Սեղմել Esc փակելու համար:
«ՏՆՏԵՍԱԿԱՆ ՄՐՑԱԿՑՈՒԹՅԱՆ ՊԱՇՏՊԱՆՈՒԹՅԱՆ...
Քարտային տվյալներ

Տեսակ
Գործում է
Ընդունող մարմին
Ընդունման ամսաթիվ
Համար

ՈՒժի մեջ մտնելու ամսաթիվ
ՈՒժը կորցնելու ամսաթիվ
Ընդունման վայր
Սկզբնաղբյուր

Ժամանակագրական տարբերակ Փոփոխություն կատարող ակտ

Որոնում:
Բովանդակություն

Հղում իրավական ակտի ընտրված դրույթին X
irtek_logo
 

«ՏՆՏԵՍԱԿԱՆ ՄՐՑԱԿՑՈՒԹՅԱՆ ՊԱՇՏՊԱՆՈՒԹՅԱՆ ՄԱՍԻՆ» ՀՀ ՕՐԵՆՔԻ 28-ՐԴ ՀՈԴՎԱԾԻ 2-ՐԴ ՄԱՍԻ, ...

 

 

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

 

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

 

    ՀՀ վարչական վերաքննիչ                Վարչական գործ

    դատարանի որոշում                     թիվ ՎԴ/0807/05/16

    Վարչական գործ թիվ ՎԴ/0807/05/16      2019 թ.

Նախագահող դատավոր` Ա. Աբովյան

    Դատավորներ`        Ա. Բաբայան

                       Ա. Սարգսյան

 

Հայաստանի Հանրապետության վճռաբեկ դատարանի քաղաքացիական և վարչական

պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան) հետևյալ կազմով`

(2-րդ մաս)

 

4. Հատուկ կարծիքի հիմնավորումները.

Թե՛ 2005 թվականի փոփոխություններով և թե՛ 2015 թվականի փոփոխություններով ՀՀ Սահմանադրության 1-ին հոդվածով Հայաստանի Հանրապետությունը հռչակվել է իրավական պետություն:

2005 թվականի փոփոխություններով ՀՀ Սահմանադրության 5-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմիններն ու պաշտոնատար անձինք իրավասու են կատարելու միայն այնպիսի գործողություններ, որոնց համար լիազորված են Սահմանադրությամբ կամ օրենքներով:

Համանման իրավակարգավորում է ամրագրված նաև 2015 թվականի փոփոխություններով ՀՀ Սահմանադրության 6-րդ հոդվածի 1-ին մասով:

«Վարչարարության հիմունքների և վարչական վարույթի մասին» ՀՀ օրենքի 4-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վարչական մարմինները պարտավոր են հետևել օրենքների պահպանմանը: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` վարչական մարմինների լիազորությունները սահմանվում են օրենքով կամ օրենքով նախատեսված դեպքերում` իրավական այլ ակտերով:

«Վարչարարության հիմունքների և վարչական վարույթի մասին» ՀՀ օրենքի 19-րդ հոդվածի համաձայն` վարչական վարույթը վարչական մարմնի` վարչական ակտ ընդունելուն ուղղված գործունեությունն է:

«Վարչարարության հիմունքների և վարչական վարույթի մասին» ՀՀ օրենքի 20-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վարչական վարույթը բաղկացած է միմյանց փոխկապակցված` վարույթի հարուցման, ընթացիկ և եզրափակիչ փուլերից: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` վարչական վարույթը հարուցվում է անձի (անձանց) դիմումի կամ վարչական մարմնի նախաձեռնության հիման վրա (հարուցման փուլ): Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` դիմումին կամ վարչական մարմնի նախաձեռնությանը համապատասխան իրականացվում են վարչական գործի քննարկման հետ կապված` նույն օրենքով նախատեսված գործառույթները (ընթացիկ փուլ): Նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` վարչական վարույթը եզրափակվում է վարչական ակտի ընդունմամբ (եզրափակիչ փուլ):

Գտնում եմ, որ իրավական պետությունում վարչական մարմիններն իրենց գործունեությունում «ազատ» չեն, այլ կապակցված են իրավունքով և օրենքով, ինչը դրսևորվում է նաև օրենքի գերակայությամբ (վարչական մարմնի ոչ մի իրավական ակտ, գործողություն կամ անգործություն չպետք է հակասի օրենքին) և օրենքի վերապահմամբ (վարչական մարմինը որևէ լիազորություն իրականացնելու համար պետք է լիազորված լինի օրենքով): Վարչարարություն իրականացնող բոլոր մարմինները պարտավոր են պահպանել վարչարարության հիմնարար սկզբունքները, որոնք իրենց ամրագրումն են ստացել «Վարչարարության հիմունքների և վարչական վարույթի մասին» ՀՀ օրենքի 2-րդ գլխում (հոդվածներ 4-12): Դրանցից առավել մեծ նշանակությամբ, թերևս, առանձնանում է նշված օրենքի 4-րդ հոդվածում ամրագրված` վարչարարության օրինականության սկզբունքը: Այն իրավական պետության հիմնաքարերից մեկն է: Եթե վարչական մարմինները գործում են ոչ թե իրավաչափորեն, այլ կամայականորեն, ապա մյուս սկզբունքների պահպանումն այլևս իմաստազրկվում է:

ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր նախկին որոշումներում անդրադառնալով օրինականության սկզբունքին` նշել է, որ այս սկզբունքն ուղղակիորեն պահանջում է, որ պետական մարմինների ու պաշտոնատար անձանց գործունեությունը հիմնված լինի Սահմանադրության և օրենքի վրա. այլ խոսքով` Սահմանադրությունը կամ օրենքը պետք է լիազորի պետական մարմնին գործելու կամ չգործելու: Օրինականության սկզբունքը բացառիկ կարևոր նշանակություն ունի հատկապես այն ժամանակ, երբ պետական մարմիններն առնչվում են մասնավոր անձանց հիմնական իրավունքների հետ (տե՛ս, «Ինեկոբանկ» ՓԲԸ-ն ընդդեմ ՀՀ արդարադատության նախարարության դատական ակտերի հարկադիր կատարումն ապահովող ծառայության թիվ ՎԴ/2127/05/11 վարչական գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 18.07.2014 թվականի որոշումը):

Մեկ այլ որոշմամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ «Վարչարարության հիմունքների և վարչական վարույթի մասին» ՀՀ օրենքի 4-րդ հոդվածի 2-րդ մասով օրենսդիրը նախատեսել է օրինականության ենթասկզբունք հանդիսացող օրենքի վերապահումը: Օրենքի վերապահում նշանակում է, որ վարչական մարմինը որևէ գործողություն իրականացնելու համար պետք է լիազորված լինի օրենքով կամ օրենքով նախատեսված դեպքում` նաև այլ իրավական ակտով (տե՛ս, ՀՀ ֆինանսների նախարարության Կապանի տարածքային հարկային տեսչությունն ընդդեմ «Վարդանի Զարթոնքը» ՍՊԸ-ի թիվ ՎԴ/11193/05/13 վարչական գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 27.11.2015 թվականի որոշումը):

ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր որոշումներից մեկում գտել է, որ վարչական վարույթը մի գործընթաց է, որը կարող է բաղկացած լինել մի քանի փուլերից, և այդ բոլոր փուլերը հետապնդում են միասնական նպատակ, այն է` վարչական ակտի ընդունումը (տե՛ս, ՀՀ կառավարությանն առընթեր հարկային պետական ծառայության հանքարտադրողների ոլորտային հարկային տեսչությունն ընդդեմ «Գևորգ-Ա» ՍՊԸ-ի թիվ 3-918(ՏԴ) գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 06.07.2007 թվականի որոշումը):

Մեկ այլ որոշմամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նշել է, որ Հայաստանի Հանրապետության իրավական համակարգում վարչական ակտն ընդունվում է վարչական մարմնի հատուկ գործունեության արդյունքում, որը կոչվում է վարչական վարույթ: Օրենսդիրը, «Վարչարարության հիմունքների և վարչական վարույթի մասին» ՀՀ օրենքում սպառիչ կերպով թվարկել է վարչական վարույթի հարուցման համար հիմք հանդիսացող հանգամանքները. դրանք են` (1) ֆիզիկական և իրավաբանական անձանց դիմումը կամ բողոքը և (2) վարչական մարմնի նախաձեռնությունը: Ընդ որում, «Վարչարարության հիմունքների և վարչական վարույթի մասին» ՀՀ օրենքի 34-րդ հոդվածի համաձայն` վարչական մարմնի նախաձեռնությամբ վարչական վարույթի հարուցումը կարող է տեղի ունենալ միայն օրենքով վարչական մարմնին համապատասխան վարչական ակտ ընդունելու իմպերատիվ կամ հայեցողական լիազորություն վերապահված լինելու դեպքում: Իրացնելով իր այդ լիազորությունը` վարչական մարմինը հարուցում է վարչական վարույթ, որը եզրափակվում է վարչական ակտի ընդունմամբ (տե՛ս, ՀՀ կառավարությանն առընթեր պետական եկամուտների կոմիտեն ընդդեմ «Էդ-Վան» ՍՊԸ-ի թիվ ՎԴ/0883/05/16 վարչական գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 07.04.2018 թվականի որոշումը):

Հարկ եմ համարում արձանագրել, որ վարչական գործի քննարկման հետ կապված բոլոր գործառույթները վարչական մարմինն իրականացնում է վարչական վարույթի ընթացիկ փուլում` ձեռնարկելով անհրաժեշտ ու համարժեք միջոցներ գործի փաստական հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննարկումն ապահովելու, այդ թվում` վարույթի մասնակիցների օգտին առկա հանգամանքները բացահայտելու ուղղությամբ:

«Վարչարարության հիմունքների և վարչական վարույթի մասին» ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` առանձին տեսակի վարչական վարույթների առանձնահատկությունները սահմանվում են օրենքներով և Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերով:

ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, նախկին որոշումներում անդրադառնալով վերոգրյալ իրավանորմի մեկնաբանությանը, արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ դրանում ամրագրված իրավակարգավորումը բնավ չի բացառում առանձին տեսակի վարչական վարույթների նկատմամբ «Վարչարարության հիմունքների և վարչական վարույթի մասին» ՀՀ օրենքի կիրառումը, հատկապես այն հարաբերությունների մասով, որոնք իրենց կարգավորումը չեն ստացել հատուկ օրենքներում կամ Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերում (տե՛ս, Սարգիս Խարիկյանն ընդդեմ Երևանի քաղաքապետարանի և ՀՀ կառավարությանն առընթեր անշարժ գույքի կադաստրի պետական կոմիտեի թիվ ՎԴ/12466/05/13 վարչական գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 22.07.2016 թվականի որոշումը):

Վերոգրյալից ելնելով` գտնում եմ, որ վարչական մարմինների կողմից իրականացվող վարչական վարույթն ու դրա արդյունքում ընդունվող վարչական ակտը պետք է համապատասխանեն ինչպես «Վարչարարության հիմունքների և վարչական վարույթի մասին» ՀՀ օրենքի, այնպես էլ` կոնկրետ հարաբերությունները կարգավորող առանձին տեսակի վարչական վարույթի առանձնահատկությունները սահմանող իրավական ակտերի պահանջներին:

«Տնտեսական մրցակցության պաշտպանության մասին» ՀՀ օրենքի իրավակարգավորումները նպատակաուղղված են Հայաստանի Հանրապետությունում ազատ տնտեսական մրցակցության վրա հիմնված շուկայական տնտեսության բնականոն կենսագործունեության ապահովմանը և տարածվում են տնտեսվարող սուբյեկտների այն գործողությունների կամ վարքագծի վրա, որոնք հանգեցնում են կամ կարող են հանգեցնել ապրանքների իրացման կամ ձեռքբերման առավել նպաստավոր պայմանների ապահովմանն ուղղված տնտեսական գործունեության սահմանափակմանը, կանխմանը, արգելմանը կամ անբարեխիղճ մրցակցության գործողությանը (տե՛ս, «Նատալի Ֆարմ» ՍՊԸ-ն ընդդեմ ՀՀ տնտեսական մրցակցության պաշտպանության պետական հանձնաժողովի թիվ ՎԴ/6329/05/12 վարչական գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 22.04.2016 թվականի որոշումը):

«Տնտեսական մրցակցության պաշտպանության մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված են Հանձնաժողովի կողմից իրականացվող վարչական վարույթի որոշ առանձնահատկություններ: Հետևաբար «Վարչարարության հիմունքների և վարչական վարույթի մասին» ՀՀ օրենքի ընդհանուր դրույթները կիրառելի են վերոգրյալ իրավահարաբերությունների նկատմամբ միայն «Տնտեսական մրցակցության պաշտպանության մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված վարույթի առանձնահատկությունների հաշվառմամբ: Այլ կերպ ասած` «Տնտեսական մրցակցության պաշտպանության մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված կարգով իրականացված վարչական վարույթի ընթացքում «Վարչարարության հիմունքների և վարչական վարույթի մասին» ՀՀ օրենքը կիրառելի է միայն այն հարաբերությունների մասով, որոնք «Տնտեսական մրցակցության պաշտպանության մասին» ՀՀ օրենքով կարգավորված են մասամբ կամ առհասարակ կարգավորված չեն:

«Տնտեսական մրցակցության պաշտպանության մասին» ՀՀ օրենքի 19-րդ հոդվածի 1-ին մասի «ա» կետի համաձայն` Հանձնաժողովն իրավունք ունի ընդունելու որոշումներ (...) վարչական վարույթ հարուցելու (...), տնտեսվարող սուբյեկտներին և նրանց պաշտոնատար անձանց, պետական մարմինների պաշտոնատար անձանց նույն օրենքի խախտման համար պատասխանատվության ենթարկելու (...) վերաբերյալ:

«Տնտեսական մրցակցության պաշտպանության մասին» ՀՀ օրենքի 30-րդ հոդվածի 10-րդ մասի համաձայն` Հանձնաժողովի կողմից վարչական վարույթի իրականացման առավելագույն ժամկետը 90 օր է:

«Տնտեսական մրցակցության պաշտպանության մասին» ՀՀ օրենքի 28-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` Հանձնաժողովի նախագահի գրության կամ Հանձնաժողովի որոշման կամ օրենսդրությամբ սահմանված պահանջի հիման վրա տնտեսվարող սուբյեկտները պարտավոր են սահմանված ժամկետում ներկայացնել օրենքով նախատեսված` Հանձնաժողովի լիազորությունների իրականացման համար անհրաժեշտ փաստաթղթեր և այլ տեղեկատվություն:

«Տնտեսական մրցակցության պաշտպանության մասին» ՀՀ օրենքի 31-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` նույն օրենքի խախտման դեպքում Հանձնաժողովն իրավասու է իր որոշմամբ տալու նախազգուշացում կամ նշանակելու տուգանք:

«Տնտեսական մրցակցության պաշտպանության մասին» ՀՀ օրենքի 36-րդ հոդվածի 7-րդ մասի համաձայն` տնտեսվարող սուբյեկտի կողմից Հանձնաժողովի նախագահի գրությամբ կամ Հանձնաժողովի որոշմամբ կամ օրենսդրությամբ սահմանված փաստաթղթեր կամ այլ տեղեկատվություն սահմանված ժամկետում չներկայացնելու կամ ոչ հավաստի կամ ոչ ամբողջական տեղեկություններ ներկայացնելու համար նշանակվող տուգանքի չափը կազմում է մինչև հինգ միլիոն դրամ:

Այսպիսով, պետք է նշել, որ նպատակ ունենալով ապահովել օրենքի պահանջների անշեղորեն կատարումը` Հանձնաժողովն իրավունք ունի հնարավոր կամ փաստացի խախտման վերաբերյալ հարուցել վարչական վարույթ և նույն վարչական վարույթի շրջանակներում տնտեսվարող սուբյեկտից պահանջել իր լիազորությունների իրականացման համար անհրաժեշտ փաստաթղթեր կամ այլ տեղեկատվություն, իսկ տնտեսվարող սուբյեկտը պարտավոր է սահմանված ժամկետում և նշված ծավալով ներկայացնել վերոնշյալ տեղեկությունները: Ընդ որում, Հանձնաժողովի այդ պահանջը չկատարելը կամ ոչ պատշաճ կատարելն առաջացնում է «Տնտեսական մրցակցության պաշտպանության մասին» ՀՀ օրենքով նախատեսված պատասխանատվություն:

Այնուհանդերձ, տնտեսվարող սուբյեկտից տեղեկություններ պահանջելու լիազորությունը Հանձնաժողովի համար պետք է հանդիսանա ոչ թե տնտեսվարող սուբյեկտին պատասխանատվության ենթարկելու, այլ` հարուցված վարչական վարույթն օրենքով սահմանված կարգով եզրափակելու միջոց: Այդ իսկ պատճառով օրենսդիրը նախատեսել է վարչական վարույթի կասեցման հնարավորություն` Հանձնաժողով փաստաթղթեր կամ այլ տեղեկատվություն չներկայացնելու կամ ոչ հավաստի կամ ոչ ամբողջական տեղեկություններ ներկայացնելու դեպքում վարչական վարույթի իրականացմանը խոչընդոտող հանգամանքները վերացնելու համար:

Այսպես` «Տնտեսական մրցակցության պաշտպանության մասին» ՀՀ օրենքի 30-րդ հոդվածի 11-րդ մասի համաձայն` հարուցված վարչական վարույթի իրականացման ժամկետի ընթացքը կարող է կասեցվել տնտեսվարող սուբյեկտի, վերջինիս պաշտոնատար անձի կամ իրավասու այլ աշխատակցի բացակայության պատճառով նույն օրենքով նախատեսված թղթակցությունը հանձնելու անհնարինության, Հանձնաժողով փաստաթղթեր կամ այլ տեղեկատվություն չներկայացնելու կամ ոչ հավաստի կամ ոչ ամբողջական տեղեկություններ ներկայացնելու կամ վարույթի իրականացմանն այլ կերպ խոչընդոտելու կամ վարչական վարույթի իրականացումն անհնար դարձնող այլ հանգամանքների առկայության դեպքում: Վարչական վարույթը վերսկսվում է նույն մասով նախատեսված հանգամանքների վերացումից հետո:

«Տնտեսական մրցակցության պաշտպանության մասին» ՀՀ օրենքի 30-րդ հոդվածի 11-րդ մասի իրավակարգավորման համաձայն` հարուցված վարչական վարույթի իրականացման ժամկետի ընթացքի կասեցման հիմք կարող են հանդիսանալ հետևյալ հանգամանքները.

ա. տնտեսավարող սուբյեկտի, վերջինիս պաշտոնատար անձի կամ իրավասու այլ աշխատակցի բացակայության պատճառով նույն օրենքով նախատեսված թղթակցությունը հանձնելու անհնարինությունը,

բ. Հանձնաժողով փաստաթղթեր կամ այլ տեղեկատվություն չներկայացնելը կամ ոչ հավաստի կամ ոչ ամբողջական տեղեկություններ ներկայացնելը կամ վարույթի իրականացմանն այլ կերպ խոչընդոտելը,

գ. վարչական վարույթի իրականացումն անհնար դարձնող այլ հանգամանքների առկայությունը:

Նշված իրավակարգավորման սահմանմամբ օրենսդիրը բացառել է վարչական մարմնի կողմից վարչական վարույթի ընթացիկ փուլի կամայական, ոչ անհրաժեշտ, մասնավորապես` վարչական վարույթի արդյունքում ընդունվելիք վարչական ակտով լուծման ենթակա հարցի հետ առնչություն չունեցող հանգամանքների պարզման նպատակով վարչական վարույթի ընթացքի կասեցման հնարավորությունը:

Փաստորեն, վերոգրյալ իրավադրույթի վերլուծությունը վկայում է, որ այն դեպքում, երբ խոչընդոտներ են առաջանում վարչական վարույթի իրականացման համար, վարչական մարմինը կարող է կասեցնել վարույթի ընթացքը` դրանով իսկ բացառելով օրենքի պահանջներին հակասող վարչական վարույթի իրականացումը և հետևաբար` վարչական ակտի ընդունումը: Այսինքն` վարչական վարույթի կասեցումը վարույթի ճիշտ և արդյունավետ իրականացմանն ուղղված «ժամանակավոր միջոցառում» է, որը հետապնդում է իրավաչափ վարչական ակտ կայացնելու նպատակ: Միաժամանակ պետք է փաստել, որ վարչական վարույթի հարուցման, ընթացիկ փուլի իրականացման, իսկ անհրաժեշտության դեպքում նաև դրա կասեցման ու կասեցման հիմքերը վերանալուց հետո վարչական վարույթի վերսկսման տրամաբանական ավարտը վարչական վարույթի եզրափակումն է, ուստի նշված գործողությունները պետք է ուղղված լինեն տվյալ վարչական վարույթի արդյունքում ընդունվելիք վարչական ակտով լուծման ենթակա հարցի պարզմանը: Այսինքն` Հանձնաժողովն իր կողմից հարուցված վարչական վարույթի իրականացման առավելագույն ժամկետում պարտավոր է «Վարչարարության հիմունքների և վարչական վարույթի մասին» ՀՀ օրենքի և «Տնտեսական մրցակցության պաշտպանության մասին» ՀՀ օրենքի պահանջների պահպանմամբ իրականացնել վարչական վարույթ և այն եզրափակել վարչական ակտի ընդունմամբ: Միևնույն ժամանակ Հանձնաժողովը կարող է կասեցնել վարչական վարույթը, եթե առկա լինեն օրենքով սահմանված համապատասխան հիմքեր:

Ամփոփելով վերոգրյալը` հարկ եմ համարում ընդգծել, որ վարչական վարույթի իրականացման առավելագույն ժամկետում Հանձնաժողովը պարտավոր է ապահովել այդ վարույթի ընթացիկ փուլում իրականացվող` գործի փաստական հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննարկում: Այդ նպատակով Հանձնաժողովն իրավասու է վարույթի մասնակիցներից պահանջել ներկայացնել անհրաժեշտ տեղեկատվություն: Ընդ որում, Հանձնաժողովը պարտավոր է «Վարչարարության հիմունքների և վարչական վարույթի մասին» ՀՀ օրենքով և «Տնտեսական մրցակցության պաշտպանության մասին» ՀՀ օրենքով իրեն վերապահված լիազորություններն իրականացնել վարչարարության օրինականության և դրանից բխող մյուս բոլոր սկզբունքների պահպանմամբ: Վճռաբեկ դատարանի գնահատմամբ Հանձնաժողովն իրավասու չէ վարույթի մասնակցի կողմից անհրաժեշտ փաստաթղթեր կամ այլ տեղեկատվություն չներկայացնելու կամ ոչ հավաստի կամ ոչ ամբողջական տեղեկություններ ներկայացնելու հիմքով կասեցնել իր կողմից հարուցված վարչական վարույթը, եթե այդ տեղեկատվությունը տվյալ վարչական վարույթի շրջանակներում վարույթի մասնակցից նախկինում չի պահանջվել: Ավելին` Հանձնաժողովն իրավասու չէ վարույթի մասնակցի կողմից անհրաժեշտ փաստաթղթեր կամ այլ տեղեկատվություն չներկայացնելու կամ ոչ հավաստի կամ ոչ ամբողջական տեղեկություններ ներկայացնելու հիմքով վարչական վարույթը կասեցնելու մասին որոշմամբ պահանջել ներկայացնել այնպիսի տեղեկատվություն, որը տվյալ վարչական վարույթի շրջանակներում վարույթի մասնակցից նախկինում չի պահանջվել:

Այսպիսով, գտնում եմ, որ վերոգրյալով պայմանավորված սույն գործով անհրաժեշտ է անդրադառնալ հետևյալ հարցադրումներին.

- արդյո՞ք Հանձնաժողովն իրավասու է վարույթի մասնակցի կողմից անհրաժեշտ փաստաթղթեր կամ այլ տեղեկատվություն չներկայացնելու կամ ոչ հավաստի կամ ոչ ամբողջական տեղեկություններ ներկայացնելու հիմքով կասեցնել իր կողմից հարուցված վարչական վարույթը, եթե այդ տեղեկատվությունը տվյալ վարչական վարույթի շրջանակներում վարույթի մասնակցից նախկինում չի պահանջվել,

- արդյո՞ք Հանձնաժողովն իրավասու է վարույթի մասնակցի կողմից անհրաժեշտ փաստաթղթեր կամ այլ տեղեկատվություն չներկայացնելու կամ ոչ հավաստի կամ ոչ ամբողջական տեղեկություններ ներկայացնելու հիմքով վարչական վարույթը կասեցնելու մասին որոշմամբ պահանջել ներկայացնել այնպիսի տեղեկատվություն, որը տվյալ վարչական վարույթի շրջանակներում վարույթի մասնակցից նախկինում չի պահանջվել:

Սույն գործը հարուցվել է Ընկերության հայցի հիման վրա, որով վերջինս պահանջել է անվավեր ճանաչել Հանձնաժողովի 02.02.2016 թվականի թիվ 39-Ա որոշումը: Նշված որոշմամբ Հանձնաժողովի 11.09.2015 թվականի թիվ 295-Ա որոշման 2-րդ կետով նախատեսված տեղեկատվությունը սահմանված ժամկետում չներկայացնելը որակվել է որպես «Տնտեսական մրցակցության պաշտպանության մասին» ՀՀ օրենքի խախտում և Ընկերության նկատմամբ նշանակվել է տուգանք` 2.000.000 ՀՀ դրամի չափով:

Հանձնաժողովի կողմից 17.06.2015 թվականի թիվ 152-Ա որոշմամբ հարուցվել է վարչական վարույթ` Ընկերության կողմից «Տնտեսական մրցակցության պաշտպանության մասին» ՀՀ օրենքի հնարավոր խախտման վերաբերյալ, այն հիմնավորմամբ, որ Ընկերությունն իր ծրագրերի մատակարարման և սպասարկման ոլորտում, ըստ նախնական ուսումնասիրության, կարող է զբաղեցնել գերիշխող դիրք:

Նշված վարույթի շրջանակներում Հանձնաժողովի նախագահը 18.07.2015 թվականի թիվ ԱՇ-1443 գրությամբ Ընկերությունից պահանջել է 7 աշխատանքային օրվա ընթացքում Հանձնաժողով ներկայացնել նույն գրությամբ նշված տեղեկատվությունը, այդ թվում նաև` տեղեկատվություն Ընկերության կողմից վաճառված ծրագրերի, լիցենզիաների և ծրագրերի սպասարկման ծառայությունների վերաբերյալ` համաձայն թիվ 1 ձևանմուշի` էլեկտրոնային (MS Excel ձևաչափով) և թղթային տարբերակներով, ինչպես նաև տեղեկատվություն 2014 թվականի և 2015 թվականի հունվարի 1-ից հունիսի 31-ն ընկած ժամանակահատվածում Ընկերության իրացման, վարչական, ֆինանսական և այլ ծախսերի վերաբերյալ (ըստ ամիսների)` համաձայն թիվ 2 ձևանմուշի` էլեկտրոնային (MS Excel ձևաչափով) և թղթային տարբերակներով: Իսկ Հանձնաժողովի նախագահի 24.08.2015 թվականի թիվ ԱՇ-1728 գրությամբ Ընկերությանը տրամադրվել է ևս 7 աշխատանքային օր թիվ ԱՇ-1443 գրությամբ պահանջված տեղեկատվությունը ներկայացնելու համար:

Ի պատասխան Հանձնաժողովի նախագահի 24.08.2015 թվականի թիվ ԱՇ-1728 գրության` Ընկերության տնօրենը 08.09.2015 թվականին Հանձնաժողով է ներկայացրել գրություն` հայտնելով, որ ներկայացվում են «Տեղեկատվություն «Հայկական Ծրագրեր» ՍՊԸ-ի կողմից վաճառված ծրագրերի լիցենզիաների և ծրագրերի սպասարկման ծառայությունների վերաբերյալ` համաձայն թիվ 1 ձևանմուշի» և «Տեղեկատվություն 2014 թվականի և 2015 թվականի հունվարի 1-ից հունիսի 31-ն ընկած ժամանակահատվածում ընկերության իրացման, վարչական, ֆինանսական և այլ ծախսերի վերաբերյալ (ըստ ամիսների)` համաձայն թիվ 2 ձևանմուշի» հաշվետվությունները` կից 4 էջերով:

Հանձնաժողովը 11.09.2015 թվականի թիվ 295-Ա որոշմամբ կասեցրել է սկզբնական վարույթի ժամկետի ընթացքը և հանձնարարել Ընկերությանը` այդ որոշումը ստանալուն հաջորդող օրվանից հաշված 7 աշխատանքային օրվա ընթացքում Հանձնաժողով ներկայացնել տեղեկատվություն 2011, 2012 և 2013 թվականներին վաճառված լիցենզիաների քանակի և ծրագրերի սպասարկման ծառայությունների վերաբերյալ` համաձայն որոշման թիվ 1 հավելվածով սահմանված ձևանմուշի` էլեկտրոնային (MS Excel ձևաչափով) և թղթային տարբերակներով:

Հանձնաժողովն իր այդ որոշումը հիմնավորել է այն փաստարկով, որ Ընկերությունը Հանձնաժողով է ներկայացրել 2014-2015 թվականներին վաճառված լիցենզիաների քանակի, իրականացված ծրագրային սպասարկումների վերաբերյալ պարզաբանում, որը սակայն չի ներառում Հանձնաժողովի կողմից պահանջված բոլոր տվյալները: Ըստ այդմ, Հանձնաժողովը «Տնտեսական մրցակցության պաշտպանության մասին» ՀՀ օրենքի 30-րդ հոդվածի 11-րդ մասի վկայակոչմամբ գտել է, որ հարուցված վարչական վարույթի շրջանակներում բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ ուսումնասիրություն իրականացնելու նպատակով անհրաժեշտ է կասեցնել վարչական վարույթը:

Նշված որոշումն ուղարկվել է Ընկերությանը Հանձնաժողովի աշխատակազմի ղեկավարի 15.09.2015 թվականի թիվ ԱՀ-1817 գրությամբ:

Ի պատասխան Հանձնաժողովի աշխատակազմի ղեկավարի 15.09.2015 թվականի թիվ ԱՀ-1817 գրության` Ընկերության ներկայացուցիչ Արամ Օրբելյանը 28.09.2015 թվականին Հանձնաժողով է ներկայացրել պատասխան-գրություն, որով հայտնել է, որ Ընկերությունից 18.07.2015 թվականի թիվ ԱՇ-1443 գրությամբ պահանջվել էր ներկայացնել տեղեկատվություն 2014-2015 թվականների վերաբերյալ, ինչն էլ իր տիրապետության տակ եղած տեղեկությունների շրջանակներում ներկայացվել է: Սակայն Հանձնաժողովը 15.09.2015 թվականի թիվ ԱՀ-1817 գրությամբ պահանջել է նոր տեղեկատվություն` 2011-2013 թվականների համար, ինչը նախկինում պահանջված չի եղել: Հետևաբար վարույթը կասեցնելու հիմքը բացակայում է: Ընկերության ներկայացուցիչը միաժամանակ հայտնել է, որ քանի դեռ վարույթը կասեցված է, Ընկերությունը չի կարող (իրավունք չունի) որևէ տեղեկություն ներկայացնել:

Հանձնաժողովի 18.01.2016 թվականի թիվ 02-Ա որոշմամբ հարուցվել է նոր վարչական վարույթ` «Տնտեսական մրցակցության պաշտպանության մասին» ՀՀ օրենքի հնարավոր խախտման (Հանձնաժողովի կողմից պահանջվող տեղեկատվությունը ոչ ամբողջական ներկայացնելու) վերաբերյալ:

02.02.2016 թվականին Հանձնաժողովն ընդունել է թիվ 39-Ա որոշումը, որով Հանձնաժողովի 11.09.2015 թվականի թիվ 295-Ա որոշման 2-րդ կետով նախատեսված տեղեկատվությունը սահմանված ժամկետում չներկայացնելը որակվել է որպես «Տնտեսական մրցակցության պաշտպանության մասին» ՀՀ օրենքի խախտում և Ընկերության նկատմամբ կիրառվել է տուգանք` 2.000.000 ՀՀ դրամի չափով:

Դատարանը մերժել է Ընկերության հայցը, պատճառաբանելով, որ անկախ նրանից, թե երբ է ուժի մեջ մտել Հանձնաժողովի 11.09.2015 թվականի թիվ 295-Ա որոշումը, տեղեկատվությունը պահանջվել է, տեղեկատվությունը պահանջելու մասին որոշումն ընդունվել է դեռևս չավարտված վարչական վարույթի շրջանակներում, վարույթի ընթացքում, և ըստ այդմ` տեղեկատվություն տրամադրելու պահանջը եղել է իրավաչափ:

Վերաքննիչ դատարանը, բավարարելով Ընկերության վերաքննիչ բողոքը, Դատարանի վճիռը բեկանել է և փոփոխել` հայցը բավարարել է: Վերաքննիչ դատարանը պատճառաբանել է, որ Հանձնաժողովն իրավասու չէր սկզբնական վարույթի կասեցման հիման վրա Ընկերությունից պահանջել նախընթաց ժամանակահատվածում Ընկերությունից չպահանջված տեղեկատվություն, և դա անելով` խախտել է վարչարարության օրինականության սկզբունքը: Իսկ տեղեկատվություն ներկայացնելու Հանձնաժողովի պահանջի ոչ իրավաչափ լինելու պայմաններում չի կարող իրավաչափ համարվել այդ տեղեկատվությունը չներկայացնելու համար պատասխանատվության սահմանումը Հանձնաժողովի վիճարկվող 02.02.2016 թվականի թիվ 39-Ա որոշմամբ:

Պետք է արձանագրել, որ սույն գործի փաստերի համաձայն` Հանձնաժողովը 11.09.2015 թվականի թիվ 295-Ա որոշմամբ չկոնկրետացնելով, թե «Տնտեսական մրցակցության պաշտպանության մասին» ՀՀ օրենքի 30-րդ հոդվածի 11-րդ մասով սահմանված` վարչական վարույթի կասեցման հատկապես որ հիմքն է դրվում սկզբնական վարույթի կասեցման հիմքում, այնուամենայնիվ վկայակոչել է հետևյալ հանգամանքները`

ա) Ընկերությունը Հանձնաժողով է ներկայացրել 2014-2015 թվականներին վաճառված լիցենզիաների քանակի, իրականացված ծրագրային սպասարկումների վերաբերյալ պարզաբանում, որը, սակայն, չի ներառում Հանձնաժողովի կողմից պահանջված բոլոր տվյալները.

բ) վարչական վարույթի շրջանակներում բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ ուսումնասիրության իրականացման և համապատասխան ապրանքային շուկայի հատկորոշման նպատակով անհրաժեշտ է ստանալ լրացուցիչ տեղեկատվություն նաև այլ աղբյուրներից` Ընկերության կողմից ստեղծված ծրագրերի սպասարկման վերաբերյալ:

Վերոնշյալից հետևում է, որ Հանձնաժողովն արձանագրել է, որ Ընկերությունը Հանձնաժողովին չի ներկայացրել վարչական վարույթի ընթացքում պահանջված ողջ տեղեկատվությունը: Սակայն Հանձնաժողովը 11.09.2015 թվականի թիվ 295-Ա որոշմամբ չի կոնկրետացրել, թե հատկապես որ տեղեկատվությունն է, որ պահանջվել է ու չի ներկայացվել Ընկերության կողմից: Նշված որոշման եզրափակիչ մասից պարզ է դառնում, որ այդպիսի տեղեկատվություն է հանդիսանում 2011, 2012 և 2013 թվականներին վերաբերող տեղեկությունները, որոնք, սակայն, 18.07.2015 թվականի թիվ ԱՇ-1443 գրությամբ Ընկերությունից պահանջված չեն եղել:

Այսպես` «Տնտեսական մրցակցության պաշտպանության մասին» ՀՀ օրենքի 28-րդ հոդվածի 2-րդ կետի և «Վարչարարության հիմունքների և վարչական վարույթի մասին» ՀՀ օրենքի 4-րդ հոդվածի հիմքով Հանձնաժողովը վարչական վարույթի ընթացքում, այն է` 90-օրյա ժամկետում, իրավասու էր պահանջել այնպիսի տեղեկություններ, որոնք անհրաժեշտ են իր լիազորությունների իրականացման համար: Իսկ նշված տեղեկությունները չներկայացնելու կամ ոչ պատշաճ ներկայացնելու դեպքում Հանձնաժողովն իրավասու էր կասեցնել վարչական վարույթի ընթացքը` իր լիազորություններն իրականացնելու անհնարինության պատճառով: Ընդ որում, վարչական վարույթը կասեցնելու մասին որոշմամբ կարող են պահանջվել միայն այն տեղեկությունները, որոնք նախկինում արդեն իսկ պահանջվել են համապատասխան տնտեսվարող սուբյեկտից և ի սկզբանե պահանջված լինելու պարագայում չեն ներկայացվել կամ ոչ պատշաճ են ներկայացվել Հանձնաժողովին: Մինչդեռ Հանձնաժողովը 24.08.2015 թվականի թիվ ԱՇ-1728 և 18.07.2015 թվականի թիվ ԱՇ-1443 գրություններով Ընկերությունից չի պահանջել ներկայացնել այնպիսի տեղեկություններ, որոնց չներկայացնելը դրվել է վարչական վարույթը կասեցնելու մասին 11.09.2015 թվականի թիվ 295-Ա որոշման հիմքում:

Վերոգրյալ դատողության համար հիմք է ընդունվում այն իրողությունը, որ Հանձնաժողովի նախագահի 18.07.2015 թվականի թիվ ԱՇ-1443 գրությանը կցված թիվ 1 ձևանմուշում առկա աղյուսակի «2014 թվական» գլխագրով սյունակի ենթասյունակի գլխագրում նշված է «Վաճառված լիցենզիաներ 2014 թվականի դեկտեմբերի 31-ի դրությամբ»: Նշված ձևակերպումից, ինչպես նաև Հանձնաժողովի նախագահի 18.07.2015 թվականի թիվ ԱՇ-1443 գրության և դրան կցված ձևաթղթերի համալիր ուսումնասիրությունից հետևում է, որ Հանձնաժողովն Ընկերությունից չի պահանջել ներկայացնել 2014 թվականին նախորդող տարիների, մասնավորապես` 2011, 2012, 2013 թվականներին վերաբերող տվյալները:

Ելնելով սույն գործի փաստական հանգամանքներից և վերը շարադրված իրավական վերլուծություններից` եզրահանգում եմ, որ կասեցնելով սկզբնական վարույթը` Հանձնաժողովը չի ունեցել որևէ իրավասություն Ընկերությունից պահանջել նոր` նախկինում չպահանջված տեղեկություններ: Վարչական վարույթը կասեցնելու մասին 11.09.2015 թվականի թիվ 295-Ա որոշմամբ պահանջելով ներկայացնել այնպիսի տեղեկություններ, որոնք նախկինում Ընկերությունից չէին պահանջվել` Հանձնաժողովը դուրս է եկել օրենքով իրեն վերապահված լիազորությունների շրջանակից` 11.09.2015 թվականի թիվ 295-Ա որոշմամբ որոշակի տեղեկատվություն պահանջելուն ուղղված իր գործողությունները դարձնելով ոչ իրավաչափ: Իսկ 11.09.2015 թվականի թիվ 295-Ա որոշմամբ Ընկերությունից որոշակի տեղեկատվություն պահանջելուն ուղղված Հանձնաժողովի գործողությունները ոչ իրավաչափ հանդիսանալու պայմաններում հաստատվում է նաև այդ տեղեկությունները չներկայացնելու համար Ընկերությանը պատասխանատվության ենթարկելու մասին Հանձնաժողովի 02.02.2016 թվականի թիվ 39-Ա որոշման ոչ իրավաչափ լինելը:

Փաստորեն, սույն գործով վիճարկվող վարչական ակտը` Հանձնաժողովի 02.02.2016 թվականի թիվ 39-Ա որոշումը, ընդունվել է օրենքի, մասնավորապես` «Վարչարարության հիմունքների և վարչական վարույթի մասին» ՀՀ օրենքի 4-րդ հոդվածի, «Տնտեսական մրցակցության պաշտպանության մասին» ՀՀ օրենքի 28-րդ հոդվածի 2-րդ մասի, 30-րդ հոդվածի 11-րդ մասի, 36-րդ հոդվածի 7-րդ մասի խախտմամբ և ենթակա է անվավեր ճանաչման «Վարչարարության հիմունքների և վարչական վարույթի մասին» ՀՀ օրենքի 63-րդ հոդվածի 1-ին մասի «ա» կետի հիմքով, որպիսի իրավաչափ հետևության հանգել է Վերաքննիչ դատարանը:

Վերոգրյալ իրավական դիրքորոշման լույսի ներքո անդրադառնալով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քաղաքացիական և վարչական պալատի դատավորների մեծամասնության այն կարծիքին, թե Հանձնաժողովի 11.09.2015 թվականի թիվ 295-Ա որոշման բովանդակությունը վկայում է, որ այդ իրավական ակտն իր մեջ միաժամանակ պարունակում է «Տնտեսական մրցակցության պաշտպանության մասին» ՀՀ օրենքով նախատեսված երկու առանձին «որոշում»` (1) վարչական վարույթը կասեցնելու մասին (օրենքի 30-րդ հոդվածի 11-րդ մաս) և (2) տեղեկատվություն տրամադրելու մասին (օրենքի 28-րդ հոդվածի 2-րդ մաս) և, որ այդ երկու «որոշումների» իրավաչափության հարցը պետք է դիտարկվի առանձին-առանձին, քանի որ վարչական վարույթի կասեցման իրավաչափությունը որևէ նշանակություն չունի տեղեկատվություն տրամադրելու պահանջի իրավաչափության համար, հարկ եմ համարում արձանագրել հետևյալը.

Հանձնաժողովի 11.09.2015 թվականի թիվ 295-Ա որոշման իրավաչափության հարցը որևէ կերպ չի կարող դիտարկել առանձին-առանձին, քանի որ թեև այն բաղկացած է երկու կետից, որոնցից առաջինը վերաբերում է վարչական վարույթը կասեցնելուն, իսկ երկրորդը` տեղեկատվություն տրամադրելուն, այդուհանդերձ նշված որոշումն ուղղված է միևնույն հարցի կարգավորմանը, այն է` նոր (նախկինում չպահանջված) տեղեկատվություն ստանալուն, որպիսի նպատակի իրագործման համար կասեցվել է Հանձնաժողովի 17.06.2015 թվականի թիվ 152-Ա որոշմամբ հարուցված վարույթի ժամկետի ընթացքը: Այսինքն, եթե Հանձնաժողովը չգործեր ոչ իրավաչափորեն և Ընկերությանն անհիմն կերպով չվերագրեր նախկինում պահանջված տեղեկատվությունը չներկայացնելու արարք, այն պարագայում, երբ 2011, 2012 և 2013 թվականներին վաճառված լիցենզիաների քանակի և ծրագրերի սպասարկման ծառայությունների վերաբերյալ տեղեկատվություն Ընկերությունից նախկինում չէր պահանջվել, ապա նոր տեղեկատվություն ստանալու նպատակով Հանձնաժողովի 17.06.2015 թվականի թիվ 152-Ա որոշմամբ հարուցված վարույթի ժամկետի ընթացքը կասեցնելու, ուստիև սույն գործով վիճարկվող Հանձնաժողովի 11.09.2015 թվականի թիվ 295-Ա որոշումն ընդունելու անհրաժեշտությունն իսպառ կբացակայեր: Հետևաբար հիմնավոր է Վերաքննիչ դատարանի այն իրավական դիրքորոշումը, որ Հանձնաժողովն իրավասու չէր սկզբնական վարույթի կասեցման հիման վրա Ընկերությունից պահանջել նախընթաց ժամանակահատվածում Ընկերությունից չպահանջված տեղեկատվություն, և դա անելով` խախտել է վարչարարության օրինականության սկզբունքը, իսկ տեղեկատվություն ներկայացնելու Հանձնաժողովի պահանջի ոչ իրավաչափ լինելու պայմաններում չի կարող իրավաչափ համարվել այդ տեղեկատվությունը չներկայացնելու համար պատասխանատվության սահմանումը Հանձնաժողովի վիճարկվող 02.02.2016 թվականի թիվ 39-Ա որոշմամբ, ինչն անտեսվել է Վճռաբեկ դատարանի կողմից:

Միևնույն ժամանակ հարկ եմ համարում անդրադառնալ Վճռաբեկ դատարանի այն իրավական դիրքորոշմանը, ըստ որի` Հանձնաժողովի կողմից 11.09.2015 թվականի թիվ 295-Ա որոշմամբ Ընկերությունից պահանջվող 2011, 2012 և 2013 թվականներին վաճառված լիցենզիաների քանակի և ծրագրերի սպասարկման ծառայությունների վերաբերյալ տեղեկատվության` նախկինում պահանջված լինելու կամ չլինելու հարցը ևս էական նշանակություն չունի սույն գործի լուծման համար, քանի որ նշված հարցը կարող է էական նշանակություն ունենալ միայն սկզբնական վարչական վարույթը կասեցնելու հիմքերի առկայությունը պարզելու, այսինքն` սկզբնական վարչական վարույթը կասեցնելու իրավաչափությունը որոշելու համար, ինչը դուրս է սույն գործի քննության շրջանակներից և, որ տեղեկատվություն չներկայացնելու համար պատասխանատվություն կիրառող վարչական ակտի` սույն գործով վիճարկվող Հանձնաժողովի 02.02.2016 թվականի թիվ 39-Ա որոշման, իրավաչափությունը որևէ կերպ պայմանավորված չէ Հանձնաժողովի 11.09.2015 թվականի թիվ 295-Ա որոշմամբ պահանջվող տեղեկատվությունն այդ որոշման ընդունումից առաջ պահանջված լինելու կամ չլինելու հանգամանքով:

Վերոգրյալի առնչությամբ անհրաժեշտ է ընդգծել, որ Հանձնաժողովի 02.02.2016 թվականի թիվ 39-Ա որոշման իրավաչափությունն ուղղակիորեն պայմանավորված է Հանձնաժողովի 11.09.2015 թվականի թիվ 295-Ա որոշմամբ պահանջվող տեղեկատվությունն այդ որոշման ընդունումից առաջ պահանջված լինելու կամ չլինելու հանգամանքով, քանի որ Հանձնաժողովի 02.02.2016 թվականի թիվ 39-Ա որոշման համաձայն` Ընկերության նկատմամբ պատասխանատվություն է կիրառվել հենց նշված տեղեկատվությունը նախկինում ներկայացված չլինելու հիմքով կրկին ներկայացնելու պահանջը չկատարելու համար: Այսինքն` ստացվում է մի իրավիճակ, որ Հանձնաժողովը մինչև 11.09.2015 թվականի թիվ 295-Ա որոշումը կայացնելն Ընկերությունից չի պահանջել ներկայացնել 2011, 2012 և 2013 թվականներին վաճառված լիցենզիաների քանակի և ծրագրերի սպասարկման ծառայությունների վերաբերյալ տեղեկատվություն, սակայն Հանձնաժողովի 17.06.2015 թվականի թիվ 152-Ա որոշմամբ հարուցված վարույթի ժամկետի ընթացքը կասեցրել է այդ չպահանջված տեղեկատվությունը չներկայացնելու պատճառով ու հանձնարարել է Ընկերությանը ներկայացնել նոր տեղեկատվություն: Արդյունքում, Հանձնաժողովի 18.01.2016 թվականի թիվ 02-Ա որոշմամբ հարուցվել է նոր վարչական վարույթ` «Տնտեսական մրցակցության պաշտպանության մասին» ՀՀ օրենքի հնարավոր խախտման (Հանձնաժողովի կողմից պահանջվող տեղեկատվությունը ոչ ամբողջական ներկայացնելու) վերաբերյալ և 02.02.2016 թվականին ընդունվել է Հանձնաժողովի թիվ 39-Ա որոշումը, որով Հանձնաժողովի 11.09.2015 թվականի թիվ 295-Ա որոշման 2-րդ կետով նախատեսված տեղեկատվությունը սահմանված ժամկետում չներկայացնելը որակվել է որպես «Տնտեսական մրցակցության պաշտպանության մասին» ՀՀ օրենքի խախտում և Ընկերության նկատմամբ կիրառվել է տուգանք` 2.000.000 ՀՀ դրամի չափով:

Այսպիսով, թեև սույն գործով վիճարկվող վարչական ակտի ընդունման նպատակով հարուցվել է ինքնուրույն վարչական վարույթ, որը եզրափակվել է Հանձնաժողովի թիվ 39-Ա որոշման ընդունմամբ, այդուհանդերձ նշված վարչական վարույթի ինքնուրույն ընթացիկ փուլ տեղի չի ունեցել, իսկ վարչական ակտի հիմքում դրվել են նախորդ վարչական վարույթի ընթացքում կատարված գործողությունները, մասնավորապես նախորդ վարչական վարույթի ընթացքը կասեցնելու և տեղեկատվություն պահանջելու մասին Հանձնաժողովի 11.09.2015 թվականի թիվ 295-Ա որոշումը, ուստի այդ որոշման իրավաչափությունն անմիջական ազդեցություն ունի Հանձնաժողովի թիվ 39-Ա որոշման իրավաչափության գնահատման համար: Այլ կերպ ասած, եթե հաստատվում է այն հանգամանքը, որ Հանձնաժողովն իրավասու չի եղել կասեցնել նախորդ վարչական վարույթն ու պահանջել նոր, նախկինում չպահանջված տեղեկատվություն, այսինքն` գործել է ոչ իրավաչափորեն, ապա Հանձնաժողովի ոչ իրավաչափ պահանջը չկատարելու համար Ընկերությունը չէր կարող ենթարկվել պատասխանատվության:

Գտնում եմ, որ սույն գործով վերոգրյալ հանգամանքները, մասնավորապես Հանձնաժողովի ոչ իրավաչափ վարքագիծը հաստատված է, ուստի Ընկերության նկատմամբ պատասխանատվություն կիրառելու փաստական և իրավական հիմքերը բացակայել են:

Ամփոփելով վերոգրյալ իրավական և փաստական վերլուծությունները` գտնում եմ, որ սույն գործով վիճարկվող Հանձնաժողովի 02.02.2016 թվականի թիվ 39-Ա որոշումը կայացվել է իրավական պետության, վարչարարության օրինականության ՀՀ Սահմանադրությամբ և «Վարչարարության հիմունքների և վարչական վարույթի մասին» ՀՀ օրենքով ամրագրված հիմնարար սկզբունքների խախտմամբ, ինչն անվերապահ հիմք է նշված որոշումն անվավեր ճանաչելու համար, որպիսի իրավաչափ հետևության հանգել է Վերաքննիչ դատարանը, ուստի Հանձնաժողովի կողմից ներկայացված վճռաբեկ բողոքի հիմքի առկայությունը բավարար չէր կարող լինել Վերաքննիչ դատարանի որոշումը բեկանելու համար: Հետևաբար սույն գործով անհրաժեշտ էր կիրառել ՀՀ վարչական դատավարության օրենսգրքի 169-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով սահմանված` ստորադաս դատարանի դատական ակտն անփոփոխ թողնելու Վճռաբեկ դատարանի լիազորությունը:

 

Դատավոր Ռ. Հակոբյան

 

 

pin
Վճռաբեկ դատարան
25.12.2019
N ՎԴ/0807/05/16
Որոշում