ ներդնելուն:
22. Հաշմանդամություն ունեցող անձանց զբաղվածության գործընթացը խթանելու, համայնքի կյանքում նրանց ներգրավելու նպատակով, ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության և «Հյուման Դիգնիթի ընդ Փիս» բարեգործական հիմնադրամի միջև 02.07.2010 թ. ստորագրված փոխըմբռնման հուշագրի` «Հաշմանդամություն ունեցող անձինք Հայաստանում որպես խոստումնալից աշխատուժ» համագործակցության ծրագիրը 2011 թվականին իրականացվել է Կոտայքի մարզի Հրազդան քաղաքում և Երևանի Էրեբունի, Նուբարաշեն համայնքներում, իսկ 2012 թվականին` այն իրականացվել է Երևանի 10 վարչական շրջաններում և Արարատի, Գեղարքունիքի, Լոռու և Շիրակի մարզերում: Նշված ծրագիրը հիմնականում ուղղված է հաշմանդամություն ունեցող անձանց աշխատանքային կարողությունների գնահատմանը, աշխատատեղերի հարմարեցմանը, հաշմանդամություն ունեցող անձանց համար վերապատրաստման դասընթացների կազմակերպմանը, ինչպես նաև իրազեկման մակարդակի բարձրացմանը:
23. «Հաշմանդամների մասնագիտական կողմնորոշման և աշխատանքային վերականգնողական կենտրոն» պետական ոչ առևտրային կազմակերպության կողմից իրականացվում է Գյումրի քաղաքի հաշմանդամություն ունեցող, աշխատանք փնտրող անձանց աշխատանքային վերականգնման, մասնագիտական վերապատրաստման և խորհրդատվական ծառայություններ: Տարվա ընթացքում ծառայություն է ստանում 720 հաշմանդամություն ունեցող անձ:
24. «Հայաստանի Հանրապետությունում հաշմանդամների սոցիալական պաշտպանության մասին», «Կրթության մասին» և «Կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք ունեցող անձանց կրթության մասին» ՀՀ օրենքները կանոնակարգում են հաշմանդամություն ունեցող անձանց և հաշմանդամ երեխայի կարգավիճակ ունեցող անձանց կրթության հարցերը:
25. 2011-2012 թվականներին շարունակվել են աշխատանքները հատուկ կրթության կարիք ունեցող անձանց համար նախատեսված միջոցառումների և ներառական կրթության ընդլայնման և բարելավման ուղղությամբ.
1) Հանրապետությունում հատուկ կրթություն կազմակերպվել է 23 հատուկ հանրակրթական ուսումնական հաստատություններում, որոնցից 21-ը նախատեսված է կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք ունեցող երեխաների համար, իսկ 2-ը` հակասոցիալական վարք ցուցաբերած երեխաների համար: Կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք ունեցող երեխաների հատուկ հանրակրթական ուսումնական հաստատություններում սովորում են շուրջ 2481 երեխաներ:
2) 2011-2012 թթ. ներառական կրթություն իրականացնող հանրակրթական դպրոցների ցանկը համալրվել է 16 դպրոցով: Հանրապետության 79 ներառական կրթություն իրականացնող դպրոցներում սովորում է շուրջ 2394 կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք ունեցող երեխա:
3) Երևանի բժշկահոգեբանամանկավարժական գնահատման կենտրոնի կողմից (ներառյալ մասնաճյուղերը) 2011-2012 թթ. ուսումնական տարվա ընթացքում շուրջ 2200 երեխայի հանրակրթությունը կազմակերպելու նպատակով, իրականացվել է նրանց կրթական կարիքների գնահատում:
4) Մշակվել, տպագրվել և ձեռք է բերվել ուսումնամեթոդական ձեռնարկներ և այլ ուսումնական նյութեր կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք ունեցող երեխաների կրթության կազմակերպման համար: ՈՒսումնաօժանդակ գրականությունը տրամադրվել է հատուկ և ներառական կրթություն իրականացնող դպրոցներին:
5) Ապահովվում է անվճար հիմունքներով կրթությունը միջին մասնագիտական և բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում, առնվազն անցումային միավոր ստացած հաշմանդամություն ունեցող անձանց, ինչպես նաև ուսման ընթացքում հաշմանդամ դարձած անձանց համար:
26. Շարունակվել և իրականացվում են հասցեական ծրագրեր` ուղղված որոշակի խնդիրներ և հաշմանդամություն ունեցող անձանց ինտեգրմանն ու ներառմանը հասարակություն:
1) 2011 թ. հաշմանդամություն ունեցող անձանց հատկացվել է 15320 պրոթեզաօրթոպեդիկ պարագա, այդ թվում` 479 սայլակ, 1142 լսողական սարք (այդ թվում 122-ը` եվրոպական արտադրության), ինչպես նաև այլ վերականգնողական պարագաներ, կատարվել է աչքի պրոթեզավորում (90), 100 հաշմանդամ ապահովվել է ձայնաստեղծ սարքերով:
2) 2012 թվականի հուլիսի 1-ի դրությամբ հաշմանդամություն ունեցող անձանց հատկացվել է 8463,5 պրոթեզաօրթոպեդիկ պարագա, այդ թվում` 260 սայլակ, 659 լսողական սարք /այդ թվում 135-ը` եվրոպական արտադրության/, ինչպես նաև այլ վերականգնողական պարագաներ, կատարվել է աչքի պրոթեզավորում /90/, 100 հաշմանդամ ապահովվել է ձայնաստեղծ սարքերով:
3) Միջազգային և հասարակական կազմակերպությունների միջոցով 2011 թվականին ձեռք է բերվել 160 հատ «Օտիկոն» ֆիրմայի թվային լսողական ապարատ և տրամադրվել 85 երեխայի:
4) Տեսողության խնդիրներ ունեցող անձանց հասարակություն ինտեգրելու, նրանց համար, առանց այլ անձի օգնության, սովորելու և աշխատելու համար պայմաններ ապահովելու նպատակով, 2012 թվականին 10 հաշմանդամի համար իրականացվել է «Արև» համակարգով համակարգչային ուսուցում և համակարգիչների տրամադրման ծրագիրը /իրականացվում է 2008 թվականից/:
5) Շարունակվել և իրականացվում է տեսողության խնդիրներով հաշմանդամություն ունեցող անձանց համար հատուկ տառատեսակներով /Բրայլյան/ գրքերի տպագրության, տետրերի պատրաստման, «Խոսող գրքերի» ձայնագրության ծրագիրը, որը նշված անձանց հնարավորություն է տալիս կարդալու, գրելու, ինտեգրվելու հասարակություն:
6) Հաշմանդամություն ունեցող անձանց բժշկասոցիալական և հոգեկան առողջության վերականգնումն իրականացվել է «Արթմեդ» բուժվերականգնողական կենտրոնում, «Սթրես-կենտրոն» փակ բաժնետիրական ընկերությունում, ինչպես նաև Միջազգային Կարմիր Խաչի հետվնասվածքային վերականգնողական, Գյումրու վերականգնողական, Կուրորտաբանության և ֆիզիկական բժշկության գիտահետազոտական կենտրոններում, «Օշական» մանկական վերականգնողական կենտրոնում, «Արարատ» մոր և մանկան կենտրոններում և այլ կազմակերպություններում:
27. Հաշմանդամություն ունեցող անձանց սոցիալական պաշտպանության բնագավառում կարևոր տեղ ու դեր ունի նրանց խնամքի և սոցիալական սպասարկման տրամադրման ծառայությունների համակարգը:
1) Հաշմանդամություն ունեցող անձանց խնամքը և սոցիալական սպասարկումն իրականացվում է ինչպես շուրջօրյա խնամքի հաստատություններում, այնպես էլ տնային պայմաններում:
2) Կարևորելով հաշմանդամություն ունեցող անձանց սոցիալական ծառայություններ տրամադրող համայնքային ցերեկային կենտրոնների գործունեությունը` պետական աջակցություն է ցուցաբերվում «Առաքելություն Հայաստան», «Հույսի կամուրջ» և «Փրկություն» հասարակական կազմակերպություններին:
28. Շարունակվել են Հաշմանդամություն ունեցող անձանց հարցերով զբաղվող ազգային հանձնաժողովի (այսուհետ` Հանձնաժողով) աշխատանքները:
1) Հաշմանդամություն ունեցող անձանց հիմնախնդիրների, դրանց հնարավոր լուծումների և խոչընդոտների վերաբերյալ հանրային իրազեկվածությունը բարձրացնելու նպատակով, Հանձնաժողովի առաջարկությամբ ստեղծված ինտերնետային կայքը` www.disabilityarmenia.am հնարավորություն է տալիս տրամադրել համակարգված, ամբողջական և պարբերաբար թարմացվող տեղեկատվություն հաշմանդամության ոլորտում առկա իրավիճակի և նախատեսվող բարեփոխումների վերաբերյալ, ինչպես նաև ապահովում է հաշմանդամության ոլորտում իրականացվող քաղաքականության և ծրագրերի, առկա խնդիրների, իրավական դաշտի հասանելիությունը բնակչության լայն զանգվածներին:
2) Մշակվել և Հանձնաժողովի նիստում հաստատվել է Հայաստանի Հանրապետությունում հաշմանդամության հիմնախնդիրների վերաբերյալ 2011 թվականի զեկույցը:
3) 2011 թ. նոյեմբերի 15-ից դեկտեմբերի 15-ը Հանձնաժողովը հայտարարել է հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքների պաշտպանության, նրանց խնդիրների իրազեկման միամսյակի միջոցառումների ծրագիր: Միջոցառումները կազմակերպվել և իրականացվել են պետական մարմինների, հասարակական կազմակերպությունների, ուսանողների, հասարակության լայն մասնակցությամբ:
29. Հաշմանդամության հիմնախնդիրների վերաբերյալ հասարակության իրազեկության բարձրացման նպատակով հեռուստատեսությամբ պարբերաբար հարցազրույցներ են տեղի ունեցել ոլորտում պատասխանատու, նախարարության տարբեր աշխատակիցների հետ, ցուցադրվել են հասարակական կազմակերպությունների պատրաստած սոցիալական տեսահոլովակներ: Նման աշխատանքներն ունեն շարունակական բնույթ:
30. Հաշմանդամություն ունեցող անձանց սոցիալական պաշտպանության ոլորտում ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարությունը սերտ համագործակցում է այլ նախարարությունների, գերատեսչությունների, հաշմանդամություն ունեցող անձանց հարցերով զբաղվող հասարակական և միջազգային կազմակերպությունների հետ:
IV. ՀԱՇՄԱՆԴԱՄՈՒԹՅՈՒՆ ՈՒՆԵՑՈՂ ԱՆՁԱՆՑ ՍՈՑԻԱԼԱԿԱՆ ՊԱՇՏՊԱՆՈՒԹՅԱՆ ՈԼՈՐՏՈՒՄ 2013 ԹՎԱԿԱՆԻՆ ՆԱԽԱՏԵՍՎՈՂ ՄԻՋՈՑԱՌՈՒՄՆԵՐԸ
31. Ինչպես անցած տարիներին, այնպես էլ 2013 թ. իրականացվելու են հաշմանդամություն ունեցող անձանց սոցիալական պաշտպանության ու ներառման և նրանց կյանքի որակի բարելավմանն ուղղված միջոցառումներ:
32. Հաշմանդամություն ունեցող անձանց սոցիալական պաշտպանության ոլորտում 2013 թ. տարեկան ծրագրով նախատեսվող միջոցառումները բխում են այդ անձանց իրավունքների ու շահերի պաշտպանությունից, նրանց հասարակություն ինտեգրելու, նրանց համար հնարավորինս հավասար պայմաններ ստեղծելու և հավասար հնարավորություններ ապահովելու, բժշկական, սոցիալական և մասնագիտական վերականգնողական գործընթացն առավելագույնս արդյունավետ իրականացնելու, հաշմանդամություն ունեցող երեխաների ներառական կրթության ու հաշմանդամություն ունեցող անձանց զբաղվածության խնդիրների լուծման անհրաժեշտությունից:
33. Իրականացվելու են աշխատանքներ հաշմանդամություն ունեցող անձանց հիմնախնդիրը կանոնակարգող ազգային օրենսդրությունը ՄԱԿ-ի «Հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքների մասին» կոնվենցիայի դրույթներին համապատասխանեցնելու ուղղությամբ:
34. Կիրականացվեն աշխատանքներ անձի աշխատունակության աստիճանի գնահատման հիման վրա հաշմանդամության սահմանման նոր մոդելին անցման հայեցակարգի դրույթների իրականացման ուղղությամբ:
35. Կմշակվեն «Հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքների պաշտպանության և սոցիալական ներառման մասին» օրենքի և «Անձի պահպանված աշխատունակության աստիճանի որոշման հիման վրա հաշմանդամության սահմանման մոդելին անցնելու հայեցակարգի և հայեցակարգի իրականացումն ապահովող միջոցառումների ժամանակացույցի մասին» հայեցակարգի պահանջներից բխող մի շարք իրավական ակտեր:
36. Հաշմանդամության սահմանման նոր մոդելի կիրառման նպատակով կիրականացվի ԲՍՓ գործակալության մասնագետների վերապատրաստում, ինչպես նաև կմշակվեն համապատասխան ձևաթղթեր:
37. Հաշմանդամություն ունեցող անձանց հարցերով զբաղվող ազգային հանձնաժողովը կիրականացնի հետևողական աշխատանքներ` հաշմանդամ անձանց իրավունքների պաշտպանության ուղղությամբ, կընդլայնվի համագործակցությունը հաշմանդամություն ունեցող անձանց հիմնահարցերով զբաղվող հասարակական կազմակերպությունների հետ:
38. Հաշմանդամություն ունեցող անձանց սոցիալական ներառմանն ու պաշտպանությանն ուղղված 2013 թվականի համար նախատեսված միջոցառումներն իրականացվելու են 10 հիմնական ուղղություններով:
Հավելված N 2
ՀՀ կառավարության
2012 թ. սեպտեմբերի 27-ի նիստի
N 39 արձանագրային որոշման
Հաշմանդամություն ունեցող անձանց սոցիալական պաշտպանության 2013 թվականի
տարեկան ծրագրով նախատեսված միջոցառումների ցանկ
._____________________________________________________________________.
|N/N |Միջոցառման անվանումը |Պատասխա-|Ակնկալվող |Կատար-|Ֆինանսա- |
| | |նատու |արդյունքը |ման |վորման |
| | |կատարողը| |ժամկե-|չափը և |
| | | | |տը |աղբյուրը |
|_____|_____________________|________|______________|______|__________|
|1. |Հաշմանդամություն | | | | |
| |ունեցող անձանց համար | | | | |
| |հավասար և մատչելի | | | | |
| |պայմանների ապահովում | | | | |
|_____|_____________________|________|______________|______|__________|
|1.1 |Հասարակական, |ՀՀ քաղա-|Հաշմանդամու- |Տարվա |Ֆինանսա- |
| |արտադրական և |քաշինու-|թյուն ունեցող |ընթաց-|վորում չի |
| |բազմաբնակարան բնակելի|թյան |անձանց և |քում |պահանջվում|
| |շենքերի |նախարա- |բնակչության | | |
| |ճարտարապետահատակա- |րություն|սակավաշարժուն | | |
| |գծային առաջադրանքների| |խմբերի համար | | |
| |կազմման, նախագծերի | |սահմանված | | |
| |մշակման, | |քաղաքաշինական | | |
| |փորձաքննության և | |նորմերի | | |
| |դրանց համաձայնեցման | |պահանջների | | |
| |փուլերում | |կատարում | | |
| |հաշմանդամություն | | | | |
| |ունեցող անձանց և | | | | |
| |բնակչության | | | | |
| |սակավաշարժուն խմբերի | | | | |
| |համար սահմանված | | | | |
| |քաղաքաշինական նորմերի| | | | |
| |պահանջների նկատմամբ | | | | |
| |վերահսկողություն | | | | |
|_____|_____________________|________|______________|______|__________|
|1.2 |Հաշմանդամություն |Երևանի |Հաշմանդամու- |Տարվա |Երևանի |
| |ունեցող անձանց |քաղաքա- |թյուն ունեցող |ընթաց-|բյուջե |
| |սպասարկման համար |պետարան |անձանց համար |քում |25 000.0 |
| |նախատեսված |(համա- |հասարակական | |հազ. դրամ |
| |սարքավորանքների |ձայնու- |տրանսպորտից | | |
| |(թեքահարթակներ կամ |թյամբ) |օգտվելու | | |
| |հատուկ վերելակային | |հնարավորության| | |
| |հարմարանքներ) | |ապահովում | | |
| |պատրաստում, | | | | |
| |ձեռքբերում և | | | | |
| |մայրաքաղաք ներկրված | | | | |
| |քաղաքային | | | | |
| |ավտոբուսների վրա | | | | |
| |դրանց տեղադրման | | | | |
| |աշխատանքների | | | | |
| |իրականացում | | | | |
|_____|_____________________|________|______________|______|__________|
|1.3 |Քաղաքային |Երևանի |Տեղաշարժման |Տարվա |Երևանի |
| |նշանակության |քաղաքա- |խնդիրներ |ընթաց-|բյուջե |
| |քաղաքաշինական |պետարան |ունեցող անձանց|քում |20 000.0 |
| |օբյեկտներում, |(համա- |համար մատչելի | |հազ. դրամ |
| |կառուցվող շենքերում, |ձայնու- |պայմանների | | |
| |փողոցներում, |թյամբ) |ապահովում | | |
| |մայթերում | | | | |
| |թեքահարթակների | | | | |
| |կառուցում | | | | |
|_____|_____________________|________|______________|______|__________|
|1.4 |Երևանի |Երևանի |Տեղաշարժման |Տարվա |Երևանի |
| |պոլիկլինիկաների 1-ին |քաղաքա- |խնդիրներ |ընթաց-|բյուջե |
| |հարկերում |պետարան |ունեցող անձանց|քում |20 000.0 |
| |հաշմանդամություն |(համա- |համար | |հազ. դրամ |
| |ունեցող և |ձայնու- |բուժսպասարկման| |Դոնոր |
| |սակավաշարժուն անձանց |թյամբ) |ծառայություն- | |կազմա- |
| |բուժսպասարկման համար | |ների | |կերպու- |
| |հարմարավետ պայմանների| |մատչելիության | |թյուններ |
| |ստեղծում | |ապահովում | | |
|_____|_____________________|________|______________|______|__________|
|2. |Հաշմանդամություն | | | | |
| |ունեցող անձանց | | | | |
| |կրթության և | | | | |
| |մասնագիտական | | | | |
| |ուսուցման ծրագրեր | | | | |
|_____|_____________________|________|______________|______|__________|
|2.1 |Երեխաների ֆիզիկական, |ՀՀ ԿԳՆ, |Շուրջ 2300 |Տարվա |ՀՀ պետական|
| |մտավոր և (կամ) |Երևանի |երեխայի |ընթաց-|բյուջե |
| |հոգեկան զարգացման |քաղաքա- |կրթական |քում |143155.1 |
| |առանձնահատկություն- |պետարան |կարիքների | |հազ. դրամ |
| |ների բացահայտում և |(համա- |գնահատում | | |
| |գնահատում |ձայնու- | | | |
| | |թյամբ) | | | |
|_____|_____________________|________|______________|______|__________|
|2.2 |Հանրապետությունում 79|ՀՀ ԿԳՆ, |2421 երեխայի |Տարվա |ՀՀ պետական|
| |հանրակրթական դպրոցում|ՀՀ |համար |ընթաց-|բյուջե |
| |ներառական կրթության |մարզպե- |ներառական |քում |(1255234.7|
| |կազմակերպում |տարան- |կրթության | |հազ. դրամ)|
| | |ներ, |ապահովում | |ներառական |
| | |Երևանի | | |կրթության |
| | |քաղաքա- | | |ծրագրի |
| | |պետարան | | |շրջանակ- |
| | |(համա- | | |ներում |
| | |ձայնու- | | | |
| | |թյամբ) | | | |
|_____|_____________________|________|______________|______|__________|
|2.3 |Կրթության |ՀՀ ԿԳՆ, |Հատուկ |Տարվա |ՀՀ պետական|
| |առանձնահատուկ |ՀՀ |կարիքներ |ընթաց-|բյուջե |
| |պայմանների կարիք |մարզպե- |ունեցող 2476 |քում |2768691.2 |
| |ունեցող երեխաների |տարան- |երեխայի | |հազ. դրամ |
| |կրթության |ներ, |կրթության | | |
| |կազմակերպում 23 |Երևանի |կազմակերպում | | |
| |հատուկ հանրակրթական |քաղաքա- | | | |
| |ուսումնական |պետարան | | | |
| |հաստատություններում |(համա- | | | |
| | |ձայնու- | | | |
| | |թյամբ) | | | |
|_____|_____________________|________|______________|______|__________|
|2.4 |Բարձրագույն և միջին |ՀՀ ԿԳՆ |1-ին և 2-րդ |Տարվա |ՀՀ պետական|
| |մասնագիտական | |խմբի և |ընթաց-|բյուջե |
| |ուսումնական | |«հաշմանդամ |քում | |
| |հաստատությունների | |երեխա» | | |
| |ընդունելության | |կարգավիճակ | | |
| |ժամանակ վճարովի | |ունեցող | | |
| |համակարգի համար | |հաշմանդամու- | | |
| |առնվազն անցումային | |թյուն ունեցող | | |
| |միավորներ ստանալու | |անձանց պետական| | |
| |դեպքում 1-ին և 2-րդ | |պատվերի | | |
| |խմբերի | |շրջանակներում | | |
| |հաշմանդամություն | |կրթության | | |
| |ունեցող անձանց, | |կազմակերպում | | |
| |ինչպես նաև հաշմանդամ| | | | |
| |երեխաների համար | | | | |
| |անվճար հիմունքներով | | | | |
| |կրթության ապահովում | | | | |
|_____|_____________________|________|______________|______|__________|
|2.5 |Հատուկ կրթության |ՀՀ ԿԳՆ |Հատուկ |Տարվա |ՀՀ պետական|
| |ոլորտում 11 անուն | |կրթության |ընթաց-|բյուջե |
| |դասագրքերի, | |կարիք ունեցող |քում |16000.0 |
| |ձեռնարկների, | |հաշմանդամներին| |հազ. դրամ |
| |ուսումնական այլ | |ուսումնական | | |
| |նյութերի մշակում և | |ձեռնարկներով | | |
| |հրատարակում | |ապահովում | | |
|_____|_____________________|________|______________|______|__________|
|3. |Հաշմանդամություն | | | | |
| |ունեցող անձանց | | | | |
| |զբաղվածության | | | | |
| |խթանմանն ուղղված | | | | |
| |ծրագրեր | | | | |
|_____|_____________________|________|______________|______|__________|
|3.1 |Ապահովագրական ստաժ |ՀՀ աշխա-|100 հաշմանդա- |Տարվա |ՀՀ պետական|
| |չունեցող կամ մինչև |տանքի և |մություն |ընթաց-|բյուջե |
| |մեկ տարվա |սոցիալա-|ունեցող անձի |քում |17000.0 |
| |աշխատանքային ստաժ |կան |աշխատանքային | |հազ. դրամ |
| |ունեցող աշխատանք |հարցերի |ունակու- | | |
| |փնտրող, չզբաղված |նախարա- |թյունների | | |
| |հաշմանդամություն |րություն|վերականգնում | | |
| |ունեցող անձանց | |և | | |
| |մասնագիտական | |մասնագիտական | | |
| |ուսուցում, | |ուսուցում | | |
| |աշխատանքային | | | | |
| |ունակությունների | | | | |
| |վերականգնում | | | | |
|_____|_____________________|________|______________|______|__________|
|3.2 |Աշխատաշուկայում |ՀՀ աշխա-|Աշխատա- |Տարվա |ՀՀ պետական|
| |անմրցունակ (նաև |տանքի և |շուկայում |ընթաց-|բյուջե |
| |հաշմանդամություն |սոցիալա-|անմրցունակ |քում |37 800.0 |
| |ունեցող) անձանց |կան |(նաև | |հազ. դրամ |
| |աշխատանքի ընդունելիս |հարցերի |հաշմանդամու- | | |
| |աշխատավարձի մասնակի |նախարա- |թյուն | | |
| |փոխհատուցում |րություն|ունեցող) | | |
| |գործատուին | |շուրջ 90 | | |
| | | |անձանց համար | | |
| | | |աշխատավարձի | | |
| | | |մասնակի | | |
| | | |փոխհատուցում | | |
| | | |գործատուին | | |
|_____|_____________________|________|______________|______|__________|
|3.3 |Այլ վայր աշխատանքի |ՀՀ աշխա-|2 հաշմանդամու-|Տարվա |ՀՀ պետական|
| |գործուղման |տանքի և |թյուն ունեցող |ընթաց-|բյուջե |
| |կապակցությամբ |սոցիալա-|անձի |քում |962.5 |
| |գործազուրկների և |կան |աշխատանքի | |հազ. դրամ |
| |աշխատանք փնտրող |հարցերի |տեղավորում | | |
| |չզբաղված |նախարա- | | | |
| |հաշմանդամություն |րություն| | | |
| |ունեցող անձանց | | | | |
| |նյութական ծախսերի | | | | |
| |հատուցում | | | | |
|_____|_____________________|________|______________|______|__________|
|3.4 |Մասնագիտություն |ՀՀ աշխա-|10 հաշմանդա- |Տարվա |ՀՀ պետական|
| |ունեցող, սակայն |տանքի և |մություն |ընթաց-|բյուջե |
| |աշխատանքի փորձ |սոցիալա-|ունեցող անձի |քում |2 150.0 |
| |չունեցող գործազուրկ |կան |աշխատանքին | |հազ. դրամ |
| |և աշխատանք փնտրող |հարցերի |փորձի | | |
| |հաշմանդամություն |նախարա- |ձեռքբերում, | | |
| |ունեցող անձանց |րություն|աշխատանքի | | |
| |աշխատանքային | |տեղավորում | | |
| |պրակտիկայի | | | | |
| |կազմակերպումը | | | | |
| |գործատուի մոտ | | | | |
|_____|_____________________|________|______________|______|__________|
|3.5 |Ձեռնարկատիրական |ՀՀ աշխա-|Շուրջ 5 |Տարվա |ՀՀ պետական|
| |գործունեությամբ |տանքի և |հաշմանդամու- |ընթաց-|բյուջե |
| |զբաղվելու նպատակով |սոցիալա-|թյուն ունեցող |քում |83.3 |
| |պետական գրանցման |կան |անձի | |հազ. դրամ |
| |համար |հարցերի |ֆինանսական | | |
| |հաշմանդամություն |նախարա- |աջակցություն` | | |
| |ունեցող անձանց |րություն|ձեռնարկա- | | |
| |տրամադրվող ֆինանսական| |տիրական | | |
| |աջակցություն | |գործունեու- | | |
| | | |թյամբ | | |
| | | |զբաղվելու | | |
| | | |նպատակով | | |
|_____|_____________________|________|______________|______|__________|
|3.6 |Աշխատանք փնտրող |ՀՀ աշխա-|55 հաշմանդա- |Տարվա |ՀՀ պետական|
| |չզբաղված |տանքի և |մություն |ընթաց-|բյուջե |
| |հաշմանդամություն |սոցիալա-|ունեցող անձի |քում |11 000.0 |
| |ունեցող անձանց համար |կան |համար | |հազ. դրամ |
| |աշխատատեղերի |հարցերի |աշխատատեղերի | | |
| |հարմարեցումը |նախարա- |հարմարեցում, | | |
| |գործատուի մոտ |րություն|աշխատանքի | | |
| | | |տեղավորում | | |
|_____|_____________________|________|______________|______|__________|
|3.7 |«Հաշմանդամների |ՀՀ աշխա-|720 հաշման- |Տարվա |ՀՀ պետական|
| |մասնագիտական |տանքի և |դամություն |ընթաց-|բյուջե |
| |կողմնորոշման և |սոցիալա-|ունեցող անձի |քում |15 839.4 |
| |աշխատանքային |կան |ուսուցողական, | |հազ. դրամ |
| |վերականգնողական |հարցերի |խորհրդատվական | | |
| |կենտրոն» ՊՈԱԿ-ի |նախարա- |և աշխատանքի | | |
| |կողմից աշխատանք |րություն|վերականգնման | | |
| |փնտրող | |ծառայություն- | | |
| |հաշմանդամություն | |ների | | |
| |ունեցող անձանց | |տրամադրում | | |
| |աշխատանքային | | | | |
| |վերականգնման, | | | | |
| |մասնագիտական | | | | |
| |վերապատրաստման և | | | | |
| |խորհրդատվական | | | | |
| |ծառայությունների | | | | |
| |իրականացում | | | | |
|_____|_____________________|________|______________|______|__________|
|3.8 |Հաշմանդամություն |ՀՀ աշխա-|Հաշմանդամու- |Տարվա |Դոնոր |
| |ունեցող անձինք |տանքի և |թյուն ունեցող |ընթաց-|կազմա- |
| |Հայաստանում` որպես |սոցիալա-|անձանց |քում |կերպու- |
| |խոստումնալից |կան |զբաղվածության | |թյուններ |
| |աշխատուժ» ծրագրի |հարցերի |խնդիրների | | |
| |իրականացում |նախարա- |կարգավորում | | |
| | |րություն|Երևանի 10 | | |
| | |«Հյուման|վարչական | | |
| | |դիգնիթի |շրջաններում | | |
| | |ընդ փիս»|և Արարատի, | | |
| | |հիմնա- |Գեղարքունիքի, | | |
| | |դրամ |Լոռու և | | |
| | |(համա- |Շիրակի | | |
| | |ձայնու- |մարզերում | | |
| | |թյամբ) | | | |
|_____|_____________________|________|______________|______|__________|
|4. |Հաշմանդամություն | | | | |
| |ունեցող անձանց | | | | |
| |սոցիալական սպասարկման| | | | |
| |ծրագրեր | | | | |
|_____|_____________________|________|______________|______|__________|
|4.1 |Տուն ինտերնատներում |ՀՀ աշխա-|Շուրջ 630 |Տարվա |ՀՀ պետական|
| |տարեցների և |տանքի և |հաշմանդամու- |ընթաց-|բյուջե |
| |հաշմանդամություն |սոցիալա-|թյուն ունեցող |քում |«Տարեցների|
| |ունեցող անձանց խնամքի|կան |անձի | |շուրջօրյա |
| |և սոցիալական |հարցերի |շուրջօրյա | |խնամքի |
| |սպասարկման |նախարա- |խնամքի և | |ծառայու- |
| |իրականացում |րություն|սոցիալական | |թյուններ» |
| |(հաշմանդամություն | |սպասարկման | |ծրագրի |
| |ունեցող անձինք | |կազմակերպում | |շրջանակ- |
| |կազմում են տուն | | | |ներում |
| |ինտերնատներում | | | |889 499.7 |
| |խնամվողների շուրջ | | | |հազ. դրամ |
| |60%) | | | | |
|_____|_____________________|________|______________|______|__________|
|4.2 |Տնային պայմաններում |ՀՀ աշխա-|Շուրջ 415 |Տարվա |ՀՀ պետական|
| |հաշմանդամություն |տանքի և |հաշմանդամու- |ընթաց-|բյուջե |
| |ունեցող անձանց |սոցիալա-|թյուն ունեցող |քում |«Տնային |
| |սոցիալական սպասարկման|կան |անձի | |պայման- |
| |ծառայությունների |հարցերի |սոցիալական | |ներում |
| |տրամադրում |նախարա- |սպասարկման | |միայնակ |
| |(հաշմանդամություն |րություն|կազմակերպում | |տարեցների |
| |ունեցող անձինք | |տնային | |սոցիալական|
| |կազմում են | |պայմաններում | |սպասար- |
| |սպասարկվողների շուրջ | | | |կում» |
| |30%-ը) | | | |ծրագրի |
| | | | | |շրջանակ- |
| | | | | |ներում |
| | | | | |25 469.5 |
| | | | | |հազ. դրամ |
|_____|_____________________|________|______________|______|__________|
|4.3 |Խնամքի և սոցիալական |ՀՀ աշխա-|50 հաշմանդա- |Տարվա |ՀՀ պետական|
| |սպասարկման |տանքի և |մություն |ընթաց-|բյուջե |
| |ծառայությունների |սոցիալա-|ունեցող անձի |քում |15 758.6 |
| |տրամադրում Վարդենիսի |կան |սոցիալական | |հազ. դրամ |
| |նյարդահոգեբուժական |հարցերի |սպասարկում | | |
| |տուն-ինտերնատին կից |նախարա- |ցերեկային | | |
| |հոգեկան առողջության |րություն|կենտրոնում | | |
| |ցերեկային կենտրոնում | | | | |
|_____|_____________________|________|______________|______|__________|
|4.4 |Տնային պայմաններում |ՀՀ աշխա-|1350 հաշման- |Տարվա |ՀՀ պետական|
| |և ցերեկային |տանքի և |դամություն |ընթաց-|բյուջե |
| |կենտրոններում ծեր և |սոցիալա-|ունեցող անձի |քում |52 673.3 |
| |հաշմանդամություն |կան |սոցիալական | |հազ. դրամ |
| |ունեցող քաղաքացիների |հարցերի |սպասարկում | | |
| |սոցիալական սպասարկման|նախարա- |ցերեկային | | |
| |ծառայությունների |րություն|կենտրոններում | | |
| |տրամադրում |«Առաքե- |և տնային | | |
| |(հաշմանդամություն |լություն|պայմաններում | | |
| |ունեցող անձինք |Հայաստան| | | |
| |կազմում են |ԲՀԿ | | | |
| |սպասարկվողների շուրջ |(համա- | | | |
| |30%-ը) |ձայնու- | | | |
| | |թյամբ) | | | |
|_____|_____________________|________|______________|______|__________|
|4.5 |Մտավոր խնդիրներ |ՀՀ աշխա-|Մտավոր |Տարվա |ՀՀ պետական|
| |ունեցող դեռահասներին |տանքի և |խնդիրներ |ընթաց-|բյուջե |
| |և երիտասարդներին |սոցիալա-|ունեցող 50 |քում |16 636.2 |
| |սոցիալ- |կան |հաշմանդամու- | |հազ. դրամ |
| |վերականգնողական |հարցերի |թյուն ունեցող | | |
| |ծառայությունների |նախարա- |անձի | | |
| |տրամադրում |րություն|սոցիալական | | |
| | |«Փրկու- |սպասարկման | | |
| | |թյուն» |կազմակերպում | | |
| | |Հ/Կ |ցերեկային | | |
| | |(համա- |կենտրոնում | | |
| | |ձայնու- | | | |
| | |թյամբ) | | | |
|_____|_____________________|________|______________|______|__________|
|4.6 |Առավել կարիքավոր |Երևանի |Հաշմանդամու- |Տարվա |Երևանի |
| |հաշմանդամություն |քաղաքա- |թյուն ունեցող |ընթաց-|բյուջե |
| |ունեցող անձանց համար |պետարան |անձանց |քում |4 000.0 |
| |սոցիալական |(համա- |սոցիալական | |հազ. դրամ |
| |աջակցության ծրագրերի |ձայնու- |աջակցության | | |
| |իրականացում |թյամբ) |միջոցով | | |
| | | |կարիքի | | |
| | | |բավարարում, | | |
| | | |սոցիալական | | |
| | | |վիճակի | | |
| | | |բարելավում | | |
|_____|_____________________|________|______________|______|__________|
|4.7 |1-ին և 2-րդ խմբի |Հայաստա-|1-ն և 2-րդ |2013 |«Տրանսպոր-|
| |հաշմանդամություն |նի |խմբի |թվա- |տային |
| |ունեցող անձանց |Հանրապե-|հաշմանդամու- |կանի |փոխադրում-|
| |ներքաղաքային |տության |թյուն ունեցող |ընթաց-|ներ» |
| |էլեկտրատրանսպորտով |տրանս- |անձանց |քում |ՊՈԱԿ-ի |
| |անվճար երթևեկելու |պորտի և |ներքաղաքային | |տարեկան |
| |համար վկայականների |կապի |էլեկտրատրանս- | |աշխատանք- |
| |տրամադրում |նախարա- |պորտով անվճար | |ների |
| | |րություն|երթևեկելու | |ծավալի |
| | | |իրավունքի | |շրջանակ- |
| | | |ապահովում | |ներում |
| | | | | |100.0 |
| | | | | |հազ. դրամ |
|_____|_____________________|________|______________|______|__________|
|5. |Հաշմանդամություն | | | | |
| |ունեցող անձանց | | | | |
| |մատուցվող բժշկական | | | | |
| |օգնության, այդ թվում | | | | |
| |վերականգնողական | | | | |
| |ծրագրեր. | | | | |
|_____|_____________________|________|______________|______|__________|
|5.1 |Հաշմանդամություն |ՀՀ |Հաշմանդամու- |Տարվա |ՀՀ պետական|
| |ունեցող անձանց |առողջա- |թյուն ունեցող |ընթաց-|բյուջե |
| |բժշկական օգնությանն |պահու- |անձանց |քում | |
| |ու վերականգնմանն |թյան |առաջնային | | |
| |ուղղված ծրագրերի |նախարա- |բուժօգնու- | | |
| |իրականացում |րություն|թյան, | | |
| | | |հիվանդանո- | | |
| | | |ցային բուժման | | |
| | | |ծառայություն- | | |
| | | |ներ` ըստ | | |
| | | |դիմելիության | | |
|_____|_____________________|________|______________|______|__________|
|5.2 |1-ին և 2-րդ խմբի |ՀՀ |Հաշմանդամու- |Տարվա |ՀՀ պետական|
| |հաշմանդամություն |առողջա- |թյուն ունեցող |ընթաց-|բյուջե |
| |ունեցող անձանց և |պահու- |անձանց |քում | |
| |հաշմանդամ երեխաներին |թյան |դեղորայքով | | |
| |անվճար, 3-րդ խմբին` |նախարա- |ապահովում` | | |
| |50 տոկոս զեղչով |րություն|ըստ | | |
| |դեղերի տրամադրում | |դիմելիության | | |
|_____|_____________________|________|______________|______|__________|
|5.3 |Հաշմանդամություն |ՀՀ |Հաշմանդամու- |Տարվա |ՀՀ պետական|
| |ունեցող անձանց |առողջա- |թյուն ունեցող |ընթաց-|բյուջե |
| |առողջարանային |պահու- |անձանց |քում |167 196.5 |
| |ուղեգրերի տրամադրում |թյան |առողջարանային | |հազ. դրամ |
| | |նախարա- |ուղեգրերով | | |
| | |րություն|ապահովում | | |
| | |ՀՀ | | | |
| | |մարզպե- | | | |
| | |տարաններ| | | |
| | |Երևանի | | | |
| | |քաղաքա- | | | |
| | |պետարան | | | |
| | |(համա- | | | |
| | |ձայնու- | | | |
| | |թյամբ) | | | |
|_____|_____________________|________|______________|______|__________|
|5.4 |Հաշմանդամություն |ՀՀ աշխա-|979 հաշմանդա- |Տարվա |ՀՀ պետական|
| |ունեցող անձանց |տանքի և |մություն |ընթաց-|բյուջե |
| |բժշկասոցիալական և |սոցիալա-|ունեցող և |քում |167 885.5 |
| |հոգեկան առողջության |կան |սոցիալապես | |հազ. դրամ |
| |վերականգնման |հարցերի |անապահով | | |
| |աշխատանքների |նախարա- |անձանց բժշկա- | | |
| |կազմակերպում և |րություն|սոցիալական և | | |
| |իրականացում «ԱՐԹՄԵԴ» | |հոգեկան | | |
| |ԲՎԿ-ում | |առողջության | | |
| | | |վերականգնում | | |
| | | |հիվանդա- | | |
| | | |նոցային | | |
| | | |պայմաններում | | |
|_____|_____________________|________|______________|______|__________|
|5.5 |Հաշմանդամություն |ՀՀ աշխա-|Վերականգնո- |Տարվա |Ֆինանսա- |
| |ունեցող անձանց համար |տանքի և |ղական ծառա- |ընթաց-|վորում չի |
| |վերականգնողական |սոցիալա-|յությունների |քում |պահանջվում|
| |օգնության ծրագրեր |կան |համակարգված | | |
| |իրականացնող |հարցերի |կազմակերպում, | | |
| |կազմակերպությունների |նախարա- |վերականգնո- | | |
| |կատարած աշխատանքների |րություն|ղական | | |
| |վերաբերյալ | |ծրագրերի | | |
| |տեղեկատվության | |պլանավորում | | |
| |ստացում և ամփոփում | | | | |
|_____|_____________________|________|______________|______|__________|
|6. |Հաշմանդամություն | | | | |
| |ունեցող անձանց | | | | |
| |վերականգնողական, | | | | |
| |տեխնիկական և այլ | | | | |
| |օժանդակ միջոցներով | | | | |
| |ապահովման ծրագրեր. | | | | |
|_____|_____________________|________|______________|______|__________|
|6.1 |Հաշմանդամություն |ՀՀ աշխա-|Հաշմանդամու- |Տարվա |ՀՀ պետական|
| |ունեցող անձանց |տանքի և |թյուն ունեցող |ընթաց-|բյուջե |
| |պրոթեզա-օրթոպեդիկ և |սոցիալա-|շուրջ 10 |քում |858 573.9 |
| |վերականգնողական |կան |հազար անձանց | |հազ. դրամ |
| |պարագաներով |հարցերի |պրոթեզա- | | |
| |ապահովում, դրանց |նախարա- |օրթոպեդիկ և | | |
| |վերանորոգում, այդ |րություն|վերականգնո- | | |
| |թվում` | |ղական | | |
| | | |պարագաներով | | |
| | | |ապահովում | | |
|_____|_____________________|________|______________|______|__________|
|6.1.1|Ձայնաստեղծ սարքերով |ՀՀ աշխա-|Ձայնաստեղծ |Տարվա |ՀՀ պետական|
| |ապահովում |տանքի և |սարքի կարիք |ընթաց-|բյուջե |
| | |սոցիալա-|ունեցող 80 |քում |28 000.0 |
| | |կան |հաշմանդամու- | |հազ. դրամ |
| | |հարցերի |թյուն ունեցող | | |
| | |նախարա- |անձի | | |
| | |րություն|ձայնաստեղծ | | |
| | | |սարքով | | |
| | | |ապահովում | | |
|_____|_____________________|________|______________|______|__________|
|6.1.2|Տեսողությունից |ՀՀ աշխա-|130 հաշմանդա- |Տարվա |ՀՀ պետական|
| |հաշմանդամություն |տանքի և |մություն |ընթաց-|բյուջե |
| |ունեցող անձանց համար |սոցիալա-|ունեցող անձի |քում |8 450.0 |
| |աչքի պրոթեզավորման |կան |աչքի պրոթեզով | |հազ. դրամ |
| |իրականացում |հարցերի |ապահովում | | |
| | |նախարա- | | | |
| | |րություն| | | |
|_____|_____________________|________|______________|______|__________|
|6.2 |Հաշմանդամություն |ՀՀ աշխա-|1800 անձի |Տարվա |ՀՀ պետական|
| |ունեցող անձանց |տանքի և |լսողական |ընթաց-|բյուջե |
| |լսողական սարքերով, |սոցիալա-|սարքերով, |քում |113 437.4 |
| |լսողական սարքի |կան |լսողական | |հազ. դրամ |
| |ներդիրներով և |հարցերի |սարքի | | |
| |սայլակներով |նախարա- |ներդիրներով | | |
| |ապահովում, այդ թվում`|րություն|և | | |
| | | |սայլակներով | | |
| | | |ապահովում, | | |
| | | |այդ թվում` | | |
|_____|_____________________|________|______________|______|__________|
|6.2.1|Հաշմանդամություն |ՀՀ աշխա-|500 հաշմանդա- |Տարվա |ՀՀ պետական|
| |ունեցող անձանց |տանքի և |մություն |ընթաց-|բյուջե |
| |սայլակներով ապահովում|սոցիալա-|ունեցող անձի |քում |70 000.0 |
| | |կան |սայլակներով | |հազ. դրամ |
| | |հարցերի |ապահովում | | |
| | |նախարա- | | | |
| | |րություն| | | |
|_____|_____________________|________|______________|______|__________|
|6.2.2|Հաշմանդամություն |ՀՀ աշխա-|Լսողության |Տարվա |ՀՀ պետական|
| |ունեցող անձանց և |տանքի և |խանգարում |ընթաց-|բյուջե |
| |տարիքային |սոցիալա-|ունեցող 1100 |քում |43 437.4 |
| |կենսաթոշակառուներին |կան |անձի լսողական | |հազ. դրամ |
| |ռուսական արտադրության|հարցերի |սարքով, 100 | | |
| |լսողական սարքերով, |նախարա- |երեխայի | | |
| |12-18 տարեկան |րություն|լսողական | | |
| |երեխաներին և 1830 | |սարքերի | | |
| |տարեկան հաշմանդամ | |ներդիրներով | | |
| |երիտասարդներին | |(200) | | |
| |եվրոպական | |ապահովում | | |
| |արտադրության լսողական| | | | |
| |սարքերով և մինչև 14| | | | |
| |տարեկան երեխաներին | | | | |
| |լսողական սարքի | | | | |
| |ներդիրներով ապահովում| | | | |
|_____|_____________________|________|______________|______|__________|
|6.2.3|Ասողության խնդիրներ |ՀՀ աշխա-|Շուրջ 50 |Տարվա |«Հովարդ |
| |ունեցող մինչև 12 |տանքի և |երեխայի |ընթաց-|Կարա- |
| |տարեկան երեխաներին |սոցիալա-|լսողական |քում |գյոզյան» |
| |լսողական սարքերով |կան |սարքերով | |բարեգոր- |
| |ապահովում (OTIKON և |հարցերի |ապահովում | |ծական |
| |SIEMENS ֆիրմաների) |նախարա- | | |հիմնադրամ |
| | |րություն| | | |
| | |«Հավատ» | | | |
| | |հ/կ | | | |
| | |(համա- | | | |
| | |ձայնու- | | | |
| | |թյամբ) | | | |
|_____|_____________________|________|______________|______|__________|
|6.3 |Տեսողությունից |ՀՀ աշխա-|74400 թերթ |Տարվա |ՀՀ պետական|
| |հաշմանդամություն |տանքի և |ՀԿՄ օրգան |ընթաց-|բյուջե |
| |ունեցող անձանց համար |սոցիալա-|ամենամսյա |քում |10 506.4 |
| |հատուկ (Բրայլյան) |կան |«Բյուլետեն»` | |հազ. դրամ |
| |տառատեսակով գրքերի, |հարցերի |42327 թերթ | | |
| |տետրերի, |նախարա- |Բրայլյան | | |
| |բյուլետենների |րություն|գրքի | | |
| |տպագրում և «Խոսող | |տպագրություն, | | |
| |գրքերի» ձայնագրում | |320 հատ | | |
| | | |բրայլյան | | |
| | | |տետրի | | |
| | | |պատրաստում, | | |
| | | |«Խոսող գիրք»` | | |
| | | |1600 ժամ | | |
| | | |տևողությամբ | | |
| | | |ձայնագրում | | |
|_____|_____________________|________|______________|______|__________|
|6.4 |Տեսողությունից |ՀՀ աշխա-|Տեսողությունից|Տարվա |ՀՀ պետական|
| |հաշմանդամություն |տանքի և |հաշմանդա- |ընթաց-|բյուջե |
| |ունեցող անձանց համար |սոցիալա-|մություն |քում |6 624.2 |
| |«Արև» համակարգի |կան |ունեցող 10 | |հազ. դրամ |
| |ուսուցում և |հարցերի |անձանց «Արև» | | |
| |համակարգչային |նախարա- |համակարգով | | |
| |տեխնիկայով ապահովում |րություն|ուսուցում և | | |
| | | |համակարգչային | | |
| | | |տեխնիկայի | | |
| | | |տրամադրում | | |
|_____|_____________________|________|______________|______|__________|
|7. |Հաշմանդամություն | | | | |
| |ունեցող անձանց | | | | |
| |ինտեգրումը | | | | |
| |հասարակություն | | | | |
| |մշակույթի և սպորտի | | | | |
| |միջոցով. | | | | |
|_____|_____________________|________|______________|______|__________|
|7.1 |Պետական աջակցություն`|ՀՀ |Շուրջ 580 |Տարվա |ՀՀ պետական|
| |-»Հայաստանի ազգային |սպորտի |հաշմանդամու- |ընթաց-|բյուջե |
| |պարալիմպիկ կոմիտե» |և |թյուն ունեցող |քում |9000.0 |
| |հասարակական |երիտասար|անձի | |հազ. դրամ |
| |կազմակերպությանը |դության |մասնակցության | | |
| |«Հայաստանի կույրերի |հարցերի |ապահովում | | |
| |միավորում» |նախարա- |կազմակերպվող | | |
| |հասարակական |րություն|միջոցառում- | | |
| |կազմակերպությանը | |ներին | | |
| |«Հայկական հատուկ | | | | |
| |օլիմպիադաներ» | | | | |
| |հասարակական | | | | |
| |կազմակերպությանը | | | | |
| |«Խուլերի հայկական | | | | |
| |սպորտային կոմիտե» | | | | |
| |հասարակական | | | | |
| |կազմակերպությանը | | | | |
|_____|_____________________|________|______________|______|__________|
|7.2 |2013 թվականին |ՀՀ |Հաշմանդամու- |հուլիս|ՀՀ պետական|
| |Բուլղարիայում |սպորտի |թյուն ունեցող | - |բյուջե |
| |կայանալիք խուլերի |և |լավագույն |օգոս- |7942.2 |
| |ամառային օլիմպիադային|երիտա- |մարզիկների |տոս |հազ. դրամ |
| |մասնակցություն |սար- |մասնակցու- | | |
| | |դության |թյուն տարվա | | |
| | |հարցերի |ընթացքում | | |
| | |նախարա- |կայանալիք | | |
| | |րություն|ամառային | | |
| | |«Խուլերի|օլիմպիադային | | |
| | |հայկական| | | |
| | |սպորտա- | | | |
| | |յին | | | |
| | |կոմիտե» | | | |
| | |հասարա- | | | |
| | |կական | | | |
| | |կազմա- | | | |
| | |կերպու- | | | |
| | |թյուն | | | |
| | |(համա- | | | |
| | |ձայնու- | | | |
| | |թյամբ) | | | |
|_____|_____________________|________|______________|______|__________|
|7.3 |«Հաշմանդամ երեխաների |ՀՀ մշա- |Հաշմանդամու- |Տարվա |ՀՀ պետական|
| |հատուկ ստեղծագործական|կույթի |թյուն ունեցող |ընթաց-|բյուջե |
| |կենտրոն» ՊՈԱԿ-ի |նախարա- |երեխաների |քում |45280.3 |
| |Երևանի, Լոռու, |րություն|համար արվեստի | |հազ. դրամ |
| |Շիրակի և | |և արհեստների | | |
| |Գեղարքունիքի մարզերի | |անվճար | | |
| |մասնաճյուղերում | |ուսուցում | | |
| |գեղագիտական, | | | | |
| |արհեստագործության | | | | |
| |ուսուցման ծրագրերի | | | | |
| |իրականացում | | | | |
|_____|_____________________|________|______________|______|__________|
|7.4 |«Ընտանեկան |ՀՀ մշա- |Տեղաշարժման |Տարվա |ՀՀ պետական|
| |գրադարանավար» ծրագրի |կույթի |դժվարություն |ընթաց-|բյուջե |
| |իրականացում (Լոռու, |նախարա- |և հաշմանդա- |քում |774.0 |
| |Շիրակի մարզեր) |րություն|մություն | |հազ. դրամ |
| | | |ունեցող | | |
| | | |անձանց համար | | |
| | | |գրադարանային | | |
| | | |սպասարկում | | |
| | | |տնային | | |
| | | |պայմաններում | | |
|_____|_____________________|________|______________|______|__________|
|7.5 |Հաշմանդամություն |Երևանի |Մշակութային |Տարվա |Ֆինանսա- |
| |ունեցող երեխաների |քաղաքա- |կազմակերպու- |ընթաց-|վորում չի |
| |համար |պետարան |թյունների |քում |պահանջվում|
| |այցելությունների |(համա- |մատչելիության | | |
| |կազմակերպում Երևանի |ձայնու- |ապահովում | | |
| |քաղաքապետարանի |թյամբ) | | | |
| |ենթակայությամբ գործող| | | | |
| |մշակութային | | | | |
| |կազմակերպություններ | | | | |
|_____|_____________________|________|______________|______|__________|
|7.6 |Հաշմանդամություն |Երևանի |Հաշմանդամու- |Դեկ- |Երևանի |
| |ունեցող երեխաների և |քաղաքա- |թյուն ունեցող |տեմբեր|բյուջե |
| |երիտասարդների ձեռքի |պետարան |երեխաների և | |350.0 |
| |աշխատանքների, |(համա- |երիտասարդների | |հազ. դրամ |
| |գեղանկարների |ձայնու- |ներառումը | | |
| |ցուցահանդեսի |թյամբ) |հասարակություն| | |
| |կազմակերպում, | |մշակութային | | |
| |լավագույն | |միջոցառումների| | |
| |մասնակիցների | |միջոցով | | |
| |խրախուսում և | | | | |
| |պարգևատրում | | | | |
|_____|_____________________|________|______________|______|__________|
|7.7 |Երևան քաղաքի բակային|Երևանի |Հաշմանդամու- |Մայիս-|Երևանի |
| |սպարտակիադայի |քաղաքա- |թյուն ունեցող |սեպ- |բյուջե |
| |կազմակերպում 2 |պետարան |երեխաների և |տեմբեր|600.0 |
| |փուլով, ըստ տարիքային|(համա- |երիտասարդների | |հազ. դրամ |
| |խմբերի, |ձայնու- |ներառումը | | |
| |հաշմանդամություն |թյամբ) |հասարակություն| | |
| |ունեցող 12-18 տարեկան| |սպորտային | | |
| |անձանց մասնակցությամբ| |միջոցառումների| | |
| | | |միջոցով | | |
|_____|_____________________|________|______________|______|__________|
|8. |Սոցիալական | | | | |
| |գործընկերություն | | | | |
| |հաշմանդամություն | | | | |
| |ունեցող անձանց | | | | |
| |հիմնահարցերով զբաղվող| | | | |
| |պետական և | | | | |
| |հասարակական | | | | |
| |կազմակերպությունների | | | | |
| |միջև | | | | |
|_____|_____________________|________|______________|______|__________|
|8.1 |Հաշմանդամություն |ՀՀ աշխա-|Հաշմանդամու- |Տարվա |Ֆինանսա- |
| |ունեցող անձանց |տանքի և |թյուն ունեցող |ընթաց-|վորում չի |
| |հարցերով զբաղվող |սոցիալա-|անձանց |քում |պահանջվում|
| |ազգային հանձնաժողովի |կան |իրավունքների | | |
| |աշխատանքների |հարցերի |պաշտպանության,| | |
| |ապահովում |նախարա- |նրանց | | |
| | |րություն|սոցիալական | | |
| | |Հաշման- |ներառման | | |
| | |դամու- |գործընթացի | | |
| | |թյուն |խթանում | | |
| | |ունեցող | | | |
| | |անձանց | | | |
| | |հարցերով| | | |
| | |զբաղվող | | | |
| | |ազգային | | | |
| | |հանձնա- | | | |
| | |ժողով | | | |
|_____|_____________________|________|______________|______|__________|
|8.2 |Հաշմանդամություն |Հաշման- |Հաշմանդամու- |Տարվա |Ֆինանսա- |
| |ունեցող անձանց |դամու- |թյուն ունեցող |ընթաց-|վորում չի |
| |մարզային |թյուն |անձանց |քում |պահանջվում|
| |հանձնաժողովների |ունեցող |մարզային | | |
| |աշխատանքների |անձանց |հանձնաժողով- | | |
| |համակարգում |հարցերով|ների | | |
| | |զբաղվող |աշխատանքների | | |
| | |ազգային |ապահովում | | |
| | |հանձնա- | | | |
| | |ժողով | | | |
|_____|_____________________|________|______________|______|__________|
|8.3. |Հաշմանդամություն |ՀՀ աշխա-|Պետական և |Տարվա |Ֆինանսա- |
| |ունեցող անձանց |տանքի և |հասարակական |ընթաց-|վորում չի |
| |հարցերով զբաղվող |սոցիալա-|կազմակերպու- |քում |պահանջվում|
| |հասարակական |կան |թյունների | | |
| |կազմակերպությունների |հարցերի |միջև համա- | | |
| |կողմից իրականացվող |նախարա- |գործակցության | | |
| |ծրագրերին և |րություն|խթանում | | |
| |կազմակերպվող |Հաշման- | | | |
| |միջոցառումներին |դամու- | | | |
| |մասնակցություն և |թյուն | | | |
| |աջակցություն |ունեցող | | | |
| |/խորհրդատվության, |անձանց | | | |
| |տեղեկատվության, |հարցերով| | | |
| |մեթոդական աջակցության|զբաղվող | | | |
| |տրամադրում |ազգային | | | |
| | |հանձնա- | | | |
| | |ժողով | | | |
| | |Երևանի | | | |
| | |քաղաքա- | | | |
| | |պետարան | | | |
|_____|_____________________|________|______________|______|__________|
|9. |ԲՍՓ ձևաթղթերի | | | | |
| |տպագրության | | | | |
| |ծառայությունների | | | | |
| |իրականացում | | | | |
|_____|_____________________|________|______________|______|__________|
|9.1 |ԲՍՓ ձևաթղթերի |ՀՀ աշխա-|ԲՍՓ գործընթացի|Տարվա |ՀՀ պետական|
| |տպագրության |տանքի և |իրականացման |ընթաց-|բյուջե |
| |ծառայությունների |սոցիալա-|համար |քում |3 371.0 |
| |իրականացում |կան |ձևաթղթերով | |հազ. դրամ |
| | |հարցերի |ապահովում | | |
| | |նախարա- | | | |
| | |րություն| | | |
|_____|_____________________|________|______________|______|__________|
|10. |Հանրային իրազեկում | | | | |
|_____|_____________________|________|______________|______|__________|
|10.1 |Հաշմանդամություն |Հաշման- |Հաշմանդամու- |Տարվա |Դոնոր |
| |ունեցող անձանց |դամու- |թյուն ունեցող |ընթաց-|կազմակեր- |
| |իրավունքների և |թյուն |անձանց |քում |պություն |
| |շահերի |ունեցող |սոցիալական | | |
| |պաշտպանությանը, նրանց|անձանց |ինտեգրում | | |
| |համար հավասար |հարցերով| | | |
| |պայմանների ստեղծմանն |զբաղվող | | | |
| |ու հավասար |ազգային | | | |
| |հնարավորությունների |հանձնա- | | | |
| |ապահովմանն ուղղված |ժողով, | | | |
| |միջոցառումների |ՀՀ աշխա-| | | |
| |իրականացում, |տանքի և | | | |
| |քննարկումների, կլոր |սոցիալա-| | | |
| |սեղանների |կան | | | |
| |կազմակերպում և |հարցերի | | | |
| |իրականացում |նախարա- | | | |
| | |րություն| | | |
| | |Երևանի | | | |
| | |քաղաքա- | | | |
| | |պետարան | | | |
| | |ՀՀ | | | |
| | |մարզպե- | | | |
| | |տարաններ| | | |
| | |(համա- | | | |
| | |ձայնու- | | | |
| | |թյամբ) | | | |
|_____|_____________________|________|______________|______|__________|
|10.2 |Հաշմանդամություն |ՀՀ աշխա-|Հաշմանդամու- |Տարվա |ՀՀ պետական|
| |ունեցող անձանց |տանքի և |թյուն ունեցող |ընթաց-|բյուջե |
| |հիմնախնդիրների |սոցիալա-|անձանց |քում |«Հանրային |
| |լուսաբանում, |կան |հիմնախնդիրների| |իրազեկման |
| |գրքույկների, |հարցերի |վերաբերյալ | |միջոցա- |
| |մեթոդական |նախարա- |իրազեկության | |ռումներ» |
| |ուղեցույցների |րություն|բարձրացում | |ծրագրի |
| |տպագրում, |հասարա- | | |շրջանա- |
| |հեռուստահաղորդումների|կական | | |կում, |
| |կազմակերպում |կազմա- | | |դոնոր |
| | |կերպու- | | |կազմակեր- |
| | |թյուններ| | |պություն- |
| | |(համա- | | |ներ |
| | |ձայնու- | | | |
| | |թյամբ) | | | |
|_____|_____________________|________|______________|______|__________|
|10.3 |Երևանի հատուկ |Երևանի |Ծնողավարման |Տարվա |Ֆինանսա- |
| |դպրոցներում |քաղաքա- |հմտությունների|ընթաց-|վորում չի |
| |«Ծնողավարման |պետարան |ուսուցանում, |քում |պահանջվում|
| |հմտություններ» |(համա- |երեխա-ընտանիք-| | |
| |թեմայով սեմինարների |ձայնու- |հաստատություն | | |
| |կազմակերպում |թյամբ) |կապի | | |
| | | |ամրապնդում | | |
|_____|_____________________|________|______________|______|__________|
|10.4 |/www. |ՀՀ աշխա-|Հաշմանդամու- |Տարվա |Ֆինանսա- |
| |disabilityarmenia.am/|տանքի և |թյուն ունեցող |ընթաց-|վորում չի |
| |կայքում |սոցիալա-|անձանց |քում |պահանջվում|
| |հաշմանդամության |կան |հիմնախնդիրների| | |
| |ոլորտում իրականացվող |հարցերի |և դրանց | | |
| |աշխատանքների |նախարա- |հնարավոր | | |
| |վերաբերյալ |րություն|լուծումների | | |
| |տեղեկատվության | |համալիր | | |
| |ապահովում | |ներկայացում, | | |
| | | |հասարակության | | |
| | | |իրազեկության | | |
| | | |բարձրացում | | |
._____________________________________________________________________.