ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՌՈՂՋԱՊԱՀՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱՐԱՐ
ՀՐԱՄԱՆ
28 օգոստոսի 2026 թվականի N 63-Ն
ԲԺԻՇԿ-ԿՈՍՄԵՏՈԼՈԳԻ ՄԱՍՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ԲՆՈՒԹԱԳԻՐԸ ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ
i
Հիմք ընդունելով «Բնակչության բժշկական օգնության և սպասարկման մասին» օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 35-րդ կետը և 31-րդ հոդվածի 1-ին մասի 9-րդ կետը.
Հրամայում եմ`
1. Հաստատել բժիշկ-կոսմետոլոգի մասնագիտական բնութագիրը` համաձայն հավելվածի:
2. Սույն հրամանն ուժի մեջ է մտնում պաշտոնական հրապարակմանը հաջորդող օրվանից:
28.08.2026 Ա. Ավանեսյան
Հավելված
Հայաստանի Հանրապետության
առողջապահության նախարարի
2026 թվականի օգոստոսի 28-ի
թիվ 63-Ն հրամանի
ԲԺԻՇԿ-ԿՈՍՄԵՏՈԼՈԳԻ ՄԱՍՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ԲՆՈՒԹԱԳԻՐ
1. ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԴՐՈՒՅԹՆԵՐ
1. Բժիշկ-կոսմետոլոգն իրականացնում է մասնագիտական գործունեություն բժշկական կոսմետոլոգիա մասնագիտությամբ` հիվանդանոցային, արտահիվանդանոցային պայմաններում, բժշկական օգնության և սպասարկման տրամադրման, բնակչության առողջության առաջնային պահպանման, առողջարանային և խնամքի ծառայությունների ապահովման և կազմակերպման ոլորտներում:
2. Բժիշկ-կոսմետոլոգ կարող է համարվել այն անձը, ով ունի բարձրագույն բժշկական կրթություն և բժշկի որակավորում, հետավարտական ուսումնառություն մաշկաբանություն և սեռավարակաբանության հիմնական մասնագիտությամբ (կլինիկական օրդինատուրա, ռեզիդենտուրա) և, այնուհետև, հետավարտական ուսումնառություն բժշկական կոսմետոլոգիա մասնագիտությամբ (կլինիկական օրդինատուրա) և ում կրթական փաստաթղթերը ճանաչվում են Հայաստանի Հանրապետության կողմից:
3. Բժիշկ-կոսմետոլոգը կարող է անցնել նեղ մասնագիտացում` համաձայն Հայաստանի Հանրապետության առողջապահության նախարարի 2025 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ 23-Ն հրամանի:
2. ՊԱՇՏՈՆԱԿԱՆ ԳՈՐԾԱՌՈՒՅԹՆԵՐԻ ԻՐԱԿԱՆԱՑՄԱՆ ՀՆԱՐԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
4. Բժիշկ-կոսմետոլոգն առողջապահության բնագավառում կարող է ստանձնել հետևյալ պաշտոնները.
1) Հիվանդանոցային բուժհաստատության բժիշկ-կոսմետոլոգ.
2) Առողջության առաջնային պահպանման ծառայության բժիշկ-կոսմետոլոգ.
3) Բուժական կոսմետոլոգիայի կամ էսթետիկ ծառայության բաժանմունքի վարիչ.
4) Բժշկական կոսմետոլոգիայի կենտրոնի մասնագետ.
5) Բժշկական կազմակերպության գործադիր մարմնի ղեկավար (տնօրեն, փոխտնօրեն)` օրենքով սահմանված կարգով:
3. ՄԱՍՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ԳԻՏԵԼԻՔՆԵՐ, ՈՒՆԱԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ԵՎ ՀՄՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
5. Մասնագիտական գիտելիքներ և ունակություններ. բժիշկ-կոսմետոլոգը պետք է.
1) Ունենա գիտելիքներ մաշկի, մազերի և եղունգների կառուցվածքի և ֆիզիոլոգիայի մասին.
2) Ունենա գիտելիքներ մաշկի ծերացման պրոցեսների և հակածերացման մեխանիզմների մասին.
3) Ունենա գիտելիքներ մաշկի իմունոլոգիական համակարգի և միկրոբիոմի մասին.
4) Ունենա գիտելիքներ դեմքի և մարմնի անատոմիայի, հատկապես անոթների և նյարդերի տոպոգրաֆիայի մասին.
5) Ունենա գիտելիքներ մաշկային լցանյութերի (ֆիլլերներ) բաղադրության մասին և տիրապետի դրանց կիրառման տեխնիկային.
6) Տիրապետի բոտուլինոտոքսին պարունակող պատրաստուկների կիրառման և ներարկման տեխնիկային.
7) Տիրապետի մաշկի շերտազատման` պիլինգների (քիմիական, մեխանիկական, լազերային) մեթոդներին և դրանց կիրառման ցուցումներին.
8) Ունենա գիտելիքներ ապարատային կոսմետոլոգիայի մեթոդների` լազերային, նանոֆրակցիոն, միկրոասեղային հղկման, RF-լիֆթինգի, ռադիոհաճախության, ուլտրաձայնային, ֆոտոթերապիա IPL և այլ տեխնոլոգիաների մասին.
9) Տիրապետի մեզոթերապիայի դեղամիջոցների կիրառմանը.
10) Ունենա գիտելիքներ պլազմոթերապիայի (PRP) մասին.
11) Տիրապետի թելերով լիֆթինգի մեթոդներին և տեխնիկաներին.
12) Ունենա գիտելիքներ կոսմետիկ միջոցների բաղադրության մասին.
13) Ունենա գիտելիքներ ցավազրկման մեթոդների մասին կոսմետոլոգիական ընթացակարգերում.
14) Ունենա գիտելիքներ բարդությունների կանխարգելման և կառավարման մասին կոսմետոլոգիական ընթացակարգերում.
15) Կարողանա ախտորոշել, կարգավորել և անհրաժեշտ բուժում կամ ընթացակարգեր նշանակել հետևյալ խնդիրների և հիվանդությունների ժամանակ.
ա. մաշկի ծերացման նշաններ` կնճիռներ, տուրգորի իջեցում, ֆոտոծերացում, տոնային /երանգային/ փոփոխություններ, առաձգականության նվազում.
բ. պիգմենտային խանգարումներ` մելազմա, հիպերպիգմենտացիա, հիպոպիգմենտացիա, խալեր, տարիքային խալեր, հետակնե.
գ. ակնե և հետակնե փոփոխություններ` տարբեր ծանրության ակնե, ռոզացեա, կոմեդոններ, հետակնե սպիներ, սեբորեա.
դ. անոթային պաթոլոգիաներ` տելեանգիէկտազիաներ, կուպերոզ, անգիոմաներ, վարիկոզ երակներ, անոթային ցանցեր.
ե. մազերի խնդիրներ` ալոպեցիա, հիրսուդիզմ, անցանկալի մազածածկույթ, մազերի նոսրացում, մազերի կառուցվածքի խախտումներ.
զ. հիպերհիդրոզ` ափերի, դեմքի, ներբանների և մարմնի տարբեր մասերի ավելորդ քրտնարտադրություն.
է. ճարպային հյուսվածքի խնդիրներ` ցելյուլիտ, լիպոդիստրոֆիա, տեղական ճարպային կուտակումներ.
ը. սպիներ` հիպերտրոֆիկ սպիներ, ատրոֆիկ սպիներ, կելոիդներ, ստրիաներ.
թ. ոչ մելանոմային մաշկային նորագոյացություններ` ակրոխորդոններ, սեբորեային կերատոզներ, ֆիբրոմաներ, լիպոմաներ.
ժ. դեմքի կոնտուրների ասիմետրիա և դեֆորմացիա` ծայրահեղ և կոնտուրների խանգարումներ, ինչպես նաև այտային հատվածների ծավալի կորստով և հյուսվածքային թուլությամբ.
ժա. հետվնասվածքային և հետվիրահատական վիճակներ` հյուսվածքների վերականգնում, ռեաբիլիտացիա, պլաստիկ վիրաբուժության հետևանքների կորեկցիա.
ժբ. մաշկի հյուսվածքի որակի նվազում` չորություն, թուլություն, անհարթություն, խոռոչներ, ընդարձակված ծակոտիներ.
ժգ. եղունգների և ձեռքի մաշկի էսթետիկ խնդիրներ` օնիխոդիստրոֆիաներ, պարոնիխիաներ, անհարթություններ.
ժդ. մարմնի կոնտուրավորում և ոչ վիրաբուժական շտկում` լիպոլիզ, բոդի-կոնտուրինգ, մկանային տոնուսի բարելավում.
ժե. ներդերմալ նորագոյացություններ` աթերոմաներ, կիստեր, սեբորեային հիպերպլազիա, սիրինգոմաներ.
16) Անվտանգ կերպով կարողանա իրականացնել հետևյալ ընթացակարգերն ու մեթոդները.
ա. ներարկային կոսմետոլոգիա` բոտուլինոթերապիա (բոտոքս), կոնտուրային պլաստիկա լցանյութերով` ֆիլլերներ (հիալուրոնաթթուների, հիդրոքսիապատիտի, պոլիլակտիկական թթվի և այլ լցանյութերի կիրառում), լիպոլիտիկ նյութերի ներարկումներ, մեզոթերապիա, բիոռեվիտալիզացիա, բիոռեմոդելավորում.
բ. քիմիական պիլինգներ` մակերեսային, միջին և խորը քիմիական պիլինգներ եռքլորքացախաթթու (TCA), գլիկոլաթթվի, սալիցիլաթթվի, ռետինոլի, Ջեսներ (Jessner) լուծույթի և այլ քիմիական նյութերի օգտագործմամբ.
գ. լազերային և լուսային թերապիաներ` լազերային ռեսուրֆեյսինգ (ablative և non-ablative), ֆրակցիոն լազերային թերապիա, ֆոտոթերապիա IPL, լազերային մազաթափում, լազերային պիգմենտների հեռացում, անոթային լազերային թերապիա.
դ. ռադիոհաճախությամբ ընթացակարգեր` RF լիֆթինգ, միկրոբարձրություն RF, բիպոլյար և մուլտիպոլյար RF, ֆրակցիոն RF միկրոբարձրություն.
ե. ուլտրաձայնային` Հայֆու (HIFU) թերապիա, ուլտրաձայնային լիֆթինգ, կավիտացիա, ուլտրաֆոնոֆորեզ.
զ. միկրոբարձրացում` մեխանիկական միկրոբարձրացում, դերմաբրազիա, դերմապլանինգ.
է. թելային լիֆթինգ` քայքայվող և ոչ քայքայվող թելերի տեղադրում դեմքի և մարմնի տարբեր հատվածներում.
ը. պլազմոթերապիա (PRP) (պլազմա հարուստ թրոմբոցիտներով) ներարկումներ.
թ. կրիոթերապիա` հեղուկ ազոտի կիրառում բարորակ նորագոյացությունների հեռացման համար.
ժ. էլեկտրովիրաբուժական մեթոդներ` էլեկտրոկոագուլյացիա, էլեկտրոհատում, էլեկտրոէպիլյացիա.
ժա. մաշկի պիլինգներ` մեխանիկական, էնզիմատիկ, աղային, գազա-հեղուկ պիլինգներ.
ժբ. մաշկի ախտորոշիչ մեթոդներ` դերմատոսկոպիա, pH-մետրիա, սեբոմետրիա, կորնեոմետրիա, մելանոմետրիա, ուլտրամանուշակագույն (UV) ախտորոշում.
ժգ. կոսմետիկ դեղամիջոցների` հակածերացնող, լուսավորող, խոնավացնող, սնուցող, խնամքի ընտրություն և նշանակում.
ժդ. բարդությունների կանխարգելում և կառավարում` ալերգիկ ռեակցիաների, ինֆեկցիաների, նեկրոզների, հյուսվածքային վնասումների, անոթային խանգարումների, հիպերպիգմենտացիայի և այլ անցանկալի հետևանքների կանխարգելում և բուժում:
6. Մասնագիտական հմտություններ. բժիշկ-կոսմետոլոգը պետք է.
1) Տիրապետի որակի կառավարման համակարգի ներդրման հիմունքներին.
2) Իմանա որակի կառավարման միջազգային չափորոշիչները.
3) Կիրառի որակի հսկման մեթոդներ.
4) Մշակի և ներդնի որակի բարելավման ծրագրեր.
5) Իրականացնի որակի ցուցանիշների մոնիտորինգ.
6) Տիրապետի հետևյալ փաստաթղթերի վարման կանոններին.
ա. բժշկական քարտեր և պատմագրեր.
բ. ամբուլատոր քարտեր.
գ. հաշվետվություններ և վիճակագրական ձևեր.
դ. տեղեկացված համաձայնության ձևեր և պայմանագրեր.
ե. ընթացակարգերի արձանագրություններ և ֆոտոփաստաթղթավարում.
զ. աշխատանքային ընթացակարգեր և արձանագրություններ.
է. բուժման սխեմաներ և ալգորիթմներ.
ը. դեղորայքի և դեղպատրաստուկների հաշվառման փաստաթղթեր:
7) Իմանա սանիտարահամաճարակային անվտանգության կանոնները, այդ թվում.
ա. տիրապետի վարակիչ հիվանդությունների կանխարգելման սկզբունքներին.
բ. իմանա ախտահանման և մանրէազերծման կանոնները կոսմետոլոգիական ընթացակարգերում.
գ. կիրառի անձնական և հիվանդի պաշտպանության միջոցներ.
դ. տիրապետի բժշկական թափոնների կառավարման կանոններին.
ե. իրականացնի հակահամաճարակային միջոցառումներ:
8) Տիրապետի բժշկական սարքավորումների և կոսմետոլոգիական ապարատների շահագործման կանոններին, այդ թվում.
ա. իմանա բժշկական սարքավորումների տեխնիկական անվտանգության կանոնները.
բ. կատարի բժշկական սարքավորումների ամենօրյա խնամք և մաքրում.
գ. իրականացնի բժշկական սարքավորումների պարբերական ստուգումներ.
դ. վարի բժշկական սարքավորումների տեխնիկական փաստաթղթերը և սպասարկման գրանցամատյան:
9) Իրականացնի հետազոտական գործունեություն` կիրառելով ապացուցողական բժշկության սկզբունքները:
10) Տիրապետի արտակարգ իրավիճակներում գործելու հմտություններին, այդ թվում, առաջին բուժօգնության սկզբունքներին, անաֆիլակտիկ շոկի, անգիոնևրոտիկ այտուցի, ուշագնացության (վազովագալ սինկոպե) և այլ արտակարգ վիճակների կառավարման սկզբունքներին:
4. ԱՅԼ ՀՄՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
7. Բժիշկ-կոսմետոլոգը պետք է ունենա.
1) Հաղորդակցման հմտություններ հիվանդների հետ, ներառյալ հոգեբանական աջակցության տրամադրման կարողություն.
2) Վեճերի և բարդ իրավիճակների լուծման հմտություններ.
3) Բժշկական օգնության ու սպասարկման ոլորտի օրենսդրության իմացություն:
5. ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ՈՒՆԱԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
8. Բուժաշխատողի մասնագիտական էթիկայի կանոնների իմացություն. բժիշկ-կոսմետոլոգը պետք է տիրապետի բուժաշխատողի մասնագիտական էթիկայի կանոններին` համաձայն Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2022 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ 182-Ն որոշման:
9. Տեխնիկական հմտություններ.
Բժիշկ-կոսմետոլոգը պետք է կարողանա.
1) Տիրապետել տեղեկատվական և հաղորդակցման տեխնոլոգիաների հիմունքներին` իր մասնագիտական գործունեությունում այն օգտագործելու նպատակով.
2) Պահպանել տեղեկատվական անվտանգության կանոնները.
3) Իրականացնել բժշկա-վիճակագրական տեղեկատվության վերլուծություն.
4) Կատարել համապատասխան բժշկական փաստաթղթավարում և ֆոտոփաստաթղթավարում.
5) Տիրապետել թվային առողջապահության հիմունքներին.
6) Աշխատել բժշկական սարքավորումների և կոսմետոլոգիական ապարատների հետ:
6. ՄԻՋԴԻՍՑԻՊԼԻՆԱՐ ՀԱՄԱԳՈՐԾԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ, ԹԻՄԱՅԻՆ ԱՇԽԱՏԱՆՔԻ ՀՄՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ԵՎ ԱՌԱՋՆՈՐԴՈՒԹՅՈՒՆ
10. Բժիշկ-կոսմետոլոգը պետք է կարողանա.
1) Իրականացնել թիմային աշխատանք և առաջնորդություն.
2) Համագործակցել ոլորտի այլ մասնագետների` մաշկաբանների, պլաստիկ վիրաբույժների, էնդոկրինոլոգների, սննդաբանների, հոգեբանների և այլ մասնագետների հետ` համալիր մոտեցում ապահովելու նպատակով:
7. ԲԺԻՇԿ-ԿՈՍՄԵՏՈԼՈԳԻ ԻՐԱՎՈՒՆՔՆԵՐԸ ԵՎ ՊԱՐՏԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ
11. Բժիշկ-կոսմետոլոգն իր աշխատանքային գործունեության ընթացքում պետք է ղեկավարվի «Բնակչության բժշկական օգնության և սպասարկման մասին» օրենքով սահմանված բուժաշխատողների իրավունքներով և պարտականություններով:
8. ԿՈՄՊԵՏԵՆՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՄԱԿԱՐԴԱԿՆԵՐԸ ԲԺՇԿԱԿԱՆ ԿՈՍՄԵՏՈԼՈԳԻԱ ՄԱՍՆԱԳԻՏՈՒԹՅԱՄԲ ՀԵՏԱՎԱՐՏԱԿԱՆ ՈՒՍՈՒՄՆԱՌՈՒԹՅԱՆ (ԿԼԻՆԻԿԱԿԱՆ ՕՐԴԻՆԱՏՈՒՐԱ) ԸՆԹԱՑՔՈՒՄ
12. Մասնագիտական ուսումնառության (կլինիկական օրդինատուրա) ընթացքում ախտորոշիչ և բուժական կոմպետենտությունների մակարդակները ցույց են տալիս ուսումնառողի ժամանակի կառավարման, խնդիրների լուծման և առանց մշտական հսկողության կամ առաջնորդության ինքնուրույն մասնագիտական գործունեությունն իրականացնելու պատրաստակամությունն ու կարողությունն` ըստ Աղյուսակի:
13. Ախտորոշիչ և բուժական կոմպետենտությունների մակարդակներ են.
1) Մակարդակ 1. Օպտիմալ ախտորոշման կամ բուժական մեթոդի ընտրության և դրա արդյունքների ճիշտ մեկնաբանման կամ հետազոտության և բուժման հետագա մարտավարությունը որոշելու փորձ: Այս մակարդակը չի ենթադրում միջամտության ինքնուրույն կատարում, սակայն ընթացակարգին մասնակցելը կարող է օգտակար լինել:
2) Մակարդակ 2. Բացի 1-ին մակարդակից նաև, գործնական հմտություններ են պահանջվում (բայց ոչ որպես անկախ մասնագետ): Ղեկավարի հսկողության և ղեկավարության ներքո հատուկ ընթացակարգերին աջակցելու փորձը պարտադիր է: Այս մակարդակը ենթադրում է նաև որոշ միջամտություններ ինքնուրույն կատարելու ունակություն, բայց ստանդարտ ցուցումների համար և ոչ բարդ իրավիճակներում:
3) Մակարդակ 3. Բացի 2-րդ մակարդակից նաև, անհրաժեշտ է ինքնուրույն որոշել ցուցումները, կատարել ընթացակարգը, մեկնաբանել դրա արդյունքները և կառավարել հնարավոր բարդությունները (իր ղեկավար բժիշկ մասնագետի հսկողությամբ):
._____________________________________________________________________.
|Բժշկական միջամտություն |Կոմպետենտության |Կոմպետենտության|
| |աստիճան |մակարդակ |
|_______________________________|_____________________|_______________|
|1. Իրականացվող բոլոր բժշկական |Դիտորդ | 1 |
|միջամտությունների դիտորդ | | |
|կլինիկական օրդինատոր, ռեզիդենտ | | |
|_______________________________|_____________________|_______________|
|2. Իրականացվող բոլոր բժշկական |Ոչ լիարժեք կամ | 2 |
|միջամտություններին հսկողության |մասնակի | |
|ներքո մասնակից կլինիկական |կոմպետենտություն | |
|օրդինատոր, ռեզիդենտ | | |
|_______________________________|_____________________|_______________|
|3. Իրականացվող բոլոր բժշկական |Լիարժեք | 3 |
|միջամտությունները հսկողության |կոմպետենտություն | |
|ներքո ինքնուրույն կատարող | | |
|կլինիկական օրդինատոր, ռեզիդենտ | | |
._____________________________________________________________________.
Պաշտոնական հրապարակման օրը` 3 սեպտեմբերի 2026 թվական: