Սեղմել Esc փակելու համար:
ՀՀ 2018-2020 ԹՎԱԿԱՆՆԵՐԻ ՏԱՐԱԾՔԱՅԻՆ ԶԱ...
Քարտային տվյալներ

Տեսակ
Գործում է
Ընդունող մարմին
Ընդունման ամսաթիվ
Համար

ՈՒժի մեջ մտնելու ամսաթիվ
ՈՒժը կորցնելու ամսաթիվ
Ընդունման վայր
Սկզբնաղբյուր

Ժամանակագրական տարբերակ Փոփոխություն կատարող ակտ

Որոնում:
Բովանդակություն

Հղում իրավական ակտի ընտրված դրույթին X
irtek_logo

ՀՀ 2018-2020 ԹՎԱԿԱՆՆԵՐԻ ՏԱՐԱԾՔԱՅԻՆ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ ԳՈՐԾԱՌՆԱԿԱՆ ԾՐԱԳՐԻՆ ՀԱՎԱՆՈՒԹՅՈՒՆ ՏԱ ...

 

 

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԿԱՌԱՎԱՐՈՒԹՅԱՆ ՆԻՍՏԻ
ԱՐՁԱՆԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆԻՑ ՔԱՂՎԱԾՔ

 

9 նոյեմբերի 2017 թվականի N 47

 

17. ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ 2018-2020 ԹՎԱԿԱՆՆԵՐԻ ՏԱՐԱԾՔԱՅԻՆ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ ԳՈՐԾԱՌՆԱԿԱՆ ԾՐԱԳՐԻՆ ՀԱՎԱՆՈՒԹՅՈՒՆ ՏԱԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

(6-րդ մաս)

 

ԱՂՅՈՒՍԱԿ 63. ՄԹՆՈԼՈՐՏԱՅԻՆ ՏԵՍԱԿԱՐԱՐ ԱՐՏԱՆԵՏՈՒՄՆԵՐԸ

 

._____________________________________________________.

|           |1 բնակչի հաշվով, |   1 քառ. կմ-ի հաշվով, |

|           |կգ               |   կգ (1)              |

|___________|_________________|_______________________|

|           | 2013|2014 |2015 |2013   |2014   |2015   |

|___________|_____|_____|_____|_______|_______|_______|

|ՀԱՅԱՍՏԱՆ   | 39.6| 42.6| 42.9| 4204.6| 4510.5| 4528.7|

|___________|_____|_____|_____|_______|_______|_______|

|Ք. ԵՐԵՎԱՆ  | 13.6| 16.2| 16.1|65195.1|77680.4|77301.8|

|___________|_____|_____|_____|_______|_______|_______|

|ԱՐԱԳԱԾՈՏՆ  |  4.2|  7.6|  4.5|  200.5|  362.5|  212.7|

|___________|_____|_____|_____|_______|_______|_______|

|ԱՐԱՐԱՏ     |  7.2| 15.3| 11.4|  895.3| 1908.5| 1414.4|

|___________|_____|_____|_____|_______|_______|_______|

|ԱՐՄԱՎԻՐ    | 10.9| 12.2| 12.7| 2338.1| 2631.9| 2728.3|

|___________|_____|_____|_____|_______|_______|_______|

|ԳԵՂԱՐՔՈՒՆԻՔ| 10.8| 25.3| 12.5|  625.5| 1448.6| 713.2 |

|___________|_____|_____|_____|_______|_______|_______|

|ԼՈՌԻ       |183.4|191.5|206.9|11232.5|11564.2|12336.2|

|___________|_____|_____|_____|_______|_______|_______|

|ԿՈՏԱՅՔ     | 86.0| 86.0| 96.9|10514.1|10508.1|11821.5|

|___________|_____|_____|_____|_______|_______|_______|

|ՇԻՐԱԿ      | 17.5|  7.3|  5.1| 1632.3|  671.1|  466.9|

|___________|_____|_____|_____|_______|_______|_______|

|ՍՅՈՒՆԻՔ    | 57.2| 63.7| 63.5| 1793.7| 1988.3| 1970.1|

|___________|_____|_____|_____|_______|_______|_______|

|ՎԱՅՈՑ ՁՈՐ  | 61.3|  8.2|  6.3| 1379.8|  182.9|  140.5|

|___________|_____|_____|_____|_______|_______|_______|

|ՏԱՎՈՒՇ     |133.1|156.5|157.5| 6299.5| 7355.1| 7346.3|

._____________________________________________________.

 

1) Առանց Սևանա լճի հայելու մակերեսի:

 

Աղբյուրը` ԱՎԾ, ՀՀ մարզերը և Երևան քաղաքը թվերով, 2016թ., էջ 161 (http://armstat.am/file/article/marz_2016_19.pdf)

 

151. Ջրային ավազանի աղտոտում. Ջրային ավազանի աղտոտման մակարդակը բավականին տարբերվում է մարզից մարզ: Այսպես, Արարատի և Արմավիրի մարզերում հեռացված կեղտաջրերի հիմնական մասը մաքրվում է մինչև չափորոշիչային մաքուր մակարդակի, իսկ Արագածոտնի, Գեղարքունիքի, Կոտայքի և Տավուշի մարզերում բոլոր հեռացված կեղտաջրերը կամ չեն մաքրվում ընդհանրապես կամ ենթարկվում են միայն մեխանիկական մաքրման:

152. Դիտարկելով հեռացվող կեղտաջրերի մաքրման դինամիկան, պարզ է դառնում, որ չափորոշիչային մաքուր գնահատված հեռացվող ջրի ծավալները նվազել են 2013 թ.-ին 85%-ով ընդհանուր հեռացված ջրի ծավալից` հասնելով 2015թ.ին` 69%-ի: Վերոնշյալը բացատրվում է հիմնականում առկա մաքրման կայանների մաշվածության բարձր աստիճանով, որի պատճառով այդ կայանները գործում են մասնակիորեն, կամ չեն գործում և կեղտաջրերը առանց մաքրման հեռացվում են:

153. Կեղտաջրերի մաքրման տեսանկյունից վատագույն վիճակը Արագածոտնի, Կոտայքի, Գեղարքունիքի, Վայոց Ձորի և Շիրակի մարզերում է, որտեղ ավելի քան 73% կեղտաջրերը հեռացվում են ընդհանրապես առանց մաքրման:

 

ԱՂՅՈՒՍԱԿ 64. ԿԵՂՏԱՋՐԵՐԻ ՀԵՌԱՑՈՒՄ

 

._________________________________________________________________

|           |Ընդա-|      այդ թվում |Ընդա-|   այդ թվում     |Ընդա-|

|           |մենը |________________|մենը |_________________|մենը |

|           |մլն. |առանց|չափո-|ոչ  |մլն. |առանց|չափո-|ոչ   |մլն. |

|           |մ3   |մաքըր|րոշա-|բավա|մ3   |մաքըր|րոշա-|բավա-|մ3   |

|           |     |ման  |յին  |րար |     |ման  |յին  |րար  |     |

|           |     |     |մա-  |մա- |     |     |մա-  |մաքըր|     |

|           |     |     |քուր |քըր-|     |     |քուր |ված  |     |

|           |     |     |     |ված |     |     |     |     |     |

|___________|_____|_____|_____|____|_____|_____|_____|_____|_____|

|ՀԱՅԱՍՏԱՆ   |937.7| 65.0|798.9|73.8|846.5|106.4|611.3|128.8|810.8|

|___________|_____|_____|_____|____|_____|_____|_____|_____|_____|

|Ք. ԵՐԵՎԱՆ  | 57.2|  5.2| 24.0|28.0| 98.8| 14.0| 13.4| 71.4| 99.6|

|___________|_____|_____|_____|____|_____|_____|_____|_____|_____|

|ԱՐԱԳԱԾՈՏՆ  |  6.5|  3.7|  2.8| 0.0|  1.4|  0.9|  0.5|  0.0|  1.2|

|___________|_____|_____|_____|____|_____|_____|_____|_____|_____|

|ԱՐԱՐԱՏ     |503.9| 27.6|476.1| 0.2|488.7| 46.1|434.9|  7.7|513.1|

|___________|_____|_____|_____|____|_____|_____|_____|_____|_____|

|ԱՐՄԱՎԻՐ    |273.6|  5.7|255.5|12.4|134.4|  1.6|132.5|  0.3| 98.1|

|___________|_____|_____|_____|____|_____|_____|_____|_____|_____|

|ԳԵՂԱՐՔՈՒՆԻՔ|  7.9|  0.5|  5.7| 1.7|  4.2|  1.4|  1.3|  1.5|  5.3|

|___________|_____|_____|_____|____|_____|_____|_____|_____|_____|

|ԼՈՌԻ       | 10.0|  0.9|  8.9| 0.2| 13.2|  4.7|  7.0|  1.5|  8.2|

|___________|_____|_____|_____|____|_____|_____|_____|_____|_____|

|ԿՈՏԱՅՔ     | 19.2|  4.6| 14.3| 0.3| 15.4| 14.1|  0.9|  0.4|  6.2|

|___________|_____|_____|_____|____|_____|_____|_____|_____|_____|

|ՇԻՐԱԿ      | 13.2| 12.2|  1.0| 0.0| 10.0|  9.2|  0.7|  0.1| 17.7|

|___________|_____|_____|_____|____|_____|_____|_____|_____|_____|

|ՍՅՈՒՆԻՔ    | 35.6|  2.9|  1.7|31.0| 69.7| 10.9| 13.0| 45.8| 50.7|

|___________|_____|_____|_____|____|_____|_____|_____|_____|_____|

|ՎԱՅՈՑ ՁՈՐ  |  8.5|  0.2|  8.3| 0.0|  9.3|  2.1|  7.1|  0.1|  9.2|

|___________|_____|_____|_____|____|_____|_____|_____|_____|_____|

|ՏԱՎՈՒՇ     |  2.1|  1.5|  0.6| 0.0|  1.4|  1.4|  0.0|  0.0|  1.5|

._________________________________________________________________

__________________.

|   այդ թվում     |

|_________________|

|առանց|չափո-|ոչ   |

|մաքըր|րոշա-|բավա-|

|ման  |յին  |րար  |

|     |մա-  |մաքըր|

|     |քուր |ված  |

|     |     |     |

|_____|_____|_____|

|132.2|559.8|118.7|

|_____|_____|_____|

| 11.8| 18.9| 68.9|

|_____|_____|_____|

|  1.2|  0.0|  0.0|

|_____|_____|_____|

| 76.3|436.8|  0.0|

|_____|_____|_____|

|  3.4| 94.4|  0.3|

|_____|_____|_____|

|  4.2|  0.0|  1.0|

|_____|_____|_____|

|  3.5|  2.4|  2.3|

|_____|_____|_____|

|  5.9|  0.0|  0.3|

|_____|_____|_____|

| 12.3|  5.3|  0.1|

|_____|_____|_____|

|  5.6|  0.0| 45.1|

|_____|_____|_____|

|  6.9|  2.0|  0.3|

|_____|_____|_____|

|  1.1|  0.0|  0.4|

__________________.

 

Աղբյուրը` ԱՎԾ, ՀՀ մարզերը և Երևան քաղաքը թվերով, 2016թ. էջ 165 (http://armstat.am/file/article/marz_2016_19.pdf)

 

154. Էներգախնայողություն. ՀՀ կառավարությունը մի շարք միջազգային և դոնոր կազմակերպությունների հետ համատեղ Հայաստանի վերականգնվող էներգետիկայի և էներգախնայողության հիմնադրամի (ՀՎԷԷՀ) միջոցով իրականացնում է հանրային նշանակության օբյեկտներում էներգախնայողության և էներգաարդյունավետության բարձրացմանն ուղղված ծրագրեր, որոնց արդյունքում նախատեսվում է էապես կրճատել վնասակար նյութերի և ջերմոցային գազերի արտանետումները մթնոլորտ:

155. Շինարարության ոլորտում լայն կիրառություն են ստանում էներգաարդյունավետ նյութերի օգտագործումը և նոր ստանդարտների ներդրումը, որոնք թույլ կտան կրճատել էներգետիկ ծախսերը:

156. Կլիմայի փոփոխության հարմարվողականություն. ՀՀ-ում կլիման գնալով ավելի անկանխատեսելի է դառնում, որի պատճառով վնասվում է գյուղատնտեսական բարձրարժեք բերքը (ցրտահարություն, կարկտահարություն և այլն): Որպեսզի հնարավոր լինի կրճատել կլիմայի փոփոխության և անկանխատեսելիության վնասները, ներդրվում են պաշտպանիչ ցանցեր, կաթիլային ոռոգման համակարգեր, հակակարկտային կայաններ և այլն: Մինչև այժմ այս ուղղությամբ իրականացված ներդրումներն անհրաժեշտ ծավալներով չեն կատարվել, սակայն ՀՀ 2018-2020թթ. միջնաժամկետ ծախսերի ծրագրով նախատեսվում է գյուղատնտեսությունում կաթիլային ոռոգման համակարգերի, հակակարկտային ցանցերի ներդրման համար իրականացնել պետական աջակցության ծրագրեր` մասնակի սուբսիդավորելով նշված համակարգերի ներդրման համար տրամադրվող վարկերի տոկոսադրույքները: Հակակարկտային պաշտպանության համակարգերի արդյունավետությունը բարձրացնելու նպատակով ՀՀ Արագածոտնի և Արմավիրի մարզերում 2017թ. իրականացվում է հակակարկտային պաշտպանության նոր` հրթիռային եղանակի ներդրման պիլոտային ծրագիր:

157. ՀՀ բնապահպանական հիմնախնդիրներից են` հանրապետությունում անտառային տարածքների ոչ համաչափ բաշխվածությունը, ՀԱԷԿ-ի հնարավոր աղետների ռիսկը, Արարատյան դաշտավայրի ստորգետնյա ջրային պաշարների անխնա շահագործումը, աղակալած, դեգրադացված, էռոզացված հողերի առկայությունը, հանքարդյունաբերական ձեռնարկություններում հնարավոր վթարները, կեղտաջրերի առանց մաքրման արտանետումը, մաքրման կայանների անմխիթար վիճակը, մաքրման կայանների բացակայությունը, օգտակար հանածոների հանքավայրերի անխնա շահագործումը:

158. Աղետների ռիսկի կառավարում. Հանրապետության տարածքի մեկ երրորդը գտնվում է սողանքավտանգ գոտում: Սողանքավտանգ տարածքները հիմնականում լեռների ստորոտներում և լեռնային տարածքներում են: Մոտ 470000 մարդ կամ երկրի ողջ ազգաբնակչության 15%-ը ենթակա է այս վտանգին, իսկ պատճառած միջին տարեկան վնասը կազմում է մոտ 10 մլն ԱՄՆ դոլար:

159. Տարերային աղետների շարքում Հայաստանը զգալի ազդեցություն է կրում երաշտներից, վաղ գարնանային ցրտահարություններից, կարկտահարություններից, սելավներից, ջրհեղեղներից, ուժեղ քամիներից և անտառային հրդեհներից: Հայաստանի ազգաբնակչությունը, տնտեսությունը և շրջակա միջավայրը մեծապես խոցելի են բնական երևույթների հետևանքով առաջացող աղետների նկատմամբ:

160. Տեխնածին աղետները նույնպես ռիսկի աղբյուր են հանդիսանում: Հայաստանում կան 20-ից ավելի քիմիական գործարաններ, որոնք օգտագործում են ամոնիակ, քլոր, քլորաթթու, ազոտաթթու և այլ վտանգավոր քիմիական նյութեր: Հանրապետության տարածքում 1500-ից ավելի կազմակերպություններ հատկանշվում են բարձր պայթյունավտանգությամբ և հրդեհավտանգությամբ: Հանրապետությունում շահագործվող օգտակար հանածոների հանքավայրերով պայմանավորված առկա են գործող և կոնսերվացված պոչամբարներ: Հայկական ատոմային էլեկտրակայանը գտնվում է սեյսմաակտիվ գոտում:

 

2.12. ՄԱՐԶԱՅԻՆ ԵՎ ՏԵՂԱԿԱՆ ԿԱՐՈՂՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԶԱՐԳԱՑՈՒՄ

 

161. ՀՀ կառավարության տարածքային քաղաքականությունը մարզերում իրագործում է մարզպետը` համակարգելով գործադիր մարմինների տարածքային ծառայությունների գործունեությունը` բացառությամբ օրենքով նախատեսված դեպքերի: ՀՀ մարզպետարանները կազմված են մարզպետի և մարզպետարանի աշխատակազմերից: ՀՀ մարզպետարանների աշխատակազմերը հիմնականում համալրված են բարձրագույն կրթություն ունեցող աշխատակիցներով (ավելի քան 90%), որոնց գերակշռող մեծամասնությունը հանդիսանում են քաղաքացիական ծառայող:

162. ՀՀ մարզային և տեղական կարողությունների զարգացվածության աստիճանը ծայրահեղ տարբեր է համայնքից համայնք: Որպես կանոն, բոլոր խոշոր համայնքներում տեղական կարողությունները բավականին բարձր են, որը սակայն հաճախ չի հանդիպում փոքր համայնքներում: Վերոնշյալի արդյունքում համայնքներում բարձրագույն կրթություն ունեցող աշխատակիցների միջին թիվը կազմում է շուրջ 50%:

163. Փոքր համայնքների վարչական բյուջեների գերակշռող մասը օգտագործվում է աշխատակազմի աշխատավարձի, որի արդյունքում համայնքների դրված պարտադիր լիազորությունների լիարժեք իրականացման ռիսկեր են առաջանում:

164. Վերոնշյալ ռիսկերը նվազեցնելու համար ՀՀ-ում իրականացվում է համայնքների խոշորացում, որի արդյունքում խոշոր բնակավայրը իր հետ հարակից փոքր բնակավայրերի հետ կկազմեն մեկ համայնք:

 

III. ՀՀ ՄԱՐԶԵՐԻ ՈՒԺԵՂ ԵՎ ԹՈՒՅԼ ԿՈՂՄԵՐԻ, ՀՆԱՐԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԵՎ ՍՊԱՌՆԱԼԻՔՆԵՐԻ ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆ (SWOT)

 

165. ՈՒժեղ և թույլ կողմերի, հնարավորությունների և սպառնալիքների (ՈՒԹԿՀՎ) վերլուծությունն ապահովում է ՀՀ մարզերի ներկա իրավիճակի ամփոփ նկարագիրը:

 

ԱՂՅՈՒՍԱԿ 65. ՈՒԺԵՂ ԵՎ ԹՈՒՅԼ ԿՈՂՄԵՐԻ, ՀՆԱՐԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԵՎ ՍՊԱՌՆԱԼԻՔՆԵՐԻ ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆ (SWOT)

 

._____________________________________________________________________.

|Բնական պայմաններ,                 |Բնական պայմաններ,                 |

|ժողովրդագրություն և  քաղաքային    |ժողովրդագրություն և  քաղաքային    |

|զարգացում / ՈՒժեղ կողմեր          |զարգացում / Թույլ կողմեր          |

|__________________________________|__________________________________|

|- Կրթված և  աշխատունակ բնակչության|- Բնակչության մեծածավալ արտագաղթ, |

|  մեծ տեսակարար կշիռ              |  հիմնականում` մարզային քաղաքներից|

|- Զարգացող գյուղատնտեսություն     |- Մրցունակ մասնագիտական գիտելիք   |

|- Զարգացող զբոսաշրջություն        |  ունեցողների արտագաղթ            |

|- Ջրային ռեսուրսների մեծ պաշարների|- Բնակչության ծերացում            |

|  առկայություն (հանքային և        |- Բնական ռեսուրսների կառավարման   |

|  քաղցրահամ),                     |  անբավարար մակարդակ              |

|- Լեռնարդյունաբերությունը`        |- Չօգտագործվող, քայքայված նախկին  |

|  մարզերում որպես աճի բևեռ        |  ինդուստրիալ տարածքների          |

|- Քաղաքներում զարգացող ՏՏ ոլորտ   |  առկայություն                    |

|- Գյուղատնտեսական հողերի մեծ      |- Քաղաքներում կանաչապատ տարածքների|

|  ծավալներ                        |  (անտառապատ տարածքներ, պուրակներ,|

|- ՈՒրբանիզացիայի բարձր մակարդակ   |  այգիներ) սակավություն կամ       |

|- Օգտակար հանածոների              |  բացակայություն                  |

|  արդյունահանման մեծ փորձ         |- Բազմաբնակարան շենքերի պահպանման |

|                                  |  ֆինանսական ռեսուրսների          |

|                                  |  անբավարարություն                |

|                                  |- Բնակչության ոչ համաչափ բաշխում  |

|                                  |- Հայաստանի զբոսաշրջության        |

|                                  |  պոտենցիալի օգտագործման ոչ       |

|                                  |  բավարար մակարդակ                |

|                                  |- Կոյուղու կեղտաջրերի մաքրման     |

|                                  |  կայանների վատ վիճակ,            |

|                                  |  բացակայություն                  |

|                                  |- Անտառային պաշարների             |

|                                  |  գերօգտագործում վառելիքի համար   |

|__________________________________|__________________________________|

|Տրանսպորտ, կապ և  տեղեկատվական    |Տրանսպորտ, կապ և  տեղեկատվական    |

|տեխնոլոգիաներ / ՈՒժեղ կողմեր      |տեխնոլոգիաներ / Թույլ կողմեր      |

|__________________________________|__________________________________|

|- Ֆիքսված և  բջջային հեռախոսակապի,|- Տրանսպորտային միջոցների         |

|  ինտերնետ ծածկույթի բավարար      |  մաշվածություն                   |

|  ապահովվածություն                |- Հեռավոր բնակավայրերի            |

|- Հանրապետական և  մարզային        |  տրանսպորտային հասանելիության ոչ |

|  հեռուստատեսության               |  բավարար մակարդակ                |

|  հասանելիություն ողջ             |- ՈՒղևորների  և                   |

|  հանրապետության տարածքում        |  բեռնափոխադրումների              |

|- Ավտոմոբիլային և  երկաթուղային   |  կախվածությունը հիմնականում      |

|  տրանսպորտի առկայություն         |  ավտոմոբիլային տրանսպորտից       |

|                                  |- Ոչ բավարար զարգացած հանրային    |

|                                  |  տրանսպորտային ծառայություններ   |

|                                  |- Երկաթուղային տրանսպորտի         |

|                                  |  օգտագործման ժամանակ լաստանավերի |

|                                  |  օգտագործման անհրաժեշտություն    |

|                                  |- Իրանով անցնող բեռների համար     |

|                                  |  ավտոմոբիլային տրանսպորտի        |

|                                  |  այլընտրանքի բացակայություն      |

|__________________________________|__________________________________|

|Հանրային ենթակառուցվածքներ /      |Հանրային ենթակառուցվածքներ /      |

|ՈՒժեղ կողմեր                      |Թույլ կողմեր                      |

|__________________________________|__________________________________|

|- Գազաֆիկացված համայնքների մեծ թիվ|- Ճանապարհային ենթակառուցվածքների |

|- Ջրամատակարարման որակի           |  մաշվածության բարձր աստիճանը     |

|  բարելավում, ցանցի շարունակական  |- ջրահեռացման համակարգերի         |

|  թարմացում                       |  մաշվածության բարձր աստիճան      |

|- էլեկտրաէներգիայի մատակարարման   |- Կոշտ կենցաղային թափոնների       |

|  ենթակառուցվածքների առկայություն |  կառավարման անբավարար մակարդակ   |

|- Միջպետական ճանապարհների բավարար |- Հատուկ կարիքներով և  սահմանափակ |

|  վիճակը                          |  ֆիզիկական հնարավորություններով  |

|- Զարգացած ավտոճանապարհային ցանց  |  մարդկանց համար հարմարեցված      |

|- Ոռոգման ջրի հասանելիության բարձր|  ենթակառուցվածքների              |

|  աստիճանը,                       |  բացակայություն                  |

|- Քաղաքային ենթակառուցվածքների    |- ոռոգման ջրի ջրագծերի            |

|  առկայություն                    |  մաշվածության բարձր աստիճան      |

|                                  |- փողոցային լուսավորության ոչ     |

|                                  |  բավարար մակարդակ                |

|                                  |- Մարզային և  համայնքային         |

|                                  |  ճանապարհների ոչ բավարար վիճակ   |

|                                  |- Կոյուղաջրերի մաքրման կայանների  |

|                                  |  կամ բացակայություն, կամ առկա    |

|                                  |  կայանների թերի շահագործում      |

|                                  |- Աղբավայրերի ոչ ճիշտ տեղակայում  |

|                                  |  և  շահագործում                  |

|                                  |- բնակֆոնդի մաշվածություն, 4-րդ   |

|                                  |  կարգի վնասվածություն ունեցող    |

|                                  |  շենքերի մեծ քանակ,              |

|                                  |- Տուրիստական ենթակառուցվածքների  |

|                                  |  ոչ բավարար վիճակ, այդ թվում`    |

|                                  |  հյուրատների, հյուրանոցների,     |

|                                  |  բարձրորակ սպասարկման            |

|                                  |  ծառայությունների ոչ բավարար     |

|                                  |  քանակություն                    |

|                                  |- միջպետական ճանապարհների ցածր    |

|                                  |  տարողունակություն և  ձմռանը     |

|                                  |  դժվար անցանելիություն           |

|                                  |- Ոռոգման ներտնտեսային ցանցերի    |

|                                  |  անբավարար վիճակ                 |

|                                  |- Ենթակառուցվածքներում            |

|                                  |  ներդրումների համար ֆինանսական   |

|                                  |  միջոցների անբավարարություն      |

|__________________________________|__________________________________|

|  Ներքին արտադրանք և  եկամուտներ/ |Ներքին արտադրանք և  եկամուտներ/   |

|  ՈՒժեղ կողմեր                    |Թույլ կողմեր                      |

|__________________________________|__________________________________|

|- Հայաստանում արտադրված և         |- Մարզերի ՀՆԱ կախվածության բարձր  |

|  վերամշակված գյուղատնտեսական     |  աստիճան գյուղատնտեսությունից    |

|  մթերքների ճանաչման բարձր աստիճան|- Գյուղատնտեսական արտադրանքի բարձր|

|- Մշակող արդյունաբերության        |  ինքնարժեք ցածր արդյունավետության|

|  արտադրանքի կտրուկ աճ, որի       |  պատճառով                        |

|  արդյունքում ավելացել է ոչ       |- Վերամշակող արտադրության         |

|  հանքանյութային արտահանման       |  մրցունակության ցածր մակարդակ`   |

|  ծավալները                       |  պայմանավորված հարաբերականորեն   |

|- Ինտենսիվ գյուղատնտեսության      |  բարձր ինքնարժեքով (այդ թվում`   |

|  ծավալների աճ                    |  գյուղատնտեսական մթերքների բարձր |

|- Զարգացած հանքարդյունաբերություն |  ինքնարժեքով)                    |

|- Զարգացած էներգետիկա             |- Գյուղատնտեսության ոլորտում      |

|                                  |  ժամանակակից տեխնոլոգիաների      |

|                                  |  կիրառման անբավարար մակարդակ     |

|                                  |- Գյուղատնտեսական տեխնիկայով      |

|                                  |  ապահովվածության ցածր մակարդակ,  |

|                                  |- Առկա տեխնիկայի ֆիզիկական և      |

|                                  |  բարոյական մաշվածություն,        |

|                                  |- Տրանսֆերտներից կախվածության     |

|                                  |  բարձր աստիճան                   |

|                                  |- Ներքին և  արտաքին սպառման       |

|                                  |  շուկայի նվազում                 |

|                                  |- Գյուղատնտեսության վարում        |

|                                  |  հիմնականում ավանդական եղանակով  |

|                                  |- Զբոսաշրջության ներուժի թերի     |

|                                  |  օգտագործում                     |

|                                  |- Մարզերի և  Երևան  քաղաքի մեկ    |

|                                  |  շնչին ընկնող ՀՆԱ-ների կտրուկ    |

|                                  |  տարբերություն                   |

|                                  |- ՀՆԱ զգալի կախվածություն         |

|                                  |  լեռնահանքային                   |

|                                  |  արդյունաբերությունից            |

|                                  |- Գյուղատնտեսական հողերի թերի     |

|                                  |  օգտագործում                     |

|                                  |- Գյուղատնտեսական նշանակության    |

|                                  |  հողերի մասնատվածություն         |

|                                  |- Շուկայի պահանջարկի կանխատեսման  |

|                                  |  համակարգի բացակայություն        |

|__________________________________|__________________________________|

|Զբաղվածություն / ՈՒժեղ կողմեր     |Զբաղվածություն / Թույլ կողմեր     |

|__________________________________|__________________________________|

|- Զարգացող զբոսաշրջություն, որը   |- Գործազրկության բարձր մակարդակ,  |

|  ստեղծում է սեզոնային բազմաթիվ   |  մասնավորապես` քաղաքային         |

|  աշխատատեղեր                     |  բնակչության շրջանում            |

|- աշխատաշուկայում բարձրագույն     |- Ցածր վարձատրվող գյուղատնտեսական |

|  կրթություն ունեցող անձանց մեծ   |  աշխատանքներում զբաղվածների մեծ  |

|  թիվ,                            |  թիվ                             |

|- ՏՏ ոլորտի աճ, ՏՏ ոլորտում բարձր |- Ոչ գյուղատնտեսական կամ          |

|  վարձատրվող աշխատուժի պահանջարկ  |  հանքարդյունաբերական աշխատատեղերի|

|- գյուղատնտեսությունում աշխատուժի |  անհրաժեշտություն                |

|  առկայություն, որը ապահովում է   |- Սահմանափակ կարողություններ      |

|  զբաղվածության բարձր մակարդակ    |  ունեցող անձանց գործազրկության   |

|                                  |  ավելի բարձր հավանականություն    |

|                                  |- Արտադրական փորձ ունեցող         |

|                                  |  մասնագետների մեծ տարիք,         |

|                                  |- Գործազրկության մակարդակի        |

|                                  |  անհավասարաչափ բաշխվածություն    |

|                                  |  մարզերում                       |

|                                  |- Արդի գյուղատնտեսության          |

|                                  |  մասնագետների պակաս              |

|__________________________________|__________________________________|

|Տարածաշրջանային տնտեսության       |Տարածաշրջանային տնտեսության       |

|կառուցվածք, հիմնական ոլորտներ /   |կառուցվածք, հիմնական ոլորտներ /   |

|ՈՒժեղ կողմեր                      |Թույլ կողմեր                      |

|__________________________________|__________________________________|

|- ՀԱԷԿ-ի առկայությունը`           |- Ավանդական / ոչ արդյունավետ      |

|  էլեկտրաէներգիայի արտադրման մեծ  |  գյուղատնտեսության դեռևս         |

|  քանակության տեսանկյունից        |  դոմինանտ լինելը, գյուղատնտեսական|

|- Զբոսաշրջության                  |  արտադրանքի բարձր ինքնարժեք      |

|  ենթակառուցվածքների զարգացում    |- Գյուղ նշանակության հողերի       |

|- Գյուղատնտեսության զարգացման     |  մասնատվածությունը, մեքենայացման,|

|  կայուն միտումներ                |  արտադրողականության ցածր մակարդակ|

|- Մեկ շնչի հաշվով գյուղատնտեսական |- Մարզերի չդիվերսիֆիկացված        |

|  արտադրանքի ծավալների աճ         |  տնտեսական կառուցվածքը           |

|- Զարգացած հանքարդյունաբերություն |- Արտահանման պոտենցիալի թերի      |

|- Գյուղատնտեսական մթերքների       |  օգտագործում                     |

|  վերամշակման կազմակերպությունների|- Գյուղատնտեսական                 |

|  բավարար քանակություն,           |  մեքենատրանսպորտային պարկերի     |

|- Տնտեսության մեջ արտահանող       |  բացակայությունը, գյուղտեխնիկայի |

|  ճյուղերի զարգացում              |  ֆիզիկական և  բարոյական          |

|- Տուրիստական կլաստերների         |  մաշվածության բարձր աստիճան      |

|  ձևավորում  /Տաթև,  Ծաղկաձոր,    |- Գյուղատնտեսության վարման        |

|  Ջերմուկ, Սևան  և  այլն/         |  արդիական եղանակների հետ         |

|                                  |  ծանոթության ցածր մակարդակ       |

|                                  |- Թեթև  արդյունաբերության         |

|                                  |  ոլորտների ոչ բավարար զարգացված  |

|                                  |  լինելը,                         |

|                                  |- Ոչ դիվերսիֆիկացված տնտեսության  |

|                                  |  զարգացում                       |

|                                  |- Գյուղատնտեսության               |

|                                  |  ապահովագրության մեխանիզմի       |

|                                  |  բացակայություն,                 |

|                                  |- Տնտեսության աճի դանդաղ տեմպեր   |

|__________________________________|__________________________________|

|Կրթություն, հետազոտում, մարդկային |Կրթություն, հետազոտում, մարդկային |

|կապիտալ / ՈՒժեղ կողմեր            |կապիտալ / Թույլ կողմեր            |

|__________________________________|__________________________________|

|- Կրթության մատչելիություն`       |- Մարզից դուրս բարձրագույն        |

|  դպրոցական, նախադպրոցական        |  կրթություն ստացածների` մարզ     |

|  ուսումնական հաստատությունների,  |  վերադառնալու ցածր աստիճան       |

|  նախակրթարանների առկայություն,   |- Կրթություն ստացած երիտասարդների |

|- բարձրագույն կրթությամբ որակյալ  |  գործնական հմտությունների և      |

|  մասնագետների մեծ տեսակարար կշիռ,|  կարողությունների ցածր մակարդակ  |

|- Բարձրագույն մասնագիտական        |- Մասնագիտական կրթության          |

|  ուսումնական հաստատությունների   |  անհամապատասխանությունը          |

|  առկայություն                    |  աշխատաշուկայի պահանջներին,      |

|- Երիտասարդ, կրթություն ունեցող   |- Սահմանամերձ, բարձր լեռնային     |

|  անձանց մեծ թիվ,                 |  դպրոցներում մանկավարժների պակաս |

|- ՏՏ ոլորտի հմտությունների        |- Դպրոցների լաբորատորիաների       |

|  զարգացում դպրոցական տարիքից     |  տեխնիկական զինվածության ցածր    |

|                                  |  մակարդակ                        |

|__________________________________|__________________________________|

|Սոցիալական ոլորտ / ՈՒժեղ կողմեր   |Սոցիալական ոլորտ / թույլ կողմեր   |

|__________________________________|__________________________________|

|- Բնակարանային ապահովվածության    |- Աղքատության բարձր մակարդակ      |

|  բարձր մակարդակ                  |- Գյուղական ամբուլատորիաների ոչ   |

|- Բժշկական կազմակերպությունների   |  բավարար պայմաններ               |

|  հասանելիություն                 |- Գյուղական բնակավայրերում        |

|- Մարզամշակութային                |  մարզամշակութային և  ժամանցի     |

|  հաստատությունների               |  վայրերի բացակայություն          |

|  հասանելիություն մարզերի         |- Մարզերում բժիշկների անբավարար   |

|  քաղաքներում                     |  թվաքանակ և  պատրաստվածության    |

|- Բնակարանների գազաֆիկացման բարձր |  ցածր մակարդակ                   |

|  մակարդակ                        |- Տարեց մարդկանց առողջապահության  |

|- Երաժշտական և  արվեստի դպրոցների,|  մասնագետների պակաս              |

|  այլ մշակութային օջախների ու     |- Մայրաքաղաքի բժշկական            |

|  սպորտային կազմակերպությունների  |  ծառայությունների սահմանափակ     |

|  առկայություն,                   |  հասանելիություն հեռավորության   |

|                                  |  և  արժեքի պատճառով              |

|__________________________________|__________________________________|

|Բնապահպանական հարցեր, էներգետիկ   |Բնապահպանական հարցեր, էներգետիկ   |

|արդյունավետություն, կլիմայի       |արդյունավետություն, կլիմայի       |

|փոփոխություն / ՈՒժեղ կողմեր       |փոփոխություն / Թույլ կողմեր       |

|__________________________________|__________________________________|

|- Օդային ավազան արտանետումների    |- Մարզերում աղբի կառավարման       |

|  ցածր մակարդակ                   |  համակարգերի թերի աշխատանք       |

|- Անտառների, բնության հատուկ      |- Կոշտ թափոնների վերամշակման      |

|  պահպանվող տարածքների            |  անբավարար աստիճան               |

|  առկայություն:                   |- Կոյուղու կեղտաջրերի մաքրման     |

|- Վերականգնվող էներգետիկ          |  կայանի բացակայության/ վատ վիճակի|

|  ռեսուրսների կիրառմամբ           |  պատճառով շրջակա միջավայրի       |

|  էլեկտրաէներգիայի արտադրություն  |  աղտոտվածություն                 |

|- Կոշտ թափոնների, կեղտաջրերի      |- Բնակչության իրազեկվածության ցածր|

|  կառավարման հանրային             |  մակարդակ բնապահպանական խնդիրների|

|  ենթակառուցվածքի բարելավում      |  հետ կապված                      |

|- Հարուստ բուսական և  կենդանական  |- Էներգախնայողության և            |

|  աշխարհ                          |  էներգաարդյունավետության ցածր    |

|- Էներգախնայողության դրական փորձ  |  մակարդակ                        |

|                                  |- արևային  և  հողմային էներգիայի  |

|                                  |  օգտագործման ցածր մակարդակ       |

|                                  |- լքված, դադարեցված հանքավայրերի  |

|                                  |  և  դրանց տարածքներում խախտված   |

|                                  |  հողատարածքների առկայություն     |

|                                  |- Գետային համակարգերի             |

|                                  |  աղտոտվածություն` կապված         |

|                                  |  գյուղատնտեսական գործունեության  |

|                                  |  և  լեռնահանքային                |

|                                  |  արդյունաբերության հետ           |

|                                  |- Ընդերքօգտագործման թափոնների մեծ |

|                                  |  տեսակարար կշիռ, վերամշակման     |

|                                  |  բացակայություն                  |

|__________________________________|__________________________________|

|Տարածաշրջանային և  տեղական        |Տարածաշրջանային և  տեղական        |

|զարգացման կարողություններ /       |զարգացման կարողություններ /       |

|ՈՒժեղ կողմեր                      |Թույլ կողմեր                      |

|__________________________________|__________________________________|

|- Մարզային վարչակազմում           |- Տեղական մակարդակում ֆինանսական  |

|  բարձրագույն կրթության           |  ռեսուրսների սահմանափակություն`  |

|  ունեցողների մեծ տեսակարար կշիռ, |  հատկապես ներդրումների համար     |

|- Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների     |- Համայնքների կարողությունների    |

|  կիրառում մարզային և  տեղական    |  միջև  առկա խիստ տարբերություն   |

|  կառավարման գործընթացներում      |- ՏԻՄ-երում բարձրագույն կրթություն|

|- Վարչակազմի վերապատրաստումների   |  ունեցողների ցածր մակարդակ       |

|  պարբերաբար կազմակերպում և       |- Տեղական հարկերի ու վճարների     |

|  անցկացում                       |  հավաքագրման դժվարություններ     |

|- Խոշորացման գործընթացի առաջընթաց |- Հասարակական կազմակերպությունների|

|                                  |  ցածր մասնակցություն             |

|__________________________________|__________________________________|

|Այլ հարցեր / ՈՒժեղ կողմեր         |Այլ հարցեր / Թույլ կողմեր         |

|__________________________________|__________________________________|

|- Բազմաթիվ հուշակոթողների         |- Ներմարզային զարգացման           |

|  առկայություն                    |  անհամաչափություններ             |

|- Հարուստ սպորտային ավանդույթներ  |- Զբոսաշրջության կենտրոնացում     |

|- Հյուրանոցային տնտեսություններում|  միջպետական ճանապարհների         |

|  ներդրումների իրականացում        |  երկայնքով                       |

|- Հարկային արտոնություններ        |- Հեռավոր և  սահմանամերձ          |

|  սահմանամերձ համայնքներին        |  համայնքների թերի                |

|                                  |  զարգացվածություն այլ տարածքների |

|                                  |  հետ անհամաչափություններ         |

|                                  |- Ադրբեջանի հետ սահմանի հետ       |

|                                  |  անկայուն վիճակ                  |

|                                  |- Բարձր լեռնային համայնքներում    |

|                                  |  հիմնական ենթակառուցվածքների     |

|                                  |  բացակայություն                  |

|                                  |- 3-րդ և  4-րդ կարգի              |

|                                  |  վթարայնություն ունեցող, անավարտ |

|                                  |  մնացած, տարբեր աստիճանի         |

|                                  |  պատրաստվածության և  վերանորոգման|

|                                  |  ենթակա բնակելի շենքերի          |

|                                  |  առկայություն                    |

|                                  |- Հնարավորություններ              |

|                                  |- Սպառնալիքներ                    |

|__________________________________|__________________________________|

|Բնական պայմաններ,                 |Բնական պայմաններ,                 |

|ժողովրդագրություն և  քաղաքային    |ժողովրդագրություն և  քաղաքային    |

|զարգացում / Հնարավորություններ    |զարգացում / Սպառնալիքներ          |

|__________________________________|__________________________________|

|- Գյուղատնտեսության համար         |- Կլիմայական ռիսկեր               |

|  նպաստավոր բնակլիմայական         |  (կարկտահարություն,              |

|  պայմաններ                       |  ցրտահարություն, ուժեղ քամիներ,  |

|- մարզերում թերի ծանրաբեռնված     |  երաշտ)                          |

|  արտադրական տարածքների           |- Հայաստանի ռելիեֆի կտրվածություն |

|  առկայություն                    |- Բարձր լեռնային բնական պայմաններ |

|- մեծ հանքային պաշարների          |- Սողանքների առկայություն         |

|  առկայություն                    |- Սեյսմիկ գոտում գտնվելը          |

|- ջրային ռեսուրսների մեծ պաշարներ |- Մեծ քանակի արտագաղթի            |

|- Ամենամեծ քաղցրահամ ջրի պաշար    |  շարունակում, ինչպես նաև         |

|  Կովկասում (Սևանա  լճի           |  բնակչության ծերացման հետագա     |

|  առկայություն)                   |  միտումների շարունակում          |

|- Զբոսաշրջության համար            |- Շրջակա միջավայրի աղտոտվածության |

|  գրավչություն ունեցող բնական     |  աճ                              |

|  լանդշաֆտների առկայություն,      |- Վթարային շենքերի առկայություն   |

|  ինչպես նաև  բնության հատուկ     |- Պատերազմական գործողությունների  |

|  պահպանվող տարածքների            |  վերսկսման վտանգ                 |

|- Մեծաքանակ հուշարձանների ու      |                                  |

|  կոթողների առկայություն, այդ     |                                  |

|  թվում ընդգրկված ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի      |                                  |

|  համաշխարհային ժառանգության      |                                  |

|  ցանկում:                        |                                  |

|- Բազմաբնույթ կլիմայական զոնաների |                                  |

|  առկայություն                    |                                  |

|- Արևային  օրերի քանակ, արևային   |                                  |

|  էներգիայի օգտագործման           |                                  |

|  հնարավորություններ              |                                  |

|- չօգտագործվող արդյունաբերական    |                                  |

|  տարածքների առկայություն,        |                                  |

|- Հիդրոէներգետիկ հարուստ պաշարներ |                                  |

|- Հանրային և  բնակելի սեկտորում   |                                  |

|  էներգախնայողության և            |                                  |

|  էներգաարդյունավետության         |                                  |

|  միջոցառումների հնարավորություն  |                                  |

|__________________________________|__________________________________|

|Տրանսպորտ, կապ և  տեղեկատվական    |Տրանսպորտ, կապ և  տեղեկատվական    |

|տեխնոլոգիաներ / Հնարավորություններ|տեխնոլոգիաներ / Սպառնալիքներ      |

|__________________________________|__________________________________|

|- Ներհանրապետական ուղևորների  և   |- Մեծ կախվածություն               |

|  բեռնափոխադրման նպատակով երկաթգծի|  ավտոճանապարհներից               |

|  առկայություն                    |- Տրանսպորտային ծախսերի մեծ լինելը|

|- Միջազգային չափանիշներին         |- Ներհանրապետական երկաթուղու թերի |

|  համապատասխանող օդանավակայանի և  |  գործելը, Սյունիքի և  Վայոց ձորի |

|  երկաթգծի առկայություն, ինչպես   |  կտրվածությունը երկաթուղուց      |

|  նաև  հյուսիս-հարավ միջպետական   |- Ձմեռային ամիսներին              |

|  ճանապարհի կառուցում             |  ավտոճանապարհների                |

|- Կապանի օդանավակայանի            |  դժվարանցանելիություն            |

|  վերագործարկման հնարավորություն  |- Հասարակական տրանսպորտի թույլ    |

|                                  |  զարգացվածություն ոչ բավարար     |

|                                  |  ներդրումների արդյունքում        |

|                                  |- Ավտովթարների և  պատահարների աճի |

|                                  |  միտում,                         |

|                                  |- Սողանքային վտանգներ ճանապարհների|

|                                  |  համար                           |

|__________________________________|__________________________________|

|Հանրային ենթակառուցվածքներ /      |Հանրային ենթակառուցվածքներ /      |

|Հնարավորություններ                |Սպառնալիքներ                      |

|__________________________________|__________________________________|

|- Այլընտրանքային ճանապարհների     |- Որոշ մարզերի ջրամատակարարման    |

|  կառուցում                       |  համակարգի կախվածությունը        |

|- Բարելավող տրանսպորտային և       |  էլեկտրաէներգիայից               |

|  տնտեսական կապեր Արցախի հետ      |- Երկարատև  ձմեռ, որի պատճառով    |

|- Երկաթուղային ենթակառուցվածքի    |  քայքայվում են ճանապարհները      |

|  առկայություն                    |- ճանապարհների որոշ մասի ռիսկային |

|- Հողմային և  հիդրո էներգետիկայի  |  և  դժվարանցանելի վայրերով       |

|  զարգացման մեծ ներուժը           |  անցնելը, ձմեռային ամիսներին     |

|- Նախկինում կառուցված կեղտաջրերի  |  փակվելու վտանգի առկայությունը   |

|  մաքրման կայանների վերագործարկման|- Հանրային ենթակառուցվածքի հետագա |

|  հնարավորություն                 |  անկում ոչ բավարար ֆինանսավորման |

|- Հանրապետության գազի սնուցման    |  պատճառով,                       |

|  երկու աղբյուրներ                |- Համայնքներում կոյուղաջրերի      |

|                                  |  մաքրման կայանների չթողարկում ոչ |

|                                  |  բավարար ներդրումների պատճառով   |

|                                  |- Միջհամայնքային տրանսպորտի թույլ |

|                                  |  զարգացվածություն ոչ բավարար     |

|                                  |  ներդրումների պատճառով           |

|                                  |- ճանապարհներին սողանքներ և       |

|                                  |  քարաթափումներ ռիսկ              |

|__________________________________|__________________________________|

|Ներքին արտադրանք և  եկամուտներ /  |Ներքին արտադրանք և  եկամուտներ /  |

|Հնարավորություններ                |Սպառնալիքներ                      |

|__________________________________|__________________________________|

|- Գյուղատնտեսության վրա հիմնված   |- Գյուղատնտեսական ժամանակակից     |

|  այլ արտադրությունների զարգացման |  տեխնոլոգիաների ներդրման համար   |

|  ներուժ                          |  ոլորտում տնտեսավարողների կողմից |

|- Ռուսաստանյան շուկայի            |  ներդրումների սուղ               |

|  հասանելիություն                 |  հնարավորությունների պահպանում   |

|- Գյուղատնտեսության մեջ մշակովի   |- Գյուղատնտեսական եկամուտների մեծ |

|  տարածքների ավելացման            |  կախվածություն եղանակային        |

|  հնարավորություն                 |  պայմաններից                     |

|- Գյուղատնտեսության ոլորտում      |- Շարունակական կախվածություն      |

|  ժամանակակից տեխնոլոգիաների      |  ավանդական գյուղատնտեսությունից  |

|  կիրառման հնարավորություն        |- Լեռնահանքային արդյունաբերական   |

|- Գյուղատնտեսական մթերքի          |  արտադրանքի միջազգային գների     |

|  վերամշակման ընդլայնման          |  անկայուն դինամիկա և  նվազման    |

|  հնարավորություն                 |  միտումներ                       |

|- Տնտեսական աճի կենտրոնների       |- Զբոսաշրջության կենտրոնացում     |

|  ձևավորում                       |  միջպետական ճանապարհի երկայնքով  |

|- Ինքնահոս տարբերակով ոռոգելի     |- Որոշ մարզերում գյուղատնտեսական  |

|  տարածքների ընդարձակման          |  նշանակության հողերի ցածր        |

|  հնարավորություն                 |  օգտագործում գնդակոծման տակ      |

|- Թեթև  արդյունաբերության         |  գտնվելու պատճառով               |

|  զարգացման համար մեծ ներուժի     |                                  |

|  առկայություն և  նախադրյալների   |                                  |

|  առկայություն                    |                                  |

|- Անասնապահության զարգացման համար |                                  |

|  ներուժ                          |                                  |

|__________________________________|__________________________________|

|Զբաղվածություն /                  |Զբաղվածություն/ Սպառնալիքներ      |

|Հնարավորություններ                |                                  |

|__________________________________|__________________________________|

|- Զբաղվածությունը խթանող պետական  |- Մրցունակ մասնագետների           |

|  քաղաքականության առկայություն    |  շարունակական արտագաղթը          |

|- Արտոնությունների օգտագործման    |- Գյուղատնտեսական զբաղվածության   |

|  դեպքում աշխատատեղերի ստեղծում   |  ցածր արդյունավետության          |

|  սահմանամերձ բնակավայրերում      |  պահպանում, նոր մեթոդների        |

|- Զբաղվածության ընդլայնում պետական|  ներդրման ձգձգում                |

|  աջակցությամբ                    |- Կրթական համակարգի և             |

|- Ինտենսիվ գյուղատնտեսության, ՏՏ  |  աշխատաշուկայի անհամապատասխան    |

|  ոլորտի, տուրիզմի, թեթև          |  մնալը                           |

|  արդյունաբերության և             |- Աշխատանքային միգրացիայի տեմպերի |

|  հանքարդյունաբերության ու        |  պահպանությունը                  |

|  վերամշակման արդյունաբերության   |- Հանքարդյունաբերության ոլորտի    |

|  մասնագետների պահանջարկ          |  անկայունության պահպանումը       |

|__________________________________|__________________________________|

|Տարածաշրջանային տնտեսության       |Տարածաշրջանային տնտեսության       |

|կառուցվածք, հիմնական ոլորտներ /   |կառուցվածք, հիմնական ոլորտներ /   |

|Հնարավորություններ                |Սպառնալիքներ                      |

|__________________________________|__________________________________|

|- Ինտենսիվ գյուղատնտեսության մեջ  |- Պաթոգենների ընդլայնումը, որը    |

|  ներդրումներ                     |  բացասական ազդեցություն է        |

|- Տուրիզմի զարգացման համար        |  ունենում գյուղատնտեսության      |

|  նախադրյալների ստեղծում (մատչելի |  զարգացման վրա                   |

|  օդային տրանսպորտ, ներդրումներ   |- Անասունների և  բույսերի         |

|  տուրիստական ենթակառուցվածքներում|  հիվանդությունների ներթափանցման  |

|  և  այլն)                        |  վտանգ                           |

|- Կառավարության աջակցություն      |- Հանքարդյունաբերության արտադրանքի|

|  ներդրումների ներգրավման համար   |  գների նվազում                   |

|- Բնական պաշարների շահագործման    |- Ներդրումների կրճատում ինտենսիվ  |

|  տեմպերի ավելացում               |  գյուղատնտեսության մեջ           |

|- Առկա չմշակվող կամ ցածր          |- Բնակլիմայական պայմանների        |

|  արդյունավետությամբ մշակվող      |  բացասական ազդեցություն          |

|  գյուղատնտեսական նշանակության    |  գյուղատնտեսության և             |

|  հողային ռեսուրսների մշակման     |  զբոսաշրջության ոլորտների վրա    |

|  ինտենսիվության բարձրացում       |- Պատերազմի վերսկսման դեպքում     |

|- էկոլոգիական գյուղատնտեսություն  |  օտարերկրյա ներդրումների ներհոսքի|

|  վարելու պայմանների առկայություն |  կտրուկ նվազում                  |

|- զբոսաշրջության տարբեր ձևերի     |- Ռիսկային գոտում                 |

|  զարգացման համար բարենպաստ       |  գյուղատնտեսության ծավալում      |

|  բնակլիմայական պայմանների        |- Տուրիզմի, ինտենսիվ              |

|  առկայություն                    |  գյուղատնտեսության և             |

|- Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների     |  հանքարդյունաբերության համատեղ   |

|  ոլորտի հետագա զարգացում         |  զարգացման ռիսկեր                |

|- վերականգնվող էներգետիկ          |                                  |

|  ռեսուրսների կիրառմամբ կայանների |                                  |

|  կառուցման համար բնակլիմայական   |                                  |

|  բարենպաստ պայմանների            |                                  |

|  առկայություն                    |                                  |

|__________________________________|__________________________________|

|Կրթություն, հետազոտում, մարդկային |Կրթություն, հետազոտում, մարդկային |

|կապիտալ / Հնարավորություններ      |կապիտալ / Սպառնալիքներ            |

|__________________________________|__________________________________|

|- Մայրաքաղաքի բարձրագույն         |- Կրթության բարեփոխումների        |

|  ուսումնական հաստատությունների   |  ուշացում, նոր ծրագրերի ներդրման |

|  հասանելիություն բնակչության     |  ուշացում                        |

|  համար                           |- Մրցունակ կրթությամբ կադրերի     |

|- Երիտասարդ կադրերի ինքնաիրացման  |  արտագաղթ                        |

|  հաստատությունների ստեղծում      |- Գյուղական համայնքներում         |

|  (ստեղծարար, ինովացիոն,          |  անհրաժեշտ կադրերի անբավարար     |

|  ռեսուրսային, ՏՏ կենտրոններ)     |  թվաքանակ                        |

|  ժամանակակից կրթության           |- Կրթության արդիականացմանն        |

|  պահանջներին համապատասխան        |  ուղղված ներդրումների պակաս,     |

|- ՏՏ ոլորտի խթանման ազգային       |- Բարձր տեխնոլոգիաների ոլորտում   |

|  կրթական քաղաքականության         |  որակավորում ունեցող մասնագետների|

|  առկայություն                    |  մեծ պահանջարկ տարածաշրջանից     |

|                                  |  դուրս` ուղեղների արտահոսք       |

|__________________________________|__________________________________|

|Սոցիալական ոլորտ /                |Սոցիալական ոլորտ /                |

|Հնարավորություններ                |Սպառնալիքներ                      |

|__________________________________|__________________________________|

|- Սոցիալական աջակցության և        |- Մարզերի և  տարածաշրջանների միջև |

|  պաշտպանության հասցեականության   |  զարգացման անհամաչափությունների  |

|  մեծացում                        |  խորացում                        |

|- Պատմամշակութային կոթողների,     |- Առողջապահության և  կրթության    |

|  տեսարժան վայրերի և  թանգարանների|  կենտրոնացման ավելացումը Երևան   |

|  առկայություն                    |  քաղաքում                        |

|- Սահմանափակ կարողություններով    |- Մշակույթի և  ֆիզիկական          |

|  անձանց նկատմամբ պետական         |  կուլտուրայի նկատմամբ բնակչության|

|  քաղաքականության առկայություն    |  հետաքրքրվածության նվազում       |

|                                  |- Տարեցտարի բժշկական սպասարկման   |

|                                  |  արդի տեխնոլոգիաներով իրականացման|

|                                  |  համար պահանջվող կապիտալ         |

|                                  |  ներդրումների ավելացում, որը     |

|                                  |  հագեցնում է նաև  ծառայության    |

|                                  |  վճարների ավելացմանը             |

|__________________________________|__________________________________|

|Բնապահպանական հարցեր, էներգետիկ   |Բնապահպանական հարցեր, էներգետիկ   |

|արդյունավետություն, կլիմայի       |արդյունավետություն, կլիմայի       |

|փոփոխություն / Հնարավորություններ |փոփոխություն / Սպառնալիքներ       |

|__________________________________|__________________________________|

|- էներգիայի էժան արտադրության     |- Ստորերկրյա ջրային պաշարների     |

|  հնարավորություն,                |  նվազման միտում                  |

|- Լավ հնարավորություններ          |- Կլիմայի փոփոխությունները` շոգ   |

|  վերականգնող էներգետիկ           |  ամառների և  խստաշունչ ձմեռների  |

|  ռեսուրսների կիրառմամբ           |  տևողության  ավելացում,          |

|  արտադրության համար (արևային,    |  տեղումների քանակի նվազում,      |

|  երկրաջերմային, կենսազանգվածի    |  երաշտների առաջացման             |

|  էներգիա)                        |  հնարավորությունների մեծացում    |

|- Հանրային և  բնակելի հատվածում   |  ՀԷԿ-երի աշխատանքային թույլատրված|

|  էներգախնայողության և            |  ռեժիմի խախտման ավելացումներ     |

|  էներգաարդյունավետության         |- Հանքարդյունաբերություն          |

|  միջոցառումների հնարավորություն  |  ինտենսիվացման դեպքում շրջակա    |

|- Մարզերում աղբավայրերի կառուցում,|  միջավայրի վրա բացասական         |

|- Էկոտուրիզմի զարգացման           |  ազդեցության աճ                  |

|  հնարավորություն                 |- Անտառային տարածքների սակավության|

|                                  |  պատճառով չորային կլիմա,         |

|                                  |- Լքված, դադարեցված հանքավայրերի  |

|                                  |  և  դրանց տարածքներում խախտված   |

|                                  |  հողերի ծավալների ավելացում      |

|                                  |- Երկրաշարժերի դեպքում            |

|                                  |  պոչամբարներից և                 |

|                                  |  արտադրություններից թունավոր     |

|                                  |  նյութերի շրջակա միջավայր        |

|                                  |  թափանցելու վտանգ                |

|__________________________________|__________________________________|

|Տարածաշրջանային և  տեղական        |Տարածաշրջանային և  տեղական        |

|զարգացման կարողություններ /       |զարգացման կարողություններ /       |

|Հնարավորություններ                |Սպառնալիքներ                      |

|__________________________________|__________________________________|

|- Մարզային և  տեղական             |- Փոքր համայնքների ֆինանսական     |

|  ինքնակառավարման մարմինների      |  հնարավորությունների նվազելը /   |

|  կարողությունների զարգացմանն     |  անփոփոխ մնալը                   |

|  ուղղված ծրագրերի շարունակական աճ|- Բնակչության արտագաղթի աճ        |

|- Համայնքների խոշորացումը` որպես  |- Համայնքների խոշորացման ծրագրի`  |

|  հնարավորություն առկա ռեսուրսների|  փորձարկված չլինելը              |

|  արդյունավետ օգտագործման համար   |                                  |

|__________________________________|__________________________________|

|Այլ հարցեր / Հնարավորություններ   |Այլ հարցեր / Սպառնալիքներ         |

|__________________________________|__________________________________|

|- Սահմանամերձ համայնքներում       | - Սահմանային հակամարտություն     |

|  արտոնությունների շնորհիվ կարող  |   Ադրբեջանի հետ                  |

|  են առաջանալ զարգացման նոր       |                                  |

|  հնարավորություններ              |                                  |

|- Բնության հատուկ պահպանվող       |                                  |

|  տարածքների համապատասխան         |                                  |

|  ՊՈԱԿ-ների և  հարակից համայնքների|                                  |

|  միջև  սերտ համագործակցություն`  |                                  |

|  գյուղական մթերքները պահպանվող   |                                  |

|  տարածքներ այցելող զբոսաշրջիկների|                                  |

|  շրջանում սպառելու և  եկամուտներ |                                  |

|  ստանալու ուղղությամբ            |                                  |

._____________________________________________________________________.

 

IV. ՄԱՐԶԱՅԻՆ ԳԵՐԱԿԱՅՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

 

74. Մարզային զարգացման ռազմավարության ներքոհիշյալ գերակայությունները նպաստում են ռազմավարական նպատակների իրականացմանը: Կարևորության առումով դրանք հաջորդում են ավելի վաղ ներկայացված գերակայություններին (գերակա խնդիրներ):

 

ԱՂՅՈՒՍԱԿ 66. ՀՀ ՄԱՐԶԵՐԻ ԳԵՐԱԿԱՅՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

 

._____________________________________________________________________.

|Բնական պայմաններ |«- Բնական աղետներից շրջակա միջավայրի և  բնական     |

|                 |ռեսուրսների պաշտպանություն                         |

|                 |- Բնության և  շրջակա միջավայրի վրա                 |

|                 |արդյունաբերության  վնասակար ազդեցության մեղմում և  |

|                 |էկոհամակարգերի  պահպանություն                      |

|                 |- Բնական ռեսուրսների արդյունավետ ու կայուն         |

|                 |օգտագործում և  բնության հատուկ պահպանվող տարածքների|

|                 |պահպանության ռեժիմի ապահովմանն աջակցություն        |

|_________________|___________________________________________________|

|Ժողովրդագրություն|- Բնական աճի խթանում                               |

|                 |- Արտագաղթի տեմպերի մեղմում                        |

|_________________|___________________________________________________|

|Քաղաքային        |- Արդյունաբերության զարգացում (մասնավորապես` թեթև  |

|զարգացում        |արդյունաբերություն, ՏՏ ոլորտ)                      |

|                 |- Քաղաքային ենթակառուցվածքների զարգացում, այդ      |

|                 |թվում` տուրիստական ենթակառուցվածքների              |

|                 |- Բնակֆոնդի արդյունավետ կառավարում                 |

|_________________|___________________________________________________|

|Տրանսպորտ,       |- Տրանսպորտային ենթակառուցվածքների զարգացում,      |

|հաղորդակցում և   |դիվերսիֆիկացում, այդ թվում` հասարակական տրանսպորտի |

|տեղեկատվական     |զարգացում, առանձնակի ուշադրություն դարձնելով       |

|տեխնոլոգիաներ    |զբոսաշրջության համար օգտագործվող տրանսպորտային     |

|                 |ենթակառուցվածքների վրա                             |

|_________________|___________________________________________________|

|Հանրային         |- Ջրամատակարարման և  ջրահեռացման համակարգերի և     |

|ենթակառուցվածքներ|դրանց կառավարման վիճակի բարելավում, այդ թվում`     |

|                 |քաղաքների կոյուղիների կեղտաջրերի մաքրման կայանների |

|                 |կառուցում/վիճակի բարելավում                        |

|                 |- Գազիֆիկացման մակարդակի բարձրացում                |

|                 |- Կոշտ կենցաղային թափոնների կառավարման բարելավում  |

|                 |- Միջմարզային, միջհամայնքային ճանապարհների         |

|                 |բարեկարգում                                        |

|                 |- Շրջակա միջավայրի աղտոտման կանխարգելմանը կամ      |

|                 |նվազեցմանն ուղղված միջոցառումներ և  մոնիթորինգի    |

|                 |համակարգի բարելավում, ներառյալ` հողերի             |

|                 |աղտոտվածության մոնիթորինգի համակարգի ներդրում      |

|_________________|___________________________________________________|

|Ներքին արտադրանք |- Փոքր և  միջին արդյունաբերական                    |

|և  եկամուտներ    |կազմակերպությունների գործունեության խրախուսում և   |

|                 |աջակցություն, զբոսաշրջության զարգացում             |

|_________________|___________________________________________________|

|Զբաղվածություն   |- Նոր աշխատատեղերի ստեղծում ոչ գյուղատնտեսական     |

|                 |ոլորտում, մասնավորապես` թեթև                       |

|                 |արդյունաբերությունում և  ՏՏ ոլորտում,              |

|                 |- Գործազրկության կրճատում, մասնավորապես կանանց և   |

|                 |երիտասարդության զբաղվածության աճ                   |

|                 |- Աջակցություն ՓՄՁ-ներին և  ինքնազբաղվածներին      |

|_________________|___________________________________________________|

|Մարզային         |- Գյուղատնտեսության արդյունավետության և            |

|տնտեսության      |մեքենայացման մակարդակի բարձրացում,                 |

|կառուցվածք,      |գյուղատնտեսության տեխնիկական վերազինում            |

|հիմնական ոլորտներ|(արդիականացում)                                    |

|                 |- Ինտենսիվ գյուղատնտեսության զարգացում             |

|                 |- Օրգանական գյուղատնտեսության զարգացում,           |

|                 |- Դիվերսիֆիկացված արդյունաբերության զարգացում,     |

|                 |տուրիզմի զարգացում և  երկրի ճանաչելիության աճ      |

|                 |- Նորարարությունների, ՏՏ ներդրում և  խթանում       |

|_________________|___________________________________________________|

|Կրթություն,      |- Մարզի շուկայի կարիքները բավարարող միջին          |

|մարդկային կապիտալ|մասնագիտական և  բարձրագույն կրթությամբ մասնագետների|

|                 |պատրաստում                                         |

|                 |- Ժամանակակից տեխնոլոգիաների, մասնավորապես` ՏՏ     |

|                 |ոլորտի մասնագիտական կրթության խթանում              |

|_________________|___________________________________________________|

|Սոցիալական ոլորտ |- Մարզում ծայրահեղ աղքատության մեղմում /           |

|                 |հաղթահարում                                        |

|                 |- Որակյալ առողջապահության հասանելիության ապահովում |

|                 |- Սոցիալական պաշտպանության համակարգի բարելավում    |

|_________________|___________________________________________________|

|Բնապահպանական    |- էներգախնայող և  վերականգնվող էներգետիկայի        |

|հարցեր, էներգետիկ|ոլորտներին վերաբերող համակարգերի ներդրում          |

|արդյունավետու-   |- Կոշտ կենցաղային թափոնների կառավարման բարելավում  |

|թյուն, կլիմայի   |- Բնության վրա արդյունաբերության ազդեցության       |

|փոփոխության հար- |մեղմացում, էկոհամակարգերի պահպանում մասնավորապես`  |

|մարվողականություն|ընդերքօգտագործման թափոնների փակված օբյեկտների,     |

|                 |լքված, դադարեցված հանքավայրերի և  դրանց            |

|                 |տարածքներում խախտված հողերի ռեկուլտիվացիա, օդային  |

|                 |և  ջրային ավազանների աղտոտման դեմ ուղղված          |

|                 |համապատասխան միջոցառումների իրականացում, հողի      |

|                 |աղտոտվածության ուսումնասիրություն և  մոնիթորինգի   |

|                 |իրականացում,                                       |

|                 |- Աղետների ռիսկի կառավարմանն ուղղված միջոցառումների|

|                 |իրականացում:                                       |

|_________________|___________________________________________________|

|Մարզային և       |- Մարզային և  տեղական մասնագետների, մարզային       |

|տեղական զարգացման|ռազմավարության իրականացման սուբյեկտների            |

|կարողություններ  |կարողությունների զարգացում                         |

|                 |- Համայնքների խոշորացման միջոցով համայնքային       |

|                 |կարողությունների զարգացում                         |

|                 |- Համայնքներում, այդ թվում` հեռավոր, ավելի կրթված  |

|                 |աշխատակազմերի ձևավորում                            |

|                 |- Մարզային և  տեղական շահագրգիռ կողմերի համակարգում|

|_________________|___________________________________________________|

|Այլ հարցեր       |- Սահմանամերձ և  հեռավոր համայնքների               |

|                 |պաշտպանվածության և  սոցիալ-տնտեսական պայմանների    |

|                 |բարելավում                                         |

|                 |- Բարձր լեռնային և  սահմանամերձ տարածքների համաչափ |

|                 |զարգացում                                          |

|                 |- Սպորտի մասսայականացում երիտասարդության շրջանում  |

._____________________________________________________________________.

 

----------------------------------------------------------------

ԻՐՏԵԿ - շարունակությունը հաջորդ մասերում

 

 

pin
ՀՀ կառավարություն
09.11.2017
N 47
Արձանագրային որոշում