Սեղմել Esc փակելու համար:
ԵԿԱՄՏԱՀԱՐԿԻ ՀԱՇՎԱՐԿՄԱՆ ԵՎ ՎՃԱՐՄԱՆ ԿԱՐ...
Քարտային տվյալներ

Տեսակ
Գործում է
Ընդունման ամսաթիվ
Համար

ՈՒժի մեջ մտնելու ամսաթիվ
ՈՒժը կորցնելու ամսաթիվ
Ընդունման վայր
Սկզբնաղբյուր

Ժամանակագրական տարբերակ Փոփոխություն կատարող ակտ

Որոնում:
Բովանդակություն

ԵԿԱՄՏԱՀԱՐԿԻ ՀԱՇՎԱՐԿՄԱՆ ԵՎ ՎՃԱՐՄԱՆ ԿԱՐԳԻ ՄԱՍԻՆ /47-106 ԿԵՏԵՐ/

 

 

47. Հարկման ենթակա եկամուտը հաշվարկվում է որպես ընդհանուր եկամտի և այդ եկամտի ստացման հետ կապված ծախսերի տարբերություն:

Եկամուտների ստացման հետ անմիջականորեն կապված ծախսերը հաշվարկվում են Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով` հիմք ընդունելով ՀՀ կառավարության կողմից հաստատված Հայաստանի Հանրապետության ձեռնարկություններում արտադրանքի (աշխատանքների, ծառայությունների) ինքնարժեքի մեջ մտցվող ծախսերի կազմի վերաբերյալ ընդհանուր նորմերը (ձեռնարկատիրական գործունեության հետ կապված ծախսերի կազմը (ոչ սպառիչ) բերված է սույն հրահանգի հավելված 5-ում):

Եթե ձեռնարկատիրական գործունեության հետ կապված ծախսերը չեն հաստատվում փաստաթղթերով կամ հաստատվում են ոչ լրիվ, ապա դրանք հաշվարկվում են ՀՀ կառավարության կողմից սահմանված նորմաներով:

48. Ծախսերի հաշվարկման ժամանակ հաշվի են առնվում գործունեության առանձին բնագավառներում արտադրանքի (աշխատանքների, ծառայությունների) արտադրության և իրացման ծախսերի կազմի առանձնահատկությունները, որոնք որոշվում են ՀՀ կառավարության կողմից սահմանված կարգով:

49. Հարկվող եկամտի որոշման ժամանակ հարկման ենթակա եկամուտը պակասեցվում է սահմանված կարգով սույն հրահանգի 6,8,9 և 11 կետերով նախատեսված պակասեցումների (արտոնությունների) չափով:

50. Սույն բաժնում նշված ֆիզիկական անձանց հարկվող եկամտից հարկը հաշվարկվում է`

ա) հիմնական աշխատանքի վայրի առկայության դեպքում` սույն հրահանգի 36 կետի «ա» ենթակետով նախատեսված դրույքաչափերով.

բ) հիմնական աշխատանքի վայր չունենալու դեպքում` սույն հրահանգի 16-րդ կետով նախատեսված դրույքաչափերով, պայմանով, որ այն հանդիսանում է եկամտի միակ աղբյուրը:

Օրինակ 1. ֆիզիկական անձը, որն ունի հիմնական աշխատանքի վայր, զբաղվում է ձեռնարկատիրական գործունեությամբ և տարվա ընթացքում ստացել է 28000 դրամ եկամուտ: Այդ եկամտի ստացման համար նա կատարել է փաստաթղթերով հիմնավորված ծախսեր, գումարով 12000 դրամ: Տարվա ընթացքում ֆիզիկական անձը կատարել է հարկի գծով կանխավճարային մուծումներ` 1800 դրամ (օրինակում ամսական նվազագույն աշխատավարձը պայմանականորեն ընդունվում է 375 դրամ):

Տարվա ընթացքում այդ անձը մարտ, ապրիլ, մայիս ամիսների ընթացքում ստացել է ավանդի դիմաց տոկոսներ, գումարով 20000 դրամ, որից բանկում պահվել է հարկ` 2400 դրամ:

Տարին ավարտվելուց հետո մինչև հաշվետու տարվան հաջորդող տարվա մարտի 1-ը ֆիզիկական անձը հարկային մարմնին ներկայացնում է հայտարարագիր հաշվետու տարվա ընթացքում փաստացի ստացված եկամուտների, կատարված ծախսերի և աղբյուրի մոտ պահված հարկերի մասին:

Փաստացի եկամուտներից հարկը հաշվարկվում է հետևյալ կերպ`

ա) որոշվում է տարեկան փաստացի ստացված եկամուտը` 48000 դրամ (28000+20000): Տվյալ դեպքում ավելացված արժեքի հարկ չի հաշվարկվում, քանի որ ԱԱՀ-ի գծով հարկման ենթակա գործունեությունից ստացված եկամուտը (հասույթը) չի գերազանցում սահմանված ամսական նվազագույն աշխատավարձի 75-ապատիկը:

բ) որոշվում է հարկման ենթակա եկամուտը` 36000 դրամ (48000-12000).

գ) քանի որ ֆիզիկական անձը ունեցել է հիմնական աշխատանքի վայր, որտեղից ստացված եկամուտները յուրաքանչյուր ամսում պակասեցվել են սույն հրահանգի 6-9 և 11 կետերով նախատեսված պակասեցումների (արտոնությունների) չափով, տվյալ անձի համար հարկվող եկամուտ է հանդիսանում հարկման ենթակա եկամուտը` 36000 դրամը, որի նկատմամբ և կիրառվում է սույն հրահանգի 36 կետի «ա» ենթակետով սահմանված դրույքաչափերը: Հարկի գումարը կազմում է 4320 դրամ.

դ) քանի որ ֆիզիկական անձը տարվա ընթացքում կատարել է եկամտահարկի գծով կանխավճարային մուծումներ`1800 դրամ և վճարման աղբյուրի մոտ պահվել է 2400 դրամ, ապա տարվա արդյունքներով ենթակա է լրավճարման 120 դրամ:

Օրինակ 2. հիմնական աշխատանքի վայր չունեցող անհատ ձեռներեցը ամբողջ տարին զբաղված է եղել կոշիկի պատրաստմամբ և ստացել է 360000 դրամ եկամուտ: Նշված եկամտի ստացման համար կատարել է 180000 դրամի ծախս, որոնք հիմնավորված են փաստաթղթերով: Տարեկան զուտ եկամուտը ավելացված արժեքի հարկի հետ միասին կազմում է 180000 դրամ: Այնքանով, որ եկամուտը (360000 դրամը) գերազանցում է հանրապետությունում սահմանված ամսական նվազագույն աշխատավարձի 75-ապատիկ չափը (375x75=28125), ուստի օրենսդրությամբ սահմանված կարգով հաշվարկվում է ավելացված արժեքի հարկ, գումարով 27661 դրամ /(360000-28125):360000x180000x16,67%/:

Զուտ եկամուտը կազմում է 152339 դրամ (180000-27661):

Սոցիալական ապահովության մասհանումների գումարը կազմում է 15233 դրամ (152339x10%):

Հարկման ենթակա եկամուտը կկազմի 137106 դրամ (152339-15233):

Անհատ ձեռներեցը մասնակցել է օտարերկրյա պետություններում ծավալված մարտական գործողություններին և օրենսդրությամբ սահմանված կարգով օգտվում է յուրաքանչյուր ամսում հարկման ենթակա եկամուտները ամսական նվազագույն աշխատավարձի 6-ապատիկ չափով` 2250 դրամով (375x6) պակասեցնելու իրավունքից: Բացի այդ, նա խնամքի տակ ունի երեք անչափահաս երեխա, որոնց հաշվով հարկման ենթակա եկամուտները յուրաքանչյուր ամսում պակասեցվում են նաև երեք ամսական նվազագույն աշխատավարձի չափով` 1125 դրամով (375x3):

Այսպիսով անհատ ձեռներեցի հարկվող եկամուտը կազմում է 96606 դրամ /137106-(2250x12)+(1125x12)/:

Հարկի որոշման նպատակով հարկվող եկամուտը բաժանվում է աշխատած ամիսների թվի վրա (12 ամիս) և որոշվում ամսական հարկվող եկամտի չափը, սույն հրահանգի 16 կետում նշված դրույքաչափերով հաշվարկված` 8051 դրամ, այնուհետև հաշվարկվում է ամսական հարկի գումարը`1263 դրամ և այն բազմապատկվում է 12-ով` 15156 դրամ:

Այսպիսով, անհատ ձեռներեցի կողմից բյուջե վճարման ենթակա հարկերի գումարը կկազմի`

ա) ավելացված արժեքի հարկ` 27661 դրամ, դուրս եկած կանխավճարների գումարը (եթե այդպիսիք վճարվել են).

բ) եկամտահարկ` 15156 դրամ, դուրս եկած կանխավճարների, ինչպես նաև մուծված եկամտահարկի նվազագույն վճարի գումարը (եթե այդպիսիք վճարվել են):

51. Հարկը հաշվարկվում է սույն բաժնում նշված վճարողների կողմից ստացված ընդհանուր տարեկան եկամուտներից` անկախ դրանց տեսակից:

Հարկի հաշվարկումը և վճարումը կատարվում է հարկ վճարողների կողմից ինքնուրույն և սահմանված կարգով արտացոլվում նրանց մշտական բնակության վայրի հարկային մարմնին ներկայացվող տարեկան եկամուտների և այդ եկամուտների ստացմանն առնչվող ծախսերի մասին հայտարարագրերում` սույն հրահանգի հավելված 3-ում բերված ձևով:

Այն դեպքում, երբ սույն հրահանգի համաձայն ստացված եկամուտների մի մասի հարկումը սահմանված կարգով իրականացվում է եկամուտների վճարման վայրում, ապա տարվա ընթացքում պահված հարկի գումարները հաշվի են առնվում վերջնահաշվարկի ժամանակ:

52. Տարեկան եկամուտների մասին հայտարարագիր կարող է չներկայացվել այն ֆիզիկական անձանց կողմից, ովքեր եկամուտներ են ստանում միայն փայամասնակցությունից, արժեթղթերից և ավանդների դիմաց` մեկ ձեռնարկությունից, հիմնարկից, կազմակերպությունից, ինչպես նաև այն դեպքում, երբ տարվա ընթացքում ստացվում են միայն նշված կարգի եկամուտներ և որոնց ընդհանուր գումարը չի գերազանցում ՀՀ Գերագույն խորհրդի ֆինանսավարկային և բյուջետային հարցերի մշտական հանձնաժողովի համաձայնությամբ ՀՀ կառավարության կողմից սահմանված չափը:

53. Հարկը վճարվում է հետևյալ կարգով`

ա) ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնող հարկ վճարողները տարվա ընթացքում կանխավճարային ձևով յուրաքանչյուր եռամսյակ մուծում են նախորդ տարվա փաստացի եկամուտների հիման վրա հաշվարկված հարկի, իսկ առաջին անգամ հարկ վճարողները` ընթացիկ տարվա ենթադրվող եկամտից հաշվարկված հարկի տարեկան գումարի 25 տոկոսը:

Հարկի կանխավճարը հավասար մասերով մուծվում է բյուջե հետևյալ ժամկետներում` մինչև մարտի 15-ը, մինչև մայիսի 15-ը, մինչև օգոստոսի 15-ը և մինչև նոյեմբերի 15-ը:

Ընդ որում, մինչև նախորդ տարվա հարկի փաստացի գումարի վերջնահաշվարկի իրականացումը, հարկ վճարողը մինչև մարտի 15-ը վճարման ենթակա հարկի կանխավճարի չափը որոշում է ինքնուրույն` ելնելով ընթացիկ տարվա ֆինանսական ցուցանիշներից: Փաստացի հարկի գումարը հայտնի դառնալուն հաջորդող մինչև մայիսի 15-ի կանխավճարային մուծման ժամանակ կատարում է կանխավճարների գումարների ճշտում տարվա սկզբից աճող հանրագումարով և սույն կետում նշված չափերով:

Տարվա ընթացքում վճարողի եկամուտը ավելանալու կամ պակասելու դեպքում կարող է կատարվել հարկի գումարների վերահաշվարկ` ըստ հարկի վճարման չհասած ժամկետների.

բ) տարին ավարտվելուց հետո հարկի տարեկան գումարը հաշվարկվում է ըստ փաստացի ստացված եկամտի: Այդ գումարի և տարվա ընթացքում վճարված գումարների տարբերությունը ենթակա է լրացուցիչ վճարման կամ վերադարձման` հաջորդ տարվա մայիսի 1-ից ոչ ուշ, իսկ ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելիս եկամտի աղբյուրի գոյությունը դադարելու դեպքում` 15-օրյա ժամկետում:

54. Սույն հրահանգի 45 կետում նշված վճարողների հարկումը իրականացվում է`

ա) տարվա արդյունքներով փաստացի եկամուտների մասին հայտարարագրերի հիման վրա, որոնք ներկայացվում են մինչև հաջորդ տարվա մարտի 1-ը:

Տարվա ընթացքում ձեռնարկատիրական գործունեության գծով եկամտի աղբյուրի առաջացման դեպքում ֆիզիկական անձինք եկամտի աղբյուրի առաջացման օրվանից մեկ ամիս հետո 5-օրյա ժամկետում հայտարարագիր են ներկայացնում, որտեղ նշում են գործունեության առաջին ամսվա փաստացի եկամտի և մինչև ընթացիկ տարվա վերջը ենթադրվող եկամտի չափը: Եկամտի աղբյուրը դադարելու դեպքում հայտարարագիրը տրվում է դադարելու օրվանից 5-օրյա ժամկետում.

բ) հարկային մարմինների կողմից վճարողների գործունեության ստուգումների, ուսումնասիրությունների (հետազոտությունների) նյութերի, վճարողների եկամուտների մասին և Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ նախատեսված մյուս տեղեկությունների հիման վրա:

55. Ֆիզիկական անձանց վճարումներ կատարող ձեռնարկությունները, հիմնարկները, կազմակերպությունները և ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնող անձինք պարտավոր են ամեն տարի փետրվարի 1-ից ոչ ուշ իրենց գտնվելու վայրի հարկային մարմնին գրավոր տեղեկություններ ներկայացնել այդ ֆիզիկական անձանց վճարված եկամուտների (բացառությամբ սույն հրահանգի II, III և IV բաժիններում թվարկված եկամուտների գումարների), պահված հարկերի և նրանց մշտական բնակության վայրի հասցեների մասին: Վճարումներ կատարող ձեռնարկությունների, հիմնարկների, կազմակերպությունների և ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնող անձանց գտնվելու վայրի հարկային մարմինը այդ տեղեկություններն ուղարկում է ֆիզիկական անձանց մշտական բնակության վայրի հարկային մարմնին:

56. Փայամասնակցությունից, արժեթղթերից և ավանդների դիմաց ֆիզիկական անձանց եկամուտներից (դիվիդենտ, փայաբաժին, տոկոս) տարվա ընթացքում հարկը հաշվարկվում և պահվում է անմիջականորեն եկամտի վճարման վայրում` սույն հրահանգի 36 կետի «ա» ենթակետի դրույքաչափերով: Յուրաքանչյուր հաջորդ վճարման դեպքում կատարվում է հարկի վերահաշվարկ` ելնելով տվյալ վճարման վայրում ընթացիկ տարում կատարված վճարումների ընդհանուր գումարից:

Ընդ որում, հարկի գումարը փոխանցվում է բյուջե` նշված եկամուտների վճարման օրվան հաջորդող աշխատանքային օրը:

57. Սույն բաժնի դրույթներին համապատասխան է կատարվում նաև տնտեսական ընկերակցությունների փայամասնակից ֆիզիկական անձանց փայամասնակցությունից ստացված եկամուտների հարկումը:

Ընկերակցությունները հաշվետու տարվա ընթացքում հարկի կանխավճարային մուծումներ չեն կատարում:

Հաշվետու տարվան հաջորդող տարվա փետրվարի 1-ից ոչ ուշ ընկերակցությունները իրենց գտնվելու վայրի հարկային մարմնին ներկայացնում են տեղեկություններ (սույն հրահանգի հավելված 6-ում բերված ձևով)` փայամասնակիցների եկամուտների մասին: Ընկերակցության փայամասնակից ֆիզիկական անձինք ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված դեպքերում առանձին ներկայացնում են եկամուտների մասին հայտարարագիր` սույն հրահանգի հավելված 3-ում (հայտարարագիր ձև 1) կամ հավելված 7-ում (հայտարարագիր ձև 2) բերված ձևով , որի հիման վրա որոշվում են հարկման ենթակա եկամուտները:

58. Ընտանեկան ձեռնարկություն վարող համատեղ սեփականության իրավունքով անձանց հարկման ենթակա եկամուտների որոշման ժամանակ անհրաժեշտ է հաշվի առնել այն յուրահատկությունը, որ, նախ` որոշվում է ամբողջ ընտանեկան ձեռնարկության հարկման ենթակա եկամուտը, երկրորդ` համաձայն ձեռնարկության կանոնադրության այն բաշխվում է ընտանիքի անդամների (սեփականատերերի) միջև, ինչը նշվում է եկամուտների մասին հարկային մարմնին մինչև հաջորդ տարվա փետրվարի 1-ը ներկայացվող տեղեկությունների մեջ (տեղեկանքի ձևը բերված է սույն հրահանգի հավելված 6-ում):

Ընտանիքի անդամները (սեփականատերերը) ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված կարգով հարկային մարմնին առանձին ներկայացնում են եկամուտների մասին հայտարարագիր` սույն հրահանգի հավելված 3-ում բերված ձևով (հայտարարագիր ձև 1):

Ընտանեկան ձեռնարկությունը հաշվետու տարվա ընթացքում հարկի կանխավճարային մուծումներ չի կատարում:

59. Անչափահաս անձանց (մինչև 18 տարեկան հասակի) եկամուտները հայտարարագրվում են նրանց ծնողներից որևէ մեկի կողմից (վերջիններիս ընտրությամբ) և ներառվում նրանց եկամուտների կազմում:

 

Բաժին VI. Հայաստանի Հանրապետությունում մշտական բնակություն ունեցող օտարերկրյա քաղաքացիների և քաղաքացիություն չունեցող անձանց հարկման առանձնահատկությունները

 

60. Հայաստանի Հանրապետությունում մշտական բնակություն ունեցող օտարերկրյա քաղաքացիների և քաղաքացիություն չունեցող անձանց (այսուհետև` օտարերկրյա ֆիզիկական անձինք) հարկվող եկամուտը որոշվում է նույն կարգով, ինչպես և Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիների հարկվող եկամուտը:

61. Անհատական ձեռնարկությունների (ընկերությունների) եկամուտները դիտվում են որպես նրանց սեփականատերերի եկամուտներ: Ընդ որում, հարկման նպատակով անհատական ձեռնարկության (ընկերության) սեփականատեր չի համարվում օտարերկրյա այն ֆիզիկական անձը, որի սեփականությունում է գտնվում ցանկացած այնպիսի տնտեսական միավոր, որի եկամուտները նրա մշտական գտնվելու վայրի (գրանցման) երկրում ենթակա են հարկման կորպորացիայի շահույթից հարկով, կամ համանման այլ հարկով:

62. Հարկման ենթակա եկամտի կազմի մեջ չեն մտցվում այն գումարները, որոնք օտարերկրյա ֆիզիկական անձի գործատուն մասհանում է պետական սոցիալական ապահովագրության և կենսաթոշակային ու զբաղվածության ֆոնդերին:

63. Օտարերկրյա ֆիզիկական անձանց եկամուտները ենթակա են հարկման համանման եկամուտները հարկելու համար սույն հրահանգով նախատեսված դրույքաչափերով, մասնավորապես անհատական ձեռնարկությունների (ընկերությունների) սեփականատերերի եկամուտները հարկման են ենթարկվում սույն հրահանգի 36 կետում նախատեսված կարգով:

64. Հայաստանի Հանրապետությունում մշտական բնակություն ունեցող և Հայաստանի Հանրապետության, ինչպես նաև նրա տարածքից դուրս գտնվող աղբյուրներից եկամուտներ ստացող օտարերկրյա ֆիզիկական անձինք ներկայացնում են եկամուտների մասին հայտարարագիր սույն հրահանգով սահմանված կարգով` հրահանգի հավելված 7-ում բերված ձևով (հայտարարագիր ձև 2):

Փաստացի ստացված եկամուտների մասին հայտարարագիրը օտարերկրյա ֆիզիկական անձի գործունեության իրականացման կամ բնակության վայրի հարկային մարմնին ներկայացվում է մինչև հաշվետու տարվան հաջորդող տարվա մարտի 1-ը:

Ընդ որում, հայտարարագրում արտացոլվում են (սույն հրահանգով սահմանված կարգով) ինչպես գործունեության իրականացման, այնպես էլ այլ վայրերից և աղբյուրներից ստացված եկամուտները:

Օտարերկրյա ֆիզիկական անձը, որը ժամանել է Հայաստանի Հանրապետություն, ժամանելու օրվանից մեկ ամսվա ընթացքում ներկայացնում է հայտարարագիր ընթացիկ տարվա ենթադրվող եկամուտների մասին (սույն հրահանգի համաձայն հայտարարագրման ենթակա եկամուտների համար): Եթե օտարերկրյա ֆիզիկական անձը ենթադրում է հաջորդ տարում Հայաստանի Հանրապետությունում գտնվել ընդհանուր առմամբ 183 օրը գերազանցող ժամանակաշրջանի կամ ժամանակաշրջանների ընթացքում, ապա նա հայտարարագիր է ներկայացնում հաջորդ ամբողջ օրացուցային տարվա սպասվելիք եկամուտների մասին:

Անհատական ձեռնարկությունների (ընկերությունների) սեփականատերերը եկամուտների մասին հայտարարագիրը ներկայացնում են սույն հրահանգի հավելված 7-ում նշված ձևով:

Օրացուցային տարվա ընթացքում օտարերկրյա ֆիզիկական անձի գործունեությունը դադարելու և Հայաստանի Հանրապետությունից մեկնելու դեպքում փաստացի ստացված եկամուտների մասին հայտարարագիրը պետք է տրվի ամենաուշը մեկ ամիս առաջ:

65. Եկամուտների մասին հայտարարագրերի հիման վրա օտարերկրյա ֆիզիկական անձանց հարկվող եկամուտներից հարկը հաշվարկվում է Հայաստանի Հանրապետությունում վճարողի մշտական բնակության վայրի հարկային մարմնի կողմից, իսկ եթե գործունեությունն իրականացվում է այլ վայրում, ապա հարկումը կատարվում է գործունեության իրականացման վայրի հարկային մարմնի կողմից, սակայն եկամուտների չափի և վճարված հարկի գումարների մասին պարտադիր կարգով հայտնելով Հայաստանի Հանրապետությունում օտարերկրյա ֆիզիկական անձի մշտական բնակության վայրի հարկային մարմնին: Հարկի վճարման համար փաստաթուղթ է հանդիսանում հարկային մարմնի կողմից վճարողին ուղարկվող վճարման ծանուցագիրը, որն ուղարկվում է փոստով կամ հանձնվում առձեռն (ծանուցագրի ձևը կցվում է սույն հրահանգի հավելված 8-ում):

Ընդ որում, հրահանգի 64-րդ կետի 6-րդ պարբերության մեջ նշված դեպքում ծանուցագիրը դուրս է գրվում (հանձնվում է) հայտարարագիրը ստանալուց հետո 5-օրյա ժամկետում:

Ենթադրվող եկամուտների մասին հայտարարագրի հիման վրա վճարողին հաշվարկվում է հարկի կանխավճար, որը տարվա ընթացքում ենթակա է վճարման նրա հարկային պարտավորությունների 75 տոկոսի չափով: Հարկի կանխավճարների մուծման վերաբերյալ ծանուցագիրը ուղարկվում է (հանձնվում է առձեռն) հայտարարագիրը ստանալու օրվանից 10-օրյա ժամկետում: Հարկի գումարի վերահաշվարկը կատարվում է փաստացի եկամուտների մասին տվյալների հիման վրա:

Տարվա ընթացքում հարկի կանխավճարային մուծումները կատարվում են երեք հավասար մասերով` մինչև մայիսի 15-ը, մինչև օգոստոսի 15-ը և մինչև նոյեմբերի 15-ը:

Հաշվետու տարվա հարկի վերահաշվարկումից հետո լրավճարումը կատարվում է վճարման ծանուցագրի դուրս գրման (հանձնման) օրվանից մեկ ամսվա ընթացքում: Ավել վճարված հարկի գումարը վճարողի ցանկությամբ վերադարձվում է իրեն կամ հաշվանցվում առաջիկա վճարումների հաշվին:

66. Հարկման նպատակով օտարերկրյա ֆիզիկական անձանց եկամուտների պակասեցումն իրականացվում է սույն օրենքով սահմանված կարգով և չափերով: Ընդ որում, օտարերկրյա ֆիզիկական այն անձինք, ովքեր Հայաստանի Հանրապետությունում առաջին անգամ են ներկայացնում հայտարարագիր և ունեն երեխաների ու խնամառուների գծով պակասեցման իրավունք, արտոնության ստացման համար պարտավոր են ներկայացվող հայտարարագրերին կցել խնամառուների առկայությունը հաստատող համապատասխան փաստաթղթեր, որոնք պետք է վավերացված լինեն այն պետությունների իրավասու պետական մարմինների կողմից, որտեղ վճարողը մշտապես բնակվում էր մինչև Հայաստանի Հանրապետություն ժամանելը: Իսկ այն դեպքում, երբ խնամքի տակ եղած անձինք բնակվում են Հայաստանի Հանրապետությունում, փաստաթղթերը ներկայացվում են սահմանված կարգով:

67. Հարկման ենթակա չեն օտարերկրյա ֆիզիկական անձանց հետևյալ եկամուտները`

ա) օտարերկրյա պետության դիվանագիտական ներկայացուցչության ղեկավարի, ինչպես նաև դիվանագիտական անձնակազմի դիվանագիտական և հյուպատոսական աստիճան ունեցող անդամների, նրանց հետ համատեղ ապրող և Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացի չհանդիսացող ընտանիքի անդամների բոլոր եկամուտները, բացի Հայաստանի Հանրապետությունում տարբեր աղբյուրներից ստացվող և դիվանագիտական ու հյուպատոսական ծառայության հետ կապ չունեցող եկամուտներից.

բ) դիվանագիտական ներկայացուցչության վարչատեխնիկական անձնակազմի անդամների ու նրանց հետ համատեղ ապրող և Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացի չհանդիսացող կամ Հայաստանի Հանրապետությունում մշտապես չբնակվող ընտանիքի անդամների բոլոր եկամուտները, բացի Հայաստանի Հանրապետությունում տարբեր աղբյուրներից ստացվող և դիվանագիտական ու հյուպատոսական ծառայության հետ կապ չունեցող եկամուտներից.

գ) դիվանագիտական ներկայացուցչության սպասարկող անձնակազմի այն անդամների ծառայության համար ստացած բոլոր եկամուտները, ովքեր Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիներ չեն կամ մշտապես չեն բնակվում Հայաստանի Հանրապետությունում.

դ) միջազգային կազմակերպությունների աշխատակիցների եկամուտները` այդ կազմակերպությունների կանոնադրությունների դրույթներին համապատասխան:

68. Օտարերկրյա ֆիզիկական անձանց եկամուտներից հարկի գանձումը կարող է դադարեցվել կամ սահմանափակվել փոխադարձության սկզբունքով այն դեպքում, երբ համապատասխան օտարերկրյա պետությունը նույնպիսի միջոցառումներ է իրականացնում Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիների նկատմամբ, ինչը պետք է հավաստվի այդ պետության հարկային մարմինների կողմից:

 

Բաժին VII. Հայաստանի Հանրապետությունում մշտական բնակություն չունեցող անձանց եկամուտների հարկման առանձնահատկությունները

 

69. Հայաստանի Հանրապետությունում մշտական բնակություն չունեցող անձանց եկամուտները ենթակա են հարկման միայն այն դեպքում, երբ դրանք ստացվել են Հայաստանի Հանրապետությունում գտնվող աղբյուրներից:

Ընդ որում, Հայաստանի Հանրապետությունում գտնվող աղբյուրներից ստացված եկամուտներ են համարվում ձեռնարկությունների, հիմնարկների, կազմակերպությունների կողմից վճարված, կամ ՀՀ տարածքում գտնվող սեփականության օգտագործման, կամ նրա օգտագործման իրավունքը տրամադրելու հետևանքով ստացված ցանկացած եկամուտները: Մասնավորապես, այդպիսի եկամուտներին դասվում են` ձեռնարկություններում, հիմնարկներում, կազմակերպություններում ցանկացած աշխատանքի կատարումից, դերասանական կամ մարզական գործունեությունից ստացված եկամուտները, ինչպես նաև գիտության, գրականության և արվեստի ստեղծագործությունների ստեղծման, հրատարակման, կատարման կամ այլ ձևով օգտագործման, կամ օգտագործման իրավունքը տրամադրելուց ստացված եկամուտները, հայտնագործությունների, գյուտերի և արդյունաբերական նմուշների հեղինակների վարձատրությունը, լիցենզիաների գծով վճարումները, փայաբաժնի, դիվիդենտի կամ տոկոսի ձևով ստացված եկամուտները, ձեռնարկատիրական (առևտրային) գործունեությունից ստացված եկամուտները և համանման այլ եկամուտները:

70. Հրահանգի II և III բաժիններում նշված եկամուտներից հարկը պահվում է եկամտի վճարման աղբյուրի մոտ, այդ բաժիններում նշված կարգով` առանց սույն հրահանգում նշված հարկման ենթակա եկամուտների պակասեցման (առանց արտոնությունների տրամադրման):

Հայաստանի Հանրապետությունում գտնվող մյուս աղբյուրներից ստացված եկամուտներից հարկը նույն կարգով պահվում է վճարման աղբյուրի մոտ, 20 տոկոս դրույքաչափով (եթե Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերով այլ բան նախատեսված չէ) հետևյալ կարգով`

ա) հարկը պահվում է ձեռնարկության, հիմնարկի, կազմակերպության և որպես անհատ ձեռներեց գրանցված ֆիզիկական անձանց կողմից վճարվող ընդհանուր գումարից (այդ թվում` հանձնված ապրանքների դիմաց, կատարված աշխատանքների ու ծառայությունների համար և այլն):

Դրա հետ կապված, օտարերկրյա ֆիզիկական անձը կարող է դիմել (դիմումի ձևը կցվում է` հավելված 9) ձեռնարկության, հիմնարկի, կազմակերպության և որպես անհատ ձեռներեց գրանցված ֆիզիկական անձի գտնվելու վայրի հարկային մարմնին` այդ եկամուտների ստացման հետ առնչվող ծախսերի հաշվառման, հարկման ենթակա եկամտի որոշման և հարկի գումարի ճշտման նպատակով: Ընդ որում, հարկումը կատարվում է 20 տոկոս դրույքաչափով, առանց հաշվի առնելու պակասեցումները (արտոնությունները).

բ) երբ եկամուտները ձևավորվում են այլ աղբյուրներից (տոնավաճառ, շուկա և այլն), ապա ՀՀ-ում մշտական բնակություն չունեցող անձինք գործունեության իրականացման վայրի հարկային մարմնին տալիս են հայտարարություն ընդհանուր եկամուտների և կատարված ծախսերի վերաբերյալ, որի հիման վրա կատարվում է հարկի հաշվարկ (հաշվարկի ձևը կցվում է` տես հավելված 10):

Հարկման ենթակա եկամուտների որոշման համար սույն կետի «ա» և «բ» ենթակետերում նշված դեպքերում հարկային մարմինները հիմք են ընդունում եկամուտների և ծախսերի վերաբերյալ նրանց կողմից ներկայացվող համապատասխան փաստաթղթերը: Ծախսերին վերաբերվող փաստաթղթերի բացակայության դեպքում հարկման ենթակա եկամտի որոշման համար հիմք կարող են ընդունվել ձեռնարկություններին, հիմնարկներին, կազմակերպություններին և անհատ ձեռներեցներին հանձնված ապրանքների, կատարված աշխատանքների և մատուցված ծառայությունների արժեքը: Դրանց բացակայության դեպքում, հարկման ենթակա եկամտի որոշման համար, կարող են հիմք ընդունվել ապրանքների բեռնային մաքսային հայտարարագրերում (ԲՄՀ) արտացոլված տվյալները, իսկ սահմանված դեպքերում` օտարերկրյա քաղաքացու հայտարարությունը ստացված եկամուտների վերաբերյալ և այլ տվյալներ:

Այն դեպքում, երբ առևտրային գործունեության ոլորտում փաստաթղթերով չի հիմնավորվում համախառն եկամուտը, ապա այն ընդունվում է ապրանքների ձեռք բերման գնի նկատմամբ ոչ պակաս 30 տոկոս վերադիրի չափով (ղեկավարվելով ՀՀ կառավարության 1993թ. մայիսի 20-ի «Պետական գրանցում ստացած անհատ ձեռներեցների, անհատական (ընտանեկան) ձեռնարկությունների փաստաթղթերով չհաստատված ծախսերի նորմաների սահմանման մասին» թիվ 253 որոշմամբ): Իսկ եթե փաստաթղթերով հիմնավորվում է համախառն եկամուտը (հասույթը), սակայն չի հիմնավորվում ապրանքների ձեռք բերման գինը, ապա հարկման ենթակա եկամտի որոշման համար եկամտի մեկ դրամի ծախսը ընդունվում է 76,92 տոկոս:

Օրինակ 1. Օտարերկրյա պետության քաղաքացին Հայաստանի Հանրապետություն է ներկրել ապրանքներ և հանձնել առևտրական կազմակերպությանը: Այդ կազմակերպության կողմից վճարման ընդհանուր գումարից` 500000 դրամից պահվել է հարկ 20 տոկոս դրույքաչափով, որը կազմել է 100000 դրամ:

Հարկի գումարի ճշտման նպատակով հիշյալ անձը դիմել է կազմակերպության գտնվելու վայրի հարկային մարմնին, սակայն չունի ապրանքների ձեռքբերման գնի և շրջանառության ծախքերի վերաբերյալ համապատասխան փաստաթղթեր: Տվյալ դեպքում նրա եկամուտը հաշվարկվում է ելնելով իրացման գումարից` 23,08%-ով, որը կկազմի 115400 դրամ (500000x23,08%), իսկ որպես շրջանառության ծախք` եկամտի գումարի 5%-ը (որը սահմանված է ՀՀ գործող օրենսդրությամբ) կամ 5770 դրամ (115400x5:100):

Հարկի գումարը կկազմի 21926 դրամ /(115400-5770)x20:100)/: Ուստի ենթակա է վերադարձման 78074 դրամ (100000-21926):

Օրինակ 2. Իրանի Իսլամական հանրապետության քաղաքացին Հայաստանի Հանրապետություն է ներկրել ապրանքներ և վաճառել տոնավաճառում, որոնց ձեռք բերման և իրացման գնի վերաբերյալ չունի համապատասխան փաստաթղթեր: Քաղաքացու հայտարարությամբ իրացման գինը կազմել է 450000 դրամ, իսկ ապրանքների բեռնային մաքսային հայտարարագրում արտացոլվել է 480000 դրամ:

Տվյալ դեպքում քաղաքացու եկամուտը որոշվում է ելնելով ապրանքների բեռնային մաքսային հայտարարագրում նշված արժեքից 23,08 տոկոսով, որը կկազմի 110784 դրամ (480000x23,08:100): Շրջանառության ծախք է ընդունվում եկամտի գումարի 5 %-ը (այնքանով, որ փաստաթղթերով հիմնավորված չեն նաև այդ ծախսերը) կամ 5539 դրամ (110784x5:100): Հարկի գումարը կկազմի 21049 դրամ / (110784-5539)x20:100/: 71. Ձեռնարկությունները, հիմնարկները, կազմակերպությունները և ձեռնարկատիրական գործունեության իրականացման համար Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով գրանցված ֆիզիկական անձինք ՀՀ-ում մշտական բնակություն չունեցող անձանց վճարած եկամուտների և պահված հարկերի գումարների մասին մինչև վճարմանը հաջորդող ամսվա 15-ը հայտնում են իրենց գտնվելու վայրի հարկային մարմնին` սույն հրահանգի հավելված 6-ում բերված ձևով:

72. Այն դեպքում, երբ Հայաստանի Հանրապետության և Հայաստանի Հանրապետությունում մշտական բնակություն չունեցող անձանց երկրի միջև առկա են համապատասխան հարկային համաձայնագրեր (միջազգային պայմանագրեր), որոնցում նշված են հարկման ենթակա եկամուտների պակասեցումների, ինչպես նաև հարկի վճարումներից լրիվ կամ մասնակի ազատվելու իրավունք, ապա կիրառվում է հետևյալ կարգը`

ա) եթե ՀՀ-ում մշտական բնակություն չունեցող անձինք ունեն ՀՀ-ում գտնվող աղբյուրներից ստացված հարկման ենթակա եկամուտներից պակասեցումներ կատարելու իրավունք, ապա կարող են հարկը պահող ձեռնարկության, հիմնարկի, կազմակերպության գտնվելու վայրի (իսկ այլ աղբյուրներից եկամուտների ստացման դեպքում` գործունեության իրականացման վայրի) հարկային մարմնին ներկայացնել դիմում սույն հրահանգի հավելված 11-ում բերված ձևով: Դիմումը պետք է լրացված լինի երեք օրինակից և վավերացված դիմողի մշտական բնակության վայրի իրավասու հարկային մարմնի կողմից: Դիմումի երկու օրինակը ներկայացվում է ՀՀ հարկային մարմնին:

Հարկային մարմինը` ստուգելով դիմումում նշվածի համապատասխանությունը տվյալ երկրի հետ ունեցած համաձայնագրի դրույթներին, երկու օրինակի վրա կատարում է գրառում, օրինակներից մեկը վերադարձնում դիմողին և սահմանված կարգով բյուջեից վերադարձնում դիմումում նշված գումարը: Դիմումը պետք է տրված լինի հարկի պահման օրվանից մինչև մեկ տարին լրանալը: Այն դիմումները, որոնք ներկայացվում են այդ ժամկետն անցնելուց հետո, քննարկման չեն ընդունվում.

բ) եթե Հայաստանի Հանրապետությունում մշտական բնակություն չունեցող անձինք ունեն ՀՀ-ում հարկի վճարումից լրիվ կամ մասնակիորեն ազատվելու իրավունք, ապա կարող են այդ մասին հարկային մարմնին ներկայացնել դիմում երեք օրինակից սույն հրահանգի հավելված 11-ում բերված ձևով: Դիմումի երկու օրինակը ներկայացվում է ՀՀ-ում եկամուտների վճարման վայրի հարկային մարմնին: Հարկային մարմինը, ստուգելով դիմումում նշվածի համապատասխանությունը նշված երկրի հետ ունեցած համաձայնագրի դրույթներին, երկու օրինակի վրա կատարում է գրառում և դրանք վերադարձնում դիմողին: Այդ օրինակներից մեկը դիմողը ներկայացնում է ՀՀ-ում (սույն հրահանգի II և III բաժիններում նշված) եկամուտներ վճարող ձեռնարկությանը, հիմնարկին, կազմակերպությանը: Դրա հիման վրա կատարվում է վճարողի լրիվ կամ մասնակի ազատումը ՀՀ-ում հարկի պահումից:

 

Բաժին VIII. Ֆիզիկական անձանց տարեկան եկամուտների հայտարարագրումը

 

73. Սույն հրահանգում նշված դեպքերում և կարգով հարկ վճարող ֆիզիկական անձինք պարտավոր են ներկայացնել իրենց տարեկան եկամուտների և դրանց հետ կապված ծախսերի մասին հայտարարագիր (այսուհետև` հայտարարագիր):

Եկամուտների մասին տարեկան հայտարարագրի ձևը և հայտարարագրման կարգը սահմանում է Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը:

74. Հայտարարագիր կարող է չներկայացվել հետևյալ դեպքերում`

ա) երբ ֆիզիկական անձանց եկամուտները ստացվում են միայն հիմնական աշխատանքի վայրից.

բ) երբ ֆիզիկական անձինք հեղինակային վարձատրություն են ստանում միայն սույն հրահանգի 40 կետում նշված պայմաններով.

գ) երբ ֆիզիկական անձինք եկամուտներ են ստանում դիվիդենտների, փայաբաժինների, տոկոսների տեսքով` միայն սույն հրահանգի 52 կետում նշված պայմաններում.

դ) երբ ֆիզիկական անձինք եկամուտներ են ստանում միայն հեղինակային վարձատրությունների ձևով (սույն հրահանգի 40 կետում նշված պայմաններով), դիվիդենտների, փայաբաժինների, տոկոսների տեսքով (սույն հրահանգի 52 կետում նշված պայմաններով) և հիմնական աշխատանքի վայրից:

75. Հայտարարագիր ներկայացնելուց չեն ազատվում այն ֆիզիկական անձինք, ովքեր իրականացնում են ձեռնարկատիրական գործունեություն (անհատ ձեռներեցներ, անհատական (ընտանեկան) ձեռնարկությունների սեփականատերեր, տնտեսական ընկերակցությունների փայամասնակիցներ), և այն անձինք, ովքեր եկամուտներ են ստանում գույքը վարձակալության տալուց, վիճակախաղի դրամական շահումներից, որոնց հարկային պարտականությունների ճշտությունն անմիջապես վերահսկվում է հարկային մարմնի կողմից:

Հայտարարագիր չներկայացնելը հարկ վճարողներին չի ազատում սույն հրահանգին և Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրական այլ ակտերին համապատասխանող հարկային պարտավորությունները կատարելուց:

Այն դեպքում, երբ սույն հրահանգի 74 կետի «բ», «գ», «դ» ենթակետերով սահմանված կարգով ֆիզիկական անձանց կողմից հայտարարագիր չի ներկայացվում, սակայն այդպիսի եկամուտներ են ստացվում մի քանի աղբյուրներից, ապա նրանք պարտավոր են ինքնուրույնաբար կատարել հաշվարկներ և պարզել իրենց տարեկան հարկային պարտավորության գումարը: Լրացուցիչ վճարման ենթակա հարկի գումարի առաջացման դեպքում վերջիններիս կողմից այն բյուջե է մուծվում մինչև հաջորդ տարվա մայիսի 1-ը:

Ցանկության դեպքում նշված ֆիզիկական անձինք կարող են իրենց մշտական բնակության վայրի հարկային մարմնին ներկայացնել նաև հայտարարագիր:

76. Թեև սույն հրահանգի IV և V բաժիններում թվարկված ֆիզիկական անձինք իրենց ստացած եկամուտների և կատարած ծախսերի մասին ներկայացնում են հայտարարագիր հավելված 3-ում բերված ձևով, սակայն նրանց հարկումը իրականացվելու է ըստ այդ բաժինների գծով ստացված եկամուտների ընդհանուր գումարից: Եկամուտների միացումը (կոնսոլիդացիան) կատարվելու է միայն ըստ առանձին բաժինների:

Օրինակ. ֆիզիկական անձը, որն ամբողջ տարին ունեցել է հիմնական աշխատանքի վայր (աշխատանքային պայմանագրով կատարել է աշխատանքներ) տարվա ընթացքում տարբեր աղբյուրներից ստացել է նաև`

- հեղինակային վարձատրություն երեք տարբեր հրատարակչություններից` համապատասխանաբար 40000 դրամ, 30000 դրամ և 60000 դրամ և վճարման աղբյուրի մոտ պահվել է 4800 դրամ, 3600 դրամ և 7920 դրամ հարկ.

- փայամասնակցությունից եկամուտ, գումարով 70000 դրամ, որից վճարման աղբյուրի մոտ պահվել է հարկ, գումարով 9720 դրամ.

- եկամուտ ավանդի դիմաց (տոկոսի ձևով), գումարով 30000 դրամ, որից վճարման աղբյուրի մոտ պահվել է հարկ, գումարով 3600 դրամ.

- վիճակախաղի տոմսերի դրամական շահում, գումարով 10000 դրամ.

- գույքը վարձակալության տալուց եկամուտ, գումարով 12000 դրամ:

Ամսական նվազագույն աշխատավարձի չափը պայմանական 400 դրամ է:

Հայտարարագրում ֆիզիկական անձը ցույց է տվել նաև կատարված ծախսերը, որոնք հիմնավորված են փաստաթղթերով`

ա) ստեղծագործությունների հետ կապված` 2000 դրամ.

բ) գույքը վարձակալության տալու հետ կապված` 2000 դրամ:

Այսպիսով, վերջնական հաշվարկի հիման վրա հարկի գումարը որոշվում է հետևյալ կարգով`

ա) հեղինակային վարձատրությունների գծով.

-որոշվում է տարվա ընթացքում վճարված հեղինակային վարձատրությունների ընդհանուր գումարը` 130000 դրամ (40000+30000+60000).

-վարձատրության ընդհանուր գումարից (130000 դրամ) հանվում է ստեղծագործությունների ստեղծման հետ կապված փաստաթղթերով հիմնավորված ծախսերը`10000 դրամ:

Տվյալ դեպքում հարկվող եկամուտը կկազմի 120000 դրամ (130000-10000):

Սույն հրահանգի 36 կետի «ա» ենթակետի դրույքաչափերով հարկի գումարը կկազմի 20400 դրամ (14400+24000x25:100):

Հաշվի առնելով հրատարակչությունում վարձատրությունների վճարման ժամանակ պահված հարկի ընդհանուր գումարը` 16320 դրամ (4800+3600+7920), լրավճարման ենթակա հարկի գումարը կկազմի 4080 դրամ (20400-16320).

բ) ձեռնարկատիրական և այլ գործունեության գծով.

-որոշվում է տարվա ընթացքում վճարված և ստացված եկամուտների ընդհանուր գումարը` 122000 դրամ (70000 + 30000 + 10000 +12000).

-եկամտի ընդհանուր գումարից (122000 դրամ) հանվում է այդ եկամուտների ստացման հետ կապված ծախսերը` 2000 դրամ, որոնք հաստատված են փաստաթղթերով.

Որոշվում է հարկվող եկամտի ընդհանուր գումարը, որը կազմում է 120000 դրամ (122000-2000):

Սույն հրահանգի 36 կետի «ա» ենթակետի դրույքաչափերով հարկի գումարը կկազմի 20400 դրամ (14400+24000x25:100):

Հաշվի առնելով այդ եկամուտների վճարման ժամանակ պահված հարկի գումարները` 13320 դրամ (9720+3600), լրավճարման ենթակա հարկի գումարը կկազմի 7080 դրամ (20400-13320):

 

Բաժին IX. Կրկնակի հարկումից խուսափումը և միջազգային պայմանագրերի կիրառումը

 

77. Հայաստանի Հանրապետությունում հարկ վճարողների` Հայաստանի Հանրապետությունից դուրս ստացված եկամտի գումարները մտցվում են Հայաստանի Հանրապետությունում հարկման ենթակա եկամտի ընդհանուր գումարի մեջ և հաշվի են առնվում հարկի չափը որոշելիս:

Հայաստանի Հանրապետությունում գանձվող հարկը նվազեցվում է հարկի այն գումարի չափով, որը Հայաստանի Հանրապետության վճարողներից գանձվել է օտարերկրյա պետություններում դրանց օրենսդրությանը համապատասխան: Ընդ որում, նվազեցվող գումարի չափը (հաշվանցումը) չի կարող գերազանցել օտարերկրյա պետություններում ստացված եկամտից Հայաստանի Հանրապետությունում վճարման ենթակա հարկի գումարներին:

Հաշվանցումը կարող է կատարվել միայն այն դեպքում, եթե քաղաքացին ներկայացնում է օտարերկրյա պետությունների համապատասխան հարկային մարմնի կողմից վավերացված եզրակացությունը:

Օրինակ 1. Հայաստանի Հանրապետությունում մշտական բնակություն և հիմնական աշխատանքի վայր ունեցող քաղաքացին ԱՄՆ-ում դասախոսություն կարդալու համար ստացել է վարձատրություն 5000 ԱՄՆ դոլարով, որը ՀՀ կենտրոնական բանկի սահմանած արժութային կուրսով կազմում է 2000000 դրամ (1 ԱՄՆ դոլարը պայմանական 400 դրամ), որից ԱՄՆ-ում պահվել է հարկ գումարով 1200 դոլար, որը համարժեք է 480000 դրամի:

ա) սույն հրահանգի 36 կետի «ա» ենթակետով սահմանված դրույքաչափերով (ամսական նվազագույն աշխատավարձը 400 դրամ) 2000000 դրամից հարկը կազմում է 580800 դրամ.

բ) ԱՄՆ-ում վճարված հարկի հաշվանցումից հետո հարկի վերջնական գումարը կազմում է 100800 դրամ (580800-480000):

Օրինակ 2. Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացին հաշվետու տարում ՀՀ-ում գտնվող աղբյուրներից ստացել է հեղինակային վարձատրություն, գումարով 100000 դրամ: Այս դեպքում սույն հրահանգի 36 կետի «ա» ենթակետով սահմանված դրույքաչափերով տարվա ընթացքում վճարման աղբյուրի մոտ նրանից պահվել է հարկ, գումարով 15400 դրամ (ամսական նվազագույն աշխատավարձը 400 դրամ): Նույն տարում նա Հնդկաստանից ստացել է հեղինակային վարձատրություն 500 ԱՄՆ դոլարի չափով կամ 200000 դրամ (1 ԱՄՆ դոլարը պայմանական`400 դրամ): Հնդկաստանում եկամտի վճարման ժամանակ պահվել է հարկ 25 տոկոս դրույքաչափով, գումարով 125 ԱՄՆ դոլար կամ 50000 դրամ: Հայաստանի Հանրապետությունում հարկման նպատակով քաղաքացին պարտավոր է հայտարարագրել հեղինակային վարձատրության ընդհանուր գումարը, որը ստացվել է ինչպես ՀՀ-ում, այնպես էլ Հնդկաստանում գտնվող աղբյուրներից:

Հնդկաստանում հարկի վճարման փաստը հավաստող փաստաթուղթը իրեն մշտական բնակության վայրի հարկային մարմնին ներկայացնելու դեպքում, ՀՀ-ում վճարման ենթակա հարկի գումարի հաշվարկը կատարվում է հետևյալ կարգով.

Հեղինակային վարձատրության գծով քաղաքացու ընդհանուր եկամուտը կազմել է 300000 դրամ (100000 դրամ ՀՀ-ում և 200000 դրամ Հնդկաստանում):

Ընդհանուր եկամտից հաշվարկվող հարկի գումարը սույն հրահանգի 36 կետի «ա» ենթակետի դրույքաչափերով կազմում է 70800 դրամ: Կրկնակի հարկումից խուսափելու նպատակով որոշվում է Հնդկաստանում վճարված եկամտից հարկի չափը, որը կարող է հաշվանցվել ՀՀ-ում հարկային պարտավորությունների որոշման ժամանակ: Դրա համար Հնդկաստանում ստացված եկամտի (200000 դրամ) նկատմամբ կիրառվում է սույն հրահանգի 36 կետի «ա» ենթակետի դրույքաչափերը: Հարկի գումարը կկազմի 40800 դրամ:

Այսպիսով, հաշվանցման գումարը չի կարող գերազանցել 40800 դրամից: ՀՀ-ում վճարման ենթակա հարկի վերջնական գումարը որոշվում է որպես քաղաքացու ընդհանուր եկամտից ՀՀ-ում հաշվարկված հարկի գումարի, ՀՀ-ում հեղինակային վարձատրության վճարման ժամանակ պահված հարկի գումարի և կրկնակի հարկումից խուսափելու նպատակով հաշվանցման ենթակա հարկի միջև տարբերությունը կամ 14600 դրամ (70800 դրամ-15400 դրամ-40800 դրամ):

78. Եթե Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերով (համաձայնագրերով) սահմանված են այլ կանոններ, քան պարունակվում են սույն հրահանգում, ապա կիրառվում են միջազգային պայմանագրերով (համաձայնագրերով) սահմանված կանոնները:

Նշված կանոնները գործում են Հայաստանի Հանրապետության Գերագույն խորհրդի կողմից վերոհիշյալ պայմանագրերը վավերացնելուց հետո:

 

Բաժին X. Հարկ վճարողների, ձեռնարկությունների, հիմնարկների և կազմակերպությունների պարտականությունները

 

79. Ֆիզիկական անձինք, որոնց եկամուտները ենթակա են հարկման եկամուտների և ծախսերի մասին հայտարարագրի հիման վրա, պարտավոր են.

ա) տանել օրացուցային տարում իրենց կողմից ստացված եկամուտների և այդ եկամուտների ստացման հետ կապված ծախսերի հաշվառում:

Ձեռնարկատիրական գործունեությամբ չզբաղվող ֆիզիկական անձինք եկամուտների և ծախսերի հաշվառումը վարում են իրենց կողմից ընտրված ձևով (ապահովելով բոլոր գործառնությունների հետ կապված փաստաթղթերը):

Ձեռնարկատիրական գործունեությունից (բացառությամբ մանրածախ առևտրի և հասարակական սննդի ոլորտի) եկամուտներ ստացող ֆիզիկական անձինք պարտավոր են վարել եկամուտների և ծախսերի հաշվառման գիրք հետևյալ ձևով.

 

--------------------------------------------------------------------------

Հաշվառ-   Պատ-     Պատ-        Իրացված   Իրացված   Հասույթի     Զուտ

ման ժա-   րաստված  րաստված     արտա-     արտա-     կամ եկամտի   եկամուտը

մանակա    արտա-    արտա-       դրանքնե-  դրանքնե-  գումարը      (հարկման

շրջանը    դրանք-   դրանքնե-    րի (մա-   րի (մա-   (դրամ,       ենթակա

(օր,      ների(մա- րի(մատուց-  տուցված   տուցված   լումա)       եկամուտը`

շաբաթ,    տուցված  ված ծա-     ծառա-     ծառա-                  

ամիս,     ծառայու- ռայու-      յություն- յություն-              հասույթ

տարի)     թյուն-   թյունների)  ների)     ների)                  հանած

          ների)    վրա         քանակը    միջին գինը             ծախսեր)

          քանակը   կատարված              (դրամ,                 (դրամ,

                   ծախսերը               լումա)                 լումա)

-------------------------------------------------------------------------

 1         2        3            4        5           6           7

-------------------------------------------------------------------------

-------------------------------------------------------------------------

Ընդամենը տարվա համար

-------------------------------------------------------------------------

Մանրածախ առևտրի և հասարակական սննդի ոլորտում ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնող անհատ ձեռներեցի եկամուտների և ծախսերի հաշվառումը իրականացվում է ՀՀ ֆինանսների նախարարության 1994թ. մարտի 31-ի թիվ 08003 և ՀՀ հարկային պետական տեսչության 1994թ. ապրիլի 11-ի թիվ 1052/3-2զ համատեղ նամակով սահմանված կարգով` վարելով մուտքի և ելքի գլխավոր գիրք:

Ֆիզիկական անձինք, ովքեր զբաղվում են ձեռնարկատիրական գործունեությամբ սոցիալ-կուլտուրական ոլորտում, պարտավոր են գրքում լրացուցիչ արտացոլել հաճախորդների, բուժվող հիվանդների, սովորողների ազգանուններն ու բնակության վայրը:

Տետրերի, բլոկնոտների և այլնի ձևով գրքերը ձեռք են բերվում ֆիզիկական անձանց կողմից:

Հարկային մարմինները պարտավոր են համարակալել, ժապավենել և կնիքով վավերացնել գրքերը:

Եկամուտների և ծախսերի հաշվառման գրքերի վարման ճշտությունը ստուգվում է հարկային մարմինների կողմից` հայտարարագրի մեջ արտացոլված եկամուտների և ծախսերի ճշտության ստուգման, ինչպես նաև նրանց գործունեության հետազոտություններ (ուսումնասիրություններ) անցկացնելու ժամանակ:

Հարկման ենթակա եկամտի հաշվարկման ժամանակ հաշվի չեն առնվում, և հետևաբար, եկամուտների և ծախսերի հաշվառման գրքում չեն արտացոլվում հետևյալ ծախսերը`

- հարկատուի և նրա ընտանիքի անձնական կարիքների վրա (բնակարանի վարձման, պահպանման և նորոգման) և դրանց հավասարեցված այլ ծախսեր, որոնք կապված չեն եկամտի ստացման հետ.

- հարկերի, բացի ավելացված արժեքի հարկից և ակցիզային հարկից, գանձույթների, ապահովագրության վճարումների գումարները և տուգանքները:

Շինությունները, բնակարանները և մյուս շարժական ու անշարժ գույքը վարձակալության տված ֆիզիկական անձինք պարտավոր են հաշվի առնել վերը նշված գույքի ինչպես դրամական, այնպես էլ բնամթերային ձևով ստացված վարձակալական վճարի չափը:

Վարձակալությամբ տրված գույքից, որոնք գտնվում են մեկ կամ մի քանի անձանց սեփականության կամ տնօրինության տակ, ստացված եկամուտները հաշվի են առնվում այն անձանց մոտ, ում սեփականության կամ տնօրինման տակ գտնվում է տվյալ գույքը:

Մեկուսացված շինությունները վարձակալության տալու դեպքում, ծախսերի կազմում հաշվի են առնվում նաև ջեռուցման և լուսավորության ծախսերը:

Գիտության, գրականության և արվեստի ստեղծագործությունների ստեղծման, հրատարակման կամ այլ օգտագործման, ինչպես նաև հայտնագոծությունների, գյուտերի և արդյունաբերական նմուշների համար վարձատրություններ ստացող ֆիզիկական անձինք տանում են հաշվառում ընթացիկ տարում ստացված եկամուտների և վճարման աղբյուրի մոտ պահված հարկերի վերաբերյալ, ինչպես նաև հաշվի են առնվում ծախսերը` կապված այս կամ այն կոնկրետ ստեղծագործության հետ: Հաշվառումը տարվում է ցույց տալով վարձատրության վճարման կոնկրետ վայրը և ամսաթիվը:

Եկամուտների և ծախսերի հաշվառման վերաբերյալ տարվա ամփոփ տվյալները,

որոնք կապված են եկամուտների ստացման հետ, ինչպես նաև այդ եկամուտներից պահված հարկերի գումարները հիմք են ընդունվում ֆիզիկական անձանց կողմից եկամուտների մասին հայտարարագիրը լրացնելու համար.

բ) օրենսդրությամբ սահմանված դեպքերում և կարգով հարկային մարմիններին ներկայացնել եկամուտների և ծախսերի մասին հայտարարագիր և այլ փաստաթղթեր ու տվյալներ, որոնք հավաստում են հայտարարագրում և այլ հաշվարկներում նշված տվյալների իսկությունը.

գ) ձեռնարկություններին, հիմնարկներին, կազմակերպություններին և հարկային մարմիններին ներկայացնել փաստաթղթեր, որոնք հավաստում են հարկման ենթակա եկամուտների պակասեցման իրավունքը, ինչպես նաև ՀՀ օրենսդրությամբ նախատեսված այլ փաստաթղթեր և տվյալներ:

Այն դեպքում, երբ հարկ վճարողները չունեն հիմնական աշխատանքի վայր, ապա սույն հրահանգի 6, 8, 9 և 11 կետերով նախատեսված հարկման ենթակա եկամտի պակասեցումները (արտոնությունները) կարող են կիրառվել վճարողի ցանկությամբ և նրա դիմումի համաձայն (դիմումի ձևը բերված է սույն հրահանգի հավելված 12-ում) հարկային մարմինների կողմից:

դ) ժամանակին և ամբողջությամբ բյուջե վճարել հարկվող եկամուտներից հաշվարկված հարկերը, որոնք բխում են հայտարարագրից: Հայտարարագիր չներկայացնելու դեպքում հարկի հաշվարկումը կատարվում է ինքնուրույնաբար.

ե) թույլատրել հարկային մարմինների պաշտոնատար անձանց մուտքը շինություններ և այլ տեղեր, որոնք օգտագործվում են եկամուտներ ստանալու համար:

80. Ձեռնարկությունները, հիմնարկները, կազմակերպությունները պարտավոր են`

ա) ապահովել հարկի ժամանակին ու ճիշտ հաշվարկումն ու փոխանցումը բյուջե.

բ) ֆիզիկական անձանց վճարված եկամուտների և պահված հարկերի մասին տեղեկություններ ներկայացնել հարկային մարմիններին (բացառությամբ սույն հրահանգի II և III բաժիններում թվարկված անձանց եկամուտների և հարկերի)` սույն հրահանգի N 6 հավելվածում բերված ձևով:

81. Պայմանագրերի կամ այլ գործարքների կնքման ժամանակ արգելվում է նրանցում ներառել այնպիսի հարկային պայմանավորվածություն, համաձայն որի եկամուտ վճարող ձեռնարկությունը իր վրա է վերցնում քաղաքացիների հարկային պարտավորությունների հետ կապված ծախսերը:

 

Բաժին XI. Հարկային մարմինների պարտականությունները

 

82. Հարկային մարմինները պարտավոր են ձեռնարկություններում, հիմնարկներում, կազմակերպություններում, անկախ նրանց կազմակերպական-իրավական տեսակից, անցկացնել հարկի պահման, պակասեցումների (արտոնությունների) կիրառման, պահված հարկի գումարների ժամանակին և լրիվ բյուջե փոխանցման ճշտության ստուգումներ: Հարկերի հաշվարկման ճշտությունը պետք է ստուգվի ընտրանքային կարգով աշխատողների անձնական հաշիվների, աշխատավարձի վճարման տեղեկագրերի, եկամտի վճարման այլ փաստաթղթերի հիման վրա: Ընդ որում, էական սխալներ հայտնաբերելու դեպքում ստուգման են ենթարկվում բոլոր անձնական հաշիվները և այլ փաստաթղթերը:

83. Հարկերի պահման գծով ստուգման ենթակա ձեռնարկությունների, հիմնարկների, կազմակերպությունների ցանկը, ստուգման կոնկրետ ժամկետների նշումով, հաստատվում է հարկային մարմնի ղեկավարի կողմից:

84. Հարկի ժամանակին և լրիվ փոխանցումների հետ կապված ստուգումների ժամանակ հարկային մարմինների աշխատողները պարտավոր են`

- ձեռնարկությունների, հիմնարկների և կազմակերպությունների հաշվարկած հարկի գումարների մասին հաշվապահական հաշվառման գրանցումները («Հաշվարկներ բյուջեի հետ» հաշվի համապատասխան ենթահաշիվը) համեմատել աշխատավարձի տեղեկագրերով և այլ փաստաթղթերով պահված հարկի ընդհանուր գումարի հետ: Ստուգման ժամանակ բոլոր փաստաթղթերի ներկայացրած լինելը պարզաբանելու համար անհրաժեշտ է այդ փաստաթղթերով հաշվարկված հարկի գումարը համեմատել հաշվապահական հաշվառման (մՀաշվարկներ անձնակազմի հետ` աշխատավարձի վճարումների գծով», մՀաշվարկներ անձնակազմի հետ` այլ գործառնությունների գծով», «Հաշվարկներ հաշվետու անձանց հետ» և «Դրամարկղ») հաշիվների տվյալների հետ, աշխատավարձի տեղեկագրերում ընտրանքային կարգով հաշվարկել վճարված աշխատավարձից պահված հարկի ամփոփ գումարի ճշտությունը.

- ձեռնարկությունների, հիմնարկների և կազմակերպությունների հաշվապահության գործերում արտացոլված բյուջե մուտք եղած հարկի գումարի տվյալները համեմատել վճարման հանձնարարագրերի պատճենների օրինակների հետ` բանկի հիմնարկի նշումով այն մասին, որ հանձնարարագիրը ընդունվել է կատարման, ինչպես նաև բյուջե հարկի գումարի փոխանցման մասին հաշվապահական հաշվառման տվյալների հետ.

- բյուջե մուտք եղած հարկի գումարների մուտքերի և ձեռնարկությունների, հիմնարկների, կազմակերպությունների հաշվապահական հաշվառման գրանցումների մեջ տարբերություններ հայտնաբերելու դեպքում, բանկում կատարել հարկի փոխանցման վերաբերյալ վճարման հանձնարարագրերի տվյալների ստուգում:

85. Ստուգման արդյունքների վերաբերյալ կազմվում է ակտ սույն հրահանգի հավելված 13-ում բերված օրինակելի ձևով:

Հարկի չփոխանցված գումարները հաշվարկված տույժերի հետ միասին ձեռնարկություններից, հիմնարկներից, կազմակերպություններից գանձվում է անվիճելի կարգով:

86. Հարկի հաշվարկման և բյուջե վճարման նկատմամբ հսկողություն իրականացնելու ժամանակ հարկային մարմինները պարտավոր են ղեկավարվել «Հայաստանի Հանրապետությունում հարկերի և տուրքերի մասին» ՀՀ օրենքի, «Հայաստանի Հանրապետության տարածքում գործող ձեռնարկություններում, հիմնարկներում, կազմակերպություններում ստուգումների կազմակերպման և անցկացման մասին»  ՀՀ Նախագահի 1994թ. օգոստոսի 1-ի հրամանագրի և ՀՀ օրենսդրական այլ ակտերի, ինչպես նաև սույն հրահանգի համապատասխան դրույթներով:

87. Հարկային մարմինների կողմից ֆիզիկական անձանց հարկային պարտավորությունների նկատմամբ հսկողությունը իրականացվում է`

ա) սահմանված ժամկետներում հարկային մարմիններին ներկայացվող եկամուտների և ծախսերի մասին հայտարարագրերի, նրանցում նշված տվյալների հավաստիությունը հաստատող մյուս փաստաթղթերի և տեղեկությունների, ինչպես նաև եկամուտների ու ծախսերի հաշվառման, մուտքի և ելքի գլխավոր գրքի տվյալների հիման վրա.

բ) ձեռնարկությունների, հիմնարկների և կազմակերպությունների կողմից ֆիզիկական անձանց վճարված գումարների վերաբերյալ տեղեկությունների հիման վրա.

գ) ֆիզիկական անձանց գործունեության ուսումնասիրությունների (հետազոտությունների) նյութերի և վճարողների եկամուտների մասին եղած մյուս տեղեկությունների հիման վրա:

Այն դեպքերում, երբ ֆիզիկական անձը հրաժարվում է թույլատրել կատարելու իր գործունեության ստուգում, ուսումնասիրություն (հետազոտություն) հարկային մարմնի պաշտոնատար անձինք իրավունք ունեն այդպիսի անձանց հարկման ենթակա եկամուտը որոշել նրանց եկամուտների ստացման մասին վկայող փաստաթղթերի հիման վրա, և հաշվի առնել նմանատիպ գործունեությամբ զբաղվող այլ անձանց հարկման տվյալները:

88. Հարկային մարմինների պաշտոնատար անձինք պարտավոր են հսկել ֆիզիկական անձանց կողմից եկամուտների մասին հայտարարագրերի ժամանակին ներկայացումը և կատարել մանրակրկիտ ստուգում հարկային մարմիններում ունեցած նյութերի, եկամուտների և պահված հարկերի, ինչպես նաև ձեռնարկություններից, հիմնարկներից և կազմակերպություններից ստացված տեղեկությունների հիման վրա:

Ֆիզիկական անձանց հարկման ենթակա եկամուտների ստուգումը, ուսումնասիրությունը (հետազոտությունը) հարկային մարմինների աշխատողները կատարում են տարվա ընթացքում ոչ պակաս երկու անգամ, իրենց ղեկավարի կողմից սահմանված ժամկետներում:

Հարկային մարմինները պարտավոր են կատարել ֆիզիկական անձանց գործունեության ուսումնասիրություն, որոնց վերաբերյալ կան ձեռնարկություններում, հիմնարկներում և կազմակերպություններում աշխատելու հետ չկապված եկամուտների ստացման տեղեկություններ:

Հարկման ենթակա եկամուտներ ստացող ֆիզիկական անձանց հայտնաբերման նպատակով հարկային մարմինները ստուգումներ են իրականացնում նաև նրանց կողմից պատրաստված ապրանքների կամ մատուցված ծառայությունների իրացման վայրերում:

89. Հարկային մարմինները, ֆիզիկական անձանց գործունեության ուսումնասիրության ժամանակ, պարզում են աշխատանքի պայմանները, հումքի պաշարները և պատրաստի արտադրանքի վաճառքը, ծառայությունների և ապրանքների պահանջարկը, բացահայտում են արտադրված ապրանքների և մատուցված ծառայությունների քանակը, ապրանքների վաճառքի գինը կամ ծառայությունների համար վճարների չափը, պատրաստի ապրանքների առկայությունը, հումքի (նյութերի) արժեքը և գործունեության հետ կապված մյուս ծախսերը:

Այդ դեպքում, որպես հսկիչ տվյալներ, օգտագործվում են նաև`

ա) համապատասխան ձեռնարկությունների հումքի և նյութերի ծախսերի նորմաների տեղեկությունները.

բ) ապրանքների գների, աշխատանքների և ծառայությունների արժեքի և այլնի մասին պատվիրատուների, մյուս ֆիզիկական անձանց տեղեկությունները.

գ) նախորդ ստուգումների նյութերը.

դ) ապրանքների (գույքի) ձեռքբերման համար ֆիզիկական անձանց վճարված գումարների մասին ձեռնարկությունների, հիմնարկների և կազմակերպությունների տվյալները:

Հարկային մարմինները պետք է վճարողի տվյալները համեմատեն ստուգման տվյալների հետ, և էական տարբերությունների դեպքում պարզեն դրա պատճառները:

Աշխատանքային օրվա տևողության և աշխատանքի ծանրաբեռնվածության մասին վճարողի հայտարարությունը պարտադիր ստուգվում է օրվա տարբեր ժամերին ֆիզիկական անձի գործունեության վայրը մշտապես հաճախելու, պատրաստի ապրանքների և պատվերների առկայությունը վեր հանելու ճանապարհով:

ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված կարգով լրացուցիչ ստուգումներ, ուսումնասիրություններ (հետազոտություններ) կատարվում են նաև տվյալ գործունեությամբ զբաղվողի ընտանիքի անդամների մասնակցության բացահայտման, ինչպես նաև արտադրանքի վաճառքի գնի կամ աշխատանքի վարձատրության որոշման համար, իսկ աշխատանքից հետո ազատ ժամանակ գործունեությամբ զբաղվողների համար` ձեռնարկությունում զբաղվածության տևողությունը որոշելու համար:

90. Եթե վճարողի գործունեության ուսումնասիրության ժամանակ հաստատվում է, որ եկամուտների և ծախսերի հաշվառման մուտքի և ելքի գլխավոր գիրքը սխալ է վարվում կամ նրանում հաշվի չեն առնված հարկման ենթակա բոլոր եկամուտները և դրանց հետ կապված ծախսերը, ապա հարկային մարմինը պարտավոր է պահանջել հարկատուից համապատասխան փոփոխություններ մտցնել այդ գրքում: Նշված պահանջների չկատարման դեպքում եկամուտների և ծախսերի հաշվառման գրքում (մուտքի և ելքի գլխավոր գրքում) ցույց տրված տվյալները չեն ընդունվում, իսկ հարկերի գանձումը կատարվում է ուսումնասիրությունների (հետազոտությունների) արդյունքների հիման վրա:

91. Ֆիզիկական անձանց գործունեության ստուգումների արդյունքների հիման վրա տեղում կազմվում է ակտ սույն հրահանգի հավելված 14-ում բերված ձևով: Իսկ ուսումնասիրություն (հետազոտություն) կատարելու դեպքում կազմվում է համապատասխան արձանագրություն կամ տեղեկանք:

Ստուգման, ուսումնասիրության (հետազոտության) արդյունքների հիման վրա հարկային մարմնի պաշտոնատար անձը ընդունում է համապատասխան որոշում:

 

Բաժին XII. Ժամանակին չմուծված կամ սխալ հաշվարկված հարկի գումարի վերանայումը

 

92. Ձեռնարկությունների, հիմնարկների և կազմակերպությունների կողմից սույն հրահանգի II և III բաժիններում թվարկված ֆիզիկական անձանց ամսական հարկվող եկամուտներից ժամանակին չպահված (կամ պակաս պահված) հարկի գումարները կարող են պահվել աշխատողներից ոչ ավելի քան վերջին երեք ամսվա համար, իսկ հարկերի սահմանված չափից ավելի գանձված գումարները հաշվանցվում են առաջիկա վճարումների հաշվին կամ վերադարձվում են այդ մասին հայտնի դառնալու օրվանից մեկ ամսվա ընթացքում` սահմանված չափից ավելի գանձման օրվան հաջորդող երեք տարիների համար:

Օրինակ 1. Հոկտեմբերի 10-ին կատարված ստուգմամբ բացահայտվել է, որ վերջին երեք ամիսների համար աշխատողից չի պահվել 120 դրամ: Այդ գումարը ենթակա է պահման հավասար մասերով, այսինքն 40-ական դրամի չափով, հոկտեմբերի առաջին կեսի, նոյեմբերի առաջին կեսի, և դեկտեմբերի առաջին կեսի աշխատավարձը վճարելիս:

Օրինակ 2. Հոկտեմբերի 10-ին կատարված ստուգմամբ բացահայտվել է նաև, որ աշխատավարձից չի պահվել հարկ` փետրվարին` 40 դրամ, մարտին` 40 դրամ և ապրիլին` 40 դրամ: Հարկի այդ գումարը (120 դրամ) աշխատողից գանձման ենթակա չէ, քանի որ չպահվելու փաստը բացահայտվելու օրվանից անցել է ավելի քան երեք ամիս:

93. Սույն հրահանգի IV-VII բաժիններում թվարկված ֆիզիկական անձանց կողմից ավել վճարված կամ սխալ հաշվարկման հետևանքով ավել գանձված հարկի վերադարձումը կատարվում է այդ մասին հայտնի դառնալու օրվանից մեկ ամսվա ընթացքում` սահմանված չափից ավելի վճարման օրվան հաջորդող երեք տարիների համար:

Սահմանված չափից ավելի վճարված գումարները վերադարձնելու մասին վճարողի դիմում տալը կասեցնում է նշված ժամկետի ընթացքը:

94. Հարկի վճարումից վճարողի խուսափելու հետևանքով չգանձված հարկի գումարները գանձվում են խուսափելու ամբողջ ժամանակի համար:

Եկամտի վճարման աղբյուրի մոտ ժամանակին չպահված կամ բյուջե չփոխանցված հարկի գումարները հարկային մարմնի կողմից գանձվում են քաղաքացիներին այդպիսի եկամուտներ վճարող ձեռնարկություններից, հիմնարկներից և կազմակերպություններից անվիճելի կարգով` ամբողջ ժամանակաշրջանի համար:

 

Բաժին XIII. Հարկ վճարողների պատասխանատվությունը

 

95. Հարկի հաշվարկման ճշտության, ժամանակին բյուջե վճարման և հարկման գործող կարգի պահպանման համար պատասխանատվությունը դրվում է հարկ վճարողների և ձեռնարկությունների, հիմնարկների, կազմակերպությունների պաշտոնատար անձանց վրա:

96. Հարկի վճարումը սահմանված ժամկետներից ուշացնելու դեպքում ձեռնարկություններից, հիմնարկներից, կազմակերպություններից և ֆիզիկական անձանցից գանձվում է տույժ ժամկետանց յուրաքանչյուր օրվա համար` ժամանակին չմուծված հարկի գումարի 0,5 տոկոսի չափով:

97. Սույն հրահանգի IV-VI բաժիններում թվարկված այն վճարողները, որոնք մինչև հարկի վճարման համար սահմանված ժամկետները համապատասխան ժամանակամիջոցի համար սահմանված դեպքերում չեն ներկայացրել հայտարարագրեր, վճարում են նախորդ ժամանակամիջոցի եկամտի, իսկ դրա մասին տվյալների բացակայության դեպքում` ընթացիկ տարվա ենթադրվող եկամուտների հիման վրա հաշվարկված հարկի գումարի 110 տոկոսը:

Հայտարարագիրը ներկայացվելուց հետո կատարվում է հարկի վերահաշվարկ:

Եկամուտների և ծախսերի մասին հայտարարագրերը սահմանված ժամկետից 2 ամսից ավելի ուշացնելու դեպքում վճարողից գանձվում է տույժ 2 ամիսը գերազանցող յուրաքանչյուր օրվա համար` հարկի գումարի 5 տոկոսի չափով:

98. Հաշվապահական հաշվառում չվարելու կամ սահմանված կարգի խախտումով վարելու, հաշվարկները, հայտարարագրերը և օրենսդրությամբ նախատեսված այլ փաստաթղթերը սխալ կազմելու համար վճարողը բյուջե է մուծում տուգանք` հարկի գումարի 10 տոկոսի չափով:

99. Եկամուտների հաշվառում չվարելը կամ սահմանված կարգի կոպիտ խախտմամբ վարելը կամ եկամուտների մասին հայտարարագիր ներկայացնելուց խուսափելը, ժամանակին չներկայացնելը կամ հայտարարագրի մեջ ակնհայտ կեղծ տվյալներ մտցնելը, եկամուտը կամ հարկվող այլ օբյեկտ թաքցնելը, հարկը վճարելուց հրաժարվելը կամ չարամտորեն խուսափելը առաջացնում է վարչական կամ քրեական պատասխանատվություն:

100. Հարկվող օբյեկտը թաքցնելու կամ այն պակաս ցույց տալու համար վճարողներից (սույն հրահանգի IV-VI բաժիններում թվարկված) գանձվում է թաքցված կամ պակաս ցույց տրված օբյեկտի համար նախատեսված հարկի ամբողջ գումարը, ինչպես նաև տուգանք այդ գումարի չափով, իսկ մեկ տարվա ընթացքում մեկից ավելի խախտումների դեպքում` տուգանքի այդ գումարի կրկնակի չափով:

Թաքցված կամ պակաս ցույց տրված են համարվում հարկվող այն օբյեկտները, որոնք ցույց չեն տրվել հարկային մարմիններին ներկայացված հայտարարագրերում:

Թաքցված կամ պակաս ցույց տրված հարկվող օբյեկտի համար հարկի, ինչպես նաև տուգանքի գումարը բյուջե է մուծվում վճարողների տրամադրության տակ մնացող եկամտի հաշվին:

101. Արտարժույթով ստացված եկամուտը թաքցնելու կամ պակաս ցույց տալու դեպքում եկամտի գումարը վերահաշվարկվում է Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկի արժութային կուրսով:

102. Վճարողները թաքցված կամ պակաս ցույց տրված հարկվող օբյեկտի համար հարկի գումարը, ինչպես նաև սույն բաժնի 96, 97, 98 կետերով նախատեսված տույժերը և տուգանքները բյուջե են մուծում հարկային մարմինների կողմից համապատասխան ակտ (արձանագրություն) կամ նամակպահանջագիր (ծանուցագիր) ներկայացնելուց հետո տասնօրյա ժամկետում: Սահմանված ժամկետներում չմուծված հարկի գումարները, տույժերը, ինչպես նաև հարկվող օբյեկտը թաքցնելու կամ պակաս ցույց տալու համար տուգանքը հարկային մարմինների կողմից անվիճելի կամ դատական կարգով բռնագանձվում են այդ ամբողջ ժամանակամիջոցի համար:

103. Հայտարարագրերը, հաշվարկները և օրենսդրությամբ նախատեսված մյուս փաստաթղթերը ոչ ժամանակին ներկայացնելու և սխալ կազմելու, հարկերի գումարները ոչ լրիվ, ոչ ժամանակին պահելու և բյուջե փոխանցելու, ինչպես նաև իրենց կողմից ձեռնարկություններին, հիմնարկներին, կազմակերպություններին ու քաղաքացիներին կատարված վճարումների վերաբերյալ սահմանված կարգով և ժամանակին տեղեկություններ չներկայացնելու համար պատասխանատու պաշտոնատար անձինք ենթարկվում են Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված պատասխանատվության:

 

Բաժին XIV. Հարկային մարմինների գործողությունների գանգատարկումը

 

104. Հարկը գանձելիս հարկային մարմինների պաշտոնատար անձանց գործողությունները կարող է գանգատարկվել այն մարմնին, որին անմիջականորեն ենթարկվում են այդ անձինք: Գանգատները քննության են առնվում և դրանց առթիվ որոշումներ են կայացվում ոչ ուշ, քան գանգատը ստացվելու օրվանից 30 օրվա ընթացքում: Այդ որոշումները կարող են գանգատարկվել վերադաս հարկային մարմնին կամ դատարան` գանգատարկողին որոշման կրկնօրինակը հանձնելու օրվանից մեկամսյա ժամկետում:

105. Հարկային մարմինների պաշտոնատար անձանց այն գործողությունների գանգատարկումը, որոնք կապված են վարչական տուգանք նշանակելու հետ, կատարվում են վարչական իրավախախտումների մասին Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությանը համապատասխան:

106. Հարկային մարմինների պաշտոնատար անձանց գործողությունների գանգատարկումը չի դադարեցնում հարկերի գանձումը: Գանգատը քննության առնող մարմինը իրավունք ունի մինչև գանգատի լուծումը դադարեցնել հարկի գանձումը:

 

 

pin
Հարկային տեսչություն
11.04.1995
N 0991/3-4
Հրահանգ