ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՌՈՂՋԱՊԱՀՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱՐԱՐ
ՀՐԱՄԱՆ
26 մայիսի 2026 թվականի N 42-Ն
«ՎՆԱՍՎԱԾՔՆԵՐԻ ՀԱՄԱՃԱՐԱԿԱԲԱՆԱԿԱՆ ԴԻՏԱՐԿՄԱՆԸ ԵՎ ԿԱՆԽԱՐԳԵԼՄԱՆԸ ՆԵՐԿԱՅԱՑՎՈՂ ՊԱՀԱՆՋՆԵՐ» ՀԱՆՐԱՅԻՆ ԱՌՈՂՋԱՊԱՀԱԿԱՆ ՆՈՐՄԱՏԻՎԸ ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՒ ԵՎ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՌՈՂՋԱՊԱՀՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱՐԱՐԻ 2023 ԹՎԱԿԱՆԻ ՀՈՒԼԻՍԻ 26-Ի N 37-Ն ՀՐԱՄԱՆԸ, ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՌՈՂՋԱՊԱՀՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱՐԱՐԻ 2017 ԹՎԱԿԱՆԻ ՆՈՅԵՄԲԵՐԻ 7-Ի N 50-Ն ՀՐԱՄԱՆԸ ԵՎ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՌՈՂՋԱՊԱՀՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱՐԱՐԻ 2023 ԹՎԱԿԱՆԻ ԴԵԿՏԵՄԲԵՐԻ 5-Ի N 65-Ն ՀՐԱՄԱՆՆ ՈՒԺԸ ԿՈՐՑՐԱԾ ՃԱՆԱՉԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ
Հիմք ընդունելով «Հանրային առողջապահության մասին» օրենքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետը, 14-րդ հոդվածի 1-ին մասը և «Նորմատիվ իրավական ակտերի մասին» օրենքի 37-րդ հոդվածը`
Հրամայում եմ`
1. Հաստատել «Վնասվածքների համաճարակաբանական դիտարկմանը և կանխարգելմանը ներկայացվող պահանջներ» հանրային առողջապահական նորմատիվը` համաձայն հավելվածի:
2. Ուժը կորցրած ճանաչել Հայաստանի Հանրապետության առողջապահության նախարարի 2023 թվականի հուլիսի 26-ի ««Սպորտային վնասվածքների հաշվառմանը և հաղորդմանը ներկայացվող պահանջներ» ՍԿ N 3.1.1-001-23 սանիտարական կանոնները հաստատելու մասին» N 37-Ն հրամանը:
3. Ուժը կորցրած ճանաչել Հայաստանի Հանրապետության առողջապահության նախարարի 2023 թվականի դեկտեմբերի 5-ի ««Արտադրական վնասվածքների հաշվառմանն ու հաղորդմանը ներկայացվող պահանջներ» ՍԿ N 3.1.1-003-23 սանիտարական կանոնները հաստատելու մասին» N 65-Ն հրամանը:
4. Ուժը կորցրած ճանաչել Հայաստանի Հանրապետության առողջապահության նախարարի 2017 թվականի նոյեմբերի 7-ի ««Մանկական վնասվածքների համաճարակաբանական հսկողություն» ՍԿ N 3.1.1-033-2017 սանիտարական կանոնները և հիգիենիկ նորմերը հաստատելու մասին» N 50-Ն հրամանը:
5. Սույն հրամանն ուժի մեջ է մտնում պաշտոնական հրապարակման օրվան հաջորդող տասնհինգերորդ օրը:
Պարտականությունները կատարող` Լ. Նանուշյան
26.05.2026
Հավելված
Հայաստանի Հանրապետության
առողջապահության նախարարի
2026 թվականի մայիս 26-ի
N 42-Ն հրամանի
«ՎՆԱՍՎԱԾՔՆԵՐԻ ՀԱՄԱՃԱՐԱԿԱԲԱՆԱԿԱՆ ԴԻՏԱՐԿՄԱՆԸ ԵՎ ԿԱՆԽԱՐԳԵԼՄԱՆԸ ՆԵՐԿԱՅԱՑՎՈՂ ՊԱՀԱՆՋՆԵՐ» ՀԱՆՐԱՅԻՆ ԱՌՈՂՋԱՊԱՀԱԿԱՆ ՆՈՐՄԱՏԻՎ
| ԳԼՈՒԽ 1. |
ԿԻՐԱՌՄԱՆ ՈԼՈՐՏ ԵՎ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԴՐՈՒՅԹՆԵՐ |
1. «Վնասվածքների համաճարակաբանական դիտարկմանը և կանխարգելմանը ներկայացվող պահանջներ» հանրային առողջապահական նորմատիվը (այսուհետ` Նորմատիվ) նախատեսված է Հայաստանի Հանրապետության տարածքում գործող բժշկական օգնություն և սպասարկում իրականացնող կազմակերպությունների համար (այսուհետ` բժշկական կազմակերպություն)` անկախ կազմակերպական-իրավական և սեփականության ձևից, ինչպես նաև համաճարակաբանական հետազոտությանը (հետախուզություն) մասնակցող իրավաբանական անձանց, անհատ ձեռնարկատերերի, ֆիզիկական անձանց (պացիենտ) համար:
2. Նորմատիվը սահմանում է վնասվածքների համաճարակաբանական դիտարկմանը և կանխարգելմանը, հաշվառմանը և հաղորդմանը, համաճարակաբանական հետազոտությանը (հետախուզություն) ներկայացվող պահանջները:
| ԳԼՈՒԽ 2. |
ՎՆԱՍՎԱԾՔՆԵՐԻ ՀԱՄԱՃԱՐԱԿԱԲԱՆԱԿԱՆ ԴԻՏԱՐԿՄԱՆԸ ԵՎ ԿԱՆԽԱՐԳԵԼՄԱՆԸ ՆԵՐԿԱՅԱՑՎՈՂ ՊԱՀԱՆՋՆԵՐ |
3. Վնասվածքը մարդու օրգանիզմին արտաքին գործոնների ազդեցության հետևանքով առաջացած անատոմիական ամբողջականության խախտում կամ օրգանների և հյուսվածքների ֆունկցիայի վնասումն է, որն ուղեկցվում է առողջական վիճակի փոփոխությամբ կամ մահվան ելքով:
4. Բնակչության շրջանում վնասվածքի դեպքերը հայտնաբերվում են բժշկական կազմակերպությունների ավագ և միջին բուժաշխատողների կողմից, ներառյալ` բժշկական կազմակերպությունից դուրս բժշկական օգնությունը և սպասարկումն իրականացնելիս (շտապօգնության կանչի վայրում, ներառյալ` մասնագիտացված շտապօգնությունը, ինչպես նաև բժշկական տարհանման ժամանակ` տրանսպորտում)` համաձայն Նորմատիվի Աղյուսակ 1-ում սահմանված վնասվածքների և դրանց ստացման հետևյալ պայմանների.
1) սպորտային վնասվածք` ցանկացած մարմնական վնասվածք, որն առաջացել է «Ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի մասին» օրենքով և այլ իրավական ակտերով սահմանված սպորտային գործունեության ընթացքում կամ դրա անմիջական հետևանքով.
2) աշխատանքային վնասվածք` ցանկացած մարմնական վնասվածք, որն առաջացել է աշխատանքի վայրում կամ աշխատանքային գործառույթները կատարելիս այլ վայրում` աշխատանքային ժամերի ընթացքում, արտաքին պատճառների ազդեցության հետևանքով.
3) ճանապարհատրանսպորտային վնասվածք` ցանկացած մարմնական վնասվածք, որն առաջացել է ճանապարհատրանսպորտային պատահարի հետևանքով.
4) կենցաղային վնասվածք` ցանկացած մարմնական վնասվածք, որն առաջացել է տանը կամ դրա անմիջական շրջակայքում` ոչ աշխատանքային, ոչ ճանապարհատրանսպորտային և ոչ սպորտային գործունեության ընթացքում.
5) այլ վնասվածք` սույն կետի 1-4-րդ ենթակետերով սահմանված վնասվածքներից բացի, ցանկացած այլ մարմնական վնասվածք:
Աղյուսակ 1
._____________________________________________________________________.
|Հիվանդության կոդ` ըստ ՀՀ | Վնասվածքներ |
|էկոնոմիկայի նախարարի 2013 | |
|թվականի սեպտեմբերի 19-ի | |
|N 871-Ն հրամանով հաստատված | |
|հիվանդությունների և | |
|առողջության հետ կապված | |
|խնդիրների վիճակագրական | |
|դասակարգչի | |
|_______________________________|_____________________________________|
|1. S00-S09 |Գլխի վնասվածքներ |
|_______________________________|_____________________________________|
|2. S10-S19 |Պարանոցի վնասվածքներ |
|_______________________________|_____________________________________|
|3. S20-S29 |Կրծքավանդակի վնասվածքներ |
|_______________________________|_____________________________________|
|4. S30-S39 |Որովայնի, մեջքի ստորին մասի, ողնաշարի|
| |գոտկային հատվածի և կոնքի վնասվածքներ|
|_______________________________|_____________________________________|
|5. S40-S49 |Ուսագոտու և բազկի վնասվածքներ |
|_______________________________|_____________________________________|
|6. S50-S59 |Արմունկի և նախաբազկի վնասվածքներ |
|_______________________________|_____________________________________|
|7. S60-S69 |Դաստակի և նախադաստակի վնասվածքներ |
|_______________________________|_____________________________________|
|8. S70-S79 |Կոնքազդրային հոդի և ազդրի |
| |վնասվածքներ |
|_______________________________|_____________________________________|
|9. S80-S89 |Ծնկի և սրունքի վնասվածքներ |
|_______________________________|_____________________________________|
|10. S90-S99 |Սրունք-թաթային հոդի և ոտնաթաթի |
| |վնասվածքներ |
|_______________________________|_____________________________________|
|11. T00-T07 |Մարմնի մի քանի (բազմակի) շրջանների |
| |վնասվածքներ |
|_______________________________|_____________________________________|
|12. T08-T14 |Իրանի, վերջույթի չճշտված մասի կամ |
| |մարմնի չճշտված շրջանի վնասվածքներ |
|_______________________________|_____________________________________|
|13. T15-T19 |Բնական անցքերով օտար մարմնի |
| |ներթափանցման հետևանքներ |
|_______________________________|_____________________________________|
|14. T20-T32 |Ջերմային և քիմիական այրվածքներ |
|_______________________________|_____________________________________|
|15. T33-T35 |Ցրտահարություն |
|_______________________________|_____________________________________|
|16. T66-T78 |Արտաքին պատճառների ազդեցության այլ և |
| |չճշտված հետևանքներ |
|_______________________________|_____________________________________|
|17. T79-T79 |Վնասվածքի որոշ վաղ բարդություններ |
|_______________________________|_____________________________________|
|18. T80-T88 |Վիրաբուժական և թերապևտիկ միջամտու- |
| |թյունների բարդություններ` այլ դասե- |
| |րում չդասակարգված |
|_______________________________|_____________________________________|
|19. T90-T98 (բացառությամբ` |Վնասվածքների, թունավորումների |
|T96, T97) |և արտաքին այլ պատճառների ազդեցության|
| |հետևանքներ |
|_______________________________|_____________________________________|
|20. V01-V99 |Տրանսպորտային դժբախտ պատահարներ |
|_______________________________|_____________________________________|
|21. W00-X59 (բացառությամբ` |Վնասվածքների այլ արտաքին |
|X20-X29, X40-X49, X53, X54, |պատճառներ` դժբախտ պատահարների ժամանակ|
|X57) | |
._____________________________________________________________________.
5. Բժշկական կազմակերպությունները վնասվածքների դեպքերի հաշվառումն ու հաղորդումն իրականացնում են համաձայն Նորմատիվի:
6. Բժշկական կազմակերպությունները վնասվածքների դեպքերի մասին տեղեկատվությունը մուտքագրում են էլեկտրոնային առողջապահության «ԱՐՄԵԴ» համակարգ:
7. Մարզերում գործող բժշկական կազմակերպությունները վնասվածքների դեպքերի մասին 24 ժամվա ընթացքում էլեկտրոնային եղանակով տեղեկատվություն են ներկայացնում Հայաստանի Հանրապետության առողջապահության նախարարության «Հիվանդությունների վերահսկման և կանխարգելման ազգային կենտրոն» պետական ոչ առևտրային կազմակերպության (այսուհետ` Պետական կազմակերպություն) համապատասխան մարզային մասնաճյուղի, իսկ Երևան քաղաքի վարչական տարածքում գործող բժշկական կազմակերպությունները` Պետական կազմակերպության Զանգերի կենտրոնի` Նորմատիվի Ձև 2-ում նշված պաշտոնական էլեկտրոնային փոստի հասցեներին` համաձայն Նորմատիվի Ձև 1-ի տվյալները պարունակող էքսել (Excel) ձևաչափի:
8. Բժշկական կազմակերպությունների կողմից վնասվածքների դեպքերը հաշվառվում են հաշվառման մատյանում, որը պետք է ներառի Նորմատիվի Ձև 1-ով հաստատված` վնասվածքների մասին ընթացիկ հաղորդման քարտում ընդգրկված բոլոր տվյալները:
9. Հայաստանի Հանրապետության առողջապահության բնագավառի պետական կառավարման համակարգի լիազոր մարմնի (այսուհետ` Լիազոր մարմին) կողմից, այդ թվում` Պետական կազմակերպության միջոցով, իրականացվում է վնասվածքների դեպքերի համաճարակաբանական դիտարկում:
10. Համաճարակաբանական դիտարկման արդյունքում հավաքագրված տվյալների հիման վրա Լիազոր մարմնի կողմից, այդ թվում` Պետական կազմակերպության միջոցով, իրականացվում է`
1) վնասվածքների դեպքերի վերլուծություն` կիսամյակային և տարեկան կտրվածքով, ինչպես նաև ըստ անհրաժեշտության` ելնելով դեպքերի բարձր ռիսկից, որը կարող է վտանգ ներկայացնել հանրային առողջապահության համար,
2) համաճարակային իրավիճակի գնահատում` վնասվածքների նախորդ նույն ժամանակահատվածի համաճարակաբանական ցուցանիշների համեմատության միջոցով,
3) վնասվածքների դեպքերի կանխատեսում` ելնելով առկա համաճարակային իրավիճակից, պատճառների սեզոնայնությունից և այլ առանձնահատկություններից:
11. Ելնելով առկա իրավիճակից, պատճառների սեզոնայնությունից, ցուցանիշներից և վնասվածքների այլ առանձնահատկություններից` Պետական կազմակերպության համապատասխան մասնագետը բնակչության շրջանում հանրային առողջապահական գիտելիքներ ապահովելու համար իրականացնում է հանրային իրազեկում, հանրային առողջապահական գիտելիքների տարածում և առողջ ապրելակերպի քարոզչություն, ինչպես նաև հանրային առողջապահական գիտելիքների ուսուցում: Իրազեկման աշխատանքները կարող են իրականացվել թիրախային խմբերի համար, մասնավորապես` աշխատավայրերում կամ ուսումնական հաստատություններում դասընթացների և սեմինարների ձևով, տեղեկատվական նյութերի (բուկլետներ, պաստառներ, ուղեցույցներ), սոցիալական մեդիայի և զանգվածային լրատվամիջոցների, տեսանյութերի և ինֆոգրաֆիկաների, հանրային քննարկումների կամ համայնքներում հանդիպումների ձևով: Քարոզչությունն ընդգրկում է վնասվածքների առաջացման պատճառների, նպաստող պայմանների և կանխարգելիչ միջոցառումների վերաբերյալ իրազեկում:
| ԳԼՈՒԽ 3. |
ՎՆԱՍՎԱԾՔՆԵՐԻ ՀԱՄԱՃԱՐԱԿԱԲԱՆԱԿԱՆ ՀԵՏԱԶՈՏՈՒԹՅԱՆ (ՀԵՏԱԽՈՒԶՈՒԹՅԱՆ) ԻՐԱԿԱՆԱՑՈՒՄ |
12. Մինչև 18 տարեկան անձանց շրջանում Նորմատիվի Աղյուսակ 1-ում ներառված վնասվածքների դեպքերի արձանագրման ժամանակ Լիազոր մարմնի կողմից, այդ թվում` Պետական կազմակերպության միջոցով դեպքի համաճարակաբանական հետազոտություն (հետախուզություն) իրականացվում է անկախ վնասվածքների ստացման պայմաններից:
13. 18 տարեկան և բարձր տարիքի անձանց շրջանում Նորմատիվի 4-րդ կետի 1-ին և 2-րդ ենթակետերով սահմանված պայմաններում արձանագրված վնասվածքների դեպքերի դեպքում Լիազոր մարմնի կողմից, այդ թվում` պետական կազմակերպության միջոցով, իրականացվում է դեպքի համաճարակաբանական հետազոտություն (հետախուզություն):
14. Համաճարակաբանական հետազոտության (հետախուզության) իրականացման համար անհրաժեշտ տեղեկատվությունը, բժշկական փաստաթղթերը տրամադրվում են իրավաբանական անձանց, անհատ ձեռնարկատերերի, ֆիզիկական անձանց (պացիենտ) կողմից, որն ուղղված է բացահայտելու վնասվածքի առաջացման գործոնները, պայմանները, շրջակա միջավայրի ազդեցությունները, սոցիալական բնորոշիչները (դետերմինանտները), ինչպես նաև կանխարգելիչ միջոցառումների կազմակերպման ուղղությամբ առաջարկությունների մշակմանը և ներկայացմանը:
15. Լիազոր մարմինը, այդ թվում` Պետական կազմակերպության միջոցով, Նորմատիվի Ձև 1-ի 13-րդ կետով ընտրված աշխատանքային վնասվածքների դեպքերի վերաբերյալ հաղորդումը ստանալուց հետո` 24 ժամվա ընթացքում, էլեկտրոնային եղանակով (Մալբրի համակարգի միջոցով) տեղեկացնում է Հայաստանի Հանրապետության առողջապահական և աշխատանքի տեսչական մարմնին` ներկայացնելով հետևյալ տվյալները. տնտեսվարող սուբյեկտի անվանումը, արձանագրված վնասվածքների դեպքերի քանակը, ախտորոշումը, ինչպես նաև հաղորդումն ուղարկած բժշկական կազմակերպության անվանումը:
Ձև 1
ՔԱՐՏ
ՎՆԱՍՎԱԾՔՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
ԸՆԹԱՑԻԿ ՀԱՂՈՐԴՄԱՆ
1. ՍՈՑԻԱԼ-ԺՈՂՈՎՐԴԱԳՐԱԿԱՆ ՏՎՅԱԼՆԵՐ
1. Ընթացիկ հաղորդման ամսաթիվ (օր/ամիս/տարեթիվ). ________________
2. Ընթացիկ հաղորդում ուղարկող բժշկական կազմակերպության անվանում.
_______________________________________________________________________
3. Ընթացիկ հաղորդում ուղարկող բուժաշխատողի տվյալներ (անուն, ազգանուն, հայրանուն, հեռախոսի համար).________________________________________
4. Պացիենտի տվյալներ (անուն, ազգանուն, հայրանուն, հեռախոսի համար).
______________________________________________________________________
5. Տարիք (լրացած տարիների թիվ)______
6. Սեռ (ընտրել).
[] Արական [] Իգական
7. ՀԾՀ__________________________________________________
8. Հաշվառման և փաստացի բնակության վայր (մարզ, գյուղ/քաղաք, հասցե).
______________________________________________________________________
9. Ախտորոշում. __________________________________________
10. ՀՄԴ-10 կոդ. _________
2. ՎՆԱՍՎԱԾՔԻ ԴԵՊՔԻ ՄԱՆՐԱՄԱՍՆԵՐ
11. Դեպքի օր/ամիս/տարեթիվ._______________________
12. Դեպքի վայր (մարզ, գյուղ/քաղաք, հասցե).
______________________________________________________________________
13. Վնասվածքի տիպ (ընտրել).
[] Սպորտային [] Աշխատանքային [] Ճանապարհատրանսպորտային [] Կենցաղային [] Այլ (նշել) _____________________________________
3. ԲՈՒԺՕԳՆՈՒԹՅՈՒՆ ԵՎ ԵԼՔ
14. Այցի (բժշկական օգնության և սպասարկման կազմակերպման) տեսակ (ընտրել).
[] Առաջնային բժշկական օգնություն և սպասարկման կազմակերպում [] Մասնագիտացված բժշկական օգնություն և սպասարկման կազմակերպում [] Շտապ և անհետաձգելի օգնություն
15. Դեպքի ելք (ընտրել).
[] Լավացում [] Վատթարացում [] Անփոփոխ [] Տեղափոխվել է այլ բժշկական կազմակերպություն [] Մահ [] Այլ______(Նշել)
Ձև 2
ՊԱՇՏՈՆԱԿԱՆ ԷԼԵԿՏՐՈՆԱՅԻՆ ՓՈՍՏԻ ՀԱՍՑԵՆԵՐ
._____________________________________________________________________.
|N |Մասնաճյուղ |Էլեկտրոնային հասցե |
|___|________________________________|________________________________|
|1. |«Արագածոտն» |[email protected] |
|___|________________________________|________________________________|
|2. |«Արարատ» |[email protected] |
|___|________________________________|________________________________|
|3. |«Արմավիր» |[email protected] |
|___|________________________________|________________________________|
|4. |«Գեղարքունիք» |[email protected] |
|___|________________________________|________________________________|
|5. |«Լոռի» |[email protected] |
|___|________________________________|________________________________|
|6. |«Կոտայք» |[email protected] |
|___|________________________________|________________________________|
|7. |«Շիրակ» |[email protected] |
|___|________________________________|________________________________|
|8. |«Սյունիք» |[email protected] |
|___|________________________________|________________________________|
|9. |«Վայոց Ձոր» |[email protected] |
|___|________________________________|________________________________|
|10.|«Տավուշ» |[email protected] |
|___|________________________________|________________________________|
|11.|«Զանգերի կենտրոն» (Երևան) |[email protected] |
._____________________________________________________________________.
Պաշտոնական հրապարակման օրը` 17 հունիսի 2026 թվական: