Սեղմել Esc փակելու համար:
«ՄԱՔՍԱՅԻՆ ՄԻՈՒԹՅԱՆ ՄԱՔՍԱՅԻՆ ՕՐԵՆՍԳՐՔԻ...
Քարտային տվյալներ

Տեսակ
Գործում է
Ընդունող մարմին
Ընդունման ամսաթիվ
Համար

ՈՒժի մեջ մտնելու ամսաթիվ
ՈՒժը կորցնելու ամսաթիվ
Ընդունման վայր
Սկզբնաղբյուր

Ժամանակագրական տարբերակ Փոփոխություն կատարող ակտ

Որոնում:
Բովանդակություն

Հղում իրավական ակտի ընտրված դրույթին X
irtek_logo
 

«ՄԱՔՍԱՅԻՆ ՄԻՈՒԹՅԱՆ ՄԱՔՍԱՅԻՆ ՕՐԵՆՍԳՐՔԻ ՄԱՍԻՆ» ՊԱՅՄԱՆԱԳՐԻ 195-ՐԴ, 200-ՐԴ ԵՎ 211-ՐԴ ...

 

 

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

 

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

 

    ՀՀ վերաքննիչ վարչական                 Վարչական գործ

    դատարանի որոշում                      թիվ ՎԴ/3865/05/16

    Վարչական գործ թիվ ՎԴ/3865/05/16       2019 թ.

Նախագահող դատավոր` Ա. Սարգսյան

    Դատավորներ`        Ք. Մկոյան

                       Ա. Առաքելյան

 

Հայաստանի Հանրապետության վճռաբեկ դատարանի քաղաքացիական և վարչական

պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան) հետևյալ կազմով`

 

նախագահող Ռ. Հակոբյան

զեկուցող  Վ. Ավանեսյան

Ս. Անտոնյան

Ա. Բարսեղյան

Մ. Դրմեյան

Ե. Խունդկարյան

Գ. Հակոբյան

Ս. Միքայելյան

Տ. Պետրոսյան

Է. Սեդրակյան

Ն. Տավարացյան

(2-րդ մաս)

 

5. Հատուկ կարծիքի պատճառաբանությունները և եզրահանգումները.

5.1. Գտնում եմ, որ սույն գործով անհրաժեշտ էր անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցին. կրթական, գիտական և մշակութային բնույթի ապրանքների ներմուծման համար Համաձայնագրով նախատեսված մաքսային արտոնությունները կիրառելի են արդյո՞ք հետևյալ դեպքերում.

1) ներկրված ապրանքն օգտագործվել է անմիջականորեն ներմուծողի կողմից իր նպատակային նշանակությամբ,

2) ներկրված ապրանքն օգտագործվել է անմիջականորեն ներմուծողի կողմից, սակայն ոչ իր նպատակային նշանակությամբ,

3) ներկրված ապրանքը ներմուծողի կողմից օտարվել է այլ անձանց, որոնք այդ ապրանքը հետագայում օգտագործել են իր նպատակային նշանակությամբ,

4) ներկրված ապրանքը ներմուծողի կողմից օտարվել է այլ անձանց, որոնք այդ ապրանքը հետագայում չեն օգտագործել իր նպատակային նշանակությամբ:

5.2. Համաձայնագրի (Հայաստանի Հանրապետության համար Համաձայնագիրն ուժի մեջ է մտել 23.08.2010 թվականին) 1-ին հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` Պայմանավորվող պետությունները պարտավորվում են հետևյալ նյութերի ներմուծման ժամանակ կամ ներմուծման հետ կապված չկիրառել մաքսատուրքեր և այլ վճարներ.

ա) գրքեր, հրատարակություններ և փաստաթղթեր, որոնք նշված են նույն Համաձայնագրին կից Ա հավելվածում.

բ) նույն Համաձայնագրին կից «Բ», «Գ», «Դ» և «Ե» հավելվածներում թվարկված և Պայմանավորվող այլ պետության արտադրանք հանդիսացող` կրթական, գիտական և մշակութային բնույթի նյութեր` այդ հավելվածներում նշված պայմանների պահպանման պայմանով:

«Միջազգային պայմանագրերի իրավունքի մասին» 23.05.1969 թվականի Վիեննայի կոնվենցիայի (Հայաստանի Հանրապետության համար ուժի մեջ է մտել 16.06.2005 թվականից) «Մեկնաբանման ընդհանուր կանոնը» վերտառությամբ 31-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` պայմանագիրը պետք է բարեխղճորեն մեկնաբանվի պայմանագրի հասկացությունների` դրանց համատեքստում ունեցած սովորական նշանակությանը համապատասխան, ինչպես նաև պայմանագրի առարկայի և նպատակի լույսի ներքո:

«Միջազգային պայմանագրերի մասին» ՀՀ օրենքի 19-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` միջազգային պայմանագիրը մեկնաբանվում է դրա առարկայից և նպատակներից բխող պայմանագրի եզրույթներին տրված սովորական նշանակությանը համապատասխան և իրականացվում է միջազգային պայմանագրով և միջազգային իրավունքի նորմերով և սկզբունքներով սահմանված կարգով:

5.3. Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (այսուհետ` Եվրոպական դատարան), անդրադառնալով միջազգային իրավական ակտերի մեկնաբանման կանոններին, նշել է, որ համաձայն Վիեննայի Կոնվենցիայի 31-րդ հոդվածի 2-րդ կետի` պայմանագրի նախաբանը հանդիսանում է դրա անբաժանելի մասը: Ավելին, կոնկրետ միջազգային իրավական ակտը մեկնաբանելիս` նախաբանը, որպես կանոն, շատ օգտակար է դրա «առարկան» և «նպատակը» պարզելու համար (տե՛ս Golder v. United Kingdom of Great Britain (4451/70) գործով Եվրոպական դատարանի 14.02.1975 թվականի վճիռը, կետ 34):

Համաձայնագրի նախաբանի համաձայն` պայմանավորվող պետությունները, համարելով, որ գաղափարների և գիտելիքի ազատ փոխանակումը և ընդհանրապես քաղաքակրթությունների ինքնարտահայտման տարբեր ձևերի առավել լայն տարածումը կենսական նշանակություն ունեն ինչպես մտավոր առաջընթացի և միջազգային փոխըմբռնման, այնպես էլ, հետևաբար, ամբողջ աշխարհում խաղաղության պահպանման համար, համարելով, որ այդ փոխանակումներն իրականացվում են առաջին հերթին գրքերի, հրատարակությունների, ինչպես նաև կրթությանը, գիտությանը և մշակույթին վերաբերող նյութերի միջոցով, (...) ընդունում են, որ այդ նպատակների իրականացմանն արդյունավետ կծառայի կրթական, գիտական և մշակութային բնույթի գրքերի, հրատարակությունների և նյութերի ազատ տարածմանն աջակցող միջազգային համաձայնագիրը (...):

Հիմք ընդունելով Եվրոպական դատարանի վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումը` գտնում եմ, որ Համաձայնագրի նպատակը բացահայտելու համար առաջնային նշականություն ունի դրա նախաբանը: Համաձայնագրով սահմանված դրույթները չեն կարող մեկնաբանվել և կիրառվել Համաձայնագրով հետապնդվող նպատակի շրջանակներից դուրս, հետևաբար պայմանավորվող պետությունների կողմից Համաձայնագրով ստանձնած պարտավորությունները հետապնդվող նպատակների լույսի ներքո չմեկնաբանելը և չկիրառելը կհանդիսանան միջազգային պայմանագրով ստանձնած պարտավորությունների խախտում, ոչ բարեխիղճ կատարում:

Այս դեպքում Համաձայնագրի նպատակների բացահայտման տեսանկյունից առավել իմաստալից նշանակություն ունի նախաբանի այն մասը, որում այն ստորագրած կողմերը հայտարարում են, որ «(...) գաղափարների և գիտելիքի ազատ փոխանակումը և ընդհանրապես քաղաքակրթությունների ինքնարտահայտման տարբեր ձևերի առավել լայն տարածումը կենսական նշանակություն ունեն ինչպես մտավոր առաջընթացի և միջազգային փոխըմբռնման, այնպես էլ, հետևաբար, ամբողջ աշխարհում խաղաղության պահպանման համար (...)»:

Վերոգրյալի արդյունքում կարելի է արձանագրել, որ Համաձայնագիրը նպատակ է հետապնդում բոլոր ուղղակի և անուղղակի միջոցներով նպաստել գիտական, կրթական և մշակութային բնույթի գրքերի, հրատարակությունների և նյութերի հնարավորինս լայնածավալ տարածմանը` ի թիվս այնի, 1-ին հոդվածով նախատեսված նյութերի ներմուծման համար մաքսատուրքեր և ներմուծման հետ կապված այլ վճարներ չկիրառելու պոզիտիվ պարտականություն նախատեսելով պայմանավորվող Պետությունների համար: Նույն հոդվածի «բ» կետը ներմուծման համար գանձվող մաքսատուրքի (և ներմուծման հետ կապված այլ վճարների) գծով այդ արտոնության կիրառման համար նախատեսում է 2 պայման.

1) ներկրվող կրթական, գիտական և մշակութային բնույթի նյութը պետք է թվարկված լինի Համաձայնագրի «Բ», «Գ», «Դ» և «Ե» հավելվածներից մեկում,

2) ներկրվող կրթական, գիտական և մշակութային բնույթի նյութը պետք է հանդիսանա այլ պետության արտադրանք:

 

5.4. Հարկ է արձանագրել, որ պայմանավորվող պետությունները Համաձայնագրի 1-ին հոդվածի 1-ին կետով ստանձնել են միջազգային պարտավորություն` ազատել մաքսատուրքերից կամ ներմուծման հետ կապված այլ վճարներից Համաձայնագրի հավելվածներում թվարկված նյութերը ներմուծողին` պայմանով, որ այդ նյութերը բավարարեն հավելվածներով սահմանված պայմանները և հանդիսանան այլ պայմանավորվող պետության արտադրանք: Համաձայնագրով ամրագրված սկզբունքները հետապնդում են գրքերի, հրատարակությունների, ինչպես նաև կրթությանը, գիտությանը և մշակույթին վերաբերող նյութերի միջոցով գաղափարների և գիտելիքի ազատ փոխանակմանը և տարածմանը նպաստելու նպատակ: Այդ նպատակին պետք է ծառայի նաև կրթությանը, գիտությանը և մշակույթին վերաբերող նյութերի` կրթության, գիտության, տեխնոլոգիաների և մշակույթի ոլորտներ առավել դյուրին և մատչելի կերպով մուտք գործելու հնարավորության ստեղծումը: Դա էլ իր հերթին արտահայտվում է Համաձայնագրում նշված կրթական, գիտական և մշակութային բնույթի նյութերի (ապրանքների) ներմուծման դեպքում մաքսատուրքից կամ ներմուծման հետ կապված այլ վճարներից ազատելու` պայմանավորվող Պետության պոզիտիվ պարտավորության անվերապահ կատարմամբ: Ընդ որում, Համաձայնագրով թվարկված` կրթությանը, գիտությանը և մշակույթին վերաբերող նյութերի միջոցով գաղափարների և գիտելիքի ազատ փոխանակմանը և տարածմանը նպաստելու նպատակը կարող է գործնականում կյանքի կոչվել ինչպես այն դեպքում, երբ տպագրական գործունեությունն իրականացվում է հենց այդ նյութերը ներմուծողի կողմից, այնպես էլ` երբ տպագրական գործունեությունն իրականացվում է ներմուծողից տարբերվող այլ սուբյեկտի կողմից: Տվյալ դեպքում ներմուծողը միջնորդի դերակատարություն ունի գրքերի, հրատարակությունների, ինչպես նաև կրթությանը, գիտությանը և մշակույթին վերաբերող նյութերի միջոցով գաղափարների և գիտելիքի ազատ փոխանակմանը և տարածմանը նպաստելու հարցում:

Այսպիսով, գտնում եմ, որ Համաձայնագրի անդամ պետությունն ունի Համաձայնագրով սահմանված չափանիշներին բավարարող` կրթական, գիտական և մշակութային բնույթի նյութերի (ապրանքների) ներմուծումը մաքսատուրքից կամ ներմուծման հետ կապված այլ վճարներից ազատելու պոզիտիվ պարտավորություն` այն պայմանով, որ այդ նյութերը պետք է վերջիվերջո օգտագործվեն տպագրական գործունեության մեջ: Այդ պարտավորությունը բխում է Համաձայնագրով մատնանշված հայեցակարգից առ այն, որ Համաձայնագիրն արդյունավետ միջոց է գաղափարների և գիտելիքների փոխանակումը խոչընդոտող մաքսային արգելքների նվազեցման և տնտեսական բնույթի այլ սահմանափակումների կրճատման համար:

5.5. Համաձայնագրով ստանձնած միջազգային պարտավորությունների պատշաճ կատարումն ապահովելու նպատակով ՀՀ կառավարության կողմից 05.02.2015 թվականին ընդունված թիվ 112-Ն որոշմամբ մշակվել է առանց ներմուծման մաքսատուրքի վճարման Համաձայնագրի անդամ երկրներից Հայաստանի Հանրապետության տարածք կրթական, գիտական և մշակութային բնույթի ապրանքների ներմուծման կարգը (այսուհետ` Կարգ), որը կարգավորում է առանց ներմուծման մաքսատուրքի վճարման Համաձայնագրի անդամ երկրներից Հայաստանի Հանրապետության տարածք կրթական, գիտական և մշակութային բնույթի ապրանքների ներմուծման հետ կապված հարաբերությունները:

Կարգի 2-րդ կետի համաձայն` եզրակացություն տրամադրող Հայաստանի Հանրապետության լիազոր պետական կառավարման մարմինը (...) տրամադրում է Համաձայնագրի անդամ երկրներից Հայաստանի Հանրապետության տարածք կրթական, գիտական և մշակութային բնույթի ապրանքների ներմուծման նպատակային նշանակության վերաբերյալ եզրակացությունը` իր իրավասությունների շրջանակներում:

Կարգի 3-րդ կետի համաձայն` Հայաստանի Հանրապետության տարածք ներմուծվող Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2015 թվականի փետրվարի 5-ի թիվ 112-Ն որոշման թիվ 3 հավելվածով սահմանված կրթական, գիտական և մշակութային բնույթի ապրանքները, լիազոր մարմնի կողմից տրամադրված եզրակացության հիման վրա, ազատվում են ներմուծման մաքսատուրքից:

ՀՀ կառավարության վկայակոչված որոշմամբ սահմանված իրավակարգավորումներից ևս հետևում է, որ կրթական, գիտական և մշակութային բնույթի նյութերի (ապրանքների) ներմուծումը մաքսատուրքից կամ ներմուծման հետ կապված այլ վճարներից ազատելը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ այդ նյութերը օգտագործվում են նպատակային նշանակությամբ` տպագրական գործունեության մեջ: Այս եզրահանգման համար հիմք եմ ընդունում այն կարգավորումը, որ ՀՀ կառավարության որոշման համաձայն` լիազոր մարմինը տրամադրում է եզրակացություն կրթական, գիտական և մշակութային բնույթի ապրանքների նպատակային նշանակության վերաբերյալ: Այսինքն` այդ ապրանքների նպատակային նշանակությունը կարևորվում է նաև լիազոր մարմնի կողմից համապատասխան եզրակացություն տրամադրվելու փուլում:

5.6. Միևնույն ժամանակ, գտնում եմ, որ Համաձայնագրով նախատեսված` կրթական, գիտական և մշակութային բնույթի նյութերը չեն հանդիսանում պայմանականորեն բաց թողնված այնպիսի ապրանքներ, որոնց դեպքում մաքսատուրքերի և այլ վճարների համար սահմանված արտոնությունները զուգակցված են անմիջականորեն ներմուծողի կողմից այդ ապրանքների օգտագործման և (կամ) տնօրինման հետ կապված սահմանափակումներով:

Այսպես` իրավահարաբերության պահին գործող Մաքսային միության մաքսային օրենսգրքի (ընդունվել է 27.11.2009 թվականին, Հայաստանի Հանրապետության համար պարտադիր է 02.01.2015 թվականից, ուժը կորցրել է 01.01.2018 թվականին` «Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային օրենսգրքի մասին» պայմանագրի համաձայն) 200-րդ հոդվածի 1-ին կետի համաձայն` պայմանականորեն բաց թողնված են համարվում «ներքին սպառման համար բացթողում» մաքսային ընթացակարգով ձևակերպվող այն ապրանքները, որոնց դեպքում`

1) տրամադրվում են մաքսատուրքերի, հարկերի վճարման համար սահմանված արտոնություններ, որոնք զուգակցված են այդ ապրանքների օգտագործման և (կամ) տնօրինման հետ կապված սահմանափակումներով.

2) օգտագործման և (կամ) տնօրինման հետ կապված սահմանափակումներն առնչվում են ապրանքների բացթողումից հետո նույն օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին կետի 1-ին ենթակետում նշված փաստաթղթերի ներկայացման հետ (...):

Նույն հոդվածի 2-րդ կետի համաձայն` նույն հոդվածի 1-ին կետի 1-ին ենթակետում նշված` պայմանականորեն բաց թողնված ապրանքները կարող են օգտագործվել միայն արտոնությունների տրամադրման պայմաններին համապատասխանող նպատակներով:

Արգելված է նույն հոդվածի 1-ին կետի 2-րդ ենթակետում նշված` պայմանականորեն բաց թողնված ապրանքների փոխանցումը երրորդ անձանց, այդ թվում` դրանց վաճառքի կամ այլ եղանակով օտարման միջոցով, իսկ այն դեպքում, երբ նշված ապրանքների ներմուծման սահմանափակումները սահմանված են` կապված այդ ապրանքների որակի ստուգման և անվտանգության հետ, ապա արգելված է ցանկացած ձևով դրանց օգտագործումը (շահագործումը, սպառումը):

Իրավահարաբերության պահին գործող Մաքսային միության մաքսային օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին կետի 1-ին ենթակետի համաձայն` ապրանքների բացթողումն իրականացվում է մաքսային մարմինների կողմից, եթե մաքսային մարմին են ներկայացվել լիցենզիաներ, հավաստագրեր, թույլտվություններ և (կամ) այլ փաստաթղթեր, որոնք անհրաժեշտ են նույն օրենսգրքին և Մաքսային միության անդամ պետությունների այլ միջազգային պայմանագրերին համապատասխան ապրանքների բացթողման համար, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ Մաքսային միության անդամ պետությունների օրենսդրությանը համապատասխան` նշված փաստաթղթերը կարող են ներկայացվել ապրանքների բացթողումից հետո:

Վերը նշված իրավանորմերի վերլուծության արդյունքում արձանագրում եմ, որ Մաքսային միության մաքսային օրենսգրքի 200-րդ հոդվածի 1-ին կետը սահմանում է պայմանականորեն բաց թողնված ապրանքների տեսակները:

Այդպիսի ապրանքներից են, մասնավորապես, Մաքսային միության մաքսային օրենսգրքի 200-րդ հոդվածի 1-ին կետի 1-ին ենթակետով սահմանված այն ապրանքները, որոնց ներմուծման ժամանակ տրամադրվում են մաքսատուրքերի և հարկերի գծով արտոնություններ, որոնք զուգակցված են այդ ապրանքների օգտագործման և (կամ) տնօրինման հետ կապված սահմանափակումներով: Այդ ապրանքները կարող են օգտագործվել միայն արտոնությունների տրամադրման պայմաններին համապատասխանող նպատակներով:

Փաստորեն, Մաքսային միության մաքսային օրենսգրքի 200-րդ հոդվածի 1-ին կետի 1-ին ենթակետը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ ներմուծողին տրամադրված արտոնությունը զուգակցված է եղել ներմուծված ապրանքների օգտագործման և (կամ) տնօրինման հետ կապված սահմանափակումներով: Մինչդեռ, եթե նման սահմանափակումներ նախատեսված չեն եղել, ապա Մաքսային միության մաքսային օրենսգրքի 200-րդ հոդվածի 1-ին կետի 1-ին ենթակետը կիրառելի չի կարող լինել: Նշված հիմքով կիրառելի չի կարող լինել նաև վկայակոչված հոդվածի 2-րդ կետով նախատեսված սահմանափակումը, այն է` ապրանքները միայն արտոնությունների տրամադրման պայմաններին համապատասխանող նպատակներով օգտագործելու պահանջը:

Մյուս կողմից` Մաքսային միության մաքսային օրենսգրքի 200-րդ հոդվածի 1-ին կետի 2-րդ ենթակետը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այդ ապրանքների նկատմամբ առկա են օգտագործման կամ տնօրինման հետ կապված սահմանափակումներ, որոնք առնչվում են ապրանքների բացթողումից հետո նույն օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին կետի 1-ին ենթակետում նշված փաստաթղթերի ներկայացման հետ:

Գտնում եմ, որ Համաձայնագրով նախատեսված կրթական, գիտական և մշակութային բնույթի նյութերը, որոնց ներմուծման դեպքում կիրառվում են մաքսատուրքերի և այլ վճարների գծով արտոնություններ, չեն համարվում պայմանականորեն բաց թողնված ապրանքներ` Մաքսային միության մաքսային օրենսգրքի 200-րդ հոդվածի 1-ին կետի թե՛ 1-ին, թե՛ 2-րդ ենթակետերի իմաստով:

5.7. Անհրաժեշտ եմ համարում ընդգծել, որ ըստ Համաձայնագրի` կրթական, գիտական և մշակութային բնույթի ապրանքների ներմուծման համար մաքսային արտոնություն տրամադրելու իրավական հնարավորությունը պայմանավորված է բացառապես ներկրված նյութը Համաձայնագրի «Բ», «Գ», «Դ» և «Ե» հավելվածներից մեկում թվարկված լինելու և պայմանավորվող այլ պետության արտադրանք հանդիսանալու հանգամանքով: Այլ կերպ` Համաձայնագիրը նշված նյութերի ներմուծման համար մաքսային արտոնության կիրառելիությունը որևէ կերպ չի զուգակցել (չի պայմանավորել) դրանք ներմուծող սուբյեկտի կողմից անմիջականորեն նպատակային նշանակությամբ օգտագործելու կամ չօգտագործելու հանգամանքով: Այստեղ կարևորն այն է, որ նշված նյութերը վերջիվերջո օգտագործվեն իրենց նպատակային նշանակությամբ` տպագրական գործունեության մեջ: Ընդ որում, այդ նյութերը կարող են իրենց նպատակային նշանակությամբ (տպագրական գործունեության մեջ) օգտագործվել ոչ միայն անմիջականորեն դրանք ներմուծող սուբյեկտի, այլ նաև ուրիշ տնտեսվարող սուբյեկտների կողմից, որոնք այդ ապրանքները ձեռք են բերել ներմուծողից:

5.8. Ամփոփելով վերոգրյալ իրավական վերլուծությունները` հանգում եմ այն եզրակացության, որ կրթական, գիտական և մշակութային բնույթի ապրանքների ներմուծման համար Համաձայնագրով նախատեսված մաքսային արտոնությունների կիրառումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, թե ներկրվող ապրանքը վերջիվերջո որևէ սուբյեկտի (կամ ներմուծողի, կամ այլ տնտեսվարող սուբյեկտների կողմից) կողմից օգտագործվել է իր նպատակային նշանակությամբ, թե` ոչ:

Այսպիսով, ելնելով Համաձայնագրով հետապնդվող նպատակից` կարելի է հանգել այն եզրակացության, որ կրթական, գիտական և մշակութային բնույթի ապրանքների ներմուծման համար Համաձայնագրով նախատեսված մաքսային արտոնությունները կիրառելի են հետևյալ դեպքերում.

1) ներկրված ապրանքն օգտագործվել է անմիջականորեն ներմուծողի կողմից իր նպատակային նշանակությամբ,

2) ներկրված ապրանքը ներմուծողի կողմից օտարվել է այլ անձանց, որոնք այդ ապրանքը հետագայում օգտագործել են իր նպատակային նշանակությամբ:

Մյուս կողմից, կրթական, գիտական և մշակութային բնույթի ապրանքների ներմուծման համար Համաձայնագրով նախատեսված մաքսային արտոնությունները կիրառելի չեն հետևյալ դեպքերում.

1) ներկրված ապրանքն օգտագործվել է անմիջականորեն ներմուծողի կողմից, սակայն ոչ իր նպատակային նշանակությամբ,

2) ներկրված ապրանքը ներմուծողի կողմից օտարվել է այլ անձանց, որոնք այդ ապրանքը հետագայում չեն օգտագործել իր նպատակային նշանակությամբ:

5.9. Սույն գործի փաստերի համաձայն` 20.04.2015 թվականի թիվ C10842, 15.06.2015 թվականի թիվ C 16944, 09.09.2015 թվականի թիվ C 26689, 16.09.2015 թվականի թիվ C 27537, 25.12.2015 թվականի թիվ C 39638, 03.03.2016 թվականի թիվ C 5204 հայտարարագրերով Ընկերությունը ՀՀ տարածք է ներմուծել և ձևակերպել ստվարաթղթի խմբաքանակներ: Ընկերությունն այդ ներմուծումներն իրականացրել է ՀՀ կրթության և գիտության նախարարության` Համաձայնագրի անդամ երկրներից ՀՀ տարածք ներմուծվող կրթական, գիտական և մշակութային բնույթի ապրանքների հավաստման մասին եզրակացության հիման վրա:

Կոմիտեի Հետբացթողումային հսկողության վարչությունը, իրականացնելով մաքսային ստուգում, 15.06.2016 թվականին կազմել է թիվ 0006-Ա ակտը, համաձայն որի` Ընկերության մաքսային հայտարարագրերով ներմուծված ապրանքները վաճառվել են ինչպես արտագնա մաքսային ստուգումից առաջ, այնպես էլ ստուգման իրականացման ընթացքում` մանրածախ և մեծածախ եղանակներով: Արձանագրվել է, որ Ընկերության կողմից 2015 թվականի և 2016 թվականի թվով 6 մաքսային հայտարարագրերով մաքսատուրքի արտոնությամբ ՀՀ տարածք ներմուծված ապրանքները օգտագործվել են արտոնությունների տրամադրման համար «Կրթական, գիտական և մշակութային բնույթի նյութերի ներմուծման մասին» 1950 թվականի նոյեմբերի 22-ի համաձայնագրով սահմանված պայմաններին չհամապատասխանող նպատակներով: Ըստ ստուգման ակտի` Ընկերությունը խախտել է Մաքսային միության մաքսային օրենսգրքի 200-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջները` ըստ որի պայմանականորեն բաց թողնված «ներքին սպառման համար բացթողում» մաքսային ընթացակարգով ձևակերպվող այն ապրանքները, որոնց դեպքում` տրամադրված մաքսատուրքերի, հարկերի վճարման համար սահմանված արտոնությունները, որոնք զուգակցված են այդ ապրանքների օգտագործման և (կամ) տնօրինման հետ կապված սահմանափակումներով կարող են օգտագործվել միայն արտոնությունների տրամադրման պայմաններին համապատասխանող նպատակներով: Ընկերության նկատմամբ առաջադրվել է արտագնա մաքսային ստուգման արդյունքում հայտնաբերված, սահմանված ժամկետներում չվճարված 8.659.488 ՀՀ դրամի մաքսատուրք և տույժեր, 1.731.898 ՀՀ դրամի ԱԱՀ և տույժեր:

Ընկերությունը հայց է ներկայացրել ՀՀ վարչական դատարան` Կոմիտեի հետբացթողումային հսկողության վարչության 15.06.2016 թվականի թիվ 0006-Ա արտագնա մաքսային ստուգման ակտը, 15.06.2016 թվականի թիվ 0006-Ո-1 որոշումը և որպես հետևանք` Կոմիտեի Արարատյան տարածաշրջանային մաքսատան պետի 10.08.2016 թվականի` մաքսային վճարների գանձման վերաբերյալ թիվ 0189, 0190, 0191, 0192, 0193, 0194 որոշումները և Կոմիտեի Արարատյան տարածաշրջանային մաքսատան պետի տեղակալի 25.08.2016 թվականի` Ընկերության գույքի վրա արգելանք դնելու մասին թիվ 0230, 0231, 0232, 0233, 0234 և 0235 որոշումներն անվավեր ճանաչելու պահանջների մասին:

Դատարանը բավարարել է Ընկերության հայցը` պատճառաբանելով, որ խնդրո առարկա արտոնության տրամադրումն ըստ էության նպատակ է հետապնդում ապահովելու տպագրվող նյութի (գրքեր, այլ հրատարակություններ) ցածր ինքնարժեքը, և այդ նպատակի իրացումն ապահովելու համար անհրաժեշտ չէ, որպեսզի տպագրական թուղթը տպագրության մեջ օգտագործի անձամբ ներմուծողը: Ըստ Դատարանի` նշված նպատակի իրացումը հավասարապես կարող է ապահովվել նաև այլ արտադրողի (ներմուծողի գնորդի) կողմից տվյալ թուղթը տպագրության մեջ օգտագործելու դեպքում: Դատարանը գտել է, որ Ընկերության կողմից ներմուծված ստվարաթուղթը տվյալ դեպքում ենթակա է ազատման մաքսատուրքերի վճարումից` անկախ Ընկերության կողմից այդ ապրանքը մեծածախ և մանրածախ առևտրի միջոցով վաճառելու փաստից:

Վերաքննիչ դատարանը մերժել է վերաքննիչ բողոքը և հիմնավոր է համարել Դատարանի պատճառաբանությունները:

5.10. Սույն հատուկ կարծիքում արտահայտած իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո դիտարկելով սույն գործի փաստերը և գնահատելով ստորադաս դատարանների դիրքորոշումները` հարկ եմ համարում արձանագրել հետևյալը.

Սույն գործով վիճարկվող վարչական ակտերի կայացման համար հիմք է հանդիսացել այն հանգամանքը, որ Ընկերության կողմից Հայաստանի Հանրապետության տարածք ներմուծված ապրանքների օգտագործման նպատակը չի համապատասխանել արտոնությունների տրամադրման համար Համաձայնագրի սահմանած պայմաններին: Մինչդեռ պետք է ընդգծել, որ անհիմն է վարչական մարմնի այն պնդումը, համաձայն որի` Ընկերությունը, մեծածախ առևտրի ճանապարհով օտարելով ներկրված ապրանքը, օգտագործել է վերոհիշյալ ապրանքն արտոնությունների տրամադրման պայմաններին չհամապատասխանող նպատակներով, քանի որ մաքսատուրքից ազատված լինելն ուղղակիորեն նպաստում է շուկայում ներկրված ապրանքի անհամեմատ ցածր գին ունենալուն, ինչ էլ իր հերթին նպաստում է գիտական, կրթական և մշակութային բնույթի հրատարակությունների առավել լայնածավալ տարածմանը, այլ կերպ ասած` Համաձայնագրի նպատակներին:

Սույն գործում առկա ապացույցների ուսումնասիրությունից հետևում է, որ ո՛չ Համաձայնագրով, ո՛չ Նախարարության կողմից տրված` ՀՀ տարածք ներմուծվող կրթական, գիտական և մշակութային ապրանքների հավաստման մասին եզրակացությամբ սահմանված չէ անմիջականորեն ներմուծողի կողմից թղթի օգտագործման պարտադիր նպատակ` որպես արտոնությունից օգտվելու պայման: Այսինքն` ապրանքների բնույթի հավաստումը դեռևս չի նշանակում, որ դրանց համար նախատեսված են անմիջականորեն ներմուծողի կողմից տնօրինման կամ օգտագործման սահմանափակումներ: Հետևաբար, Ընկերությանը չէր կարող վերագրվել Մաքսային միության մաքսային օրենսգրքի 200-րդ հոդվածի 2-րդ կետի խախտում, քանի որ մաքսատուրքի կամ ներմուծման հետ կապված այլ վճարների գծով Ընկերությանը տրամադրված արտոնությունը զուգակցված չի եղել ներմուծված ապրանքների օգտագործման և (կամ) տնօրինման հետ կապված սահմանափակումներով: Այսպիսով Ընկերության կողմից ներմուծված ապրանքները չեն կարող որակվել որպես պայմանականորեն բաց թողնված ապրանքներ` իրավահարաբերության ծագման պահին գործող Մաքսային միության մաքսային օրենսգրքի 200-րդ հոդվածի 1-ին կետի իմաստով, որպիսի իրավաչափ հետևության հանգել է Վերաքննիչ դատարանը:

Միևնույն ժամանակ, անհրաժեշտ եմ համարում ընդգծել, որ Համաձայնագրի նպատակն այն է, որ մաքսային արտոնությամբ ներմուծվող կրթական, գիտական և մշակութային բնույթի ապրանքները վերջիվերջո օգտագործվեն իրենց նպատակային նշանակությամբ` տպագրական գործունեության մեջ: Ընդ որում, այդ նյութերը կարող են իրենց նպատակային նշանակությամբ (տպագրական գործունեության մեջ) օգտագործվել ոչ միայն անմիջականորեն դրանք ներմուծող սուբյեկտի, այլ նաև ուրիշ տնտեսվարող սուբյեկտների կողմից, որոնք այդ ապրանքները ձեռք են բերել ներմուծողից:

Հետևաբար, տվյալ դեպքում կրթական, գիտական և մշակութային բնույթի ապրանքների ներմուծման համար Համաձայնագրով նախատեսված մաքսային արտոնությունները կիրառելի չէին լինի, եթե ներկրված ապրանքն Ընկերության կողմից այլ անձանց օտարվելուց հետո օգտագործվեր ոչ իր նպատակային նշանակությամբ (չօգտագործվեր տպագրական գործունեության մեջ): Սույն գործով վիճարկվող վարչական ակտերը կարող էին իրավաչափ համարվել, եթե վարչական մարմինը դրանցում հիմնավորեր և սույն գործի քննության ընթացքում ապացուցեր, որ ներկրված ապրանքն Ընկերության կողմից այլ անձանց օտարվելուց հետո օգտագործվել է ոչ իր նպատակային նշանակությամբ: Մինչդեռ սույն գործով բացակայում է որևէ փաստարկ, հիմնավորում կամ ապացույց այն մասին, որ ներկրված ապրանքն Ընկերության կողմից այլ անձանց օտարվելուց հետո օգտագործվել է ոչ իր նպատակային նշանակությամբ (չի օգտագործվել տպագրական գործունեության մեջ):

Փաստորեն, սույն գործով վարչական մարմնի կողմից որևէ կերպ չի հիմնավորվել Ընկերության կողմից ներմուծված կրթական, գիտական և մշակութային բնույթի ապրանքն այլ նպատակային նշանակությամբ, քան հռչակված է Համաձայնագրում, օգտագործված լինելու փաստը: Իսկ այդ ապրանքն այլ անձի օտարված լինելու հանգամանքն ինքնին չի կարող բավարար ապացուցողական հենք ունենալ հաստատելու համար այն փաստը, որ այդ ապրանքն օգտագործվել է ոչ իր նպատակային նշանակությամբ:

5.11. Ամփոփելով վերոգրյալ իրավական և փաստական վերլուծությունները` գտնում եմ, որ վճռաբեկ բողոքի հիմքի առկայությունը բավարար չէ Վերաքննիչ դատարանի դատական ակտը բեկանելու համար, քանի որ Վերաքննիչ դատարանը, անփոփոխ թողնելով վիճարկվող վարչական ակտերն անվավեր ճանաչելու մասին Դատարանի վճիռը, կայացրել է գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտ, ուստի Կոմիտեի կողմից ներկայացված վճռաբեկ բողոքի հիմքի առկայությունը բավարար չէր կարող լինել Վերաքննիչ դատարանի որոշումը բեկանելու համար: Հետևաբար սույն գործով անհրաժեշտ էր կիրառել ՀՀ վարչական դատավարության օրենսգրքի 169-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով սահմանված` ստորադաս դատարանի դատական ակտն անփոփոխ թողնելու Վճռաբեկ դատարանի լիազորությունը` սույն հատուկ կարծիքում շարադրված պատճառաբանություններով:

 

Դատավոր` Ե. Խունդկարյան

 

2. Հատուկ կարծիք

 

25.12.2019 թ.

 

Հայաստանի Հանրապետության վճռաբեկ դատարանի քաղաքացիական և վարչական

պալատի կողմից թիվ ՎԴ/3865/05/16 վարչական գործով 25.12.2019

թվականին կայացված որոշման վերաբերյալ

 

Հայաստանի Հանրապետության վճռաբեկ դատարանի քաղաքացիական և վարչական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան), 25.12.2019 թվականին քննելով ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեի վճռաբեկ բողոքը ՀՀ վերաքննիչ վարչական դատարանի 18.06.2018 թվականի որոշման դեմ` ըստ «Ռոյալ Սթայլ» ՍՊԸ-ի (այսուհետ` Ընկերություն) հայցի ընդդեմ ՀՀ կառավարությանն առընթեր պետական եկամուտների կոմիտեի (այսուհետ` Կոմիտե), երրորդ անձ ՀՀ կրթության և գիտության նախարարության` Կոմիտեի հետբացթողումային հսկողության վարչության 15.06.2016 թվականի թիվ 0006-Ա արտագնա մաքսային ստուգման ակտը, 15.06.2016 թվականի թիվ 0006-Ո-1 որոշումն անվավեր ճանաչելու և որպես հետևանք` Կոմիտեի ԱՏՄ պետի 10.08.2016 թվականի մաքսային վճարների գանձման վերաբերյալ թիվ 0189, 0190, 0191, 0192, 0193, 0194 որոշումները և Կոմիտեի ԱՏՄ պետի տեղակալի 25.08.2016 թվականի Ընկերության գույքի վրա արգելանք դնելու մասին թիվ 0230, 0231, 0232, 0233, 0234 և 0235 որոշումները վերացնելու պահանջների մասին, նույն պալատի դատավորների ընդհանուր թվի մեծամասնությամբ որոշել է Վճռաբեկ բողոքը բավարարել մասնակիորեն: Բեկանել ՀՀ վերաքննիչ վարչական դատարանի 18.06.2018 թվականի որոշումը և գործն ուղարկել ՀՀ վարչական դատարան` նոր քննության:

Հայաստանի Հանրապետության վճռաբեկ դատարանի դատավորներ Ռուզաննա Հակոբյանս, Նախշուն Տավարացյանս և Ստեփան Միքայելյանս` համաձայն չլինելով վերը նշված որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանի դատավորների մեծամասնության արտահայտած կարծիքի հետ, ղեկավարվելով ՀՀ վարչական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 6-րդ և 7-րդ մասերով, շարադրում ենք մեր հատուկ կարծիքը նշված որոշման վերաբերյալ:

 

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.

Դիմելով դատարան` Ընկերությունը պահանջել է անվավեր ճանաչել (վերացնել) Կոմիտեի հետբացթողումային հսկողության վարչության 15.06.2016 թվականի թիվ 0006-Ա արտագնա մաքսային ստուգման ակտը, 15.06.2016 թվականի թիվ 0006-Ո-1 որոշումը և որպես հետևանք` Կոմիտեի ԱՏՄ պետի 10.08.2016 թվականի մաքսային վճարների գանձման վերաբերյալ թիվ 0189, 0190, 0191, 0192, 0193, 0194 որոշումները և Կոմիտեի ԱՏՄ պետի տեղակալի 25.08.2016 թվականի Ընկերության գույքի վրա արգելանք դնելու մասին թիվ 0230, 0231, 0232, 0233, 0234 և 0235 որոշումները:

ՀՀ վարչական դատարանի (դատավոր` Լ. Հակոբյան) (այսուհետ` Դատարան) 09.03.2017 թվականի վճռով հայցը բավարարվել է:

ՀՀ վերաքննիչ վարչական դատարանի (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան) 18.06.2018 թվականի որոշմամբ Կոմիտեի վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և Դատարանի 09.03.2017 թվականի վճիռը թողնվել է անփոփոխ:

Սույն գործով վճռաբեկ բողոք է ներկայացրել ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեն:

Վճռաբեկ բողոքի պատասխան չի ներկայացվել:

 

2. Վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.

Վերաքննիչ դատարանը խախտել է «Միջազգային պայմանագրերի իրավունքի մասին» կոնվենցիայի 31-րդ հոդվածը, 27.11.2009 թվականին ընդունված (ուժը կորցրել է 01.01.2018 թվականին) «Մաքսային միության մաքսային օրենսգրքի մասին» պայմանագրի (այսուհետ` Մաքսային միության մաքսային օրենսգիրք) 195-րդ, 200-րդ և 211-րդ հոդվածները, «Մաքսային կարգավորման մասին» ՀՀ օրենքի 180-րդ հոդվածը, 22.02.2007 թվականին ընդունված (ուժը կորցրել է 09.04.2018 թվականին) «Միջազգային պայմանագրերի մասին» ՀՀ օրենքի 45-րդ հոդվածը, ՀՀ կառավարության 05.02.2015 թվականի «Առանց ներմուծման մաքսատուրքի վճարման «Կրթական, գիտական և մշակութային բնույթի նյութերի ներմուծման մասին» 1950 թվականի նոյեմբերի 22-ի համաձայնագրի անդամ երկրներից Հայաստանի Հանրապետության տարածք կրթական, գիտական և մշակութային բնույթի ապրանքների ներմուծումը կանոնակարգելու մասին» թիվ 112-Ն որոշումը (այսուհետ` ՀՀ կառավարության որոշում):

Բողոք բերած անձը նշված պնդումը պատճառաբանել է հետևյալ փաստարկներով.

Վերաքննիչ դատարանն անտեսել է, որ Ընկերության կողմից թվով վեց մաքսային հայտարարագրերով ՀՀ տարածք են ներմուծվել և ՀՀ կրթության և գիտության նախարարության կողմից տրված առանց ներմուծման մաքսատուրքի վճարման «Կրթական, գիտական և մշակութային բնույթի նյութերի ներմուծման մասին» 1950 թվականի նոյեմբերի 22-ի համաձայնագրի անդամ երկրներից Հայաստանի Հանրապետության տարածք ներմուծվող կրթական, գիտական և մշակութային բնույթի ապրանքների հավաստման մասին եզրակացության հիման վրա արտոնությամբ ձևակերպվել են թիվ 48109210000 ծածկագրին դասվող ապրանքներ (ստվարաթուղթ):

Վերաքննիչ դատարանը հաշվի չի առել, որ Նախարարություն ներկայացված դիմումներում հիմնականում որպես ներմուծվող ապրանքների օգտագործման նպատակային նշանակություն նշվել է «Գրքերի, ամսագրերի, ուղեցույցների, քարտեզների, ատլասների տպագրության համար»:

Վերաքննիչ դատարանն անտեսել է նաև, որ ապրանք ներմուծողը մաքսատուրքերի վճարումից կարող է ազատվել միայն այն դեպքում, երբ թուղթը ներմուծում է Համաձայնագրով սահմանված նպատակի, այլ ոչ թե` ցանկացած այլ նպատակի համար (օրինակ` վաճառքի):

Դրանից ելնելով` Վերաքննիչ դատարանը հաշվի չի առել նաև, որ Ընկերության կողմից ներմուծված ապրանքները հանդիսանում են պայմանականորեն բաց թողնված ապրանքներ, որոնց օգտագործման և տնօրինման սահմանափակումները սահմանված են մաքսային իրավահարաբերությունները կարգավորող իրավական նորմերով:

Բացի այդ, մեկ այլ` թիվ ՎԴ/5764/05/17 վարչական գործով ՀՀ վարչական դատարանի կողմից կայացված վճռով սույն գործով ներկայացված վճռաբեկ բողոքում վկայակոչված իրավական նորմերին տրվել է հակասական մեկնաբանություն, որի պայմաններում ներկայացված վճռաբեկ բողոքի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ օրենքի միատեսակ կիրառության համար:

Վերոգրյալի հիման վրա բողոք բերած անձը պահանջել է բեկանել Վերաքննիչ դատարանի 18.06.2018 թվականի որոշումը և փոփոխել այն` հայցը մերժել:

 

3. Վճռաբեկ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.

1) Ընկերության 20.04.2015 թվականի թիվ C10842, 15.06.2015 թվականի թիվ C 16944, 09.09.2015 թվականի թիվ C 26689, 16.09.2015 թվականի թիվ C 27537, 25.12.2015 թվականի թիվ C 39638, 03.03.2016 թվականի թիվ C 5204 հայտարարագրերով ՀՀ տարածք է ներմուծել և ձևակերպել ստվարաթղթի խմբաքանակներ (հատոր 1-ին, գ. թ. 100-138).

2) Ընկերությունն ստացել է «Առանց ներմուծման մաքսատուրքի վճարման «Կրթական, գիտական և մշակութային բնույթի նյութերի ներմուծման մասին» 22.11.1950 թվականի համաձայնագրի անդամ երկրներից ՀՀ տարածք ներմուծվող կրթական, գիտական և մշակութային բնույթի ապրանքների հավաստման մասին» ՀՀ կրթության և գիտության նախարարության եզրակացությունը (հատոր 1-ին, գ. թ. 3-4).

3) Կոմիտեի նախագահ Հ. Հովսեփյանի 14.04.2016 թվականի թիվ 0006 «Արտագնա մաքսային ստուգում իրականացնելու մասին» հանձնարարականով հանձնարարվել է Ընկերությունում նշանակել արտապլանային արտագնա մաքսային ստուգում` հիմք ընդունելով Մաքսային միության մաքսային օրենսգրքի 132-րդ հոդվածի 4-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերը: Մասնավորապես, հանձնարարվել է ստուգել 02.01.2015 թվականի սկսած ՀՀ ներմուծված ԵԱՏՄ ԱՏԳ ԱԱ 48 ապրանքային խմբում դասակարգված և հայտարարագրված ապրանքներին վերաբերող ՀՀ մաքսային օրենսդրությամբ սահմանված պահանջների կատարման ճշտությունը (հատոր 1-ին, գ. թ. 19-20).

4) Ընկերության տնօրեն Արկադի Մանվելյանի կողմից 15.02.2016 թվականի և 14.06.2016 թվականի տրված հայտարարությունների համաձայն` վերոնշյալ մաքսային հայտարարագրերով ներմուծված ապրանքները վաճառվել են և նախատեսված են վերավաճառքի համար, ինչպես նաև հայտարարությունները ներկայացնելու օրվա դրությամբ առկա, արտոնությամբ ներմուծված ապրանքանյութական արժեքների մնացորդները հետագայում վաճառվելու են (հատոր 1-ին, գ. թ. 24, 28).

5) Կոմիտեի Հետբացթողումային հսկողության վարչության 15.06.2016 թվականի թիվ 0006-Ա ակտի համաձայն` Ընկերության մաքսային հայտարարագրերով ներմուծված ապրանքները վաճառվել են ինչպես արտագնա մաքսային ստուգումից առաջ, այնպես էլ ստուգման իրականացման ընթացքում` մանրածախ և մեծածախ եղանակներով: Հետևաբար Ընկերության կողմից 2015 թվականի և 2016 թվականի վերը նշված թվով 6 մաքսային հայտարարագրերով մաքսատուրքի արտոնությամբ ՀՀ տարածք ներմուծված ապրանքները օգտագործվել են արտոնությունների տրամադրման համար «Կրթական, գիտական և մշակութային բնույթի նյութերի ներմուծման մասին» 1950 թվականի նոյեմբերի 22-ի համաձայնագրով սահմանված պայմաններին չհամապատասխանող նպատակներով, խախտելով Մաքսային միության մաքսային օրենսգրքի 200-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջները` ըստ որի պայմանականորեն բաց թողնված «ներքին սպառման համար բացթողում» մաքսային ընթացակարգով ձևակերպվող այն ապրանքները, որոնց դեպքում` տրամադրված մաքսատուրքերի, հարկերի վճարման համար սահմանված արտոնությունները, որոնք զուգակցված են այդ ապրանքների օգտագործման և (կամ) տնօրինման հետ կապված սահմանափակումներով կարող են օգտագործվել միայն արտոնությունների տրամադրման պայմաններին համապատասխանող նպատակներով: Ընկերության նկատմամբ առաջադրվել է արտագնա մաքսային ստուգման արդյունքում հայտնաբերված, սահմանված ժամկետներում չվճարված 8.659.488 ՀՀ դրամի մաքսատուրք և տույժեր, 1.731.898 ՀՀ դրամի ԱԱՀ և տույժեր (հատոր 1-ին, գ. թ. 11-15).

6) Կոմիտեի Հետբացթողումային հսկողության վարչության 15.06.2016 թվականի «Մաքսային գործի ոլորտում» թիվ 0006-Ո-1 որոշմամբ որոշվել է Ընկերությանը չտրամադրել մաքսային գործի ոլորտում մաքսային վճարների և մաքսային մարմիններին վճարվող այլ վճարների գծով արտոնություններ: Նշած որոշման համաձայն «.. ԵՏՀ Կոլեգիայի 10.12.2013 թվականի թիվ 289 որոշման 23-րդ կետի համաձայն` ԱՏՄ-ի 20.04.2015 թվականի թիվ C 10842, 15.06.2015 թվականի թիվ C 16944, 07.09.2015 թվականի թիվ C 26419, 16.09.2015 թվականի թիվ C 27537, 25.12.2015 թվականի թիվ C 39638, 03.03.2016 թվականի թիվ C 5204 ՄՀ-ներում կատարել համապատասխան փոփոխություններ` վճարելով լրացուցիչ գանձման ենթակա մաքսային վճարները և հարկերը:

1. Թիվ C10842 ՄՀ-ով` 1.788.253 ՀՀ դրամ մաքսատուրք և 357.651 ՀՀ դրամ ԱԱՀ

2. Թիվ C 16944 ՄՀ-ով` 839.235 ՀՀ դրամ մաքսատուրք և 167.847 ՀՀ դրամ ԱԱՀ

3. Թիվ C 26689 ՄՀ-ով` 829.091 ՀՀ դրամ մաքսատուրք և 165.818 ՀՀ դրամ ԱԱՀ

4. Թիվ C 27537 ՄՀ-ով` 971.715 ՀՀ դրամ մաքսատուրք և 194.343 ՀՀ դրամ ԱԱՀ

5. Թիվ C 39638 ՄՀ-ով` 870.138 ՀՀ դրամ մաքսատուրք և 174.028 ՀՀ դրամ ԱԱՀ

6. Թիվ C 5204 ՄՀ-ով` 822.292 ՀՀ դրամ մաքսատուրք և 164.458 ՀՀ դրամ ԱԱՀ» (հատոր 1-ին, գ. թ. 16-18).

7) Կոմիտեի Արարատյան տարածաշրջանային մաքսատան պետ Ս. Ավետիքյանի 10.08.2016 թվականի մաքսային վճարների գանձման վերաբերյալ թիվ 0189, 0190, 0191, 0192, 0193, 0194 որոշումներով որոշվել է «Ռոյալ Սթայլ» ՍՊԸ-ից հօգուտ ՀՀ պետբյուջեի գանձել մաքսային վճարներ` հիմք ընդունելով թիվ C 10842, C 16944, C 26689, C 27537, C 39638, C 5204 ապրանքների հայտարարագրերը (հատոր 1-ին, գ. թ. 100-138).

8) Կոմիտեի Արարատյան տարածաշրջանային մաքսատան պետի տեղակալ Ս. Թորոսյանի` գույքի վրա արգելանք դնելու վերաբերյալ 25.08.2016 թվականի թիվ 0230, 0231, 0232, 0233, 0234, 0235 որոշումներով որոշվել է արգելանքներ դնել «Ռոյալ Սթայլ» ՍՊԸ-ին պատկանող գույքի կամ դրամական միջոցների վրա` 10.08.2016 թվականի թիվ 0189, 0190, 0191, 0192, 0193, 0194 որոշումների կատարումն ապահովելու նպատակով (հատոր 1-ին, գ. թ. 75-80):

 

4. Հատուկ կարծիքի հիմնավորումները.

Գտնում ենք, որ սույն գործով անհրաժեշտ էր անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցին. արդյո՞ք կրթական, գիտական և մշակութային բնույթի ապրանքների ներմուծման համար Համաձայնագրով նախատեսված մաքսային արտոնությունների կիրառումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, թե ներկրվող ապրանքը հետագայում օգտագործվել է իր նպատակային նշանակությամբ անմիջականորեն այն ներմուծողի կողմից, թե իրացվել է այլ անձանց:

Համաձայնագրի (Հայաստանի Հանրապետության համար Համաձայնագիրն ուժի մեջ է մտել 23.08.2010 թվականին) 1-ին հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` Պայմանավորվող պետությունները պարտավորվում են հետևյալ նյութերի ներմուծման ժամանակ կամ ներմուծման հետ կապված չկիրառել մաքսատուրքեր և այլ վճարներ.

ա) գրքեր, հրատարակություններ և փաստաթղթեր, որոնք նշված են նույն Համաձայնագրին կից Ա հավելվածում.

բ) նույն Համաձայնագրին կից «Բ», «Գ», «Դ» և «Ե» հավելվածներում թվարկված և Պայմանավորվող այլ պետության արտադրանք հանդիսացող` կրթական, գիտական և մշակութային բնույթի նյութեր` այդ հավելվածներում նշված պայմանների պահպանման պայմանով:

«Միջազգային պայմանագրերի իրավունքի մասին» 23.05.1969 թվականի Վիեննայի կոնվենցիայի (Հայաստանի Հանրապետության համար ուժի մեջ է մտել 16.06.2005 թվականից) «Մեկնաբանման ընդհանուր կանոնը» վերտառությամբ 31-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` պայմանագիրը պետք է բարեխղճորեն մեկնաբանվի պայմանագրի հասկացությունների` դրանց համատեքստում ունեցած սովորական նշանակությանը համապատասխան, ինչպես նաև պայմանագրի առարկայի և նպատակի լույսի ներքո:

«Միջազգային պայմանագրերի մասին» ՀՀ օրենքի 19-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` միջազգային պայմանագիրը մեկնաբանվում է դրա առարկայից և նպատակներից բխող պայմանագրի եզրույթներին տրված սովորական նշանակությանը համապատասխան և իրականացվում է միջազգային պայմանագրով և միջազգային իրավունքի նորմերով և սկզբունքներով սահմանված կարգով:

Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (այսուհետ` Եվրոպական դատարան), անդրադառնալով միջազգային իրավական ակտերի մեկնաբանման կանոններին, նշել է, որ համաձայն Վիեննայի Կոնվենցիայի 31-րդ հոդվածի 2-րդ կետի` պայմանագրի նախաբանը հանդիսանում է դրա անբաժանելի մասը: Ավելին, կոնկրետ միջազգային իրավական ակտը մեկնաբանելիս` նախաբանը, որպես կանոն, շատ օգտակար է դրա «առարկան» և «նպատակը» պարզելու համար (տե՛ս Golder v. United Kingdom of Great Britain (4451/70) գործով Եվրոպական դատարանի 14.02.1975 թվականի վճիռը, կետ 34):

Համաձայնագրի նախաբանի համաձայն` պայմանավորվող պետությունները, համարելով, որ գաղափարների և գիտելիքի ազատ փոխանակումը և ընդհանրապես քաղաքակրթությունների ինքնարտահայտման տարբեր ձևերի առավել լայն տարածումը կենսական նշանակություն ունեն ինչպես մտավոր առաջընթացի և միջազգային փոխըմբռնման, այնպես էլ, հետևաբար, ամբողջ աշխարհում խաղաղության պահպանման համար, համարելով, որ այդ փոխանակումներն իրականացվում են առաջին հերթին գրքերի, հրատարակությունների, ինչպես նաև կրթությանը, գիտությանը և մշակույթին վերաբերող նյութերի միջոցով, (...) ընդունում են, որ այդ նպատակների իրականացմանն արդյունավետ կծառայի կրթական, գիտական և մշակութային բնույթի գրքերի, հրատարակությունների և նյութերի ազատ տարածմանն աջակցող միջազգային համաձայնագիրը (...):

Հիմք ընդունելով Եվրոպական դատարանի վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումը` գտնում ենք, որ Համաձայնագրի նպատակը բացահայտելու համար առաջնային նշականություն ունի դրա նախաբանը: Համաձայնագրով սահմանված դրույթները չեն կարող մեկնաբանվել և կիրառվել Համաձայնագրով հետապնդվող նպատակի շրջանակներից դուրս, հետևաբար պայմանավորվող պետությունների կողմից Համաձայնագրով ստանձնած պարտավորությունները հետապնդվող նպատակների լույսի ներքո չմեկնաբանելը և չկիրառելը կհանդիսանան միջազգային պայմանագրով ստանձնած պարտավորությունների խախտում, ոչ բարեխիղճ կատարում:

Այս դեպքում Համաձայնագրի նպատակների բացահայտման տեսանկյունից առավել իմաստալից նշանակություն ունի նախաբանի այն մասը, որում այն ստորագրած կողմերը հայտարարում են, որ «(...) գաղափարների և գիտելիքի ազատ փոխանակումը և ընդհանրապես քաղաքակրթությունների ինքնարտահայտման տարբեր ձևերի առավել լայն տարածումը կենսական նշանակություն ունեն ինչպես մտավոր առաջընթացի և միջազգային փոխըմբռնման, այնպես էլ, հետևաբար, ամբողջ աշխարհում խաղաղության պահպանման համար (...)»:

Վերոգրյալի արդյունքում արձանագրում ենք, որ Համաձայնագիրը նպատակ է հետապնդում բոլոր ուղղակի և անուղղակի միջոցներով նպաստել գիտական, կրթական և մշակութային բնույթի գրքերի, հրատարակությունների և նյութերի հնարավորին լայնածավալ տարածմանը` ի թիվս այնի, 1-ին հոդվածով նախատեսված նյութերի ներմուծման համար մաքսատուրքեր և ներմուծման հետ կապված այլ վճարներ չկիրառելու պոզիտիվ պարտականություն նախատեսելով պայմանավորվող Պետությունների համար: Նույն հոդվածի «բ» կետը ներմուծման համար գանձվող մաքսատուրքի (և ներմուծման հետ կապված այլ վճարների) գծով այդ արտոնության կիրառման համար նախատեսում է 2 պայման.

ներկրվող կրթական, գիտական և մշակութային բնույթի նյութը պետք է թվարկված լինի Համաձայնագրի «Բ», «Գ», «Դ» և «Ե» հավելվածներից մեկում,

ներկրվող կրթական, գիտական և մշակութային բնույթի նյութը պետք է հանդիսանա այլ պետության արտադրանք:

Նշված հոդվածի պայմանները սպառիչ են, և Համաձայնագիրը դրա կիրառելիությունը չի պայմանավորում նյութերի ներկրումից հետո դրանք ներմուծող սուբյեկտի կողմից նպատակային նշանակությամբ օգտագործվելու կամ չօգտագործվելու հանգամանքի հետ:

Այսպես` հարկ է արձանագրել, որ պայմանավորվող պետությունները Համաձայնագրի 1-ին հոդվածի 1-ին կետով ստանձնել են միջազգային պարտավորություն` ազատել մաքսատուրքերից կամ ներմուծման հետ կապված այլ վճարներից Համաձայնագրի հավելվածներում թվարկված նյութերը ներմուծողին` պայմանով, որ այդ նյութերը բավարարեն հավելվածներով սահմանված պայմանները և հանդիսանան այլ պայմանավորվող պետության արտադրանք: Իսկ նշված չափանիշներին բավարարող նյութերը ներմուծող սուբյեկտին մաքսատուրքերի և այլ վճարների վճարումից ազատելու համար դրանք հետագայում ներմուծողի կողմից նպատակային նշանակությամբ օգտագործելու պայմանի սահմանումը կհանգեցնի միջազգային պայմանագրով ստանձնած պարտավորությունների խախտման: Այդ իրավիճակը կհանգեցնի նաև Համաձայնագրով ամրագրված սկզբունքների խախտման, քանի որ այդ սկզբունքները հետապնդում են գրքերի, հրատարակությունների, ինչպես նաև կրթությանը, գիտությանը և մշակույթին վերաբերող նյութերի միջոցով գաղափարների և գիտելիքի ազատ փոխանակմանը և տարածմանը նպաստելու նպատակ: Այդ նպատակին պետք է ծառայի նաև կրթությանը, գիտությանը և մշակույթին վերաբերող նյութերի` կրթության, գիտության, տեխնոլոգիաների և մշակույթի ոլորտներ առավել դյուրին և մատչելի կերպով մուտք գործելու հնարավորության ստեղծումը: Դա էլ իր հերթին արտահայտվում է Համաձայնագրում նշված կրթական, գիտական և մշակութային բնույթի նյութերի (ապրանքների) ներմուծման դեպքում մաքսատուրքից կամ ներմուծման հետ կապված այլ վճարներից ազատելու` պայմանավորվող Պետության պոզիտիվ պարտավորության անվերապահ կատարմամբ: Ընդ որում, Համաձայնագրով թվարկված` կրթությանը, գիտությանը և մշակույթին վերաբերող նյութերի միջոցով գաղափարների և գիտելիքի ազատ փոխանակմանը և տարածմանը նպաստելու նպատակը կարող է գործնականում կյանքի կոչվել ինչպես այն դեպքում, երբ հրատարակչական գործունեությունն իրականացվում է հենց այդ նյութերը ներմուծողի կողմից, այնպես էլ` երբ հրատարակչական գործունեությունն իրականացվում է ներմուծողից տարբերվող այլ սուբյեկտի կողմից: Տվյալ դեպքում ներմուծողը միջնորդի դերակատարություն ունի գրքերի, հրատարակությունների, ինչպես նաև կրթությանը, գիտությանը և մշակույթին վերաբերող նյութերի միջոցով գաղափարների և գիտելիքի ազատ փոխանակմանը և տարածմանը նպաստելու հարցում:

Այսպիսով, գտնում ենք, որ Համաձայնագրի անդամ պետությունն ունի Համաձայնագրով սահմանված չափանիշներին բավարարող կրթական, գիտական և մշակութային բնույթի նյութերի (ապրանքների) ներմուծումը մաքսատուրքից կամ ներմուծման հետ կապված այլ վճարներից ազատելու պոզիտիվ պարտավորություն` անկախ այն հանգամանքից, թե այդ նյութերը ներմուծողի կողմից անմիջականորեն օգտագործվում են հրատարակչական գործունեության մեջ, թե օտարվում են այլ սուբյեկտների: Այդ պարտավորությունը բխում է Համաձայնագրով մատնանշված հայեցակարգից առ այն, որ Համաձայնագիրն արդյունավետ միջոց է գաղափարների և գիտելիքների փոխանակումը խոչընդոտող մաքսային արգելքների նվազեցման և տնտեսական բնույթի այլ սահմանափակումների կրճատման համար:

Համաձայնագրով ստանձնած միջազգային պարտավորությունների պատշաճ կատարումն ապահովելու նպատակով ՀՀ կառավարության կողմից 05.02.2015 թվականին ընդունված թիվ 112-Ն որոշմամբ մշակվել է առանց ներմուծման մաքսատուրքի վճարման Համաձայնագրի անդամ երկրներից Հայաստանի Հանրապետության տարածք կրթական, գիտական և մշակութային բնույթի ապրանքների ներմուծման կարգը (այսուհետ` Կարգ), որը կարգավորում է առանց ներմուծման մաքսատուրքի վճարման Համաձայնագրի անդամ երկրներից Հայաստանի Հանրապետության տարածք կրթական, գիտական և մշակութային բնույթի ապրանքների ներմուծման հետ կապված հարաբերությունները:

Կարգի 2-րդ կետի համաձայն` եզրակացություն տրամադրող Հայաստանի Հանրապետության լիազոր պետական կառավարման մարմինը (...) տրամադրում է Համաձայնագրի անդամ երկրներից Հայաստանի Հանրապետության տարածք կրթական, գիտական և մշակութային բնույթի ապրանքների ներմուծման նպատակային նշանակության վերաբերյալ եզրակացությունը` իր իրավասությունների շրջանակներում:

Կարգի 3-րդ կետի համաձայն` Հայաստանի Հանրապետության տարածք ներմուծվող Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2015 թվականի փետրվարի 5-ի թիվ 112-Ն որոշման թիվ 3 հավելվածով սահմանված կրթական, գիտական և մշակութային բնույթի ապրանքները, լիազոր մարմնի կողմից տրամադրված եզրակացության հիման վրա, ազատվում են ներմուծման մաքսատուրքից:

ՀՀ կառավարության վկայակոչված որոշմամբ սահմանված իրավակարգավորումներից ևս հետևում է, որ կրթական, գիտական և մշակութային բնույթի նյութերի (ապրանքների) ներմուծումը մաքսատուրքից կամ ներմուծման հետ կապված այլ վճարներից ազատելը որևէ կերպ պայմանավորված չէ այն հանգամանքով, թե այդ նյութերը ներմուծողի կողմից անմիջականորեն օգտագործվում են հրատարակչական գործունեության մեջ, թե օտարվում են այլ սուբյեկտների:

Հիմք ընդունելով վերոգրյալ վերլուծությունները` գտնում ենք, որ Համաձայնագրով նախատեսված` կրթական, գիտական և մշակութային բնույթի նյութերը չեն հանդիսանում պայմանականորեն բաց թողնված այնպիսի ապրանքներ, որոնց դեպքում մաքսատուրքերի և այլ վճարների համար սահմանված արտոնությունները զուգակցված են այդ ապրանքների օգտագործման և (կամ) տնօրինման հետ կապված սահմանափակումներով:

Այսպես` իրավահարաբերության պահին գործող Մաքսային միության մաքսային օրենսգրքի (ընդունվել է 27.11.2009 թվականին, Հայաստանի Հանրապետության համար պարտադիր է 02.01.2015 թվականից, ուժը կորցրել է 01.01.2018 թվականին` «Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային օրենսգրքի մասին» պայմանագրի համաձայն) 200-րդ հոդվածի 1-ին կետի համաձայն` պայմանականորեն բաց թողնված են համարվում «ներքին սպառման համար բացթողում» մաքսային ընթացակարգով ձևակերպվող այն ապրանքները, որոնց դեպքում`

1) տրամադրվում են մաքսատուրքերի, հարկերի վճարման համար սահմանված արտոնություններ, որոնք զուգակցված են այդ ապրանքների օգտագործման և (կամ) տնօրինման հետ կապված սահմանափակումներով.

2) օգտագործման և (կամ) տնօրինման հետ կապված սահմանափակումներն առնչվում են ապրանքների բացթողումից հետո նույն օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին կետի 1-ին ենթակետում նշված փաստաթղթերի ներկայացման հետ (...):

Նույն հոդվածի 2-րդ կետի համաձայն` նույն հոդվածի 1-ին կետի 1-ին ենթակետում նշված` պայմանականորեն բաց թողնված ապրանքները կարող են օգտագործվել միայն արտոնությունների տրամադրման պայմաններին համապատասխանող նպատակներով:

Արգելված է նույն հոդվածի 1-ին կետի 2-րդ ենթակետում նշված` պայմանականորեն բաց թողնված ապրանքների փոխանցումը երրորդ անձանց, այդ թվում` դրանց վաճառքի կամ այլ եղանակով օտարման միջոցով, իսկ այն դեպքում, երբ նշված ապրանքների ներմուծման սահմանափակումները սահմանված են` կապված այդ ապրանքների որակի ստուգման և անվտանգության հետ, ապա արգելված է ցանկացած ձևով դրանց օգտագործումը (շահագործումը, սպառումը):

Իրավահարաբերության պահին գործող Մաքսային միության մաքսային օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին կետի 1-ին ենթակետի համաձայն` ապրանքների բացթողումն իրականացվում է մաքսային մարմինների կողմից, եթե մաքսային մարմին են ներկայացվել լիցենզիաներ, հավաստագրեր, թույլտվություններ և (կամ) այլ փաստաթղթեր, որոնք անհրաժեշտ են նույն օրենսգրքին և Մաքսային միության անդամ պետությունների այլ միջազգային պայմանագրերին համապատասխան ապրանքների բացթողման համար, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ Մաքսային միության անդամ պետությունների օրենսդրությանը համապատասխան` նշված փաստաթղթերը կարող են ներկայացվել ապրանքների բացթողումից հետո:

Վերը նշված իրավանորմերի վերլուծության արդյունքում արձանագրում ենք, որ Մաքսային միության մաքսային օրենսգրքի 200-րդ հոդվածի 1-ին կետը սահմանում է պայմանականորեն բաց թողնված ապրանքների տեսակները:

Այդպիսի ապրանքներից են, մասնավորապես, Մաքսային միության մաքսային օրենսգրքի 200-րդ հոդվածի 1-ին կետի 1-ին ենթակետով սահմանված այն ապրանքները, որոնց ներմուծման ժամանակ տրամադրվում են մաքսատուրքերի և հարկերի գծով արտոնություններ, որոնք զուգակցված են այդ ապրանքների օգտագործման և (կամ) տնօրինման հետ կապված սահմանափակումներով: Այդ ապրանքները կարող են օգտագործվել միայն արտոնությունների տրամադրման պայմաններին համապատասխանող նպատակներով:

Փաստորեն, Մաքսային միության մաքսային օրենսգրքի 200-րդ հոդվածի 1-ին կետի 1-ին ենթակետը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ ներմուծողին տրամադրված արտոնությունը զուգակցված է եղել ներմուծված ապրանքների օգտագործման և (կամ) տնօրինման հետ կապված սահմանափակումներով: Մինչդեռ, եթե նման սահմանափակումներ նախատեսված չեն եղել, ապա Մաքսային միության մաքսային օրենսգրքի 200-րդ հոդվածի 1-ին կետի 1-ին ենթակետը կիրառելի չի կարող լինել: Նշված հիմքով կիրառելի չի կարող լինել նաև վկայակոչված հոդվածի 2-րդ կետով նախատեսված սահմանափակումը, այն է` ապրանքները միայն արտոնությունների տրամադրման պայմաններին համապատասխանող նպատակներով օգտագործելու պահանջը:

Մյուս կողմից` Մաքսային միության մաքսային օրենսգրքի 200-րդ հոդվածի 1-ին կետի 2-րդ ենթակետը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այդ ապրանքների նկատմամբ առկա են օգտագործման կամ տնօրինման հետ կապված սահմանափակումներ, որոնք առնչվում են ապրանքների բացթողումից հետո նույն օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին կետի 1-ին ենթակետում նշված փաստաթղթերի ներկայացման հետ:

Անհրաժեշտ ենք համարում ընդգծել, որ ըստ Համաձայնագրի` կրթական, գիտական և մշակութային բնույթի ապրանքների ներմուծման համար մաքսային արտոնություն տրամադրելու իրավական հնարավորությունը պայմանավորված է բացառապես ներկրված նյութը Համաձայնագրի «Բ», «Գ», «Դ» և «Ե» հավելվածներից մեկում թվարկված լինելու և պայմանավորվող այլ պետության արտադրանք հանդիսանալու հանգամանքով: Այլ կերպ` Համաձայնագիրը նշված նյութերի ներմուծման համար մաքսային արտոնության կիրառելիությունը որևէ կերպ չի զուգակցել (չի պայմանավորել) դրանք ներմուծող սուբյեկտի կողմից անմիջականորեն նպատակային նշանակությամբ օգտագործելու կամ չօգտագործելու հանգամանքով: Բացի այդ` Համաձայնագիրը կրթական, գիտական և մշակութային բնույթի ապրանքների նկատմամբ չի սահմանում օգտագործման կամ տնօրինման հետ կապված սահմանափակումներ:

Ամփոփելով վերոգրյալ իրավական վերլուծությունները` հանգում ենք այն եզրակացության, որ Համաձայնագրով նախատեսված կրթական, գիտական և մշակութային բնույթի նյութերը, որոնց ներմուծման դեպքում կիրառվում են մաքսատուրքերի և այլ վճարների գծով արտոնություններ, չեն համարվում պայմանականորեն բաց թողնված ապրանքներ` Մաքսային միության մաքսային օրենսգրքի 200-րդ հոդվածի 1-ին կետի թե՛ 1-ին, թե՛ 2-րդ ենթակետերի իմաստով: Հետևաբար Համաձայնագրով նախատեսված կրթական, գիտական և մշակութային բնույթի նյութերը ներմուծվելուց հետո դրանք անմիջականորեն ներմուծողի կողմից նպատակային նշանակությամբ օգտագործվելու կամ այլ անձանց օտարվելու հանգամանքները չեն կարող որևէ ազդեցություն ունենալ այդ նյութերի ներմուծման համար գանձվող մաքսատուրքի և ներմուծման հետ կապված այլ վճարների գծով արտոնության կիրառելիության համար: Ասվածն էլ իր հերթին նշանակում է, որ կրթական, գիտական և մշակութային բնույթի ապրանքների ներմուծման համար Համաձայնագրով նախատեսված մաքսային արտոնությունների կիրառումը պայմանավորված չէ այն հանգամանքով, թե ներկրվող ապրանքը հետագայում օգտագործվել է իր նպատակային նշանակությամբ անմիջականորեն այն ներմուծողի կողմից, թե իրացվել է այլ անձանց:

Սույն գործի փաստերի համաձայն` Ընկերության 20.04.2015 թվականի թիվ C10842, 15.06.2015 թվականի թիվ C 16944, 09.09.2015 թվականի թիվ C 26689, 16.09.2015 թվականի թիվ C 27537, 25.12.2015 թվականի թիվ C 39638, 03.03.2016 թվականի թիվ C 5204 հայտարարագրերով ՀՀ տարածք է ներմուծել և ձևակերպել ստվարաթղթի խմբաքանակներ: Ընկերությունն ստացել է «Առանց ներմուծման մաքսատուրքի վճարման «Կրթական, գիտական և մշակութային բնույթի նյութերի ներմուծման մասին» 22.11.1950 թվականի համաձայնագրի անդամ երկրներից ՀՀ տարածք ներմուծվող կրթական, գիտական և մշակութային բնույթի ապրանքների հավաստման մասին» ՀՀ կրթության և գիտության նախարարության եզրակացությունը:

Կոմիտեի նախագահ Հ. Հովսեփյանի 14.04.2016 թվականի թիվ 0006 «Արտագնա մաքսային ստուգում իրականացնելու մասին» հանձնարարականով հանձնարարվել է Ընկերությունում նշանակել արտապլանային արտագնա մաքսային ստուգում` հիմք ընդունելով Մաքսային միության մաքսային օրենսգրքի 132-րդ հոդվածի 4-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերը: Մասնավորապես, հանձնարարվել է ստուգել 02.01.2015 թվականի սկսած ՀՀ ներմուծված ԵԱՏՄ ԱՏԳ ԱԱ 48 ապրանքային խմբում դասակարգված և հայտարարագրված ապրանքներին վերաբերող ՀՀ մաքսային օրենսդրությամբ սահմանված պահանջների կատարման ճշտությունը: Մաքսային ստուգման արդյունքում կազմվել է Կոմիտեի Հետբացթողումային հսկողության վարչության 15.06.2016 թվականի թիվ 0006-Ա ակտը, համաձայն որի` Ընկերության մաքսային հայտարարագրերով ներմուծված ապրանքները վաճառվել են ինչպես արտագնա մաքսային ստուգումից առաջ, այնպես էլ ստուգման իրականացման ընթացքում` մանրածախ և մեծածախ եղանակներով արձանագրվել է, որ Ընկերության կողմից 2015 թվականի և 2016 թվականի թվով 6 մաքսային հայտարարագրերով մաքսատուրքի արտոնությամբ ՀՀ տարածք ներմուծված ապրանքները օգտագործվել են արտոնությունների տրամադրման համար «Կրթական, գիտական և մշակութային բնույթի նյութերի ներմուծման մասին» 1950 թվականի նոյեմբերի 22-ի համաձայնագրով սահմանված պայմաններին չհամապատասխանող նպատակներով, խախտելով Մաքսային միության մաքսային օրենսգրքի 200-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջները` ըստ որի պայմանականորեն բաց թողնված «ներքին սպառման համար բացթողում» մաքսային ընթացակարգով ձևակերպվող այն ապրանքները, որոնց դեպքում` տրամադրված մաքսատուրքերի, հարկերի վճարման համար սահմանված արտոնությունները, որոնք զուգակցված են այդ ապրանքների օգտագործման և (կամ) տնօրինման հետ կապված սահմանափակումներով կարող են օգտագործվել միայն արտոնությունների տրամադրման պայմաններին համապատասխանող նպատակներով: Ընկերության նկատմամբ առաջադրվել է արտագնա մաքսային ստուգման արդյունքում հայտնաբերված, սահմանված ժամկետներում չվճարված 8.659.488 ՀՀ դրամի մաքսատուրք և տույժեր, 1.731.898 ՀՀ դրամի ԱԱՀ և տույժեր:

 

--------------------------------------------------------------

ԻՐՏԵԿ - շարունակությունը հաջորդ մասում

 

 

pin
Վճռաբեկ դատարան
25.12.2019
N ՎԴ/3865/05/16
Որոշում