Սեղմել Esc փակելու համար:
ՀՀ ԿԱՌԱՎԱՐՈՒԹՅԱՆՆ ԱՌԸՆԹԵՐ ՋՐԱՅԻՆ ՏՆՏԵ...
Քարտային տվյալներ

Տեսակ
Գործում է
Ընդունող մարմին
Ընդունման ամսաթիվ
Համար

Վավերացման ամսաթիվ
ՈՒժի մեջ մտնելու ամսաթիվ
ՈՒժը կորցնելու ամսաթիվ
Ընդունման վայր
Սկզբնաղբյուր

Ժամանակագրական տարբերակ Փոփոխություն կատարող ակտ

Որոնում:
Բովանդակություն

Հղում իրավական ակտի ընտրված դրույթին X
irtek_logo
 

ՀՀ ԿԱՌԱՎԱՐՈՒԹՅԱՆՆ ԱՌԸՆԹԵՐ ՋՐԱՅԻՆ ՏՆՏԵՍՈՒԹՅԱՆ ՊԵՏԱԿԱՆ ԿՈՄԻՏԵԻ ՀԱՄԱԿԱՐԳԻ ՋՐԱՅԻՆ ՏՆ ...

 

 

040.0440.170501

«ՎԱՎԵՐԱՑՆՈՒՄ ԵՄ»
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՆԱԽԱԳԱՀ Ռ. ՔՈՉԱՐՅԱՆ

 

«17» մայիսի 2001 թ.

 

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԿԱՌԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

 

17 մայիսի 2001 թվականի N 440

 

i

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԿԱՌԱՎԱՐՈՒԹՅԱՆՆ ԱՌԸՆԹԵՐ ՋՐԱՅԻՆ ՏՆՏԵՍՈՒԹՅԱՆ ՊԵՏԱԿԱՆ ԿՈՄԻՏԵԻ ՀԱՄԱԿԱՐԳԻ ՋՐԱՅԻՆ ՏՆՏԵՍՈՒԹՅԱՆ ԸՆԿԵՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ ԵՎ ԿԱՌԱՎԱՐՄԱՆ ԲԱՐԵԼԱՎՄԱՆ ԾՐԱԳՐԻ, 2001-2005 ԹՎԱԿԱՆՆԵՐԻ ՖԻՆԱՆՍԱԿԱՆ ՀՈՍՔԵՐԻ ԵՎ ԴՐԱՆՑ ԻՐԱԿԱՆԱՑՄԱՆ ՄԻՋՈՑԱՌՈՒՄՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ

(1-ին մաս)

 

Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր ջրային տնտեսության պետական կոմիտեի համակարգի ջրային տնտեսության ընկերությունների համակարգերն անխափան շահագործելու ու զարգացնելու, կառավարումն ապակենտրոնացնելու և ֆինանսատնտեսական գործունեությունը բարելավելու նպատակով Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը որոշում է.

i

1. Հավանություն տալ Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր ջրային տնտեսության պետական կոմիտեի համակարգի ջրային տնտեսության ընկերությունների գործունեության և կառավարման բարելավման, 2001-2005 թվականների ֆինանսական հոսքերի և դրանց իրականացման միջոցառումների ծրագրին և «Հայջրմուղկոյուղի» ու «Ոռոգում» փակ բաժնետիրական ընկերությունների ֆինանսական հոսքերի հաշվարկներին (կցվում են):

2. Սահմանել, որ`

ա) Հայաստանի Հանրապետության բոլոր տեսակի ջրերի` մակերեսային, ստորերկրյա և հանքային (բացի Երևան քաղաքը սնող ջրաղբյուրներից) ջրամատակարարման և առևտրային օգտագործման ոլորտում պետական կառավարման իրավասությունը վերապահվում է Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր ջրային տնտեսության պետական կոմիտեին` Հայաստանի Հանրապետության կառավարության (կամ նրա լիազորած մարմնի) կողմից ջրի ազգային ծրագրի, ջրային պաշարների կառավարման հաստատված պլանների և քվոտաների հիման վրա.

բ) խմելու, ոռոգման և մյուս նպատակներով օգտագործվող բոլոր ջրերը ենթակա են պետության կողմից սահմանված կարգով հաշվառման, և դրանց օգտագործման համար սահմանվում են սակագներ.

գ) Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր ջրային տնտեսության պետական կոմիտեի համակարգի ջրային տնտեսության ընկերությունների կողմից սպառվող էլեկտրաէներգիայի արժեքը վճարելու համար Հայաստանի Հանրապետության պետական բյուջեից հատկացվող ամենամյա սուբսիդիայի կառավարման իրավունքը վերապահվում է Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր ջրային տնտեսության պետական կոմիտեին` էլեկտրաէներգիայի ծախսին համապատասխան ամենամսյա վճարումներ իրականացնելու համար:

i

3. Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր ջրային տնտեսության պետական կոմիտեին`

ա) «Ջրառ», «Ջրամբար» և «Ոռոգում» փակ բաժնետիրական ընկերությունները վերակազմակերպել «Ոռոգում» փակ բաժնետիրական ընկերության` նրան «Ջրառ» և «Ջրամբար» փակ բաժնետիրական ընկերությունների միացման ձևով.

բ) «Ոռոգում» փակ բաժնետիրական ընկերության կազմում օրենքով սահմանված կարգով ստեղծել առանձին մասնաճյուղ և նրա շահագործմանը հանձնել մելիորատիվ նշանակություն ունեցող բոլոր ջրամբարները, համապատասխան պոմպակայանները և բնական (մակերևութային) ջրաղբյուրներից ու կոլեկտորադրենաժային ցանցերից ջրառ իրականացնող գլխամասային ջրառի կառուցվածքներն ու ջրաչափական կետերը.

գ) «Հայջրմուղկոյուղի» փակ բաժնետիրական ընկերության կազմում ստեղծել առանձին «Ջրառ» մասնաճյուղ, նրա շահագործմանը հանձնել բնակավայրերի ջրամատակարարման ջրընդունիչ կառուցվածքները (կապտաժներ, խորքային հորեր, մակերևութային աղբյուրների ջրընդունիչներ)` դրանց սանիտարական պահպանման գոտու տարածքների և դրանցում գտնվող պոմպակայանների, քլորակայանների և չափիչ-հաշվառող սարքերի հետ միասին.

դ) 2002 թվականից սկսած, Հայաստանի Հանրապետության ֆինանսների և էկոնոմիկայի նախարարության հետ համաձայնեցնելով, «Ոռոգում» և «Հայջրմուղկոյուղի» փակ բաժնետիրական ընկերությունների գույքի կազմից առանձնացնել ջրավազանային շահագործող-իրացնող տարածքային կազմակերպությունների գույքը, պահպանելով տեխնոլոգիական-տնտեսական միավորի ամբողջականությունը, և այդ գույքի ներդրմամբ ստեղծել փակ բաժնետիրական ընկերություններ.

i

ե) իր իրավասության սահմաններում մշակել և սահմանված կարգով հաստատել ջրային համակարգերի շահագործման տեխնիկական կարգերը (կանոնակարգերը), հրահանգները և այլ նորմատիվ իրավական ակտեր:

(3-րդ կետը լրաց. 17.10.02 թիվ 1639-Ն որոշում)

4. Խմելու և ոռոգման ջրերի համակարգերի ընկերությունների առանձին մասնաճյուղերի և տեղամասերի վարչական ապարատների պահպանման ծախսերի տնտեսման, առանձին տարածքների` խմելու և ոռոգման ջրով սպասարկումը մեկ միասնական կառույցով իրականացնելու նպատակով թույլատրել Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր ջրային տնտեսության պետական կոմիտեին ըստ նպատակահարմարության վերամիավորել նշված մասնաճյուղերը և տեղամասերը:

5. Առաջարկել Հայաստանի Հանրապետության համայնքների ղեկավարներին մինչև համատիրությունների և ջրօգտագործողների սպառողական կոոպերատիվների լիարժեք ձևավորումը ժամանակավորապես Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր ջրային տնտեսության պետական կոմիտեի համակարգի ջրային տնտեսության ընկերություններին անհատույց օգտագործման հանձնել համայնքների հաշվեկշիռներում գտնվող` խմելու և ոռոգման նպատակով օգտագործվող ջրաղբյուրները և ջրաբաշխիչ ցանցերը:

6. Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր ջրային տնտեսության պետական կոմիտեին` համակարգի ջրային տնտեսության ընկերությունների ֆինանսական կենսունակության վերականգնմանը զուգընթաց աշխատանքներ իրականացնելու ու 2002 թվականից սկսել խմելու և ոռոգման ջրերի համակարգերի գույքը հավատարմագրային կառավարման հանձնելը:

i

7. Հայաստանի Հանրապետության գյուղատնտեսության նախարարությանն ու Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր ջրային տնտեսության պետական կոմիտեին` Հայաստանի Հանրապետության մարզպետների հետ համատեղ` հանրապետությունում ջրօգտագործողների սպառողական կոոպերատիվների կայացման, գյուղական համայնքներում սպասարկման ենթակառուցվածքների ստեղծման մասով, և Հայաստանի Հանրապետության քաղաքաշինության նախարարությանն ու Երևանի քաղաքապետին` Հայաստանի Հանրապետության մարզպետների հետ համատեղ` բազմաբնակարան շենքերի կառավարման մարմինների (այդ թվում` համատիրությունների) կայացման մասով, «Համատիրությունների մասին», «ՏԵղական ինքնակառավարման մասին» ու «Ջրօգտագործողների սպառողական կոոպերատիվների մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքների ընդունումից հետո երկամսյա ժամկետում մշակել հանրապետությունում բազմաբնակարան շենքերի կառավարման մարմինների (այդ թվում` համատիրությունների) և ջրօգտագործողների սպառողական կոոպերատիվների կայացման, գյուղական համայնքներում սպասարկման ենթակառուցվածքների ստեղծման համալիր ծրագիրը և այն ներկայացնել Հայաստանի Հանրապետության կառավարության քննարկմանը:

(7-րդ կետը խմբ. 08.04.02 թիվ 358 որոշում)

i

8. Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն ջրային տնտեսության պետական կոմիտեին` մինչև 2002 թվականի նոյեմբերի 15-ը Հայաստանի Հանրապետության գյուղատնտեսության նախարարության հետ համատեղ ավարտել Հայաստանի Հանրապետության ոռոգման համակարգերի գույքագրման աշխատանքները:

Գույքագրման ընթացքում որոշել առանձին համայնքների հողակտորներում ոռոգման ջրի գերնորմատիվային ծախսի չափը:

(8-րդ կետը փոփ. 17.10.02 թիվ 1639-Ն որոշում)

9. Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր ջրային տնտեսության պետական կոմիտեին, Հայաստանի Հանրապետության ֆինանսների և էկոնոմիկայի նախարարությանը, Հայաստանի Հանրապետության գյուղատնտեսության նախարարությանը` Հայաստանի Հանրապետության ոռոգելի հողատարածքների հաշվառման և ոռոգման համակարգերի գույքագրման աշխատանքներն ավարտելուց հետո երկամսյա ժամկետում Հայաստանի Հանրապետության կառավարություն ներկայացնել չոռոգվող ոռոգելի հողատարածքների հետագա ոռոգումն ապահովող միջոցառումների ծրագիր` դրանում հաշվի առնելով նաև սահմանամերձ հողատարածքների ականազերծումը:

10. Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր ջրային տնտեսության պետական կոմիտեին ու Հայաստանի Հանրապետության ֆինանսների և էկոնոմիկայի նախարարությանը`

i

ա) հաշվի առնելով ոռոգելի հողատարածքների և ոռոգման համակարգերի գույքագրման արդյունքները` յուրաքանչյուր տարի համապատասխան փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու ոռոգման համակարգի 2001-2005 թվականների ֆինանսական առողջացման ծրագրում.

բ) մինչև 2001 թվականի հուլիսի 1-ը Հայաստանի Հանրապետության կառավարություն ներկայացնել առաջարկություն Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր ջրային տնտեսության պետական կոմիտեի համակարգի ջրային տնտեսության ընկերությունների կողմից մատակարարված խմելու և ոռոգման ջրերի դիմաց առաջացած դեբիտորական, կրեդիտորական պարտքերի գույքագրման կարգի, դրա կատարողների, նշված աշխատանքների ֆինանսավորման, ինչպես նաև դրանց արդյունքներով պարտքերի մարման իրատեսական ժամանակացույցերի վերաբերյալ.

գ) ոռոգման համակարգերի պոմպակայաններում սպառված էլեկտրաէներգիայի պարտքերի վճարման նպատակով, Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 1998 թվականի փետրվարի 26-ի «Հայաստանի Հանրապետության ոռոգման համակարգի բարեփոխումների ծրագրի և «Ոռոգում» պետական փակ բաժնետիրական ընկերության համակարգի ֆինանսական վիճակի բարելավման միջոցառումների մասին» N 117, 1998 թվականի նոյեմբերի 26-ի «Հայաստանի Հանրապետության ոռոգման համակարգում կառուցվածքային բարեփոխումների և «Ոռոգում» պետական փակ բաժնետիրական ընկերության համակարգի 1999-2005 թվականների ֆինանսական վիճակի բարելավման միջոցառումների մասին» N 741 և 1999 թվականի մարտի 30-ի «Հայաստանի Հանրապետության համայնքների ջրօգտագործողների սպառողական ընկերություններին և ջրօգտագործողների սպառողական կոոպերատիվներին «Ոռոգում» պետական փակ բաժնետիրական ընկերության կողմից 1999 թվականին մատակարարվող ոռոգման ջրի գոտիական սակագները սահմանելու մասին» N 185 որոշումների համաձայն, 1998 թվականի մայիսի 30-ի 04/CB-98, 1998 թվականի օգոստոսի 28-ի N 06/CP-98 և 1999 թվականի մարտի 5-ի N 4-1/CB-99 վարկային պայմանագրով «Ոռոգում» փակ բաժնետիրական ընկերությանը հատկացված 11660.2 մլն դրամ բյուջետային վարկերի մարումը նախատեսել Հայաստանի Հանրապետության 2002 թվականի պետական բյուջեի նախագծում` միաժամանակ նույն չափով ֆինանսավորում նախատեսելով նշված ընկերության կանոնադրական կապիտալում` պետության բաժնեմասի ավելացման համար.

դ) Հայաստանի Հանրապետության էներգետիկայի նախարարության և Հայաստանի Հանրապետության էներգետիկայի կարգավորող հանձնաժողովի հետ համատեղ քննարկել և երկամսյա ժամկետում Հայաստանի Հանրապետության կառավարություն ներկայացնել առաջարկություն բոլոր ջուր սպառողների պահանջները բավարարելու նպատակով «Սևան-Հրազդան կասկադ» և «Որոտանի ՀԷԿՀ» փակ բաժնետիրական ընկերությունների համապատասխան կառույցների օգտագործման վերաբերյալ.

ե) «Ոռոգում» փակ բաժնետիրական ընկերության կողմից 1994-1996 թվականներին սպառված էլեկտրաէներգիայի արժեքի վճարման համար այլ կազմակերպություններից վերցված 195.8 մլն դրամ փոխառու պարտքերի վճարումը հետաձգելու շուրջ բանակցություններ վարել համապատասխան պարտատեր կազմակերպությունների հետ և Հայաստանի Հանրապետության կառավարություն ներկայացնել առաջարկություններ ֆինանսավորման աղբյուրների վերաբերյալ.

զ) յուրաքանչյուր տարի անհրաժեշտ փոփոխություններ կատարել «Հայջրմուղկոյուղի» և «Ոռոգում» փակ բաժնետիրական ընկերությունների 2001 թվականի և հետագա տարիների ֆինանսական հոսքերի հաշվարկներում` ելնելով նշված ընկերությունների համակարգում նախատեսված պետական ներդրումային ծրագրերի փոփոխություններից, մատակարարվող ջրի կորուստների և ջրի վարձավճարների հավաքագրման մակարդակից, խմելու և ոռոգման ջրերի համակարգերի շահագործման ծախսերից, բաժանորդներին տրվող սուբսիդիաներից և այլ գործոններից.

է) մեկամսյա ժամկետում Հայաստանի Հանրապետության կառավարություն ներկայացնել առաջարկություն Հայաստանի Հանրապետության պետական բյուջեից «Հայջրմուղկոյուղի» փակ բաժնետիրական ընկերությանը 1996-1999 թվականներին տրամադրված 3174.6 մլն դրամ բյուջետային վարկերի մարումը` 2006 թվականից հետո իրականացնելու վերաբերյալ.

ը) մեկամսյա ժամկետում Երևանի քաղաքապետի հետ համատեղ Հայաստանի Հանրապետության կառավարություն ներկայացնել առաջարկություն խմելու և ոռոգման ջրերի մատակարարման ու ջրահեռացման համակարգերում (այդ թվում` նաև Երևան քաղաքում) առկա ջրի կորուստների հաշվառման ցուցանիշների և դրանց հաստատման կարգի ու այն իրականացնող մարմնի վերաբերյալ.

թ) եռամսյա ժամկետում, մինչև խմելու և ոռոգման ջրերի լիարժեք հաշվառման տեխնիկական համակարգի կառուցումը, Հայաստանի Հանրապետության պետական եկամուտների նախարարության և Երևանի քաղաքապետի հետ համատեղ մշակել ու հաստատել մատակարարվող խմելու և ոռոգման ջրերի հասույթի հաշվարկման ժամանակավոր կարգը (այդ թվում` նաև Երևան քաղաքի համար).

ժ) մինչև 2001 թվականի հոկտեմբերի 1-ը քննարկել և Հայաստանի Հանրապետության կառավարություն ներկայացնել եզրակացություն նախորդ տարիներին Հայաստանի Հանրապետության պետական բյուջեից խմելու և ոռոգման ջրերի համակարգերի թերֆինանսավորված գումարները Հայաստանի Հանրապետության 2002 թվականի պետական բյուջեի նախագծում նախատեսելու հնարավորության մասին` խմելու և ոռոգման ջրերի կանոնակարգված անավարտ կապիտալ շինարարության (Մեղրու տարածաշրջանում ոռոգման ինքնահոս ջրատարների, Վայոց ձորի մարզի Գյադիկվանքի խմելու և Խաչիկի գյուղական համայնքի ինքնահոս ջրագծերի, Արարատի մարզի Մասիսի խմելու ջրատարի և այլն) և հիմնանորոգման ծախսերի մասով.

ժա) (10-րդ կետի ժա ենթակետն ուժը կորցրել է 17.10.02 թիվ 1639-Ն որոշում)

i

ժբ) Հայաստանի Հանրապետության ոռոգելի հողերի մելիորատիվ վիճակի պահպանման, ափամերձ հողատարածքներն ու ափապաշտպան կառուցվածքները ողողումից պաշտպանելու և Արփա-Սևան թունելի անվտանգ շահագործման ու պահպանման միջոցառումները համարել Հայաստանի Հանրապետության պետական նշանակության պարտադիր ծրագրեր.

ժգ) երկամսյա ժամկետում Հայաստանի Հանրապետության կառավարություն ներկայացնել Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր ջրային տնտեսության պետական կոմիտեի համակարգի ջրային տնտեսության ընկերությունների հիմնական միջոցների վերագնահատման կարգը և առաջարկություն այդ միջոցների գույքագրման, վերագնահատման և նշված աշխատանքների ֆինանսավորման վերաբերյալ.

ժդ) մինչև 2001 թվականի սեպտեմբերի 15-ը Հայաստանի Հանրապետության կառավարություն ներկայացնել առաջարկություն Հայաստանի Հանրապետության 7 անավարտ ջրամբարի շինարարությունը շարունակելու նպատակահարմարության տեխնիկատնտեսական հիմնավորման, ինչպես նաև ոռոգելի հողատարածքների և ոռոգման համակարգերի գույքագրման աշխատանքների ֆինանսավորման վերաբերյալ:

i

11. Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր ջրային տնտեսության պետական կոմիտեին, Հայաստանի Հանրապետության ֆինանսների և էկոնոմիկայի նախարարությանն ու Հայաստանի Հանրապետության պետական եկամուտների նախարարությանը` մինչև 2001 թվականի հուլիսի 1-ը, իսկ «բ» ենթակետի մասով` պարտքերի գույքագրման ավարտից հետո երկամսյա ժամկետում Հայաստանի Հանրապետության կառավարություն ներկայացնել առաջարկություններ`

ա) Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր ջրային տնտեսության պետական կոմիտեի համակարգի ջրային տնտեսության ընկերություններին 2001 թվականի ապրիլի 1-ի դրությամբ հարկերի գծով հաշվարկված և չվճարված տույժերից ազատելու վերաբերյալ.

բ) Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր ջրային տնտեսության պետական կոմիտեի համակարգի ջրային տնտեսության ընկերությունների կողմից մատակարարված խմելու և ոռոգման ջրերի դիմաց առաջացած պարտքերի գույքագրման արդյունքում անհուսալի արձանագրված և հաշվեկշիռներից դուրսգրման ենթակա դեբիտորական պարտքերի հետևանքով առաջանալիք հարկային պարտավորություններից ազատելու վերաբերյալ.

գ) «Հայջրմուղկոյուղի» և «Ոռոգում» փակ բաժնետիրական ընկերությունների հարկային ապառքները 2006 թվականի հունվարի 1-ից հետո մարելու վերաբերյալ.

դ) խմելու և ոռոգման ջրերի համար սահմանված սակագներով հաշվարկված հաշվարկային հասույթի և կանխատեսվող ֆինանսական հոսքերի տարբերությունն ավելացված արժեքի հարկի ու շահութահարկի հարկվող շրջանառությունում չներառելու վերաբերյալ և, դրա հետ կապված, 2000 թվականի դեկտեմբերի 29-ի «Ավելացված արժեքի հարկի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 10-րդ, ինչպես նաև «Շահութահարկի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 17-րդ հոդվածների կիրառման ժամկետները` խմելու և ոռոգման ջրերի ու ջրահեռացման մասով, մինչև 2006 թվականի հունվարի 1-ը երկարաձգելու վերաբերյալ:

(11-րդ կետը փոփ. 12.07.01 թիվ 641 որոշում)

12. Հայաստանի Հանրապետության ֆինանսների և էկոնոմիկայի նախարարությանը`

ա) մինչև 2001 թվականի հունիսի 15-ը Հայաստանի Հանրապետության կառավարություն ներկայացնել առաջարկություն Հայաստանի Հանրապետության պետական բյուջեից ֆինանսավորվող պետական հիմնարկների կողմից ջրամատակարարման և ջրահեռացման ծառայությունների դիմաց առաջացած պարտքերի չափով` «Հայջրմուղկոյուղի» փակ բաժնետիրական ընկերության 2001 թվականի ապրիլի 1-ի դրությամբ Հայաստանի Հանրապետության պետական բյուջեի նկատմամբ հարկերի գծով ունեցած ապառքների մարման վերաբերյալ.

բ) «Ոռոգում» փակ բաժնետիրական ընկերության կողմից «Հայներարտբանկ» փակ բաժնետիրական ընկերությունից վերցված 2500 հազ. ԱՄՆ-ի դոլար վարկի դիմաց մուրհակներով մարված գումարը վերաձևակերպել որպես բյուջետային վարկ` մարումը նախատեսելով 2006 թվականից` 5 տարվա ընթացքում` տարեկան մեկ տոկոս տոկոսադրույքով.

գ) յուրաքանչյուր տարի Հայաստանի Հանրապետության պետական բյուջեի մասին Հայաստանի Հանրապետության օրենքի նախագծում նախատեսել պետական հիմնարկների կողմից ջրամատակարարման և ջրահեռացման տարեկան ծախսի սահմանաքանակները` հաշվի առնելով վերադաս պետական կառավարման մարմինների կողմից Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր ջրային տնտեսության պետական կոմիտեի և Երևանի քաղաքապետարանի հետ նախապես համաձայնեցված հայտերը:

13. Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր ջրային տնտեսության պետական կոմիտեին, Հայաստանի Հանրապետության ֆինանսների և էկոնոմիկայի նախարարությանը և Հայաստանի Հանրապետության սոցիալական ապահովագրության պետական հիմնադրամին` մեկամսյա ժամկետում Հայաստանի Հանրապետության կառավարություն ներկայացնել առաջարկություն «Հայջրմուղկոյուղի» և «Ոռոգում» փակ բաժնետիրական ընկերությունների 2001 թվականի ապրիլի 1-ի դրությամբ հիմնադրամի նկատմամբ ունեցած պարտքը 2006 թվականից մարելու և պարտքերի դիմաց հաշվարկված ու չվճարված տույժերից ու տուգանքներից ազատելու վերաբերյալ:

14. Հայաստանի Հանրապետության էներգետիկայի նախարարությանն ու Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր ջրային տնտեսության պետական կոմիտեին`

ա) մեկամսյա ժամկետում Հայաստանի Հանրապետության ֆինանսների և էկոնոմիկայի նախարարության հետ համատեղ, շահագրգիռ կողմերի մասնակցությամբ քննարկել Հայաստանի Հանրապետության ֆինանսների և էկոնոմիկայի նախարարության ստուգումների արդյունքում հայտնաբերված «Ոռոգում» փակ բաժնետիրական ընկերությունում սպառված էլեկտրաէներգիայի դիմաց «Հայէներգո» փակ բաժնետիրական ընկերության նկատմամբ 201.6 մլն դրամով ավելի պարտք ցույց տալու հարցը և սահմանված կարգով լուծել խնդիրը.

բ) «Հայջրմուղկոյուղի» և «Ոռոգում» փակ բաժնետիրական ընկերությունների 2001 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ սպառված էլեկտրաէներգիայի դիմաց ճշգրտված պարտքերի մարումը նախատեսել` սկսած 2006 թվականից:

15. Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր ջրային տնտեսության պետական կոմիտեին և Երևանի քաղաքապետին`

ա) մեկամսյա ժամկետում ապահովել Երևանի «Ջրմուղ-կոյուղի» փակ բաժնետիրական ընկերության նկատմամբ «Հայջրմուղկոյուղի» փակ բաժնետիրական ընկերության 2001 թվականի ապրիլի 1-ի դրությամբ նախորդ տարիներին գնված ջրի դիմաց առաջացած պարտքի շուրջ բանակցությունների վարումը` ընկերություններին առաջարկելով նշված պարտքերի մարումը նախատեսել 2006 թվականից մինչև 2009 թվականը.

բ) բնակավայրերի ջրամատակարարման համակարգերի աշխատանքի արդյունավետությունը բարձրացնելու նպատակով համատեղ քննարկել և մեկամսյա ժամկետում Հայաստանի Հանրապետության կառավարություն ներկայացնել առաջարկություն, սկսած 2001 թվականի հուլիսի 1-ից, Երևանի «Ջրմուղ-կոյուղի» փակ բաժնետիրական ընկերության կողմից «Հայջրմուղկոյուղի» փակ բաժնետիրական ընկերությանը վաճառվող ջրի համար ստացման կետում մեծածախ սակագին սահմանելու վերաբերյալ:

Սահմանված մեծածախ սակագնով վերահաշվարկել նախորդ երեք տարում մատակարարված ջրի դիմաց առաջացած պարտքերը.

1-ամսյա ժամկետում Հայաստանի Հանրապետության ֆինանսների և էկոնոմիկայի նախարարության ու Հայաստանի Հանրապետության պետական եկամուտների նախարարության հետ համատեղ Հայաստանի Հանրապետության կառավարություն ներկայացնել առաջարկություն պարտքերի վերահաշվարկման հետևանքով առաջացած հարկային պարտավորություններից ազատելու վերաբերյալ.

գ) սույն որոշումն ուժի մեջ մտնելուց հետո արգելել ջրամատակարարման և ջրահեռացման կազմակերպություններին բյուջետային հիմնարկների 2001 թվականի և հետագա տարիներին յուրաքանչյուր տարվա ջրամատակարարման սահմանաքանակներն սպառվելու դեպքում դրանց ջրամատակարարման շարունակումը.

դ) բյուջետային հիմնարկներին ջրի սպառման տարեկան սահմանաքանակներից ավելի ջրամատակարարումը թույլատրել ֆինանսավորման այլ աղբյուրների կամ Հայաստանի Հանրապետության կառավարության որոշմամբ` ֆինանսավորման համապատասխան աղբյուրների ապահովմամբ:

16. Սույն որոշման պահանջների կատարումն ապահովելու նպատակով անհրաժեշտ ծրագրերի և միջոցառումների մշակման և ներդրման համար պահանջվող ֆինանսավորման բացակայության դեպքում թույլատրել Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր ջրային տնտեսության պետական կոմիտեին, համաձայնեցնելով Հայաստանի Հանրապետության ֆինանսների և էկոնոմիկայի նախարարության հետ, այդ աշխատանքներում ներգրավել այնպիսի ընկերություններ, որոնք նշված աշխատանքները կկատարեն սեփական միջոցների հաշվին` վերջիններիս հետագա վճարումների իրական երաշխիքներ տալու պայմանով:

i

17. Թույլատրել «Հայջրմուղկոյուղի» փակ բաժնետիրական ընկերությանը սահմանված կարգով օտարել Սևանի օղակաձև կոյուղու կոլեկտորի անավարտ շինարարության համար նախատեսված խողովակները և գոյացած միջոցներն օգտագործել ընկերության կրեդիտորական պարտավորությունների մարման, հիմնանորոգումների և սարքավորումների ձեռքբերման նպատակով:

(17-րդ կետը փոփ. 24.10.02 թիվ 2190-Ն որոշում)

18. Հայաստանի Հանրապետության տարածքային կառավարման նախարարին, Հայաստանի Հանրապետության բնապահպանության նախարարությանը, Հայաստանի Հանրապետության առողջապահության նախարարությանը, Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր ջրային տնտեսության պետական կոմիտեին և Երևանի քաղաքապետին` մինչև 2001 թվականի հոկտեմբերի 1-ը մշակել և հաստատել մատակարարվող խմելու ջրի և հեռացվող (շրջանառության մեջ վերադարձվող) կոյուղաջրերի որակի ապահովման ժամանակավոր կարգը:

19. Հայաստանի Հանրապետության քաղաքաշինության նախարարությանը, Հայաստանի Հանրապետության բնապահպանության նախարարությանը, Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր անշարժ գույքի կադաստրի պետական կոմիտեին, Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր ջրային տնտեսության պետական կոմիտեին և Երևանի քաղաքապետին` մինչև 2001 թվականի հոկտեմբերի 1-ը Հայաստանի Հանրապետության կառավարություն ներկայացնել որոշման նախագիծ ջրամատակարարման և ոռոգման համակարգերի, գետերի, ջրամբարների ու ջրատնտեսական այլ կառուցվածքների շահագործման և պահպանման գոտիների մասին:

20. Հայաստանի Հանրապետության քաղաքաշինության նախարարությանը` մշակել և գործողության մեջ դնել նոր շինարարական նորմեր ու կանոններ, որոնցում նախատեսել ջրի, ջրամատակարարման, բնական գազի և էլեկտրաէներգիայի հաշվառման ժամանակակից համակարգի և չափիչ-հաշվառող սարքերի ներդրումը` սկսած 2002 թվականի հուլիսի 1-ից:

21. Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր ջրային տնտեսության պետական կոմիտեին, Հայաստանի Հանրապետության բնապահպանության նախարարությանը, Հայաստանի Հանրապետության ֆինանսների և էկոնոմիկայի նախարարությանը, Հայաստանի Հանրապետության պետական եկամուտների նախարարությանն ու Երևանի քաղաքապետին` երկամսյա ժամկետում Հայաստանի Հանրապետության կառավարություն ներկայացնել առաջարկություն ջրամատակարարման և ոռոգման համակարգերի համար ջրային ռեսուրսավճարների նվազագույն չափ (բացի Սևանա լճից ջրի բացթողումներից) սահմանելու վերաբերյալ:

22. Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր ջրային տնտեսության պետական կոմիտեին` համակարգի ջրային տնտեսության ընկերությունների ֆինանսական վիճակը բարելավելու նպատակով թույլատրել նշված ընկերություններին`

ա) զբաղվել ձկնաբուծությամբ` իրենց պատկանող ջրամբարներում.

բ) հիդրոտեխնիկական կառույցների վրա մասնավոր ներդրումներով կառուցել և շահագործել ՀԷԿ-եր:

i

23. Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր անշարժ գույքի կադաստրի պետական կոմիտեի նախագահին` մինչև 2003 թվականի դեկտեմբերի 31-ը իրականացնել ոռոգվող հողերի հաշվառման աշխատանքներն ու ամփոփ տվյալները ներկայացնել Հայաստանի Հանրապետության կառավարություն և Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր ջրային տնտեսության պետական կոմիտե:

(23-րդ կետը խմբ. 17.10.02 թիվ 1639-Ն որոշում)

24. Հայաստանի Հանրապետության գյուղատնտեսության նախարարությանը`

i

ա) մեկամսյա ժամկետում Հայաստանի Հանրապետության կառավարություն ներկայացնել առաջարկություններ`

գյուղատնտեսական մշակաբույսերի ոռոգման նորմաների վերանայման վերաբերյալ.

ոռոգման նոր, ժամանակակից տեխնոլոգիաների ներդրման վերաբերյալ.

բ) մինչև 2002 թվականի մայիսի 1-ը Հայաստանի Հանրապետության ֆինանսների և էկոնոմիկայի նախարարության հետ համատեղ մշակել և Հայաստանի Հանրապետության կառավարություն ներկայացնել գյուղատնտեսական արտադրանքը մթերելու, պահպանելու, փոխադրելու և իրացնելու, ինչպես նաև խորհրդատվական ու ապահովագրական ենթակառուցվածքների զարգացման ծրագիրը:

(24-րդ կետը փոփ. 24.12.01 թիվ 1249 որոշում)

25. Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր ջրային տնտեսության պետական կոմիտեին` մինչև 2001 թվականի սեպտեմբերի 1-ը Հայաստանի Հանրապետության կառավարություն ներկայացնել Հայաստանի Հանրապետության կառավարության որոշումների նախագծեր Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 1998 թվականի նոյեմբերի 26-ի «Հայաստանի Հանրապետության ոռոգման համակարգում կառուցվածքային բարեփոխումների և «Ոռոգում» պետական փակ բաժնետիրական ընկերության համակարգի 1999-2005 թվականների ֆինանսական վիճակի բարելավման միջոցառումների մասին» N 741, 1999 թվականի հունվարի 21-ի «Հայաստանի Հանրապետության բնակավայրերի ջրամատակարարման և ջրահեռացման համակարգերում կառուցվածքային բարեփոխումների իրականացման միջոցառումների մասին» N 33, փետրվարի 9-ի «Հայաստանի Հանրապետության ոռոգման համակարգում ոռոգման ջրի վարձավճարի հավաքագրման վիճակը բարելավելու մասին» N 64, մարտի 13-ի «Հայաստանի Հանրապետության բնակավայրերի ջրամատակարարման և ջրահեռացման բնագավառի գործունեության բարելավման միջոցառումների մասին» N 149, մարտի 30-ի «Արփա-Սևան թունելի անխափան շահագործման և տեխնիկական վիճակի բարելավման միջոցառումների մասին» N 189, ապրիլի 22-ի «Սևանա լճի պահպանության և նրա բնական պաշարների օգտագործման կարգավորման առաջնահերթ միջոցառումների մասին» N 261, հունիսի 10-ի «Տնտեսական ենթակառույցների ֆինանսական փոխհարաբերությունների մասին» N 416, 2000 թվականի հունվարի 26-ի «Հայաստանի Հանրապետության «Ոռոգում» պետական փակ բաժնետիրական ընկերության կողմից 2000 թվականին մատակարարվող ոռոգման ջրի գոտիական սակագները սահմանելու և Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 1999 թվականի մարտի 16-ի N 154 որոշմամբ հաստատված Հայաստանի Հանրապետության ոռոգման համակարգի 1999-2000 թվականների ֆինանսական վիճակի բարելավման միջոցառումների ծրագրով նախատեսված միջոցառումների կատարումն ապահովելու մասին» N 35, մարտի 13-ի «Այգեգործների հայկական հանրապետական կամավոր ընկերության պոմպակայանները Հայաստանի Հանրապետության գյուղատնտեսության և բնօգտագործման նախարարությանը հանձնելու մասին» N 108, հունիսի 12-ի «Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2000 թվականի հունվարի 26-ի N 35 որոշման մեջ փոփոխություններ կատարելու մասին» N 302, հուլիսի 27-ի «Հայաստանի Հանրապետությունում ոռոգման ջրի մատակարարման, օգտագործման, հաշվառման և հաշվետվության կանոնները հաստատելու մասին» N 418 որոշումներում փոփոխություններ կատարելու մասին:

i

26. Ուժը կորցրած ճանաչել Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 1998 թվականի փետրվարի 26-ի «Հայաստանի Հանրապետության ոռոգման համակարգի բարեփոխումների ծրագրի և «Ոռոգում» պետական փակ բաժնետիրական ընկերության համակարգի ֆինանսական վիճակի բարելավման միջոցառումների մասին» N 117, 1998 թվականի մարտի 24-ի «Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 1998 թվականի փետրվարի 26-ի «Հայաստանի Հանրապետության ոռոգման համակարգի բարեփոխումների ծրագրի և «Ոռոգում» պետական փակ բաժնետիրական ընկերության համակարգի ֆինանսական վիճակի բարելավման միջոցառումների մասին» N 117 որոշումն իրագործելու մասին» N 201, 1999 թվականի մարտի 16-ի «Հայաստանի Հանրապետության ոռոգման համակարգի 1999-2005 թվականների ֆինանսական վիճակի բարելավման միջոցառումների ծրագիրը հաստատելու մասին» N 154, մարտի 30-ի «Հայաստանի Հանրապետության համայնքների ջրօգտագործողների սպառողական ընկերություններին և ջրօգտագործողների սպառողական կոոպերատիվներին «Ոռոգում» պետական փակ բաժնետիրական ընկերության կողմից 1999 թվականին մատակարարվող ոռոգման ջրի գոտիական սակագները սահմանելու մասին» N 185, 2000 թվականի փետրվարի 23-ի «Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2000 թվականի հունվարի 26-ի N 35 որոշման մեջ փոփոխություններ կատարելու մասին» N 88 որոշումները:

27. Սույն որոշումն ուժի մեջ է մտնում 2001 թվականի մայիսի 17-ից:

 

ԾՐԱԳԻՐ

 

Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր ջրային

տնտեսության պետական կոմիտեի համակարգի ջրային տնտեսության

ընկերությունների գործունեության և կառավարման բարելավման,

2001-2005 թվականների ֆինանսական հոսքերի և դրանց

իրականացման միջոցառումների

 

ՆԵՐԱԾՈՒԹՅՈՒՆ

 

Սույն ծրագիրը հիմնված է ՀՀ կառավարության 2001 թ. փետրվարի 9-ի N 92 որոշմամբ հավանություն ստացած ՀՀ ջրային պաշարների և ջրային տնտեսության կառավարման բարեփոխումների հայեցակարգի դրույթների վրա և նախանշում է այն համալիր միջոցառումներն ու դրանց իրականացման ժամկետները, որոնք վերաբերում են ջրօգտագործման ոլորտին` ոռոգման և խմելու ջրի մատակարարման ու ջրահեռացման համակարգերին (բացառությամբ Երևանի «Ջրմուղ-կոյուղի» ՓԲԸ-ի):

 

* առանց Երևանի քաղաքապետարանի «Ջրմուղ-կոյուղի» փակ բաժնետիրական

ընկերության:

 

Ծրագրում նախատեսված միջոցառումները, որպես կանոն փոխկապակցված են ձևավորվող «Ոռոգում» և «Հայջրմուղկոյուղի» ՓԲԸ-երի 2001-2005 թթ. ֆինանսական հոսքերի հաշվարկների հետ, թեև առանձին միջոցառումներ նախատեսվում են իրականացնել ավելի երկարատև ժամանակահատվածում կամ դրանց ազդեցությունը կգնահատվի լրացուցիչ և կարտացոլվի հաշվարկներում` հետագա փուլերում:

Ծրագիրը հաշվի է առնում նաև թվարկված ոլորտներում իրականացվող և նոր նախատեսվող ներդրումային ծրագրի հանգամանքը:

Մասնավորապես, Համաշխարհային բանկի միջազգային զարգացման գործակալության, Գյուղատնտեսության զարգացման միջազգային հիմնադրամի, Գերմանիայի KFW-ի, Եվրոմիության և մյուս դոնորների հետ ներդրումային ծրագրերին առնչվող խնդիրները հիմնականում ներկայացված են «Ներդրումային ծրագրերով իրականացվող միջոցառումներ» բաժնում:

Կարևոր դեր է հատկացված ծրագրի խորհրդատվության և մոնիտորինգի հարցերին:

Անցած տասնամյակում տնտեսության տարբեր ճյուղերի ծրագրեր հաջողությամբ չեն իրագործվել կամ չափազանց դանդաղ են ընթացել հատկապես դրանց իրագործման բավարար խորհրդատվական սպասարկում, ինչպես նաև մոնիտորինգի համակարգ չունենալու պատճառով: Հիշյալ խնդիրների վերաբերյալ լուծումների ուղիներն արտացոլված են «Ծրագրի խորհրդատվական ապահովումը և մոնիտորինգը» բաժնում:

Նախորդ տարիներին «Ոռոգում» և «Հայջրմուղկոյուղի» ՓԲԸ-երի գործունեությունն իրականացվել է առանց լիարժեք առևտրային սկզբունքների` ինչպես սպառողների, այնպես էլ մատակարարների (այդ թվում` էլեկտրաէներգիայի և ջրի պաշարների), պետության և աշխատողների հետ հարաբերություններում:

Մինչև օրս ջրային տնտեսության ոլորտում վարվող պետական քաղաքականություն, պետական կարգավորում և տնտեսական գործունեություն իրականացնող մարմինները չեն տարանջատվել: Ինչ վերաբերում է ջրավազանի շրջանակներում որոշումների կայացման գործում ջրօգտագործողների միությունների կամ դրանց ավազանային ընկերությունների կամ միավորումների մասնակցությանը, որը նոր երևույթ է միջազգային պրակտիկայում, բնականաբար Հայաստանում տեղ չի գտել:

Հարկ է նշել, որ ջրային տնտեսության համակարգի ներկա տեխնիկական և ֆինանսական վիճակից ելնելով` անհրաժեշտություն է առաջացել գնահատել առաջիկա 10 տարվա ընթացքում անհրաժեշտ ներդրումների ծավալը: Նախնական գնահատականների համաձայն, համակարգում առաջիկա 5 տարվա ընթացքում գոյություն ունեցող համակարգերի պահպանման համար առաջնահերթ պահանջվող ներդրումների ծավալները կազմելու են մոտ 200 մլն դոլար:

Մատուցված ծառայությունների ցածր մակարդակը, տրված ջրի դիմաց վճարների հաշվառման ու գանձման անբավարար վիճակը, ջրի կորուստների բարձր տոկոսը, ինքնահոս ջրամատակարարման հնարավորությունների անբավարար օգտագործումը հանգեցրել են ջրամատակարարման և ջրահեռացման համակարգերի տեխնիկական և ֆինանսական ճգնաժամային վիճակի:

Միայն «Ոռոգում» և «Հայջրմուղկոյուղի» ընկերություններում 2001 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ կուտակվել են աշխատավարձի, սոցիալական վճարների, էլեկտրաէներգիայի և այլ մատակարարների գծով շուրջ 27 մլն դրամ պարտքեր, որից ՀՀ պետական բյուջեի հանդեպ` 15 մլրդ դրամ` գերազանցելով այդ ընկերությունների 2001 թ. տարեկան հաշվարկային հասույթները և ծրագրավորված մուտքերը համապատասխանաբար` 3.4 և 7.3 անգամ:

Համակարգն այդ իրավիճակից դուրս բերելու նպատակով օրախնդիր է դարձել ջրային տնտեսության ընկերությունների ֆինանսական առողջացմանը, համակարգի անխափան շահագործմանն ու զարգացմանն ուղղված համալիր միջոցառումների ծրագրի ընդունումն ու հետևողական իրականացումը:

 

Ծրագրի նպատակը

(համառոտ բնութագիրը)

 

2001-2005 թթ. ընթացքում ծրագրի հիմնական նպատակներն են`

1) «Ոռոգում» և «Հայջրմուղկոյուղի» ՓԲԸ-երի գործունեությունն ամբողջովին փոխադրել առևտրային սկզբունքների վրա` ինչպես սպառողների, այնպես էլ մատակարարների (այդ թվում` էլեկտրաէներգիայի և ջրի պաշարների), պետության և աշխատողների հետ հարաբերություններում.

2) մշակել և իրագործել ջրօգտագործողների միությունների (ՋՕՄ) զարգացման միջին ժամկետ կազմակերպական-ներդրումային ծրագիր, ջրային տնտեսության ընկերությունների (ՋՏԸ) կառավարումը հանձնել մասնավոր անձանց, իսկ ջրավազանային կտրվածքով որոշումների կայացմանը մասնակից դարձնել շահագրգիռ բոլոր կողմերին.

3) ֆինանսապես վերականգնել ՋՏԸ-երը և հասնել ընթացիկ շահագործման բոլոր ծախսերի ֆինանսավորման սեփական հասույթի հաշվին` հետևողականորեն և աստիճանաբար վերացնելով բյուջետային սուբսիդավորումը.

4) շարունակել կապիտալ ներդրումների իրականացումը, գլխավորապես, արտոնյալ երկարաժամկետ վարկային միջոցների հաշվին` ապահովելով համակարգերի անխափան և անվտանգ շահագործումը և պահպանելով բնապահպանական ու սանիտարահիգիենիկ պահանջները.

5) մշակել և սկսել ջրային պաշարների օգտագործման և պահպանման խնայողության համապետական ծրագրի իրագործումը:

Արդյունքում, սույն ծրագրի ամբողջական նպատակն է բարելավել համակարգի անվտանգությունը, բնապահպանական և տեխնիկական վիճակը, առողջացնել ֆինանսապես, համակարգը դարձնել կառավարելի, ինքնավերարտադրվող և գրավիչ ներդրողների և օպերատորների համար:

Սույն ծրագրի գաղափարախոսական սկզբունքը ջրային տնտեսության ոլորտում գործող երեք կողմերի` պետական քաղաքականություն, պետական կարգավորում և տնտեսական գործունեություն իրականացնող մարմինների միմյանցից անկախության ապահովումն է, իսկ ջրավազանի շրջանակներում որոշումների կայացման գործում` մասնակցության սկզբունքի պահպանումը ՋՕՄ-երի, դրանց ավազանային ընկերությունների կամ միավորումների միջոցով:

Ծրագրի իրագործման շարժիչ ուժը դիտարկվում է ՋՏԸ-երի կառավարման մեջ մասնավոր հատվածի ներգրավումը` «գույքի հավատարմագրային կառավարման», համալիր ձեռնարկատիրական գործունեության թույլտվության (ֆրանչայզինգ), կոնցեսիայի և համանման այլ համակարգերի միջոցով:

Նշված նպատակների իրագործումը ենթադրում է ապահովել համալիր միջոցառումներ հետևյալ հիմնական ուղղություններով.

- իրավական-նորմատիվային դաշտի բարելավում (մասնավորապես` ՀՀ ջրային օրենսգրքի լրամշակում, ջրամատակարարման և ջրահեռացման կանոնների լրամշակում, կոնցեսիաների մասին օրենքի ընդունում, համատիրությունների մասին օրենքի լրամշակում, ջրօգտագործողների մասին օրենքի ընդունում, ծրագրի իրականացման ընթացքում խմելու ջրի որակի և կոյուղու արտանետումների և դրանց հաշվառման ժամանակավոր ստանդարտների մշակում և այլն)` 2001-2003 թթ.,

- ՋՏԸ-երի և ՋՕՄ-երի ընթացիկ շահագործման ցուցանիշների և կապիտալ ներդրումների կանխատեսումների և ծրագրավորման համակարգի մշակում ու ներդրում (2001-2002 թթ.),

- ՋՏԸ-երի և ՋՕՄ-երի ֆինանսական հոսքերի երկարաժամկետ (10 տարուց ավելի), միջին ժամկետ (3-5 տարվա) և տարեկան կանխատեսումների ու ծրագրավորման համակարգի մշակում և ներդրում (2001-2002 թթ.),

- սակագների սահմանման մեխանիզմների վերափոխում` համաձայն սույն ծրագրի «Սակագնային քաղաքականություն» բաժնում բերված դրույթների և ժամկետների,

- 2001 թ. ՋՕՄ-երի կազմակերպական-ներդրումային ծրագիր մշակելու, իսկ 2002-2004 թթ. իրականացնելու և մինչև 2006-2008 թվականները գործընթացը հիմնականում ավարտելու նպատակով բանակցել միջազգային ու դոնոր կազմակերպությունների հետ և ներգրավել դրամաշնորհներ (ծրագրերի մշակման և փորձնական ծրագրերի համար) ու երկարաժամկետ վարկեր (ներդրումների համար), իսկ համատիրությունների համար` համապատասխանաբար 2001-2002 թթ., 2002-2005 թթ. և 2007-2008 թթ. ընթացքում,

- ոռոգման և խմելու ջրի ջրառի և մատակարարման հաշվառման հստակ մեխանիզմների և տեխնիկական համակարգերի ներդրումը (2001-2003 թթ.),

- ոռոգման և խմելու ջրի մատակարարման տևողության ու որակի բարելավումը և տրված ջրի դիմաց վճարների հավաքագրման մակարդակի աստիճանական բարձրացումը (2001-2005 թթ.),

- ոռոգման և խմելու ջրի կորուստների նվազեցումը ու համակարգի գործունեության արդյունավետության համար տեխնիկական պայմանների բարելավումը` հիդրոտեխնիկական կառույցների վերականգնման և վերազինման, դրանց վրա կարգավորիչ ու չափիչ կառուցվածքների տեղադրման, գոտիավորման և ընթացիկ շահագործման տեխնիկական ծրագրավորման բարելավման միջոցով (2001-2005 թթ.),

- մեխանիկական եղանակով ոռոգման և խմելու ջրի մատակարարումն աստիճանաբար ինքնահոսով փոխարինելու միջոցով էլեկտրաէներգիայի ծախսի կրճատման ապահովումը, երբ այդ ծախսերի կրճատումն էապես գերազանցում է այդ նպատակով ներդրվող միջոցների արժեքը (2001-2010 թթ.),

- Արփա-Սևան թունելի հիմնանորոգման, պահպանման և անվտանգ շահագործման ծրագրի մշակումն ու իրագործումը (2001-2005 թթ.)` տարեկան ապահովելով շուրջ 300 մլն խ. մ. ջրի անխափան տեղափոխումը Սևանա լիճ,

- «Հիդրոտեխնիկական կառույցներ Որոտան գետի վրա» օբյեկտի շինարարության ավարտումը (2002 թ.), որի շնորհիվ Որոտան գետի ջրերից տարեկան 160 մլն խ. մ. կփոխադրվի Սևանա լիճ` անհրաժեշտության դեպքում առանձին տարիներին ոռոգման նպատակով մինչև 100.0 մլն խ. մ լրացուցիչ օգտագործելու հնարավորությամբ:

 

2. Կառավարման և կառուցվածքային բարեփոխումներ

 

ա) Կառավարում

Համակարգի տեխնիկական և ֆինանսական ճգնաժամային վիճակն առավելապես հետևանք է կառավարման համակարգի լուրջ թերությունների:

Նախ, կառավարությունն անցած տասնամյակում ձեռնամուխ չեղավ ջրային տնտեսության ոլորտում համակարգված և արդյունավետ քաղաքականություն մշակելուն և որդեգրելուն: Հետևաբար, ըստ էության բացակայեցին համարժեք քայլերը կառավարման համակարգի բարեփոխումներում: Արմատական փոփոխությունների փորձերը սկսվեցին 1997 թ-ից, որոնք սակայն գործնական արդյունքներ չբերեցին` ձեռնարկված ծրագրերի ժառանգականության սկզբունքը չպահպանելու հետևանքով:

Երկրորդ, ամբողջովին չպատկերացվեցին ջրային տնտեսության մեջ բոլոր հարաբերություններն առևտրային սկզբունքների փոխադրելու անխուսափելիությունը և դրա հետ կապված ֆինանսական ու սոցիալական առաջացող հիմնախնդիրների լուծումների հնարավոր ուղիները: Հետևաբար, նշված գաղափարները դեռևս չդարձան հասարակության սեփականություն:

Երրորդ, այս համակարգերը` կապված դրանց տեխնոլոգիական, սոցիալական, ֆինանսական բնույթի, բարդության հետ, ենթակա չեն արագ մասնավորեցման:

Մյուս կողմից, զարգացման միակ բանալին դիտարկվում էր մասնավորեցումը` հաշվի չառնելով, որ դա տևական գործընթաց է և, ըստ էության, մոռացության էին մատնվել դեռևս պետական սեփականություն հանդիսացող ձեռնարկությունների կառավարման հիմնադիրները:

Փաստորեն, թեև տնտեսությունը մեծապես անցում էր կատարել շուկայական հարաբերություններին, պետական ձեռնարկություններն ամենևին չէին առևտրայնացվել և դրանց կառավարման համակարգում չէր գործում շուկայական տնտեսության շարժիչ ուժը` տնտեսական շահը:

Ձեռնարկությունների և պետության (հանձինս լիազոր կառավարման մարմնի) միջև մինչ այժմ գործում են միմիայն վարչական հարաբերությունները:

Ավելին, վերացնելով սոցիալիստական տնտեսությանը բնորոշ համընդհանուր պարտադիր պլանավորման ու ֆոնդավորման համակարգերը` չստեղծվեցին շուկայական տնտեսության արդյունավետ կառավարման գործիքները` ձեռնարկությունների ինքնակառավարման մեխանիզմները:

Պետական ձեռնարկությունների մենեջմենթի ներգրավման ներկա նշանակման կարգի դեպքում, երբ սեփականատերը` պետությունը, իր հերթին չի մշակում ծրագրեր և մենեջմենթի հետ չի պայմանավորվում այդ ծրագրերի կատարման արդյունավետության կամ անհաջողության համար մենեջմենթի նյութական խրախուսման կամ հատուցման պայմանների վերաբերյալ, ապա մենեջմենթի մոտ չի գործում տնտեսական շահի մեխանիզմը, այլ գործում է միջոցների փոշիացմամբ իր անորոշ կամ, շատ հաճախ, կարճատև գործունեության ընթացքում իր համար որևէ շահ ձեռք բերելու ավերիչ հոգեբանությունը:

Հեռանկարում ՋՏԸ-ներում (հավանաբար մեկ տասնամյակից ոչ շուտ) հիմնախնդրի արմատական լուծումը կարող է լինել պետական բաժնետոմսերի մասնավորեցումը, իսկ մինչ այդ` ընկերությունների կառավարման մասնավորեցումը: Դա կարող է դրսևորվել բազմաթիվ ձևերով:

Բոլոր դեպքերում մենեջմենթի գործունեության հաջողության համար անհրաժեշտ է ապահովել 2 նախադրյալ:

Առաջին, պետության (նրա լիազոր մարմնի) և ընկերության մենեջմենթի միջև հարաբերությունները չպետք է լինեն վարչական (ենթակայական), այլ` պայմանագրային:

Երկրորդ, պետության և մենեջմենթի միջև պայմանագիրը պետք է խարսխված լինի առնվազն 3-5 տարի ժամկետով ծրագրի վրա, որը կունենա ըստ տարիների նշված կատարողական բնութագրիչներ (տեխնիկական, ֆինանսական, կազմակերպական), դրանց համար նյութական խրախուսման հստակ մեխանիզմներ, պատասխանատվության երաշխիքներ և մոնիտորինգի հստակ համակարգ:

Օտարերկրյա փորձառու և հզոր օպերատորի ներգրավումը թեև ցանկալի է, սակայն քիչ իրատեսական` նրա ծառայությունների թանկության պատճառով (յուրաքանչյուր ընկերության հաշվով 5 տարվա կտրվածքով 4-5 մլն ԱՄՆ դոլար):

Մյուս կողմից, ինչպես ցույց է տալիս Երևանի «Ջրմուղ-կոյուղի» ՓԲԸ-ի փորձը, օտարերկրյա օպերատորի «կլիմայափոխման» ժամկետը կարող է տևական լինել` առնվազն 2 տարի, որն իմաստ կարող է ունենալ պայմանագրի ավելի երկար տևողության` առնվազն 7-10 տարվա դեպքում:

Առավել իրատեսական է տեղական օպերատորների ներգրավումը` ուսումնասիրելով Երևանում օտարերկրյա օպերատորի փորձը:

Տեղական օպերատորի աշխատանքը նույնպես կարող է արդյունավետ լինել` վարձատրությանն ուղղվող գումարների ներկայիս մեծությունը առաջիկա տարիներին կտրուկ ավելացնելու ճանապարհով: Մասնավորապես, մեկ աշխատողի միջին ամսական վարձատրությունը ներկա 13 հազ. դրամից անհրաժեշտ է նվազագույնը հասցնել 50 հազ. դրամի, իսկ մենեջմենթի առավել կարևոր անձանց` 1-3 մլն դրամի:

Տեղական օպերատորի դերում կարող են հանդես գալ ինչպես ֆինանսապես ուժեղ տեղական ֆիրմաներ` ներգրավելով ընկերությունների առավել հմուտ ինժեներատեխնիկական աշխատակիցներին, այնպես էլ ընկերությունների ներկա վարչական աշխատակազմի անդամները` միավորվելով և կազմելով իրավաբանական անձ` միավորելով նաև որպես երաշխիքներ դրվող միջոցները:

Այս գործընթացի կազմակերպումը նպատակասլաց դարձնելու համար անհրաժեշտ է, որպեսզի ՀՀ ջրտնտպետկոմիտեն ՀՀ ֆինէկոնոմնախի հետ համատեղ մշակեն ընկերությունների 3-5 տարվա գործարար ծրագրերի և մենեջմենթի հետ պայմանագրերի փաթեթի պատրաստման տեխնիկական առաջադրանքներ, այդ նպատակով ներգրավեն տեղական խորհրդատվական կազմակերպություններին և 2002 թ. կեսերից առանձին համակարգերում սկսեն օպերատորների մրցույթով ընտրությունը:

բ) Կառուցվածքային փոփոխություններ

Կառավարման համակարգի փոփոխությունները ենթադրում են նոր հարաբերություններին համարժեք կառուցվածքի ձևավորում:

«Ոռոգում», «Ջրամբար», «Դրենաժ», «Հայջրմուղկոյուղի» ՓԲԸ-երը` որպես ամբողջ հանրապետության տարածքում գործող կենտրոնացված գործող կառավարմամբ տնտեսավարող սուբյեկտներ խոցելի են հետևյալ առումներով:

Նախ, դրանցից յուրաքանչյուրի մեջ մտնող միավորները տեխնոլոգիական տնտեսական առումով մեկ ամբողջականություն չեն կազմում: Նրանց միավորումն արհեստական է և անհասկանալի ինչպես սպառողների, այնպես էլ դրանց մեջ մտնող առանձին միավորների աշխատակիցների համար, որն ենթադրում է այդ միավորների միջև խաչաձև սուբսիդավորման առկայություն առկայություն և վերացնում ամեն տեսակ խնայողության ու արդյունավետության համար որևէ շահագրգռվածություն:

Երկրորդ, նման կենտրոնացվածությունը վերացնում է ջրավազանային հատվածում որոշումների կայացման գործընթացում բոլոր մասնակիցների մասնակցությունը, հետևաբար նաև որոշումների հաշվեկշռվածությունը:

Երրորդ, կենտրոնացվածությունն էապես նվազեցնում է կառավարման գործընթացի մասնավորեցման հնարավորությունը` որպես անորոշ կերպով տարածված, դժվար ըմբռնելի, մեծ ռիսկեր պարունակող և մեծ երաշխիքներ պահանջող, դժվար կառավարելի համակարգեր:

Չորրորդ, ոռոգման ընկերությունների կենտրոնացվածությունը խոչընդոտում է ջրավազանային կտրվածքով տեխնոլոգիական-տնտեսական ամբողջականություն կազմող յուրաքանչյուր միավորի հաշվով գոտիական շերտավորված սակագների կիրառումը, պահպանում միասնական սակագները և արգելակում գյուղատնտեսական արտադրության տեղաբաշխման ռացիոնալացումն ու մրցունակության բարձրացումը:

Հինգերորդ, «Ոռոգում», «Ջրամբար», «Դրենաժ» ՓԲԸ-երը յուրաքանչյուր ջրավազանի հատվածում իրականացնում են միասնական տեխնոլոգիական պրոցեսի տարբեր գործառույթները և մեկ ջրավազանի տիրույթում դրանց անջատումը միմյանցից և ֆունկցիոնալ սկզբունքով արհեստական կենտրոնացումը բարդություններ են ստեղծում միմյանց հետ ներդաշնակ գործելու համար:

Ելնելով համակարգերի տեխնոլոգիական-տնտեսական միավորների ամբողջականությունը պահպանելու, ջրավազանային հատվածով կառավարման «մասնակցային» սկզբունքներից և կառավարման մեջ մասնավոր հատվածին հասկանալի, կառավարելի միավորներ ստեղծելու նպատակահարմարությունից` առաջարկվում է կառուցվածքային փոփոխություններն իրականացնել 3 փուլերով:

I փուլ (2001 թ.) Տեխնոլոգիական ամբողջականության վերականգնում

ա) «Ջրառ», «Ջրամբար» և «Ոռոգում» ՓԲԸ-երը վերակազմակերպել «Ոռոգում» ՓԲԸ-ի: «Ջրառ» և «Ջրամբար» ՓԲԸ-երի միացման ճանապարհով նրա կազմում ստեղծել «Ջրառ» մասնաճյուղ, որի շահագործմանը հանձնել ջրամբարները, լոկալ աղբյուրները, խոշոր պոմպակայանները, ջուր ընդունող գլխամասային կառույցները` հաշվառման սարքերով հանդերձ: «Ջրառ» մասնաճյուղը պետք է տարանջատվի տարածքային այնպիսի ստորաբաժանումների, որոնք կհամապատասխանեն ոռոգման ցանցերի տարածքային մասնաճյուղերին և երկուսը միասին կկազմեն մեկ ամբողջական տեխնոլոգիական-տնտեսական միավոր` հաջորդ փուլերում ջրավազանային հատվածով (Հայաստանի վարչատարածքային ներկա բաժանումից անկախ) առանձին ընկերություններ կազմավորելու համար: Այդ փուլում «Ջրառ»-ը կրկին մնալու է որպես մեկ ամբողջական միավոր` ստանալով իրավաբանական անձի կարգավիճակ:

«Ջրառ» մասնաճյուղում ծախսերի և եկամուտների, ջրի հաշվառումը պետք է իրականացնել յուրաքանչյուր ստորաբաժանման համար առանձնացված, որը հնարավոր կդարձնի հետագայում ոռոգման ջրի շերտավորված սակագների կիրառումը.

բ) «Հայջրմուղկոյուղի» ՓԲԸ-ի կազմում ստեղծել «Ջրառ» մասնաճյուղ, նրան հանձնելով բնակավայրերի ջրամատակարարման ջրընդունիչ կառուցվածքները (կապտաժներ, խորքային հորեր, մակերևույթային աղբյուրների ջրընդունիչներ), դրանց սանիտարական պահպանման գոտու տարածքներով և նրանցում գտնվող պոմպակայաններով, քլորակայաններով և ինժեներական այլ կառույցներով` հաշվառման սարքերով հանդերձ:

Նշված մասնաճյուղի տարածքային ստորաբաժանումների բաժանման ժամանակ պետք է պահպանվեն նույն սկզբունքները, ինչ նշված է ոռոգման «Ջրառ» մասնաճյուղի համար:

II փուլ Ջրավազանային սկզբունքով տարածքային շահագործող-իրացնող ընկերությունների կազմավորում

Հաշվառման համակարգի ներդրմանը և մատուցվող ծառայությունների որակի բարելավմանն ու ֆինանսական առողջացմանը զուգընթաց, «Ոռոգում» և «Հայջրմուղկոյուղի» ՓԲԸ-երի կազմից առանձնացնել շահագործող-իրացնող տարածքային կազմակերպությունները, տեխնոլոգիական-տնտեսական միավորի ամբողջականությունը պահպանելու սկզբունքով ստեղծել ինքնուրույն փակ բաժնետիրական ընկերություններ և, որպես կանոն, կառավարումն իրականացնել գույքի հավատարմագրային կամ համալիր կառավարման եղանակով:

Ոռոգման շահագործման-իրացման տարածքային նոր կազմակերպված ընկերությունների կազմում նպատակահարմար է միավորել նաև «Դրենաժ» ՓԲԸ-ի տարածքային ստորաբաժանումները և վերացնել նրա հանրապետական կարգավիճակը:

Այս փուլում և ոռոգման և խմելու ջրի «Ջրառ» մասնաճյուղերը վերակազմավորվում են ինքնուրույն ՓԲԸ-երի` «Ոռոգում-ջրառ» և «Հայջրմուղ-ջրառ» անվանումներով: «Հայջրմուղ-ջրառ» ՓԲԸ-ը խմելու ջուր մատակարարող առանձնացված տարածքային ընկերություններին ջուր կվաճառի իր հաշվեկշիռներում գտնվող չափիչ-հաշվառող սարքերի միջոցով, իսկ համայնքի սահմանագծում` տարածքային ՓԲԸ-երը իրենց հաշվեկշիռներում գտնվող չափիչ-հաշվառող սարքերի միջոցով խմելու ջուրը կվաճառեն համայնքային ենթակայության կազմակերպություններին: Այն դեպքում, երբ համայնքային ջրի բաշխման ներքին ցանցերը համայնքի որոշմամբ անհատույց և ժամանակավոր օգտագործման տրված կլինեն շահագործող-իրացնող ընկերությանը, ապա վերջինները ջուրը կվաճառեն համատիրություններին: Եթե համատիրություն չի կազմակերպվել, ապա որպես հարկադիր և ժամանակավոր միջոցառում, ուղիղ պայմանագիր կնքելու եղանակով, բազմահարկ բնակելի շենքի մուտքագծում տեղադրված չափիչ-հաշվառող սարքերի միջոցով ջուրը կմատակարարվի բնակիչներին:

ՋՕՄ-երի բացակայության դեպքում, երբ համայնքները հրաժարվում են համակարգերը շահագործելուց, այս միջոցը կարող է ժամանակավորապես կիրառվել նաև ոռոգման ջրի մատակարարման ժամանակ` պայմանագրեր կնքելով անմիջապես գյուղացիական տնտեսությունների հետ:

III փուլ (2003 թ-ից սկսած) «Ոռոգում-ջրառի» կազմավորման ավարտ

Ոռոգման տարածքային շահագործող-իրացնող մասնաճյուղերն առանձնացնելուց հետո «Ոռոգում-ջրառ» ՓԲԸ կարելի է միավորել «Որոտան-Արփա-Սևան» ՓԲԸ-ի հետ, որը հանրապետության ամբողջ տարածքում կհավաքի բոլոր տեսակի ոռոգման ջրերը, կհաշվառի և տարբերակված սակագներով կվաճառի ոռոգման ջրերը, կհաշվառի և տարբերակված սակագներով կվաճառի ոռոգման տարածքային ընկերություններին շահագործող-իրացնող, իսկ վերջիններս կհաշվառեն և իրենց հաշվեկշիռներում գտնվող չափիչ-հաշվառող սարքերի միջոցով ջուրը կվաճառեն ՋՕՄ-երին և այլ ջրօգտագործողներին:

Ներկա կառուցվածքի թերություններից է նաև մի շարք տարածքներում և ոռոգման և խմելու ջրի մասնաճյուղերի տնտեսապես չարդարացված փոքրածավալ շրջանառությունը, երբ ընթացիկ շահագործման ծախսերը գերազանցում են հասույթները ՀՀ ջրտնտպետկոմիտեի ստեղծմամբ հնարավոր է դարձել այդպիսի տարածքներում խմելու ջրի և ոռոգման ստորաբաժանումները միավորել և դարձնել տնտեսապես արդյունավետ: Ընդ որում, նման իրավասությամբ պետք է օժտել հենց ջրտնտպետկոմիտեին: Այդ հարցերի լուծումը հնարավոր է տալ 2001 թ. ընթացքում:

Նպատակահարմար է Սևան-հրազդանյան կասկադի և Որոտանի համակարգի ՀԷԿ-երի սեփականաշնորհման դեպքում, նախապես նրանց ջրամբարները, դերիվացիոն ջրանցքները շահագործման նպատակով հանձնել ՀՀ ջրտնտպետկոմիտեի համակարգի ընկերություններին:

 

3. ՋՕՄ-երի և համատիրությունների ձևավորման և

կայացման ուղիները

 

Ջրօգտագործողների միությունների (ՋՕՄ-եր և ՋՍԿ-եր) և համատիրությունների հիմնական խնդիրներն են ներտնտեսային ոռոգման և խմելու ջրերի ցանցերի շահագործումն ու պահպանումը, ծառայությունների մատուցումն ու դրանց դիմաց վճարների հավաքագրման ապահովումը:

Արդարացված պետք է համարել ոռոգման և խմելու ջրի համակարգում ՋՕՄ-երի և համատիրությունների ստեղծման ուղին և գիտակցել, որ խնդիրը կայանում է դրանց կայացման ուղղությամբ ոչ բավարար ծրագրավորված գործնական քայլեր կատարելու մեջ:

Քանի որ ՋՕՄ-երի և համատիրությունների կազմավորումն եղել է արագընթաց, ուստի դրանց գործունեության կազմակերպման հարցերը և մեխանիզմները մինչև այժմ ավարտուն չեն և սպասվելիք արդյունք չեն ապահովել:

Ոռոգման համակարգում ՋՕՄ-երի կազմավորումն իրականացվել է սկսած 1996 թ-ից: ԳԶՄՀ-ի ֆինանսավորմամբ «Ոռոգման համակարգերի վերականգնում» ծրագրի շրջանակներում 27 հազ. հա-ի վրա ստեղծվել են 107 ՋՍԿ-եր, իսկ ՀՀ կառավարության 1998 թ-ի փետրվարի 26-ի N 127 որոշմամբ ստեղծվել են ևս 348 ջրօգտագործողների միություններ:

Սկսած գործընթացի արդյունքում, որոշակի բացառություններով հանդերձ, շտապողականության և ոչ բավարար նախապատրաստման հետևանքով դրական տեղաշարժեր չեն արձանագրվել:

Նման պայմաններում կարևոր է ՋՕՄ-երի և համատիրությունների լիարժեք կայացումը, դրանց աստիճանական և հետևողական ամրապնդումը, կազմակերպական և ֆինանսական հզորացումը:

Այդ կապակցությամբ անհրաժեշտ է 2001 թ. մշակել ՋՕՄ-երի կայացման 3-4 տարվա (2002-2005 թթ. համար) պետական ծրագիր, որով գրոհայնությամբ ստեղծված միությունների փոխարեն համայնք առ համայնք կստեղծվեն նորերը` մշակված ծրագրի դրույթներին համապատասխան: Ընդ որում, ծրագրի իրագործման ընթացքում անհրաժեշտ է պահպանել աստիճանականության, ինքնածախսածածկման և կամավորության սկզբունքները (օգտագործելով քարոզչությունը):

Խմելու ջրի, ջրահեռացման, ինչպես նաև ջեռուցման և այլ խնդիրների հաջող լուծման անհրաժեշտությունը պարտադիր է դարձնում համատիրությունների զարգացման պետական ծրագրի մշակումը (2002 թ.) և իրականացումը (2003- 2008 թթ.):

Հանրապետությունում ջրօգտագործողների ու համատիրությունների լիարժեք կայացումն իրատեսական է 3-8 տարվա ժամանակահատվածում, որն այդպիսի գործընթաց անցած երկրների համեմատ կարճատև է:

ՋՕՄ-երի և համատիրությունների զարգացումը և համապատասխան աջակցությունը (տեխնիկական, մեթոդական, ուսուցողական) անհրաժեշտ է համարել որպես գերխնդիր և ծրագրեր կազմելու նպատակով բոլոր հնարավոր աղբյուրներից ներգրավել դրամաշնորհներ ու այլ ֆինանսական միջոցներ, իսկ ներդրումների համար` երկարաժամկետ արտոնյալ վարկեր:

Ամենաուշը 2003-2004 թթ. ՀՀ կառավարությունը պետք է ունենա նաև ըստ ջրավազանների ինքնակառավարման տարածքային ավելի խոշոր մարմինների` ասոցիացիաների ստեղծմանն աջակցող ծրագիր: Ընդ որում, նպատակահարմար է նշված ասոցիացիաները ներգրավել տվյալ ջրավազանի ոռոգման ամբողջ համակարգին առընչվող որոշումների կայացման մեջ (այդ թվում` նաև կառավարիչ-օպերատոր ներգրավելու վերաբերյալ որոշումների կայացման մեջ):

Տնտեսական մեծ արդյունք կարելի է ակնկալել, եթե 2002 թ. կառավարությունը կարողանա մշակել ծրագիր և համաձայնեցնել բոլոր կողմերի հետ` բնական գազի, ջեռուցման, խմելու և ոռոգման ջրերի իրացմամբ և վճարների գանձմամբ զբաղվող կառույցների համապատասխան ստորաբաժանումները բաժնետիրական սկզբունքով մեկ ընկերության կազմում միավորելու վերաբերյալ:

 

4. Սակագնային քաղաքականություն, սուբսիդավորում

 

Ընդհանրապես ոռոգման և խմելու ջրի սակագները պետք է ի վերջո ամբողջովին ներառեն հետևյալ ծախսերը և հոդվածները`

- ընթացիկ շահագործման և պահպանման,

- հիմնական միջոցների և ոչ նյութական ակտիվների մաշվածության փոխհատուցման,

- վարկերի սպասարկման,

- ապահովագրական,

- բնապահպանական նորմերն ապահովելու,

- տեխնիկական և առևտրային անխուսափելի կորուստները,

- օրենսդրությամբ նախատեսված անհրաժեշտ այլ ծախսերը,

- նվազագույն շահույթի մեծությունը:

Նշված ծախսերի ներառումը սակագների մեջ գործնականում հնարավոր է իրականացնել աստիճանաբար: Այդ նպատակով անհրաժեշտ է`

- սակագների սահմանման իրավասությունները փոխանցել ՀՀ կառավարությունից անկախ գործող պետական մարմնի (2002 թ.),

- մինչև 2005 թվականը ունենալ ոռոգման և խմելու ջրերի, ջրահեռացման ծախսածածկող սակագներ, որոնք ամբողջությամբ կներառեն ընթացիկ շահագործման նվազագույն նորմատիվային ծախսերը,

- ներառել ոռոգման ջրի գոտիական սակագներ` հիմնվելով յուրաքանչյուր ջրավազանային տարածքի ջրատեխնիկական համալիրի տեխնոլոգիական ամբողջականության և մյուս նմանատիպ համալիրներից առանձնացվածության սկզբունքի վրա (2003-2005 թթ.),

- 2003-2005 թթ. պետբյուջեից ոռոգման համակարգին տրամադրվող սուբսիդիաները համայնքների բյուջեների միջոցով հատկացնել հասցեագրված գյուղացիական տնտեսություններին կամ անմիջապես ՋՕՄ-երին,

- 2005 թվականից հետո խմելու ջրերի և ջրահեռացման սակագները շերտավորել ըստ ջրավազանային տարածքների (ոռոգմանը համանմանորեն), իսկ սահմանամերձ, լեռնային և պետական այլ խնդիրներով թելադրված բնակավայրերի պահպանման խնդիրները լուծել պետբյուջեից համայնքներին տրվող համահարթեցման դոտացիաների համակարգի միջոցով:

Հաշվի առնելով ջրային տնտեսության համակարգի ռազմավարական նշանակությունը և ընկերությունների լիակատար առողջացմանն ուղղված ծրագրերի հետևողական իրականացման անհրաժեշտությունը` 2001-2005 թվականների ֆինանսական հոսքերի կանխատեսումների հաշվարկներում նախատեսվում է ՀՀ պետական բյուջեից սուբսիդիաների տրամադրում` ընթացիկ ֆինանսական հաշվեկշիռը փակելու համար: Ընդ որում, անհրաժեշտ է մշակել պետբյուջեով նախատեսված սուբսիդիաների հատկացման կարգ, որով սուբսիդիաները կվճարվեն հաշվի առնելով ոռոգման և խմելու ջրի վճարների հավաքագրման սահմանված և փաստացի ցուցանիշների համեմատությունը և էլեկտրաէներգիայի փաստացի ծախսը, ինչպես նաև այդ աշխատանքների կատարման գործում ընկերությունների համար անհաղթահարելի հանգամանքները:

 

--------------------------------------------------

հեղինակաների կողմից - շարունակությունը հաջորդ մասերում

 

 

pin
ՀՀ կառավարություն
17.05.2001
N 440
Որոշում