ԶԲՈՍԱՎԱՐՆԵՐԻ ԵՎ ՈՒՂԵԿՑՈՐԴՆԵՐԻ ՈՐԱԿԱՎՈՐՄԱՆ ՊԱՀԱՆՋՆԵՐԸ ԵՎ ԿԱՐԳԸ ՍԱՀՄԱՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ ( ...

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԿԱՌԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

26 մարտի 2026 թվականի N 383-Ն

ԶԲՈՍԱՎԱՐՆԵՐԻ ԵՎ ՈՒՂԵԿՑՈՐԴՆԵՐԻ ՈՐԱԿԱՎՈՐՄԱՆ ՊԱՀԱՆՋՆԵՐԸ ԵՎ ԿԱՐԳԸ ՍԱՀՄԱՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

(2-րդ մաս)

Հավելված N 3

ՀՀ կառավարության

2026 թվականի մարտի 26-ի

N 383-Ն որոշման

ԶԲՈՍԱՎԱՐՆԵՐԻ ՎԵՐԱՊԱՏՐԱՍՏՄԱՆ ԾՐԱԳԻՐԸ, ԿԱՐԳԸ, ՊԱՐԲԵՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ ԵՎ ԺԱՄԿԵՏՆԵՐԸ

1. ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԴՐՈՒՅԹՆԵՐ

1. Անկախ մասնագիտացման ուղղությունից` որակավորված զբոսավարների և թեկնածուների` սույն որոշման հավելված 1-ով սահմանված ընդհանուր, հատուկ և լրացուցիչ պահանջներին համապատասխանությունը ապահովելու նպատակով վերապատրաստումն իրականացվում է առնվազն հետևյալ թեմաներով`

1) հայոց լեզվի և գրականության պատմություն,

2) հայ ժողովրդի պատմություն,

3) ազգագրություն, հնագիտություն և ժողովրդական բանահյուսություն,

4) Հայաստանի կենդանական և բուսական աշխարհ,

5) հայկական ճարտարապետություն,

6) հին և ժամանակակից հայ արվեստ, հայ նկարչություն և կիրառական արվեստ,

7) Հայաստանի, հայկական լեռնաշխարհի և տարածաշրջանի աշխարհագրություն,

8) արտաքին և տնտեսական կապեր,

9) հայկական երաժշտական արվեստ և պարարվեստ,

10) Հայաստանի զբոսաշրջային ռեսուրսներ,

11) հայկական մշակութային ժառանգություն,

12) կրոնի պատմություն,

13) Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու պատմություն,

14) հայկական խոհանոց,

15) Սահմանադրություն, պետության կառուցվածքի և պետական կառավարման համակարգի ընդհանուր նկարագրություն,

16) «Զբոսաշրջության մասին» օրենք, դրա հիման վրա ընդունված ենթաօրենսդրական նորմատիվ իրավական ակտեր և հարակից իրավական ակտեր,

17) զբոսավարի հմտություններ, այդ թվում նաև`

ա. սոցիալական հոգեբանություն,

բ. խոսքի մշակույթ և արտասանական արվեստ,

գ. արտակարգ իրավիճակների կառավարում,

դ. միջմշակութային հաղորդակցություն և ներառականություն,

ե. Էթիկա,

18) առաջին օգնություն,

19) մեդիա գրագիտություն,

20) քայլարշավների իրականացման հմտություններ:

2. Ըստ մասնագիտացման ուղղության` լոկալ զբոսավարների և թեկնածուների համար վերապատրաստումն իրականացվում է առնվազն հետևյալ թեմաներով`

1) հայ ժողովրդի պատմություն,

2) զբոսավարի հմտություններ, այդ թվում նաև`

ա. սոցիալական հոգեբանություն,

բ. խոսքի մշակույթ և արտասանական արվեստ,

գ. արտակարգ իրավիճակների կառավարում,

դ. միջմշակութային հաղորդակցություն և ներառականություն,

ե. Էթիկա,

3) Հայաստանի աշխարհագրություն,

4) քայլարշավների իրականացման հմտություններ,

5) խորացված մակարդակով նաև լոկալ զբոսավարի գործունեության վայրն ընդգրկող Հայաստանի վարչատարածքային միավորի կամ դրանցում ներառված առանձին տեղանքի վերաբերյալ`

ա. բանահյուսություն,

բ. կենդանական և բուսական աշխարհ, բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ (պետական արգելոցներ, ազգային պարկեր, պետական արգելավայրեր և բնության հուշարձաններ,

գ. պատմամշակութային ժառանգություն,

դ. արվեստի պատմություն,

ե. զբոսաշրջային ռեսուրսներ:

3. Զբոսավարի որակավորում ստացող թեկնածուների համար վերապատրաստման ժամկետներն են`

1) Պարզեցված ընթացակարգով դիմող թեկնածուների համար` 3 կամ 6 ամիս, յուրաքանչյուր շաբաթվա համար համապատասխանաբար 20 կամ 12 ակադեմիական ժամ,

2) սույն որոշմամբ հաստատված Հավելված 2-ի 5-րդ կետի 1-ին, 3-րդ և 4-րդ ենթակետերով արագացված ընթացակարգով դիմող թեկնածուների համար` առավելագույնը 1 ամիս, նվազագույնը 35 ակադեմիական ժամ:

4. Յուրաքանչյուր 3 տարին մեկ Կոմիտեի նախագահը հաստատում և վերանայում է թեկնածուների վերապատրաստման և որակավորված զբոսավարների պարտադիր վերապատրաստման ծրագրերի բովանդակությունը` քննարկելով զբոսավարների միավորումների և վերապատրաստում իրականացնող կազմակերպությունների հետ:

5. Որակավորված զբոսավարները պարտավոր են յուրաքանչյուր 3 տարին մեկ պարտադիր վերապատրաստվել առնվազն 35 ակադեմիական ժամ, որից առնվազն 5 ակադեմիական ժամը` սույն Հավելված 3-ի 1-ին կետի 1-14 ենթակետերով և առնվազն 5 ակադեմիական ժամ` սույն Հավելված 3-ի 1-ին կետի 17-18-րդ ենթակետերով սահմանված թեմաներով:

6. Որակավորված զբոսավարների համար վերապատրաստման ծրագիրը կարող է ներառել Հավելված 3-ի 1-ին կետով չնախատեսված թեմաներ:

7. Որակավորված զբոսավարները կարող են համարվել իրենց պարտադիր վերապատրաստման ժամերը լրացրած, եթե նրանք տվյալ տարվա ընթացքում Հայաստանի Հանրապետությունում կամ օտարերկրյա պետությունում առկա կամ հեռավար եղանակով ստացել կամ ուսուցանել են այլ դասընթաց, որն առավելապես կամ հիմնականում ներառում է սույն Հավելված 3-ի 1-ին կետով սահմանված թեմաները, բացառությամբ սույն Հավելված 3-ի 8-րդ կետով սահմանված դեպքի:

8. Սույն Հավելված 3-ի 1-ին կետի 17-18-րդ ենթակետերով սահմանված թեմաներով բոլոր զբոսավարների վերապատրաստումը պարտադիր է:

9. Թեկնածուների համար նախատեսված վերապատրաստման և որակավորված զբոսավարների պարտադիր վերապատրաստումն իրականացնում է «Զբոսաշրջության մասին» օրենքի 18-րդ հոդվածի 4-րդ մասի հիման վրա վերապատրաստման իրավասություն ունեցող անձը:

10. «Զբոսաշրջության մասին» օրենքի 18-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված անձի բացակայության դեպքում վերապատրաստումը կարող է իրականացնել Կոմիտեն կամ Կոմիտեի կողմից հաստատված ծրագրի չափանիշների, գրականության ցանկի հիման վրա և սահմանված չափանիշներով ընտրված անձը կամ անձինք:

11. Վերապատրաստման դասընթացի ընթացքում Կոմիտեն կարող է ցանկացած ժամանակ իրականացնել մշտադիտարկում:

12. Վերապատրաստման դասընթացին մասնակցությունը ամփոփվում է համապատասխան քննություններով:

13. Սույն հավելված N 3-ի 12-րդ կետով նախատեսված քննությունների դրական արդյունքների պարագայում տրվում է ավարտական վկայական, որի ներդիրը ներառում է քննության արդյունքները:

Հավելված N 4

ՀՀ կառավարության

2026 թվականի մարտի 26-ի

N 383-Ն որոշման

ԶԲՈՍԱՎԱՐՆԵՐԻ ՈՐԱԿԱՎՈՐՄԱՆ ՎԿԱՅԱԿԱՆԻ ԺԱՄԿԵՏԸ

1. ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԴՐՈՒՅԹՆԵՐ

1. Որակավորման վկայականը տրամադրվում է սույն որոշմամբ հաստատված Հավելված 2-ով սահմանված ընթացակարգով նախատեսված կարգով որակավորվելուց և Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով զբոսավարի գործունեության մասին ծանուցելուց հետո սույն որոշմամբ հաստատված Հավելված 2-ով սահմանված ժամկետում:

2. Որակավորման վկայականները տրվում են` ըստ հերթական համարների:

3. Որակավորման վկայականները տրվում են դրանց ստորագրման օրվանից հաշված 3 տարի ժամկետով:

4. Որակավորման վկայականի ժամկետը սույն հավելվածի 3-րդ կետով սահմանված ժամկետով երկարաձգվում է սույն որոշմամբ սահմանված Հավելված 3-ի 5-րդ կետով նախատեսված վերապատրաստման և նույն հավելվածի 12-րդ կետով նախատեսված քննության արդյունքում:

Հավելված N 5

ՀՀ կառավարության

2026 թվականի մարտի 26-ի

N 383-Ն որոշման

ԶԲՈՍԱՎԱՐՆԵՐԻ ՈՐԱԿԱՎՈՐՄԱՆ ՎԿԱՅԱԿԱՆԻ ՁԵՎԸ

(նկար)

Հավելված N 6

ՀՀ կառավարության

2026 թվականի մարտի 26-ի

N 383-Ն որոշման

ԶԲՈՍԱՎԱՐՆԵՐԻ ԱՆՎԱՆԱՔԱՐՏԻ ՁԵՎԸ

(նկար)

Հավելված N 7

ՀՀ կառավարության

2026 թվականի մարտի 26-ի

N 383-Ն որոշման

ԶԲՈՍԱՎԱՐՆԵՐԻ ՄԱՍՆԱԳԻՏԱՑՄԱՆ ՈՒՂՂՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

1. ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԴՐՈՒՅԹՆԵՐ

1. Ըստ մասնագիտացման ուղղությունների զբոսավարները դասակարգվում են`

1) համապետական.

2) լոկալ.

2. Համապետական զբոսավարները կարող են զբոսավարի գործունեություն իրականացնել Հայաստանի Հանրապետության ամբողջ տարածքում:

3. Լոկալ զբոսավարները կարող են զբոսավարի գործունեություն իրականացնել միայն Հայաստանի Հանրապետության այն վարչատարածքային միավորների վարչական շրջանակներում, որոնք լրացվել են որպես զբոսավարի թեկնածու դիմելու պահին սույն որոշմամբ սահմանված Հավելված 17-ով նախատեսված դիմումով:

4. Սույն հավելվածի 1-ին կետով նախատեսված մասնագիտական ուղղությունների զբոսավարները կարող են բնական միջավայրում իրենց ծառայությունների մեջ ներառել քայլարշավային երթուղիներ, եթե մասնակցել են սույն որոշմամբ հաստատված Հավելված 3-ի 1-ին կետի 20-րդ ենթակետով սահմանված թեմայով վերապատրաստման դասընթացին:

Հավելված N 8

ՀՀ կառավարության

2026 թվականի մարտի 26-ի

N 383-Ն որոշման

ԶԲՈՍԱՎԱՐՆԵՐԻ ՈՐԱԿԱՎՈՐՄԱՆ ԴԱԴԱՐՄԱՆ ՀԻՄՔԵՐԸ

1. Զբոսավարի որակավորումը դադարեցվում է, եթե`

1) ի հայտ են եկել «Զբոսաշրջության մասին» օրենքի 9-րդ հոդվածի 4-5-րդ մասերով սահմանված հիմքերը կամ որակավորվող անձը զրկվել է որակավորման վկայականից.

2) որպես անհատ ձեռնարկատեր հաշվառումից հանվել է.

3) որակավորման վկայականի ժամկետը լրացել է, և որակավորված անձը չի անցել սույն որոշմամբ սահմանված Հավելված 3-ի 5-րդ կետով նախատեսված վերապատրաստում և նույն հավելվածի 12-րդ կետով նախատեսված քննության արդյունքում անձը չի ստացել որակավորման նոր վկայական.

4) ճանաչվել է անգործունակ.

5) մահացել է:

Հավելված N 9

ՀՀ կառավարության

2026 թվականի մարտի 26-ի

N 383-Ն որոշման

ՈՒՂԵԿՑՈՐԴՆԵՐԻ ՈՐԱԿԱՎՈՐՄԱՆ ՊԱՀԱՆՋՆԵՐԸ

1. ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԴՐՈՒՅԹՆԵՐ

1. Սույն Հավելված 9-ում օգտագործվում է հետևյալ հասկացությունը.

1) թեկնածու` սույն Հավելված 9-ի 4-5-րդ կետերով սահմանված ուղեկցորդի որակավորման ընդհանուր և հատուկ պահանջներին, ինչպես նաև, ըստ վերաբերելիության, սույն Հավելված 9-ի 3-րդ գլխով սահմանված ուղեկցորդի որակավորման լրացուցիչ պահանջներին համապատասխանող ֆիզիկական անձ, ով դիմում է ուղեկցորդի որակավորում ստանալու համար:

2. Սույն Հավելված 9-ում օգտագործված այլ հասկացություններն ունեն «Զբոսաշրջության մասին» օրենքում կիրառվող նշանակությունը:

3. Սույն Հավելված 9-ով սահմանված կարգավորումները չեն տարածվում «Զբոսաշրջության մասին» օրենքի 18-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված հիմքով ուղեկցորդի գործունեություն իրականացնելու ծանուցումից ազատված անձանց վրա:

2. ՈՒՂԵԿՑՈՐԴՆԵՐԻ ՈՐԱԿԱՎՈՐՄԱՆ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԵՎ ՀԱՏՈՒԿ ՊԱՀԱՆՋՆԵՐԸ

4. Դիմելու պահին թեկնածուն պետք է բավարարի ուղեկցորդի որակավորման հետևյալ ընդհանուր պահանջները`

1) լրացած լինի 18 տարին.

2) տիրապետի հայերենին.

3) ունենա ֆիզիկական պատրաստվածություն, որը հնարավոր կլինի ստուգել վերապատրաստման ընթացքում.

4) չունենա Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2018 թվականի ապրիլի 12-ի N 404-Ն որոշման հավելված 1-ով հաստատված հիվանդությունների ցանկի 1-16-րդ, 19-րդ, 23-29-րդ, 36-39-րդ կետերով սահմանված հիվանդությունները կամ դրանցից մեկը.

5) ծառայություն մատուցման ընթացքում ունենա դժբախտ դեպքերից և պատահարներից կյանքի և առողջության ապահովագրություն, որի ծածկույթը առնվազն պետք է ներառի որոնողափրկարարական աշխատանքները, ուղղաթիռով էվակուացիան.

6) թեկնածուի մոտ բացակայեն «Իրավաբանական անձանց պետական գրանցման, իրավաբանական անձանց առանձնացված ստորաբաժանումների, հիմնարկների և անհատ ձեռնարկատերերի պետական հաշվառման մասին» օրենքի 28-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետով սահմանված որպես անհատ ձեռնարկատեր հաշվառումը մերժելու հիմքերը:

5. Թեկնածուն պետք է բավարարի հետևյալ հատուկ պահանջները.

1) ունենա հետևյալ հմտությունները`

ա. լեզվական` օտար լեզվով կենցաղային խոսակցություններ վարելու և մասնագիտական եզրույթները զբոսաշրջիկին հասկանալի բացատրելու, առաջադրված հարցերը հասկանալու, հարցերին պատասխանելու, անհրաժեշտության դեպքում` տեխնիկական, անհատական և կոլեկտիվ պաշտպանության միջոցներն օգտագործելու վերաբերյալ հրահանգավորում (ուսուցանում) իրականացնելու կարողություն,

բ. հաղորդակցման` բանավոր խոսքն արդյունավետ կառուցելու, մտքերը համակարգված վերարտադրելու, կոլեկտիվ և անհատական պաշտպանության միջոցները կիրառելուն ուղղված կարողությունները մատչելի և հեշտացված ձևով լսարանին փոխանցելու, համբերատար սեփական օրինակով այդ միջոցների կիրառումը ցուցադրելու, բնակլիմայական պայմանների և այլ տեղեկությունները հասկանալի և մատչելի ներկայացնելու ունակություն, մարմնի լեզուն կիրառելու» խոսելու (body langauge) և տեսողական կապ հաստատելու (eye-contact) կարողություն,

գ. առաջնորդելու` առնվազն 5 անձից բաղկացած խմբի առաջնորդման ընթացքում երթուղին կազմակերպել այնպես, որ այն բավարարի զբոսաշրջիկի պահանջներին, լինի հնարավորինս անվտանգ և հարմար` հաշվի առնելով խմբի անդամների ֆիզիկական, հենաշարժողական, տեսողական, լսողական և այլ սահմանափակ կարողությունները` ապահովելով երթուղու առավելագույն մատչելիությունը նրանց համար,

դ. կառավարման` արագ կողմնորոշվելու, արտակարգ կամ կոնֆլիկտային իրավիճակներում խնդրի էությունն արագ հասկանալու, դրանք հաղթահարելու ուղղությամբ քայլեր ձեռնարկելու, առանց էթիկայի կանոնների խախտման ուղեկցորդին վերապահված լիազորությունների շրջանակներում սպառողներին մատուցվող ծառայություններից զբոսաշրջիկներին աջակցելու կարողություն,

ե. տեղանքում կողմնորոշվելու` գլոբալ դիրքորոշման համակարգ (GPS), էլեկտրոնային (խելախոս, հեռախոս և այլն), մեխանիկական սարքերի (ռադիոհաղորդիչ և տեղորոշման սարքեր, տեղորոշման փարոսներ, կողմնացույց, բարձրաչափ և այլն), ինտերնետի կամ առանց ինտերնետի շահագործվող այլ սարքերի գործադրմամբ, տեղագրման և այլ քարտեզների ընթերցմամբ և օգտագործմամբ գտնվելու վայրը տեղորոշելու և հետագա տեղաշարժման համար առավել հարմար, մատչելի ուղի գտնելու կամ այդպիսի ուղի մշակելու հմտություն,

զ. ուղեկցելու` արշավախմբի անդամների հենաշարժողական, ֆիզիկական այլ առանձնահատկությունների, վնասվածքների, եղանակային պայմանների և բնակլիմայական պայմանների հաշվի առնմամբ, անհատական և կոլեկտիվ պաշտպանության միջոցների կիրառմամբ տեղաշարժման համար գծանշված կամ չգծանշված ուղով անվնաս և անվտանգ վերջնակետ հասցնելու կարողություն,

է. ռիսկերի կանխատեսման և գնահատման կարողություն` բնական, եղանակային, ռելիեֆային, մարդկային և տեխնիկական գործոններից բխող` կյանքի և առողջության համար վտանգ ներկայացնող իրավիճակները ժամանակին նույնականացնելու, դրանց առաջացման հավանականությունն ու հնարավոր հետևանքները գնահատելու և անվտանգությանը միտված կանխարգելիչ գործողություններ իրականացնելու կարողություն,

ը. արտակարգ իրավիճակներում արագ կողմնորոշվելու և արդյունավետ օգնություն ցուցաբերելու` բնական, տեխնիկական կամ մարդկային գործոններով պայմանավորված իրավիճակներում, արշավախմբի անդամների ֆիզիկական և հոգեբանական վիճակի շարունակական վերահսկման, անհրաժեշտ որոշումների ինքնուրույն ընդունման և, արտաքին օգնության բացակայության դեպքում, խմբի անդամների կյանքի և առողջության անվտանգության ապահովման, առաջին օգնության ցուցաբերման կարողություն,

2) իրազեկված լինի Հայաստանի Հանրապետությունում արտակարգ իրավիճակների արձագանքման, շտապ բժշկական օգնության, փրկարարական աշխատանքների իրականացման և հանրային անվտանգության ապահովման լիազորություն ունեցող պետական մարմինների կողմից իրականացվող և ապահովագրական ընկերությունների կողմից մատուցվող ծառայությունների բնույթին, մասնագիտացման ուղղությամբ ուղեկցորդի գործունությունն ընդգրկող տարածքում այդ ծառայությունների տեղակայման վայրերին, այդ պետական և մասնավոր մարմինների հետ կապ հաստատելու եղանակներին և այդպիսի օգնության ստացման համար սովորաբար պահանջվող ժամկետներին,

3) համապատասխանի հաղորդակցման համընդհանուր ընդունելի քաղաքակիրթ վարվեցողության, էթիկայի կանոններին, տիրապետի խտրականության բացառմանն ուղղված պահանջները, որոնք առնվազն ներառում են`

ա. հարգանքը բոլոր զբոսաշրջիկների, նրանց ավանդույթների, սովորույթների, կրոնական համոզմունքների և հավատալիքների նկատմամբ,

բ. զբոսաշրջիկների նկատմամբ բոլոր տեսակի խտրականության բացառումը,

գ. զբոսաշրջիկների նկատմամբ որևէ ձևի անհարգալից վերաբերմունքի կամ զբոսաշրջիկի արժանապատվությունը նսեմացնելուն կամ զբոսաշրջիկների խմբին վիրավորելուն ուղղված հրապարակային մեկնաբանություններ անելու բացառումը,

դ. զբոսաշրջիկների հետ բանավեճերի և կոնֆլիկտային իրավիճակների բացառումը,

ե. զբոսաշրջիկներին անհարկի և անցանկալի հպումները բացառելը և սոցիալական հեռավորություն պահպանելը,

զ. հանդուրժողականությունը տարբեր մշակույթներին և դրանց կրող անձանց և խմբերի մշակութային, նրանց հոգևոր, սովորութային առանձնահատկություններին և վարքային դրսևորումների,

4) ունենա հմտություններ` համագործակցելու արտակարգ, անհետաձգելի և առաջին օգնության ծառայություններ մատուցող պետական մարմինների հետ, իրականացնի մասնակիցների ճեպազրույցներ, այդ թվում` անվտանգության ապահովման կանոնների վերաբերյալ, զբոսաշրջիկների սարքավորումների նախնական ստուգում` զբոսաշրջային երթուղիներով անվտանգ անցումն ապահովելու համար,

5) սեփական գործունեությամբ և օրինակով բնության և մշակութային ժառանգության վրա բացասական ազդեցություն չթողնելու, ինչպես նաև, իր կողմից առաջնորդվող խմբի անդամներից շրջակա միջավայրին և մշակութային արժեքներին վնաս հասցնող գործողությունները բացառելու պահանջ դնելու և վերահսկելու կարողություն, այդ թվում`

ա. չվնասել մշակութային ժառանգությունը, բուսական և կենդանական աշխարհը,

բ. խարույկներով կամ այլ միջոցների օգտագործման արդյունքում չառաջացնել հրդեհային իրավիճակ,

գ. զերծ մնալ գործունեության ընթացքում որևէ տեսակի թափոններ և աղբ բնության գրկում թողնելուց,

6) ունենա պատրաստակամություն բուսական և կենդանական աշխարհին հասցված վնասի, շրջակա միջավայրն աղտոտող անձանց վերաբերյալ իրավասու պետական կառավարման և տեղական ինքնակառավարման մարմիններին հայտնելու` իրավախախտին պատասխանատվության ենթարկելու համար,

7) ունենա երթուղին նախապես պլանավորելու կարողություն:

3. ՈՒՂԵԿՑՈՐԴՆԵՐԻ ՈՐԱԿԱՎՈՐՄԱՆ ԼՐԱՑՈՒՑԻՉ ՊԱՀԱՆՋՆԵՐԸ

6. ՈՒղեկցորդի որակավորման համար թեկնածուն պետք է բավարարի հետևյալ լրացուցիչ պահանջները`

1) ծառայություն մատուցելուց առաջ պետք է ապահովի արշավախմբի անդամներին անվտանգության կանոնների (ներառյալ` անվտանգային սարքավորումներից օգտվելու կարգը, տարհանման պլանները և ուղիները) ներկայացումը, մասնակցության համար անհրաժեշտ հմտությունները, առողջական հակացուցումները, անվտանգային ռիսկերը նկարագրող գրավոր ծանուցումը,

2) ապահովի, որ արշավախմբի անդամները անցնեն անվտանգության հրահանգավորում և ստորագրությամբ հաստատեն ծանուցմանը ծանոթանալու, անհրաժեշտ հմտությունների առկայության, հակացուցումների բացակայության ու հրահանգավորումն անցնելու (անչափահասների փոխարեն ստորագրում է ծնողը կամ օրինական ներկայացուցիչը) մասին:

7. Քայլարշավի (hiking) մասնագիտացման ուղղությամբ զբաղվող ուղեկցորդի որակավորման համար թեկնածուն պետք է բավարարի նաև հետևյալ լրացուցիչ պահանջները`

1) ունենա երթուղին նախապես պլանավորելու և արշավախմբի անդամներին նախապես անհրաժեշտ նյութերն ուղարկելու, արշավախմբի անդամների հատուկ կարիքները հասկանալու և երթուղին հարմարեցնելու կարողություն,

2) ունենա գծանշված հետիոտնային արահետներից օգտվելու և լեռներով, անտառներով, բլուրներով կամ զբոսաշրջության տեսանկյունից հետաքրքրություն ներկայացնող այլ բնական միջավայրերով անցնելու կարողություն,

3) լիարժեք տիրապետի զբոսաշրջային խմբի տեմպին, և վնասվածքների դեպքում առաջին օգնության տրամադրման հմտություններին,

4) ուշադրություն դարձնի խմբի հոգնածության, արևահարության և ջրազրկման վիճակին և կանխարգելիչ քայլեր ձեռնարկի,

5) տիրապետի քայլարշավային փայտերի ճիշտ օգտագործման և ուսապարկի հավաքման հմտություններին,

6) ունենա տեղանքում կողմնորոշման գլոբալ դիրքորոշման համակարգի (GPS) սարքերից, թղթային քարտեզից ու կողմնացույցից օգտվելու գերազանց հմտություն,

7) ունենա ամպերի շարժով, քամու ուղղությամբ և ճնշման փոփոխությամբ եղանակի փոփոխությունը կանխատեսելու ունակություն,

8) ունենա տեղական բույսերի (հատկապես թունավոր և ուտելի) և կենդանական աշխարհի մասին գիտելիքներ` զբոսաշրջիկների անվտանգությունն ու հետաքրքրությունը ապահովելու համար,

9) ունենա ճգնաժամային կառավարման ունակություն, խուճապի մատնված զբոսաշրջիկին հանգստացնելու, էվակուացիա կազմակերպելու հմտություն:

8. Թրեքքինգ (trekking) մասնագիտացման ուղղությամբ զբաղվող ուղեկցորդի որակավորման համար թեկնածուն պետք է բավարարի նաև հետևյալ լրացուցիչ պահանջները`

1) ունենա զառիթափ և քարքարոտ արահետներով տեղաշարժման հնարավորության գնահատման, հնարավոր ռիսկերի նվազեցմանն ուղղված միջոցառումների ձեռնարկման կարողություն,

2) ունենա բավարար գիտելիքներ քայլարշավային գործունեությունը իրականացնելու համար լոգիստիկ կարգավորումների, անհրաժեշտ սարքավորումների, սննդի, փոխադրամիջոցների անհրաժեշտության մասին,

3) «տիրապետի «Բնության հատուկ պահպանվող տարածքների մասին» օրենքով սահմանված դրույթներին, բնության հատուկ պահպանվող տարածքներում զբոսաշրջային երթուղու անվտանգության ապահովման միջոցներին, տեղադրված նշաններին, իրականացվող զբոսաշրջային գործունեության տեսակներին, ինչպես նաև տվյալ զբոսաշրջային տարածքին բնորոշ բուսական և կենդանական աշխարհի տեսակների վերաբերյալ տեղեկատվությանը,

4) ունենա սննդակարգերով պայմանավորված մարդու օրգանիզմի դիմադրողականության, հոգնածության և ուժերի վերականգնման վերաբերյալ բազային գիտելիքներ,

5) ունենա տեղանքի բնակլիմայական պայմանների և Հայաստանի Հանրապետությունում առկա լանդշաֆտների առանձնահատկությունների, վայրի բնության պայմաններում գոյատևելու հմտություններ,

6) ունենա ձնահոսքի հետևանքով տուժածին խնամք ցուցաբերելու, կլիմայական առանձնահատկություններով պայմանավորված և սուր լեռնային հիվանդությունների կանխարգելման ուղղված միջոցներին տիրապետելու կարողություն:

9. Ժայռամագլցման (rock climbing) մասնագիտացման ուղղությամբ զբաղվող ուղեկցորդի որակավորման համար թեկնածուն պետք է բավարարի նաև հետևյալ լրացուցիչ պահանջները`

1) ունենա զառիթափ լանջեր և բարձր աստիճանի թեքություններ բարձրանալու և իջնելու, ժայռ մագլցելու և անձի կյանքին և առողջությանը վտանգ սպառնալու հանգամանքով պայմանավորված առանձնահատուկ անվտանգության միջոցներ պահանջող այլ դեպքերում անհրաժեշտ անհատական և կոլեկտիվ պաշտպանության միջոցների, տեխնիկական և այլ սարքավորումների օգտագործման և գործադրման (պարան, կարաբիններ, սահումը կանխարգելող փոշու օգտագործում) կարողություն,

2) ունենա զառիթափ և քարքարոտ արահետներով տեղաշարժման հնարավորության գնահատման, հնարավոր ռիսկերի նվազեցմանն ուղղված միջոցառումների ձեռնարկման, բազրիքների տեղադրման կարողություն,

3) ունենա փրկարարական աշխատանքներ կատարելու կարողություն,

4) ունենա հանգույցների և պարանների տիրապետման կարողություն (նույնիսկ ոչ ժայռամագլցողական երթուղիներում սա անհրաժեշտ է գետանցումների կամ բարդ հատվածների ժամանակ ապահովագրման համար):

10. Դահուկային լեռնագնացության (Ski mountaineering) և սնոուբորդի (Snowboard) մասնագիտացման ուղղությամբ զբաղվող ուղեկցորդի որակավորման համար թեկնածուն պետք է բավարարի նաև հետևյալ լրացուցիչ պահանջները`

1) ունենա ձնահոսքի հաղորդիչի, բահերի, զոնդերի օգտագործման, ձնահոսքի որոնման տեխնիկայի կիրառման կարողություն,

2) ունենա ձնահոսքի հետևանքով տուժածին առաջին անհրաժեշտության խնամք ցուցաբերելու, կլիմայական առանձնահատկություններով պայմանավորված և սուր լեռնային հիվանդությունների կանխարգելման ուղղված միջոցներին տիրապետելու կարողություն:

11. Սառցամագլցման (Ice climbing) մասնագիտացման ուղղությամբ զբաղվող ուղեկցորդի որակավորման համար թեկնածուն պետք է բավարարի նաև հետևյալ լրացուցիչ պահանջները`

1) ունենա սառույցի որակի, սառցալեզվակների կամ սառցաշերտերի կայունության գնահատման ունակություն,

2) ունենա սառցապտուտակների տեղադրման, սառցե կայանների կառուցման ունակություն, սառցահատերի և սառցամագլցման կատվիկների օգտագործման վարպետություն, վերջիններիս սրման հմտություն,

3) տիրապետի սառույցի վրա կատարվող փրկարարական աշխատանքների, ուղղահայաց սառցե պատից տարհանման հմտություն,

4) ծառայություններից օգտվող անձանց ջերմային ցածր վիճակի վերահսկողության և ցրտահարության կանխարգելման կարողություն:

12. Ջրային մասնագիտացման ուղղությամբ զբաղվող ուղեկցորդի որակավորման համար թեկնածուն պետք է բավարարի հետևյալ լրացուցիչ պահանջները`

1) ունենա, ըստ ջրային պայմանների, երթուղու կազմակերպման, գնահատման և մշակման հմտություն,

2) ունենա ռաֆտի, կայակի կամ կանոեի կառավարման հմտություն` ըստ ջրի հոսքի ուժգնության,

3) ունենա գետի դասակարգման իմացություն` ըստ վտանգավորության, եղանակային փոփոխության կանխատեսման, ջրի մակարդակի և հոսքի արագության վերահսկման հնարավորություն:

Հավելված N 10

ՀՀ կառավարության

2026 թվականի մարտի 26-ի

N 383-Ն որոշման

ՈՒՂԵԿՑՈՐԴՆԵՐԻ ՈՐԱԿԱՎՈՐՄԱՆ ԸՆԹԱՑԱԿԱՐԳԸ

1. ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԴՐՈՒՅԹՆԵՐ

1. Սույն Հավելված 10-ում օգտագործվում են հետևյալ հիմնական հասկացությունները`

1) հանձնաժողով` Զբոսաշրջության կոմիտեի նախագահի հրամանով ստեղծված կոլեգիալ մարմին, որը սույն Հավելված 10-ով սահմանված ընթացակարգերի պահպանմամբ կայացնում է սույն Հավելված 10-ով նախատեսված որոշումները.

2) ենթահանձնաժողով` Զբոսաշրջության կոմիտեի նախագահի հրամանով ստեղծված կոլեգիալ մարմին, որը գործնական քննություն անցկացնելու միջոցով ստուգում և գնահատում է սույն Հավելված 10-ով սահմանված կանոնավոր ընթացակարգով ուղեկցորդ որակավորվելու համար դիմող թեկնածուի համապատասխանությունը սույն որոշմամբ հաստատված Հավելված 9-ի 5-րդ կետի 1-ին ենթակետի «բ-ը» պարբերություններով սահմանված հատուկ պահանջներին և, ըստ վերաբերելիության, սույն որոշմամբ հաստատված Հավելված 9-ի 3-րդ գլխով սահմանված լրացուցիչ պահանջներին.

3) գործնական քննություն` ենթահանձնաժողովի կողմից նախապես մշակված ծրագրով իրական կյանքի իրավիճակի կեղծագործում (սիմուլացիա), որի ընթացքում թեկնածուն, հանդես գալով ուղեկցորդի դերում, նախապես մշակված ծրագրին համապատասխան ցուցադրում է իր հմտությունները և կարողությունները և որի միջոցով ստուգվում են թեկնածուի համապատասխանությունը որոշմամբ հաստատված Հավելված 9-ի 5-րդ կետի 1-ին ենթակետի «բ-ը» պարբերություններով սահմանված հատուկ պահանջներին և, ըստ վերաբերելիության, սույն որոշմամբ հաստատված Հավելված 9-ի 3-րդ գլխով սահմանված լրացուցիչ պահանջներին:

4) թեկնածու` սույն որոշմամբ հաստատված Հավելված 9-ի 1-ին կետի 1-ին ենթակետով նախատեսված ֆիզիկական անձ.

5) լեզվական հմտություն` սույն որոշմամբ հաստատված Հավելված 9-ի 5-րդ կետի 1-ին ենթակետի «ա» պարբերությամբ սահմանված հմտություն:

2. Սույն Հավելված 10-ում օգտագործված այլ հասկացություններն ունեն «Զբոսաշրջության մասին» օրենքում կիրառվող նշանակությունը:

2. ՈՐԱԿԱՎՈՐՄԱՆ ԸՆԹԱՑԱԿԱՐԳԵՐԸ ԵՎ ՈՐԱԿԱՎՈՐՎՈՂ ԹԵԿՆԱԾՈՒՆԵՐԻ ԽՄԲԵՐԸ

3. Թեկնածուի որակավորումն անցկացվում է հետևյալ ընթացակարգերով`

1) պարզեցված ընթացակարգ.

2) արագացված ընթացակարգ.

3) կանոնավոր ընթացակարգ:

4. Պարզեցված ընթացակարգով որակավորվում է սույն որոշմամբ հաստատված Հավելված 11-ի 3-րդ կետի 1-ին ենթակետով նախատեսված ժամկետով վերապատրաստման դասընթացով վերապատրաստված թեկնածուն:

5. Արագացված ընթացակարգով որակավորվում են`

1) Կառավարության 2004 թվականի հունիսի 10-ի «Զբոսավարի և ուղեկցորդի գործունեության լիցենզավորման կարգը և լիցենզիայի ձևը հաստատելու մասին» թիվ 945-Ն որոշման հիման վրա ուղեկցորդի լիցենզիա ստացած թեկնածուն.

2) ուղեկցորդի մասնագիտական աշխատանքային ստաժ ունեցող թեկնածուն, եթե թեկնածուն դիմելու պահին բավարարում է սույն որոշմամբ հաստատված Հավելված 9-ի 5-6-րդ կետերով սահմանված ուղեկցորդի որակավորման ընդհանուր և հատուկ պահանջները, և սույն որոշմամբ հաստատված Հավելված 9-ի 7-8-րդ կետերով սահմանված ուղեկցորդի որակավորման լրացուցիչ պահանջները.

3) Հայաստանի Հանրապետության համապատասխան միջազգային պայմանագրերով օտարերկրյա պետությունում ուղեկցորդի գործունեություն իրականացրած թեկնածուները, ովքեր տվյալ օտարերկրյա պետության իրավասու մարմնից ստացել են ուղեկցորդի որակավորում կամ տվյալ օտարերկրյա պետության կողմից տրված ուղեկցորդի գործունեության լիցենզիա, հավաստագրում կամ պետության կողմից այլ ձևով ճանաչված համարժեք հավատարմագրում:

6. Կանոնավոր ընթացակարգով որակավորվում է ուղեկցորդի գործունության այն թեկնածուն, որը չի համապատասխանում կամ պարզեցված կամ արագացված ընթացակարգերի համար սահմանված պահանջներին կամ եթե թեկնածուն ցանկություն է հայտնել կանոնավոր ընթացակարգով որակավորվելու համար:

3. ԹԵԿՆԱԾՈՒՆԵՐԻՑ ՊԱՀԱՆՋՎՈՂ ՓԱՍՏԱԹՂԹԵՐԸ ԵՎ ՓԱՍՏԱԹՂԹԵՐԻ ՆԵՐԿԱՅԱՑՄԱՆ ԿԱՐԳԸ

7. Անկախ ընթացակարգի տեսակից, թեկնածուն էլեկտրոնային եղանակով tourism.gov.am հասցեով գործող հարթակի միջոցով (իսկ էլեկտրոնային եղանակով ներկայացնելու անհնարինության դեպքում թղթային տարբերակով) Կոմիտե է ներկայացնում հետևյալ փաստաթղթերը և տեղեկատվությունը`

1) սույն որոշմամբ հաստատված Հավելված 18-ով հաստատված լրացված դիմում,

2) անձը հաստատող փաստաթղթի լուսապատճենը կամ թղթային տարբերակով ներկայացնելու դեպքում` պատճենը,

3) դիմելու պահին նախորդող 6 ամսվա ընթացքում արված 3 սմ x 4 սմ չափի երկու նույնական գունավոր լուսանկար ՋՓԵԳ (JPEG) կամ ՓիԴիԷֆ (PDF) ձևաչափով կամ թղթային տարբերակով ներկայացնելու դեպքում` թղթային գունավոր լուսանկար,

4) Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացի չհանդիսացող թեկնածուի դեպքում` հայերենի իմացությունը հաստատող կրթական հաստատությունից ստացված փաստաթուղթ կամ հայերենով որևէ թեմայի ներկայացմամբ կարճ տեսահոլովակ` առավելագույնը հինգ րոպե տևողությամբ կամ Հայաստանի Հանրապետությունում գրանցված և գործող զբոսավարների ներկայացուցչական գործառույթներ իրականացնող հասարակական միավորումների տեղեկանք,

5) Հայաստանի Հանրապետությունում գործող բժշկական հաստատությունից տեղեկանք սույն որոշմամբ հաստատված Հավելված 9-ի 4-րդ կետի 4-րդ ենթակետով նախատեսված հիվանդություններ չունենալու մասին,

6) «պետական տուրքի վճարման անդորրագրի պատճենը` «Պետական տուրքի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքով սահմանված չափով»:

8. Ի լրումն սույն Հավելված 10-ի 7-րդ կետով սահմանված փաստաթղթերի` սույն Հավելված 10-ի 4-րդ կետի հիման վրա պարզեցված ընթացակարգով որակավորվող թեկնածուն Կոմիտե է ներկայացնում սույն որոշմամբ հաստատված Հավելված 11-ի 3-րդ կետի 1-ին ենթակետով նախատեսված վերապատրաստման դասընթացն ավարտելու մասին ավարտական վկայական իր ներդիրով:

9. Ի լրումն սույն Հավելված 10-ի 7-րդ կետով սահմանված փաստաթղթերի` սույն Հավելված 10-ի 5-րդ կետի 1-ին ենթակետի հիման վրա արագացված ընթացակարգով որակավորվող թեկնածուն Կոմիտե է ներկայացնում`

1) սույն որոշմամբ հաստատված Հավելված 11-ի 3-րդ կետի 2-րդ ենթակետով նախատեսված վերապատրաստման դասընթացն ավարտելու մասին ավարտական վկայական իր ներդիրով,

2) Կառավարության 2004 թվականի հունիսի 10-ի «Զբոսավարի և ուղեկցորդի գործունեության լիցենզավորման կարգը և լիցենզիայի ձևը հաստատելու մասին» թիվ 945-Ն որոշման հիման վրա ուղեկցորդի լիցենզիայի պատճենը:

10. Ի լրումն սույն Հավելված 10-ի 7-րդ կետով սահմանված փաստաթղթերի` սույն Հավելված 10-ի 5-րդ կետի 2-րդ ենթակետի հիման վրա արագացված ընթացակարգով որակավորվող թեկնածուն Կոմիտե է ներկայացնում`

1) սույն որոշմամբ հաստատված Հավելված 11-ի 3-րդ կետի 3-րդ ենթակետով նախատեսված վերապատրաստման դասընթացն ավարտելու մասին ավարտական վկայական իր ներդիրով,

2) Հայաստանի Հանրապետությունում գրանցված և գործող ուղեկցորդների ներկայացուցչական գործառույթներ իրականացնող հասարակական միավորներից մեկին` մինչև սույն որոշումն ուժի մեջ մտնելը անդամ հանդիսանալու վերաբերյալ տեղեկանք տվյալ հասարակական միավորումից, որում առնվազն պետք է նշված լինեն`

ա. հասարակական միավորին թեկնածուի անդամակցելու ամիսը, տարին, ամսաթիվը,

բ. անդամությունը կասեցված կամ դադարեցված լինելու կամ չլինելու մասին տեղեկություններ, իսկ անդամության ամբողջ ժամանակահատվածի որևէ միջակայքում կասեցված լինելու դեպքում` տեղեկություն կասեցման ժամանակահատվածը,

գ. որպես հասարակական միավորի անդամ` այդ միավորի կանոնադրությամբ նախատեսված թեկնածուին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկած լինելու կամ այդպիսի պատասխանատվության ենթարկած չլինելու մասին տեղեկություն: Թեկնածուին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկված լինելու դեպքում` կարգապահական խախտման հիմքը և նկարագիրը,

դ. թեկնածուի ունակությունը պահպանելու քաղաքակիրթ վարվեցողության և համընդհանուր ընդունելի էթիկայի նորմերին համապատասխանությունը,

ե. թեկնածուի կողմից ուղեկցորդի գործառույթներ իրականացնելու փաստը` նշելով ժամկետը և գործառույթների մանրամասն նկարագրությունը:

11. Ի լրումն սույն Հավելված 10-ի 7-րդ կետով սահմանված փաստաթղթերի` սույն Հավելված 10-ի 5-րդ կետի 3-րդ ենթակետի հիման վրա արագացված ընթացակարգով որակավորվող թեկնածուն Կոմիտե է ներկայացնում`

1) սույն որոշմամբ հաստատված Հավելված 11-ի 3-րդ կետի 3-րդ ենթակետով նախատեսված վերապատրաստման դասընթացն ավարտելու մասին ավարտական վկայական իր ներդիրով,

2) Հայաստանի Հանրապետության համապատասխան միջազգային պայմանագրերի անդամ պետության իրավասու մարմնից ստացած ուղեկցորդի որակավորման, լիցենզիայի կամ տվյալ պետության կողմից այլ ձևով ճանաչված համարժեք հավատարմագրման պատճենը և նոտարական կարգով վավերացված հայերեն թարգմանությունը,

3) առնվազն 1, սակայն ոչ ավել, քան 3 տեղեկանք Հայաստանի Հանրապետությունում կամ Հայաստանի Հանրապետության համապատասխան միջազգային պայմանագրերի անդամ օտարերկրյա պետությունում գրանցված և գործող զբոսաշրջային գործունեության սուբյեկտից, որում առնվազն ներկայացված են հետևյալ տեղեկությունները`

ա. թեկնածուի ունակությունը պահպանելու քաղաքակիրթ վարվեցողության և համընդհանուր ընդունելի էթիկայի նորմերին համապատասխանությունը,

բ. թեկնածուի հետ նախկինում ունեցած իրավահարաբերության բնույթը և տևողությունը,

գ. աշխատանքային կամ ծառայությունների մատուցման պայմանագրով թեկնածուին նախկինում որպես ուղեկցորդ ներգրավելու մասին տեղեկություններ` նշելով ներգրավելու տևողությունը (ըստ օրերի, ամիսների, տարիների),

դ. զբոսաշրջիկների կողմից թեկնածուի վերաբերյալ ներկայացված բողոքների կամ դրանց բացակայության մասին տեղեկություններ: Բողոքների առկայության դեպքում տրվում է բողոքի հիմքը և զբոսաշրջային գործակալի կամ օպերատորի կողմից ձեռնարկված միջոցառումների նկարագրությունը:

12. Կանոնավոր ընթացակարգով դիմողները կարող են դիմել որակավորման գործնական քննությունը դրական ստանալուց հետո:

13. Սույն գլխով նախատեսված որակավորվող թեկնածուների խմբերի փաստաթղթերում թերությունների առկայության պարագայում այդ փաստաթղթերը Կոմիտե ներկայացնելու օրվանից հետո 7 աշխատանքային օրվա ընթացքում Կոմիտեն էլեկտրոնային փոստի միջոցով թեկնածուին ծանուցում է ներկայացված փաստաթղթերում առկա թերությունների մասին և առաջարկում 15 աշխատանքային օրվա ընթացքում լրացնել փաստաթղթերը, տեղեկությունները կամ շտկել դրանցում տեղ գտած թերությունները:

14. Սույն հավելվածի 13-րդ կետով սահմանված Կոմիտեի առաջարկը թեկնածուի կողմից համարվում է մերժված, եթե թեկնածուն էլեկտրոնային փոստի միջոցով հրաժարվում է լրացնել փաստաթղթերը, տեղեկությունները կամ շտկել դրանցում տեղ գտած թերությունները կամ առաջարկը թողնում է անարձագանք: Լրացուցիչ փաստաթղթեր ներկայացնելու դեպքում փաստաթղթերի ներկայացման ժամկետի հաշվարկը սկսում է լրացված փաստաթղթի ներկայացման օրվանից:

4. ՊԱՐԶԵՑՎԱԾ ԸՆԹԱՑԱԿԱՐԳՈՎ ՈՐԱԿԱՎՈՐՈՒՄԸ

15. Պարզեցված ընթացակարգով թեկնածուի որակավորումն անցկացվում է.

1) սույն որոշմամբ նախատեսված ուղեկցորդի որակավորման պահանջներին թեկնածուի համապատասխանությունը հավաստող սույն որոշմամբ հաստատված Հավելված 11-ի 3-րդ կետի 1-ին ենթակետով նախատեսված վերապատրաստման դասընթացի արդյունքում տրամադրված վկայականի և դրա ներդիրի պատճենների կամ տեսաներածված պատճենների ստուգման միջոցով,

2) հանձնաժողովի կողմից թեկնածուի հետ հարցազրույցի միջոցով, եթե սույն կետի 1-ին ենթակետով նախատեսված ստուգման կամ Կոմիտեի աշխատակցի կողմից համապատասխան վերապատրաստման դասընթացի մշտադիտարկման արդյունքում դասընթացի կամ տվյալ թեկնածուի հմտությունների կամ գիտելիքների` սույն որոշմանը համապատասխանությունը ոչ բավարար գնահատելու արդյունքներով Կոմիտեի նախագահը թեկնածուի համապատասխանությունը ուղեկցորդի որակավորման պահանջներին գնահատել է ոչ բավարար:

16. Սույն Հավելված 10-ի 15-րդ կետի 1-ին ենթակետով նախատեսված ստուգումն իրականացնում է Կոմիտեի նախագահը թեկնածուի կողմից սույն Հավելված 10-ի 3-րդ գլխով նախատեսված փաստաթղթերի վերջնական փաթեթը ստանալու օրվանից 7 աշխատանքային օրվա ընթացքում:

17. Սույն Հավելված 10-ի 15-րդ կետի 1-ին ենթակետով նախատեսված ստուգման արդյունքներով Կոմիտեի նախագահը կայացնում է հետևյալ որոշումներից մեկը`

1) հաստատել թեկնածուի համապատասխանությունը ուղեկցորդի որակավորման պահանջներին և տրամադրել ուղեկցորդի որակավորում.

2) թեկնածուի համապատասխանությունը ուղեկցորդի որակավորման պահանջներին համարել ոչ բավարար և հարցազրույց անցնելու համար թեկնածուին հրավիրել հարցազրույցի.

3) հաստատել թեկնածուի անհամապատասխանությունը ուղեկցորդի որակավորման պահանջներին և մերժել որակավորման տրամադրումը:

18. Սույն Հավելված 10-ի 17-րդ կետի 2-րդ ենթակետով սահմանված որոշման հիման վրա կազմակերպվում է թեկնածուի հետ հարցազրույցը:

5. ԱՐԱԳԱՑՎԱԾ ԸՆԹԱՑԱԿԱՐԳՈՎ ՈՐԱԿԱՎՈՐՈՒՄԸ

19. Արագացված ընթացակարգով ուղեկցորդի որակավորման համար դիմած թեկնածուի որակավորումն անցկացվում է`

1) Կոմիտեի կողմից սույն որոշմամբ նախատեսված ուղեկցորդի որակավորման պահանջներին թեկնածուի համապատասխանությունը հավաստող սույն որոշմամբ հաստատված Հավելված 11-ի 3-րդ կետի, ըստ վերաբերելիության, 2-րդ կամ 3-րդ ենթակետերով նախատեսված վերապատրաստման դասընթացի արդյունքում տրամադրված վկայականի և դրա ներդիրի պատճենների կամ տեսաներածված պատճենների ստուգման միջոցով,

2) հանձնաժողովի կողմից թեկնածուի հետ հարցազրույցի միջոցով, եթե սույն կետի 1-ին ենթակետով նախատեսված ստուգման կամ Կոմիտեի աշխատակցի կողմից համապատասխան վերապատրաստման դասընթացի մշտադիտարկման արդյունքում դասընթացի կամ տվյալ թեկնածուի հմտությունների կամ գիտելիքների` սույն որոշմանը համապատասխանությունը ոչ բավարար գնահատելու արդյունքներով Կոմիտեի նախագահը թեկնածուի համապատասխանությունը ուղեկցորդի որակավորման պահանջներին գնահատել է ոչ բավարար:

20. Սույն Հավելված 10-ի 19-րդ կետի 1-ին ենթակետով նախատեսված ստուգումն իրականացնում է Կոմիտեն թեկնածուի կողմից սույն Հավելված 10-ի 3-րդ գլխով նախատեսված փաստաթղթերի վերջնական փաթեթը ստանալու օրվանից 7 աշխատանքային օրվա ընթացքում:

21. Սույն Հավելված 10-ի 19-րդ կետի 1-ին ենթակետով նախատեսված ստուգման արդյունքներով հանձնաժողովը կայացնում է հետևյալ որոշումներից մեկը`

1) հաստատել թեկնածուի համապատասխանությունը ուղեկցորդի որակավորման պահանջներին և տրամադրել ուղեկցորդի որակավորում.

2) հաստատել թեկնածուի համապատասխանությունը սույն որոշմամբ հաստատված ուղեկցորդի որակավորման ընդհանուր պահանջներին և հրավիրել թեկնածուին անցնելու հարցազրույց` սույն որոշման հավելված 9-ով սահմանված հատուկ կամ լրացուցիչ պահանջներին համապատասխանությունը գնահատելու համար.

3) հաստատել թեկնածուի համապատասխանությունը սույն որոշմամբ հաստատված ուղեկցորդի որակավորման ընդհանուր պահանջներին և հրավիրել թեկնածուին անցնելու գործնական քննություն և հարցազրույց` սույն որոշման հավելված 9-ով սահմանված հատուկ կամ լրացուցիչ պահանջներին համապատասխանությունը գնահատելու համար.

4) հաստատել թեկնածուի անհամապատասխանությունը ուղեկցորդի որակավորման պահանջներին և մերժել որակավորման տրամադրումը:

22. Սույն Հավելված 10-ի 21-րդ կետի 2-3-րդ ենթակետերով սահմանված որոշման հիման վրա Կոմիտեի նախագահը կազմակերպում է թեկնածուի հետ հարցազրույցը` հարցն ընդգրկելով հանձնաժողովի առաջիկա նիստի դեռևս չլրացված նիստի օրակարգ: Հանձնաժողովի նիստի օրակարգը ձևավորելիս հանձնաժողովի նիստի օրակարգ են ներառվում ըստ ժամանակագրության առավել վաղ դիմած թեկնածուների հարցերը:

6. ԿԱՆՈՆԱՎՈՐ ԸՆԹԱՑԱԿԱՐԳՈՎ ՈՐԱԿԱՎՈՐՈՒՄԸ

23. Կանոնավոր ընթացակարգով թեկնածուի որակավորումն անցկացվում է երկու փուլով`

1) գործնական քննություն,

2) հարցազրույց (բանավոր փուլ):

24. Գործնական քննությունը կազմակերպելու համար Կոմիտեի նախագահի հրամանով նախապես ստեղծվում է ենթահանձնաժողով, որը բաղկացած է 10 անդամից`

1) Կոմիտեի 3 աշխատող,

2) Հայաստանի Հանրապետության փրկարար ծառայությունից 2 լեռնափրկարար և 1 առաջին օգնության ու անվտանգության հրահանգիչ,

3) զբոսաշրջության ոլորտի 1 մասնագետ,

4) հոգեբանության գիտական կոչում ունեցող 1 գիտնական հոգեբան,

5) Հայաստանի Հանրապետությունում գրանցված և գործող ուղեկցորդների ներկայացուցչական գործառույթներ իրականացնող հասարակական միավորներից` 2 անդամ:

25. Ենթահանձնաժողովի անդրանիկ կազմը հաստատվում է Կոմիտեի նախագահի հրամանով սույն որոշումն ընդունվելուց հետո 3 ամսվա ընթացքում: Հրամանում նշվում է ենթահանձնաժողովի յուրաքանչյուր անդամի նշանակման ժամկետը:

26. Ենթահանձնաժողովի անդամի նշանակման ժամկետը չի կարող գերազանցել 2 տարին, բացառությամբ Կոմիտեի նախագահի, նրան ի պաշտոնե փոխարինող անձի կամ Կոմիտեի աշխատողների, ում համար նշանակման ժամկետի սահմանափակում չի կիրառվում:

27. Ենթահանձնաժողովի կազմը, անդամների նշանակման ժամկետը և այլ փոփոխությունները հաստատվում են Կոմիտեի նախագահի հրամանով: Կոմիտեի նախագահի պարտականությունն է ապահովել, որ ենթահանձնաժողովը մշտապես համալրված լինի սույն Հավելված 10-ի 24-րդ կետով նախատեսված քանակի անդամներով:

28. Ենթահանձնաժողովի անդամները չեն կարող լինել հանձնաժողովի անդամ, բացառությամբ Կոմիտեի նախագահի և Կոմիտեի աշխատողների:

29. Կոմիտեի նախագահը կամ նրան ի պաշտոնե փոխարինող անձը հանդիսանում է ենթահանձնաժողովի մշտական անդամ և ղեկավարում է ենթահանձնաժողովը:

30. Ենթահանձնաժողովը գնահատում է սույն որոշմամբ հաստատված Հավելված 9-ի 5-րդ կետի 1-ին ենթակետի «բ-ը» պարբերություններով սահմանված հատուկ պահանջներին և, ըստ վերաբերելիության, սույն որոշմամբ հաստատված Հավելված 9-ի 3-րդ գլխով սահմանված լրացուցիչ պահանջներին համապատասխանությունը գործնական պարապմունք անցկացնելու միջոցով:

31. Գործնական քննությանը մասնակցելու համար թեկնածուները պետք է նախապես հերթագրվեն: Թեկնածուները կարող են հերթագրվել` Կոմիտեի պաշտոնական էլեկտրոնային հասցեին գործնական քննությանը մասնակցելու ցանկության մասին գրություն ուղարկելով կամ Կոմիտեի պաշտոնական ինտերնետային կայքում նշված հեռախոսահամարով տեղեկացնելով գործնական քննությանը մասնակցելու ցանկության մասին: Հերթագրվելուց հետո առնվազն 3 աշխատանքային օրվա ընթացքում Թեկնածուն Կոմիտեի կողմից ստանում է տեղեկատվություն գործնական քննության օրվա և ժամի մասին էլեկտրոնային փոստի իր հասցեին ուղարկված գրությամբ և հեռախոսազանգի միջոցով:

32. Թեկնածուի գրավոր համաձայնությամբ գործնական քննության ընթացքը կարող է ամբողջությամբ տեսաձայնագրառվել: Ենթահանձնաժողովի կողմից կազմվում է արձանագրություն գործնական քննության ընթացքի և արդյունքների մասին, որը ստորագրվում է ենթահանձնաժողովի բոլոր անդամների կողմից:

33. Ենթահանձնաժողովի արձանագրությունը կազմում է Կոմիտեի նախագահի կողմից նշանակված քարտուղարը, որը ենթահանձնաժողովի անդամ չի հանդիսանում:

34. Արձանագրության մեջ ներառվում են ենթահանձնաժողովի անդամների և թեկնածուի դիտարկումները:

35. Ենթահանձնաժողովը կայացնում է հետևյալ որոշումներից մեկը`

1) թեկնածուն համապատասխանում է ուղեկցորդի հատուկ և լրացուցիչ պահանջներին.

2) թեկնածուն չի համապատասխանում ուղեկցորդի հատուկ և լրացուցիչ պահանջներին:

36. Ենթահանձնաժողովի որոշումը պարտադիր է հանձնաժողովի համար:

37. Թեկնածուին վերաբերյալ ենթահանձնաժողովի արձանագրությունից քաղվածքը Կոմիտեն էլեկտրոնային փոստի միջոցով ուղարկում է թեկնածուին ենթահանձնաժողովի կողմից որոշումը կայացնելուց 5 աշխատանքային օրվա ընթացքում:

38. Ենթահանձնաժողովի որոշման վերաբերյալ հարցը Կոմիտեի նախագահն ուղարկում է հանձնաժողովի մոտակա նիստի դեռևս չլրացված օրակարգ և էլեկտրոնային փոստի միջոցով թեկնածուին տեղեկացնում է հարցազրույցի օրվա մասին:

7. ՈՐԱԿԱՎՈՐՄԱՆ ՊԱՀԱՆՋՆԵՐԻՆ ԹԵԿՆԱԾՈՒԻ ՀԱՄԱՊԱՏԱՍԽԱՆՈՒԹՅԱՆ ՍՏՈՒԳՈՒՄԸ ԵՎ ԳՆԱՀԱՏՈՒՄԸ

39. Սույն որոշմամբ նախատեսված ուղեկցորդի որակավորման ընդհանուր պահանջներին համապատասխանությունը ստուգվում և գնահատվում է թեկնածուի ներկայացրած փաստաթղթերի և դրանցում պարունակվող տեղեկությունների հիման վրա` ստուգելով դրանց վավերականությունը, ամբողջականությունը և իսկությունը, իսկ սույն որոշմամբ նախատեսված դեպքերում` նաև հարցազրույցի հիման վրա:

40. Կոմիտեի նախագահը կարող է դիմել պետական կառավարման և տեղական ինքնակառավարման մարմիններին, ինչպես նաև թեկնածուի կողմից ներկայացված փաստաթղթերում մատնանշված կամ հիշատակվող իրավաբանական անձանց, կառույցներին և մասնավոր անձանց` թեկնածուի կողմից ներկայացված տվյալների իսկությունը ստուգելու համար:

41. Սույն որոշմամբ հաստատված Հավելված 9-ի 4-րդ կետի 2-րդ ենթակետով սահմանված պահանջը Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացի չհանդիսացող թեկնածուի համարվում է բավարարված, եթե թեկնածուն ներկայացրել է սույն Հավելված 10-ի 7-րդ կետի 4-րդ ենթակետով սահմանված փաստաթուղթ:

42. Սույն որոշմամբ հաստատված Հավելված 9-ի 4-րդ կետի 4-րդ ենթակետով սահմանված պահանջը համարվում է բավարարված, եթե Հայաստանի Հանրապետության բժշկական հաստատությունից տեղեկանքով հաստատվում է, որ թեկնածուն չի տառապում սույն որոշմամբ հաստատված Հավելված 9-ի 4-րդ կետի 4-րդ ենթակետով հիվանդությամբ:

43. Սույն որոշմամբ հաստատված Հավելված 9-ի 4-րդ կետի 5-րդ ենթակետով սահմանված պահանջը համարվում է բավարարված, եթե ներկայացվել է Հայաստանի Հանրապետությունում գրանցված և գործող ապահովագրական ընկերությունից դժբախտ պատահարներից և դեպքերից կյանքի և առողջության ապահովագրության պոլիս կամ ապահովագրական պայմանագիր:

44. Լեզվական հմտությունը ստուգելիս թեկնածուն չի կարող օգտվել բառարանից:

45. Սույն որոշմամբ հաստատված Հավելված 9-ի 5-րդ կետով սահմանված ուղեկցորդի որակավորման հատուկ և նույն հավելվածի 3-րդ գլխով նախատեսված լրացուցիչ պահանջներին թեկնածուի համապատասխանությունը ստուգվում և գնահատվում է հետևյալ եղանակներից մեկով կամ մի քանիսով միաժամանակ`

1) թեկնածուի ներկայացրած գրավոր փաստաթղթերի, այդ թվում` վերապատրաստման դասընթացն ավարտելու մասին ավարտական վկայականի և ներդիրի վերլուծության հիման վրա.

2) թեկնածուի հետ հարցազրույցը հարց ու պատասխան ձևաչափով անցկացնելով.

3) գործնական քննության միջոցով:

8. ՀԱՆՁՆԱԺՈՂՈՎԻ ԿԱԶՄԸ ԵՎ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ ԿԱՐԳԸ

46. Հանձնաժողովը ոչ մշտական հիմունքներով գործող մարմին է:

47. Հանձնաժողովի անդրանիկ կազմը հաստատվում է Կոմիտեի նախագահի հրամանով սույն որոշումն ընդունվելուց հետո 3 ամսվա ընթացքում: Հրամանում նշվում է հանձնաժողովի յուրաքանչյուր անդամի նշանակման ժամկետը:

48. Հանձնաժողովի անդամի նշանակման ժամկետը չի կարող գերազանցել 2 տարին, բացառությամբ Կոմիտեի նախագահի, նրան ի պաշտոնե փոխարինող անձի կամ Կոմիտեի աշխատողների, ում համար նշանակման ժամկետի սահմանափակում չի կիրառվում:

49. Հանձնաժողովի կազմը, անդամների նշանակման ժամկետը և այլ փոփոխությունները հաստատվում են Կոմիտեի նախագահի հրամանով: Կոմիտեի նախագահի պարտականությունն է ապահովել, որ ենթահանձնաժողովը մշտապես համալրված լինի սույն Հավելված 10-ով նախատեսված քանակի անդամներով:

50. Կոմիտեի նախագահը կամ նրան ի պաշտոնե փոխարինող անձը հանդիսանում է հանձնաժողովի մշտական անդամ և ղեկավարում է հանձնաժողովը:

51. Հանձնաժողովը բաղկացած է 9 անդամից`

1) Կոմիտեի 3 աշխատող,

2) Հայաստանի Հանրապետությունում գրանցված և գործող ուղեկցորդների ներկայացուցչական գործառույթներ իրականացնող հասարակական միավորներից` 2 անդամ,

3) զբոսաշրջության վերաբերյալ առնվազն 5 տարվա դասավանդման փորձ ունեցող 1 գիտնական,

4) մարդկային ռեսուրսների կառավարման ոլորտի 1 մասնագետ,

5) հոգեբանության գիտական կոչում ունեցող 1 գիտնական հոգեբան,

6) ոլորտային 1 մասնագետ, ով տիրապետում է բուսական և կենդանական աշխարհի ներկայացուցիչների, ինչպես նաև բնության հատուկ պահպանվող տարածքների (պետական արգելոցներ, ազգային պարկեր, պետական արգելավայրեր և բնության հուշարձաններ) վերաբերյալ տեղեկատվությանը:

52. Հանձնաժողովը ղեկավարում է Կոմիտեի նախագահը կամ նրան ի պաշտոնե փոխարինող անձը:

53. Հանձնաժողովը`

1) վարում է հարցազրույց,

2) սույն որոշմամբ սահմանված դեպքերում ստուգում է թեկնածուի կողմից ներկայացված գրավոր փաստաթղթերը և այդ փաստաթղթերի հիման վրա գնահատում թեկնածուի համապատասխանությունը ուղեկցորդի որակավորման պահանջներին,

3) օտար լեզվի իմացության ստուգման համար հրավիրում է թարգմանիչ,

4) գործնական քննության արդյունքները վերլուծելիս հիմք է ընդունում ենթահանձնաժողովի որոշումը:

54. Հանձնաժողովի նախագահը կամ նրան ի պաշտոնե փոխարինող անձը`

1) նիստի սկզբում պարզում է նիստի իրավազորությունը և հանձնաժողովի բացակա անդամների, ինչպես նաև հանձնաժողովի նիստին հրավիրված անձանց պատշաճ ծանուցված լինելու հարցը,

2) հանձնաժողովի նիստին հրավիրված անձանց տեղեկացնում է նիստի դռնփակ լինելու (նիստը դռնփակ անցկացվելու դեպքում) և նիստում քննարկվող հարցերի ու այլ տեղեկությունների հրապարակման ենթակա չլինելու մասին,

3) հայտարարում է հանձնաժողովի նիստը հետաձգելու կամ ընդմիջելու մասին,

4) նիստի ընթացքում հրապարակում է նիստի օրակարգը,

5) ձայն է տալիս ելույթի, ինչպես նաև հարցի կամ դրան պատասխանելու համար, հանում է այն հարցերը կամ դադարեցնում է այն ելույթները, որոնք չեն առնչվում կամ վերաբերելի չեն հանձնաժողովի նիստում քննարկվող հարցերի էությանը,

6) հայտարարում է քվեարկության անցկացման մասին,

7) կայացնում է որոշում յուրաքանչյուր հարցով որոշումը հրապարակելու ժամանակի և վայրի մասին,

8) հայտարարում է հանձնաժողովի նիստի ավարտի մասին,

9) հանձնաժողովի բնականոն աշխատանքներն ապահովելու համար իրականացնում է այլ գործառույթներ:

55. Հանձնաժողովն իր աշխատանքները կազմակերպում է նիստեր հրավիրելու միջոցով:

56. Հանձնաժողովը նիստերը վարում է առնվազն 1 դիմումի առկայության պարագայում ամսական առնվազն երկու անգամ:

57. Հանձնաժողովն իրավազոր է, եթե դրան մասնակցում են Հանձնաժողովի անդամների կեսից ավելին:

58. Հանձնաժողովի նիստերին մասնակցում է Կոմիտեի նախագահի կողմից նշանակված նիստերի քարտուղարը, որի գործառույթն է`

1) էլեկտրոնային փոստի և հեռախոսազանգի միջոցով տեղեկացնել հարցազրույցի հրավիրվող անձանց հանձնաժողովի նիստի ժամանակի և վայրի մասին,

2) կազմել հանձնաժողովի արձանագրությունը:

59. Հանձնաժողովի քարտուղարը հանձնաժողովի անդամ չէ, չունի քվեարկելու իրավունք և չի կարող կարծիք արտահայտել օրակարգի հարցի վերաբերյալ բովանդակային քննարկումներին:

60. Հանձնաժողովի անդամների դիտարկումները թեկնածուների վերաբերյալ ներառվում են հանձնաժողովի արձանագրության մեջ միայն նրանց գիտությամբ և համաձայնությամբ:

61. Հանձնաժողովը որոշումը կայացնում է գաղտնի քվեարկությամբ «մեկ անձին մեկ ձայն» սկզբունքով` կողմ կամ դեմ քվեարկելով: Արձանագրության մեջ ներառվում է ձայների կողմ և դեմ քանակը:

62. Թեկնածուին տրամադրվում է ուղեկցորդի որակավորում, եթե ուղեկցորդի որակավորման տրամադրման որոշմանը կողմ է քվեարկել հանձնաժողովի` նիստին մասնակցող անդամների երեք քառորդը:

63. Հանձնաժողովի անդամների միջև քննարկումները համառոտ ներառվում են հանձնաժողովի արձանագրության մեջ, որը ստորագրվում են նիստին ներկա և քվեարկությանը մասնակցած Հանձնաժողովի բոլոր անդամները:

64. Թեկնածուն իրավունք ունի Կոմիտեից ստանալ արձանագրությունից քաղվածք, որը պետք է պարունակի արձանագրությունում ներառված իրեն վերաբերելի հատվածը:

65. Հանձնաժողովի նիստի հրավիրման, վարման, քվեարկության կազմակերպման, թեկնածուի հարցազրույցի գնահատման ուղենիշները, շահերի բախմամբ պայմանավորված քվեարկությանը մասնակցելուց հրաժարվելու կարգը և արդյունքների մասին թեկնածուին ծանուցելու այլ մանրամասները սահմանվում են Կոմիտեի նախագահի հրամանով:

------------------------------------------------------

ԻՐՏԵԿ - շարունակությունը հաջորդ մասում