ՀԱՆՐԱԿՐԹԱԿԱՆ ՆՇԱՆԱԿՈՒԹՅԱՆ ՕԲՅԵԿՏՆԵՐԻ ՇԵՆՔԵՐԻ ԵՎ ՇԻՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՇԱՀԱԳՈՐԾՄԱՆ ԵՎ ՍՊ ...

25.06.2026 -

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՔԱՂԱՔԱՇԻՆՈՒԹՅԱՆ ԿՈՄԻՏԵԻ ՆԱԽԱԳԱՀ
ՀՐԱՄԱՆ

23 հունիսի 2026 թվականի N 21-Ն

ՀԱՆՐԱԿՐԹԱԿԱՆ ՆՇԱՆԱԿՈՒԹՅԱՆ ՕԲՅԵԿՏՆԵՐԻ ՇԵՆՔԵՐԻ ԵՎ ՇԻՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՇԱՀԱԳՈՐԾՄԱՆ ԵՎ ՍՊԱՍԱՐԿՄԱՆ ՄԵԹՈԴԱԿԱՆ ՈՒՂԵՑՈՒՅՑԸ/ՁԵՌՆԱՐԿԸ ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

Հիմք ընդունելով «Քաղաքաշինության մասին» օրենքի 10.1-ին հոդվածի 3-րդ մասի 5.1-ին և 37-րդ կետերը

Հրամայում եմ`

1. Հաստատել «Հանրակրթական նշանակության օբյեկտների շենքերի և շինությունների շահագործման և սպասարկման մեթոդական ուղեցույցը/ձեռնարկը»` համաձայն հավելվածի:

2. Սույն հրամանն ուժի մեջ է մտնում պաշտոնական հրապարակմանը հաջորդող օրվանից:

ՀԱՎԵԼՎԱԾ
ՀՀ քաղաքաշինության
կոմիտեի նախագահի
2026 թվականի հունիսի 23-ի
N 21-Ն հրամանի
 

ՀԱՆՐԱԿՐԹԱԿԱՆ ՆՇԱՆԱԿՈՒԹՅԱՆ ՕԲՅԵԿՏՆԵՐԻ ՇԵՆՔԵՐԻ ԵՎ ՇԻՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՇԱՀԱԳՈՐԾՄԱՆ ԵՎ ՍՊԱՍԱՐԿՄԱՆ ՄԵԹՈԴԱԿԱՆ ՈՒՂԵՑՈՒՅՑ/ՁԵՌՆԱՐԿ

1. ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԴՐՈՒՅԹՆԵՐ

1. Հանրակրթական նշանակության օբյեկտների շենքերն ու շինությունները հանդիսանում են կրթական համակարգի առանցքային ենթակառուցվածք, որոնց անվտանգ, հուսալի և անխափան շահագործումը հանդիսանում է պետության և կրթական հաստատությունների առաջնային խնդիրներից մեկը:

2. Կրթական միջավայրը պետք է ապահովի ոչ միայն կրթության կազմակերպման համար անհրաժեշտ պայմաններ, այլև առողջ և անվտանգ միջավայր սովորողների, սաների, մանկավարժական և սպասարկող անձնակազմի համար:

3. Շենքերի շահագործման և սպասարկման գործընթացը հանդիսանում է շարունակական և համակարգված գործունեություն, որը ներառում է ինչպես կանխարգելիչ միջոցառումներ, այնպես էլ ընթացիկ և կապիտալ վերանորոգման աշխատանքներ:

4. Հանրակրթական նշանակության օբյեկտների շենքերի և շինությունների շահագործման և սպասարկման մեթոդական ուղեցույցի/ձեռնարկի (այսուհետ` Ուղեցույց) նպատակն է սահմանել հանրակրթական նշանակության շենքերի շահագործման և սպասարկման կազմակերպման միասնական մոտեցումներ, ներկայացնել հիմնական տեխնիկական և կազմակերպական պահանջները, ինչպես նաև տրամադրել կիրառական գործիքներ` սպասարկման արդյունավետ համակարգ ձևավորելու համար:

5. Հանրակրթական օբյեկտների շենքերի շահագործումը և սպասարկումը պետք է իրականացվի հետևյալ սկզբունքներով`

1) անվտանգության ապահովում,

2) շենքի ֆունկցիոնալության և նախագծային նշանակության պահպանում,

3) տեխնիկական և ինժեներական համակարգերի հուսալի և անխափան աշխատանք,

4) ռեսուրսների` այդ թվում էներգիայի, ջրի և այլ նյութատեխնիկական միջոցների արդյունավետ օգտագործում,

5) կանխարգելիչ մոտեցման (սպասարկման և պլանային վերանորոգման) գերակայություն,

6) ժամանակին արձագանք հայտնաբերված թերություններին, վնասվածքներին և վթարային իրավիճակներին,

7) շենքի, շինարարական կոնստրուկցիաների և տարածքի սանիտարահիգիենիկ վիճակի պատշաճ պահպանում,

8) հրդեհային, սեյսմիկ և այլ արտակարգ իրավիճակների անվտանգության պահանջների շարունակական ապահովում,

9) ներառական կրթության պահանջներին համապատասխան շենքի և տարածքի հասանելիության ապահովում հաշմանդամություն ունեցող և սահմանափակ շարժունակություն ունեցող անձանց համար,

10) շահագործման, սպասարկման և տեխնիկական զննությունների արդյունքների պատշաճ փաստաթղթավորում և հաշվառում,

11) շրջակա միջավայրի պահպանության և կայուն զարգացման սկզբունքների կիրառում,

12) գործող նորմատիվ իրավական ակտերի, տեխնիկական կանոնակարգերի և շինարարական նորմերի պահանջների պահպանում:

6. Շենքերի զննությունը և սպասարկումը կազմակերպվում է երկու հիմնական ուղղություններով` պարբերական և արտակարգ:

7. Պարբերական զննությունը առաջարկվում է կատարել տարեկան առնվազն երկու անգամ` գարնանային և աշնանային ժամանակահատվածներում, իսկ արտակարգ զննությունը իրականացվում է ուժեղ քամիների, ինտենսիվ տեղումների, երկրաշարժերի կամ այլ արտակարգ իրավիճակների ազդեցությունից հետո:

8. Զննման արդյունքները նպատակահարմար է արձանագրել` զննման և սպասարկման հաշվառման ձևաթղթում կամ ստուգաթերթում` ապահովելով դրանց հետագա վերլուծության և վերահսկման հնարավորությունը:

9. Յուրաքանչյուր հանրակրթական հաստատությունում պետք է կազմվի շենքի շահագործման և սպասարկման տարեկան պլան, որով սահմանվում են շենքի և ինժեներական համակարգերի զննությունների ժամկետները, ծավալները և պատասխանատու անձինք: Զննությունների արդյունքները անհրաժեշտ է փաստաթղթավորել (մատյաններ, հաշվետվություններ): Հաստատությունում պետք է`

1) նշանակվեն շենքի, ինժեներական համակարգերի և հարակից տարածքների շահագործման ու սպասարկման համար պատասխանատու անձինք,

2) իրականացվեն շենքի և դրա առանձին տարրերի պարբերական, սեզոնային և արտահերթ զննություններ,

3) ապահովվի հայտնաբերված թերությունների, վնասվածքների և վթարավտանգ իրավիճակների գրանցումը, գնահատումը և սահմանված ժամկետներում վերացումը,

4) իրականացվի ինժեներական համակարգերի, սարքավորումների և անվտանգության միջոցների տեխնիկական վիճակի մշտադիտարկում,

5) վարվեն շենքի շահագործման և սպասարկման վերաբերյալ անհրաժեշտ տեխնիկական փաստաթղթեր, այդ թվում` զննությունների, տեխնիկական սպասարկման, վերանորոգման և վթարների հաշվառման մատյաններ,

6) կազմվեն և պահպանվեն կատարված աշխատանքների վերաբերյալ ակտեր, հաշվետվություններ և այլ հիմնավորող փաստաթղթեր,

7) ապահովվի տեխնիկական փաստաթղթերի պահպանությունը, պարբերական թարմացումը և հասանելիությունը վերահսկող և իրավասու մարմինների համար,

8) իրականացվի շահագործման և սպասարկման աշխատանքների արդյունավետության պարբերական գնահատում և անհրաժեշտության դեպքում պլանի վերանայում:

10. Հանրակրթական հաստատությունում վարչատնտեսական մասի պատասպանատու գործադիր մարմինը պատասխանատու է շենքի անվտանգ շահագործման կազմակերպման, սույն ուղեցույցի պահանջների կատարման ապահովման և տեխնիկական վիճակի պարբերական վերահսկման համար:

11. Սույն ուղեցույցով նախատեսված պահանջների կատարման ընդհանուր կազմակերպումն ապահովում է հանրակրթական հաստատության ղեկավարը: Ուղեցույցի պահանջների կատարման նկատմամբ վերահսկողությունն իրականացվում է Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված իրավասությունների և ընթացակարգերի շրջանակում:

12. Տնտեսվարական և տեխնիկական անձնակազմը պատասխանատու է սպասարկման աշխատանքների իրականացման, հայտնաբերված թերությունների ժամանակին արձանագրման և վերացման, ինչպես նաև անվտանգության կանոնների պահպանման համար:

13. Սույն ուղեցույցի պահանջները կիրառվում են նախադպրոցական, հանրակրթական դպրոցների, կրթահամալիրների, ուսումնական մասնաշենքերի, օժանդակ և ինժեներական նշանակության շինությունների նկատմամբ:

14. Սույն ուղեցույցը պետական և համայնքային հանրակրթական հաստատությունների համար կիրառվում է պարտադիր, որպես շենքերի և շինությունների շահագործման ու սպասարկման կազմակերպման մեթոդական հիմք, իսկ մասնավոր հանրակրթական հաստատությունների համար կրում է խորհրդատվական բնույթ, եթե այլ բան սահմանված չէ Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ:

2. ՇԵՆՔԻ ԿՈՆՍՏՐՈՒԿՏԻՎ ՏԱՐՐԵՐԻ ՊԱՀՊԱՆՄԱՆ, ՇԱՀԱԳՈՐԾՄԱՆ ԵՎ ՍՊԱՍԱՐԿՄԱՆ ՊԱՀԱՆՋՆԵՐԸ

2.1. ՏԱՆԻՔՆԵՐ ԵՎ ՏԱՆԻՔԱԾԱԾԿԵՐ

15. Տանիքը շենքի վերին պատող կոնստրուկցիա է կազմված ձյան, քամու և սեփական քաշից առաջացած բեռնվածքները պատերին և հիմնակմախքին փոխանցող կրող մասերից (ծպեղներ, ֆերմաներ, պանելներ, մարդակներ):

16. Տանիքները պետք է շահագործվեն և սպասարկվեն այնպես, որպեսզի ապահովվի դրանց ամբողջականությունը, ջրաթափանցելիության բացակայությունը և երկարաժամկետ հուսալիությունը` իրականացնելով պարբերական և արտակարգ զննություններ:

17. Զննման ընթացքում պարտադիր ստուգվում են տանիքածածկի ամբողջականությունը և հնարավոր վնասվածքների առկայությունը, ջրհորդանների և հեղեղատարների տեխնիկական վիճակը և անցունակությունը, փայլաթիթեղների (roof flashings), կղմինդրների, հանգույցների և միացումների հերմետիկությունը, հարթ տանիքների դեպքում` ջրի լճացման առկայությունը և ջրահեռացման արդյունավետությունը, ինչպես նաև ամրացումների հուսալիությունը և ամրացվածության աստիճանը: Միաժամանակ գնահատվում են կոռոզիայի, ճաքերի, բշտիկների, նյութերի ծերացման և այլ դեգրադացիոն երևույթների առկայությունը:

18. Տանիքների ջրահեռացման համակարգերը, ներառյալ ջրհորդանները և հեղեղատարները, պետք է ապահովեն մթնոլորտային ջրերի անխափան հեռացումը` բացառելով ջրի կուտակումը տանիքի մակերևույթին և կոնստրուկցիաների վնասումը, ինչի համար անհրաժեշտ է իրականացնել դրանց պարբերական մաքրում (առնվազն յուրաքանչյուր վեց ամիսը մեկ), կանխել խցանումները և ապահովել վնասված կամ մաշված տարրերի ժամանակին նորոգումը կամ փոխարինումը: 

Նկար 1. Խցանված ջրահեռացման համակարգերi օրինակ

19. Տանիքածածկի և դրա կոնստրուկտիվ տարրերի շահագործման ընթացքում չի թույլատրվում կոտրված կամ բացակայող տարրերի, վնասված թաղանթների կամ չհերմետիկացված կարերի առկայություն, որոնք կարող են հանգեցնել ջրի ներթափանցման կամ կոնստրուկցիայի վնասման: Տանիքածածկը պետք է պահպանվի ամբողջական և տեխնիկապես սարքին վիճակում` ապահովելով նյութերի համապատասխանությունը նախագծային լուծումներին, ամրացումների հուսալիությունը և տարրերի կայուն ֆիքսվածությունը:

20. Մետաղական տանիքածածկի դեպքում անհրաժեշտ է իրականացնել միջոցառումներ կոռոզիայի կանխման ուղղությամբ, ապահովել համապատասխան պաշտպանիչ ծածկույթների առկայությունը և պահպանումը, ինչպես նաև կիրառել տեխնիկապես հիմնավորված ամրացնող տարրեր` նախընտրելով պտուտակային միացումները, որոնք ապահովում են ավելի բարձր հուսալիություն և սպասարկման հեշտություն:

Նկար 2. Տանիքի պաշտպանիչ ծածկույթների օրինակ

21. Տանիքի բոլոր անցումները և միացումները (ծխնելույզներ, օդանցքներ, խողովակներ, արևային վահանակների հանգույցներ և այլ տարրեր) պետք է ապահովեն լիարժեք հերմետիկություն և հուսալի ջրամեկուսացում` բացառելով ջրի ներթափանցումը և խոնավության ազդեցությունը կոնստրուկցիաների վրա, իսկ փայլաթիթեղների և միացումների վնասված կամ մաշված հատվածների դեպքում պետք է ապահովվի դրանց անհապաղ վերականգնումը կամ փոխարինումը:

22. Հարթ տանիքների շահագործման ընթացքում պետք է ապահովվի նախագծային լուծումներով սահմանված թեքությունը` մթնոլորտային ջրերի արդյունավետ հեռացման համար` բացառելով դրանց կուտակումը տանիքի մակերևույթին: Միաժամանակ պետք է պահպանվի ջրամեկուսիչ թաղանթների ամբողջականությունը և տեխնիկական սարքին վիճակը` կանխելով ջրի ներթափանցումը կոնստրուկցիայի տարրերի մեջ:

 Նկար 3. Տանիքի մակերևույթին ջրի լճացման օրինակ

23. Վնասվածքների կամ դեգրադացիոն երևույթների հայտնաբերման դեպքում պետք է իրականացվեն ոչ միայն վերականգնողական աշխատանքներ, այլ նաև դրանց առաջացման պատճառների վերլուծություն` հետագա նմանատիպ խնդիրների կանխարգելման նպատակով:

24. Տանիքների շահագործման ընթացքում պետք է ապահովվի տանիքին հարակից ծառերի և բարձր բուսականության պատշաճ վերահսկումը` բացառելով ճյուղերի անմիջական հպումը տանիքածածկին, ջրհորդաններին, հեղեղատարներին, ինժեներական սարքավորումներին և արևային վահանակներին, ինչպես նաև ապահովելով դրանց ժամանակին հատումը կամ նոսրացումը` կանխելու մեխանիկական վնասումները, խոնավության կուտակումը, ջրահեռացման խանգարումները և տանիքածածկի կամ սարքավորումների շահագործման խաթարումը:

 Նկար 4. Տանիքին հարակից ծառերի ճյուղերի ոչ պատշաճ տեղակայման օրինակ

25. Տանիքի վրա իրականացվող բոլոր աշխատանքները պետք է կատարվեն անվտանգության գործող նորմերի պահպանմամբ` ապահովելով աշխատողների կյանքի և առողջության պաշտպանությունը, ընդ որում` չի թույլատրվում տանիք բարձրանալ առանց համապատասխան մուտքի միջոցների, ապահովագրող սարքավորումների և անհատական պաշտպանության միջոցների, իսկ բարձրության վրա աշխատանքները պետք է իրականացվեն համապատասխան պատրաստվածություն և անվտանգության հրահանգավորում անցած անձանց կողմից:

2.2. ՊԱՏԵՐ, ՀԱՏԱԿՆԵՐ ԵՎ ԱՌԱՍՏԱՂՆԵՐ

26. Պատերը, հատակները և առաստաղները հանդիսանում են շենքի կառուցվածքային տարրեր, որոնք ապահովում են տարածքների բաժանումը, շահագործման հարմարավետությունը, ինչպես նաև նպաստում են ջերմամեկուսացման, ձայնամեկուսացման և ներքին միջավայրի հիգիենիկ ու անվտանգ պայմանների ապահովմանը:

27. Պատերի, հատակների և առաստաղների շահագործումն ու սպասարկումը պետք է կազմակերպվեն այնպես, որ բացառվեն դրանց վնասումը, դեֆորմացիան և կրողունակության նվազումը` ապահովելով շենքի կոնստրուկցիայի հուսալի և երկարաժամկետ անվտանգ շահագործումը:

28. Զննման ընթացքում պետք է իրականացվի պատերի, հատակների և առաստաղների վիճակի համալիր գնահատում` ներառյալ ճաքերի առկայության և դրանց զարգացման դինամիկայի ուսումնասիրությունը, շերտազատումների և հնարավոր փլուզման վտանգի բացահայտումը, խոնավության և ջրաթափանցման նշանների հայտնաբերումը, մակերևույթի հարթության և ամբողջականության գնահատումը, ինչպես նաև ծածկույթների` ներկերի, սալիկների, լամինատի և այլ հարդարման նյութերի տեխնիկական վիճակի ստուգումը:

29. Պատերի շահագործման ընթացքում չի թույլատրվում ճաքերի զարգացում, երեսպատման շերտերի պոկում, ինչպես նաև խոնավության ներթափանցում և բորբոսի առաջացում, իսկ ներքին պատերի դեպքում պետք է բացառվեն նաև կեղտոտվածությունը, քերծվածքները, ներկի մաշվածությունը և այլ վնասումները, որոնք կարող են հանգեցնել կոնստրուկցիայի թուլացման և տարածքների հիգիենիկ ու գեղագիտական վիճակի վատթարացման:

 Նկար 5. Պատերի ճաքերի, խոնավության ներթափանցման օրինակ

30. Արտաքին պատերը պետք է պաշտպանված լինեն մթնոլորտային ազդեցություններից, իսկ մակերևույթների կեղտոտվածության, աղակալման, կենսաբանական աղտոտման, գունաթափման կամ պաշտպանիչ շերտերի վնասվածությունների հայտնաբերման դեպքում պետք է իրականացվեն համապատասխան միջոցառումներ` ներառյալ մակերևույթների մաքրում և լվացում, վերաներկում, տեղային նորոգում և պաշտպանիչ ծածկույթների վերականգնում` ապահովելով դրանց երկարաժամկետ պահպանությունը և դիմակայությունը մթնոլորտային ազդեցություններին: 

Նկար 6. Արտաքին պատերի վնասվածքների օրինակ

31. Հատկապես մարզադահլիճներում, միջանցքներում, սրահներում և այլ ընդհանուր օգտագործման տարածքներում պետք է իրականացվեն պարբերական մաքրման, լվացման, վերաներկման և պաշտպանիչ հարդարման միջոցառումներ` ապահովելով տարածքների մաքրությունը, անվտանգությունը և պատշաճ տեսքը: 

Նկար 7. Պատերի մակերևույթների վնասվածքների և կեղտոտվածության օրինակ

32. Հատակները պետք է ապահովեն հարթ, կայուն և անվտանգ մակերևույթ` նվազեցնելով սայթաքման ռիսկը և դիմակայելով շահագործման բեռնվածություններին, և պահպանվեն տեխնիկապես սարքին վիճակում` ապահովելով օգտագործողների անվտանգ տեղաշարժը: Տեսողական խնդիրներ ունեցող անձանց համար նախատեսված շոշափելի սալիկները, ուղղորդող մակնշումները և ձայնային ազդարարման համակարգերը պետք է ենթարկվեն պարբերական ստուգման և տեխնիկական սպասարկման` ապահովելով դրանց անխափան գործունակությունը:

33. Չի թույլատրվում հատակների վրա ճաքերի, փոսերի, անհարթությունների, վնասված կամ պոկված ծածկույթի, ինչպես նաև խոնավ կամ սայթաքուն մակերևույթների առկայությունը, իսկ հատակների տեսակից կախված պետք է ապահովվի դրանց տեխնիկական համապատասխան վիճակը, մասնավորապես` սալիկապատ հատակների դեպքում` սալիկների ամրությունը և ամբողջականությունը, իսկ լամինատե և վինիլային ծածկույթի դեպքում` դրանց ամբողջականությունը և ամրացվածության հուսալիությունը` բացառելով շերտազատումը կամ դեֆորմացիան: 

Նկար 8. Հատակի ծածկույթի վնասվածքների օրինակ

34. Առաստաղները պետք է պահպանվեն ամբողջական և տեխնիկապես սարքին վիճակում: Չի թույլատրվում սվաղի կամ հարդարման շերտերի շերտազատումը, կախովի առաստաղների տարրերի թուլացումը, խոնավության ներթափանցումը, բորբոսի առաջացումը, ճաքերի զարգացումը կամ այլ վնասվածքների առկայությունը, որոնք կարող են վտանգել շենքի անվտանգ շահագործումը:

35. Պետք է բացառվի պատերի, հատակների և առաստաղների խոնավացումը, իսկ դրա հայտնաբերման դեպքում անհրաժեշտ է պարզել պատճառները, վերացնել խոնավության աղբյուրը և իրականացնել համապատասխան չորացման ու վերականգնման աշխատանքներ` կանխելով կոնստրուկցիայի տարրերի հետագա վնասումը:

36. Խոնավության հիմնական աղբյուրներ կարող են լինել տանիքից կամ պատուհաններից ներթափանցող մթնոլորտային ջրերը, ինժեներական համակարգերից առաջացող արտահոսքերը և հիմքից բարձրացող խոնավությունը:

37. Պատերի, հատակների և առաստաղների վրա առաջացած ճաքերը ենթակա են դասակարգման` տարբերակելով մակերևույթային (ոչ կառուցվածքային) և կառուցվածքային (վտանգավոր) ճաքերը` դրանց բնույթի և ազդեցության աստիճանի ճիշտ գնահատման նպատակով:

38. Կառուցվածքային բնույթի ճաքերի հայտնաբերման դեպքում անհրաժեշտ է ներգրավել համապատասխան մասնագիտացված ինժեներական մասնագետներ` իրականացնելու կրողունակության փոփոխության գնահատում և մշակելու կոնստրուկցիայի ամրացման կամ վերականգնման տեխնիկապես հիմնավորված միջոցառումներ:

39. Ճաքերի զարգացումը պետք է ենթարկվի պարբերական մշտադիտարկման` կիրառելով համապատասխան նշագրման միջոցներ կամ չափիչ սարքավորումներ, ինչը հնարավորություն կտա գնահատել դրանց դինամիկան և ժամանակին ձեռնարկել անհրաժեշտ կանխարգելիչ կամ վերականգնողական գործողություններ:

40. Չի թույլատրվում հարդարման շերտերի վնասումը (ներկի շերտազատում, սալիկների պոկում, ծածկույթների մաշվածություն), իսկ անհրաժեշտության դեպքում պետք է իրականացվեն պարբերական վերանորոգման աշխատանքներ` ապահովելով դրանց ամբողջականության և գործառնական հատկությունների վերականգնումը:

41. Պատերի, հատակների և առաստաղների վնասված հատվածները ենթակա են անհապաղ վերացման` շահագործման ընթացքում վնասվածքների և պատահարների առաջացումը բացառելու նպատակով: Վնասվածքների ժամանակին վերացումը կարևոր պայման է շենքի անվտանգ և անխափան շահագործումն ապահովելու համար:

42. Հանրակրթական հաստատություններում պետք է ապահովվեն համապատասխան անվտանգության միջոցառումներ` ներառյալ սայթաքման դեմ միջոցների կիրառումը, սուր եզրերի բացակայությունը և անվտանգ ծածկույթների օգտագործումը, որոնք նվազեցնում են վնասվածքների առաջացման ռիսկը և ապահովում են սովորողների և անձնակազմի անվտանգությունը:

2.3. ԴՌՆԵՐ ԵՎ ՊԱՏՈՒՀԱՆՆԵՐ

43. Դռները և պատուհանները հանդիսանում են շենքի արտաքին և ներքին պատող տարրերը, որոնք ապահովում են մուտքի և ելքի կազմակերպումը, բնական լուսավորությունը և օդափոխությունը, ինչպես նաև նպաստում են ջերմամեկուսացման և ձայնամեկուսացման ապահովմանը և անվտանգության: Դրանց շահագործումն ու սպասարկումը պետք է իրականացվեն այնպես, որ ապահովվի հուսալի և անվտանգ շահագործում, ինչպես նաև անհրաժեշտ հերմետիկություն:

44. Զննման ընթացքում պետք է իրականացվի դռների և պատուհանների գործառնական և տեխնիկական վիճակի համալիր գնահատում` ներառյալ բացման և փակման սահունության ստուգումը, փականների և ծխնիների աշխատանքի գնահատումը, հերմետիկության ապահովման ստուգումը, ապակիների ամբողջականության վերահսկումը, ինչպես նաև շրջանակների` փայտե, մետաղական կամ ՊՎՔ նյութերից պատրաստված տարրերի տեխնիկական վիճակի գնահատումը:

45. Դռները պետք է ապահովեն ազատ, անխոչընդոտ և անվտանգ բացում ու փակում` համապատասխանելով հրդեհային անվտանգության և տարահանման պահանջներին, իսկ տարահանման դռները պետք է մշտապես լինեն հասանելի և աշխատունակ վիճակում:

46. Չի թույլատրվում դռների խցանումը, դժվարությամբ բացվելը, փականների անսարքությունը կամ դեֆորմացիան (ձևախախտումը), ինչպես նաև տարահանման դռների փակված, արգելափակված կամ դրանց անմիջական հարևանությամբ կահույքի, սարքավորումների և այլ մեծածավալ առարկաների տեղադրումը:

47. Պատուհանները պետք է ապահովեն նախագծային լուծումներով սահմանված բնական լուսավորության, օդափոխության և ջերմամեկուսացման պահանջները: Դրանք պետք է լինեն ամբողջական, անվտանգ և հեշտ կառավարվող, անհրաժեշտության դեպքում` հագեցված սահմանափակիչներով:

48. Դռներն ու պատուհանները պետք է ապահովեն օդի և ջրի ներթափանցման նվազագույն մակարդակ` պահպանելով ներսի ջերմային և սանիտարահիգիենիկ պայմանները, ինչի համար անհրաժեշտ է ապահովել խտացուցիչների ամբողջականությունն ու գործունակությունը, բացվածքների հուսալի փակումը և անհրաժեշտության դեպքում դրանց ժամանակին փոխարինումն ու կարգավորումը:

Նկար 9. Պատուհանների հերմետիկացման տարրերի օրինակ

49. Շենքերում պետք է կիրառվեն անվտանգ (կոփված կամ լամինացված) ապակիներ, իսկ դրանց վնասման կամ ամբողջականության խախտման դեպքում պետք է ապահովվի անհապաղ փոխարինումը` նվազեցնելով վնասվածքների ռիսկը և ապահովելով անվտանգ շահագործումը:

Նկար 10. Կոտրված ապակիների օրինակ

50. Դռների և պատուհանների մեխանիկական տարրերը (ծխնիներ, փականներ և այլն) պետք է ենթարկվեն պարբերական տեխնիկական սպասարկման` ապահովելով դրանց յուղումը, կարգավորումը և ժամանակին փոխարինումը, և չի թույլատրվում դրանց մաշվածության անտեսումը, որը կարող է հանգեցնել անսարքությունների և անվտանգության մակարդակի նվազման:

Նկար 11. Դռների և պատուհանների մեխանիկական տարրերի անսարքության օրինակ

51. Չի թույլատրվում մեխանիզմների մաշվածության անտեսումը, քանի որ այն կարող է հանգեցնել անսարքությունների առաջացման, շահագործման խափանումների և անվտանգության մակարդակի նվազման:

2.4. ՍԱՆՀԱՆԳՈՒՅՑՆԵՐ

52. Սանհանգույցները շենքի ֆունկցիոնալ գոտիներ են, որոնք ապահովում են հիգիենիկ պայմաններ և ինժեներական համակարգերի արդյունավետ օգտագործում: Դրանց շահագործումն ու սպասարկումը պետք է ապահովեն մաքրություն, անվտանգ և անխափան աշխատանք` իրականացնելով ամենօրյա և պարբերական վերահսկում:

53. Զննման ընթացքում պետք է իրականացվի սանհանգույցների ինժեներական և սանիտարական համակարգերի համալիր գնահատում` ներառյալ ջրամատակարարման համակարգի աշխատանքի ստուգումը, արտահոսքերի հայտնաբերումը, սանիտարական սարքերի` լվացարանների, ցնցուղների և այլն, տեխնիկական վիճակի գնահատումը, ջրահեռացման համակարգի անցանելիության ստուգումը, ինչպես նաև օդափոխության համակարգի աշխատանքի համապատասխանությունը նախագծային լուծումներին և արտադրողի տեխնիկական փաստաթղթերին:

54. Հայտնաբերված խնդիրները ենթակա են պարտադիր և անհապաղ արձանագրման ու վերացման` ապահովելով սանհանգույցների սանիտարահիգիենիկ և տեխնիկական նորմերի համապատասխանությունը:

55. Սանիտարական սարքերը պետք է պահպանվեն տեխնիկապես պիտանի և ամբողջական վիճակում, չի թույլատրվում կոտրված կամ անսարք սարքերի օգտագործումը, իսկ վնասման կամ արտահոսքի դեպքում պետք է ապահովվի դրանց անհապաղ նորոգումը կամ փոխարինումը:

56. Ջրամատակարարման և ջրահեռացման համակարգերը, այդ թվում` կեղտաջրերի մաքրման կայանը (առկայության դեպքում), պետք է ապահովեն անխափան աշխատանք, բավարար ճնշում և ջրի ազատ հոսք` բացառելով արտահոսքերը, խցանումները, ջրի լճացումը և տհաճ հոտերի առաջացումը` պահպանելով սանիտարահիգիենիկ նորմերը և շենքի բնականոն շահագործումը:

57. Ջրամատակարարման համակարգերում կուտակիչ բաքերի առկայության դեպքում դրանք պետք է ենթարկվեն պարբերական մաքրման և ախտահանման` առնվազն տարեկան երկու անգամ, ինչպես նաև երկարատև չշահագործումից հետո` մինչև շահագործման վերսկսումը:

58. Սանհանգույցները պետք է ենթարկվեն ամենօրյա (անհրաժեշտության դեպքում` առավել հաճախ) մաքրման և ախտահանման` ապահովելով հատակների և պատերի մաքրությունը, սարքերի պատշաճ հիգիենիկ վիճակը, աղբի ժամանակին հեռացումը և անհրաժեշտ հիգիենիկ պարագաների մշտական առկայությունը:

59. Սանհանգույցները պետք է ապահովված լինեն գործող սանիտարահիգիենիկ և նորմատիվատեխնիկական պահանջներին համապատասխան արդյունավետ (բնական կամ մեխանիկական) օդափոխությամբ` ապահովելով խոնավության նվազեցում, տհաճ հոտերի և բորբոսի առաջացման կանխում, ինչպես նաև օդափոխության համակարգի պարբերական մաքրում և տեխնիկական սպասարկում` դրա անխափան աշխատանքի համար:

60. Սանհանգույցների հատակները պետք է լինեն ջրակայուն, հակասայթաքուն և հեշտ մաքրվող` ապահովելով ջրի արդյունավետ հեռացումը և անվտանգ շահագործումը, իսկ պատերը` լվացվող և խոնավակայուն: Չի թույլատրվում հատակին ջրի կուտակումը կամ սայթաքման վտանգավոր պայմանների առաջացումը: 

Նկար 12. Սանհանգույցների ոչ պատշաճ շահագործման օրինակ

61. Սանհանգույցներում պետք է ապահովվի շահագործման անվտանգության բարձր մակարդակ` ներառյալ սայթաքման կանխարգելումը, էլեկտրական անվտանգության պահանջների պահպանումը և վնասված կամ անսարք տարրերի բացակայությունը, որոնք կարող են վտանգել օգտագործողների առողջությունը և անվտանգությունը:

62. Հանրակրթական հաստատություններում լրացուցիչ պետք է ապահովվի երեխաների համար անվտանգ սանիտարական սարքերի կիրառումը, ինչպես նաև անհրաժեշտության դեպքում` տարիքային առանձնահատկություններին համապատասխան չափերի սանիտարական սարքերի առկայությունը` ապահովելով դրանց հարմարավետ և անվտանգ օգտագործումը:

2.5. ԻՆԺԵՆԵՐԱԿԱՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳԵՐ

63. Ինժեներական համակարգերը (ջրամատակարարում, ջրահեռացում, ջեռուցում, օդափոխություն, էլեկտրամատակարարում, գազամատակարարում և հակահրդեհային համակարգեր) պետք է շահագործվեն և սպասարկվեն այնպես, որ ապահովվի դրանց անվտանգ, հուսալի և էներգաարդյունավետ աշխատանքը:

64. Պետք է ապահովվի սարքավորումների տեխնիկական վիճակի շարունակական մշտադիտարկումը, չափիչ սարքերի, սենսորների և այլ վերահսկող սարքավորումների ճիշտ և հուսալի աշխատանքը, ինչպես նաև համակարգերի ժամանակին կարգաբերումն ու օպտիմալացումը` դրանց արդյունավետության բարձրացման նպատակով:

65. Օդափոխության և օդորակման համակարգերը պետք է ապահովեն օդափոխության, օդի որակի և խոնավության` նախագծային լուծումներով, արտադրողի տեխնիկական փաստաթղթերով և գործող նորմատիվատեխնիկական պահանջներով սահմանված պայմանները` պահպանվելով աշխատունակ և մաքուր վիճակում, իսկ դրանց սպասարկումը պետք է իրականացվի պարբերաբար` ներառյալ ֆիլտրների մաքրում կամ փոխարինում (յուրաքանչյուր 3-6 ամիսը մեկ), օդատարների մաքրում (առնվազն տարեկան մեկ անգամ) և սարքավորումների տեխնիկական վիճակի ստուգում:

66. Էլեկտրամատակարարման համակարգը պետք է ապահովի անվտանգ և անխափան աշխատանք` պահպանելով տեխնիկական և անվտանգության նորմերը, իսկ համակարգի սպասարկումը պետք է իրականացվի պարբերաբար` ներառյալ էլեկտրական վահանակների ստուգումը (առնվազն ամսական), մալուխների և միացումների վերահսկումը:

67. Լուսավորության համակարգը պետք է ապահովի անհրաժեշտ լուսավորություն (նախագծային լուծումներին համապատասխան), իսկ լամպերի և սարքերի փոխարինումը իրականացվի ըստ անհրաժեշտության:

Նկար 13. Ինժեներական համակարգերի ոչ պատշաճ շահագործման օրինակ

68. Չի թույլատրվում վնասված լարերի շահագործումը, չարտոնված միացումների իրականացումը կամ էլեկտրական ցանցերի գերբեռնվածությունը, որոնք կարող են հանգեցնել վթարային իրավիճակների, հրդեհների և սարքավորումների վնասման:

69. Գազամատակարարման համակարգերը պետք է ապահովեն անվտանգ և հուսալի շահագործում` պահպանելով տեխնիկական և անվտանգության պահանջները, ապահովելով գազի արտահոսքերի բացակայությունը, սարքավորումների պատշաճ վիճակը և համապատասխան օդափոխությունը:

70. Գազային սարքերի ինքնակամ վերանորոգումը կամ միջամտությունը չի թույլատրվում, քանի որ դա կարող է հանգեցնել վթարների, պայթյունների և առողջության համար վտանգավոր հետևանքների:

71. Հակահրդեհային համակարգերը պետք է ապահովեն հրդեհի վաղ հայտնաբերում, ազդանշանային համակարգերի անխափան և հուսալի աշխատանք, ինչպես նաև հրդեհաշիջման միջոցների բավարար և մշտական առկայություն` շենքի անվտանգ շահագործումն ապահովելու նպատակով:

72. Համակարգերի սպասարկումն պետք է իրականացնել պարբերական հիմունքներով` ապահովելով դրանց պատրաստվածությունը և արդյունավետ աշխատանքը: Ազդանշանային համակարգերի ստուգումը նպատակահարմար է իրականացնել պարբերաբար, իսկ կրակմարիչների տեխնիկական վիճակի ստուգումը` գործող նորմատիվ իրավական ակտերով և արտադրողի տեխնիկական փաստաթղթերով սահմանված պարբերականությամբ, սակայն ոչ պակաս, քան տարեկան մեկ անգամ:

73. Շենքի ինժեներական համակարգերի շահագործման ընթացքում պետք է ապահովվի էներգիայի արդյունավետ օգտագործումը` նպաստելով ռեսուրսների օպտիմալ կառավարմանը և շահագործման ծախսերի նվազեցմանը, ինչպես նաև իրականացվի անվտանգության գործող կանոնների և նորմերի պահպանմամբ` ապահովելով շենքի օգտվողների կյանքի և առողջության պաշտպանությունը:

74. Պետք է իրականացվեն միջոցառումներ ջերմային կորուստների նվազեցման ուղղությամբ, ապահովվի սարքավորումների օպտիմալ և ռացիոնալ շահագործումը, ինչպես նաև կիրառվեն էներգախնայող տեխնոլոգիաներ և լուծումներ` բարձրացնելու համար համակարգերի ընդհանուր արդյունավետությունը և կայունությունը:

75. Պետք է ապահովվի էլեկտրական, գազային և հրդեհային անվտանգության պահանջների պատշաճ կատարումը` կանխելով վթարների, վնասվածքների և արտակարգ իրավիճակների առաջացումը:

2.6. ՋԵՌՈՒՑՄԱՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳԵՐ ԵՎ ԿԱԹՍԱՅԱՏՆԵՐ

76. Ջեռուցման համակարգերը և կաթսայատները շենքի կարևոր ինժեներական համակարգեր են, որոնք ապահովում են նորմատիվ ջերմային պայմաններ: Դրանց շահագործումն ու սպասարկումը պետք է իրականացվեն անվտանգության պահանջների պահպանմամբ և միայն որակավորված մասնագետների կողմից:

77. Շենքերում կարող են կիրառվել տարբեր տեսակի ջեռուցման համակարգեր, ներառյալ ջրային ջեռուցման համակարգերը, գազային կաթսաներով աշխատող համակարգերը, էլեկտրական ջեռուցման համակարգերը, ինչպես նաև տեղային կամ անհատական ջեռուցման սարքերը` կախված շենքի գործառնական առանձնահատկություններից և տեխնիկական հնարավորություններից:

78. Ջեռուցման համակարգը պետք է ապահովի նորմատիվ ջերմաստիճանային պայմաններ, ջերմության հավասարաչափ բաշխում և անխափան աշխատանք ամբողջ ջեռուցման սեզոնի ընթացքում` ներառյալ ճնշման ու ջերմաստիճանի վերահսկումը և համակարգից օդի ժամանակին հեռացումը:

79. Չի թույլատրվում համակարգի ինքնակամ փոփոխությունը կամ անսարք սարքավորումների շահագործումը, որոնք կարող են հանգեցնել համակարգի աշխատանքի խափանումների, արդյունավետության նվազման և անվտանգության ռիսկերի առաջացման:

80. Կաթսայատները պետք է շահագործվեն գործող տեխնիկական և անվտանգության պահանջների պահպանմամբ` ապահովելով կաթսաների տեխնիկական պիտանիությունը, վառելիքի անվտանգ ու արդյունավետ օգտագործումը և համակարգի հուսալի աշխատանքը: 

Նկար 14. Ջեռուցման համակարգի տարրերի անսարքության օրինակ

81. Կաթսայատներում պետք է ապահովվեն արդյունավետ օդափոխություն, հրդեհային անվտանգության պահանջների կատարում և գազի արտահոսքի վերահսկում, ինչպես նաև սարքավորումների անվտանգ սպասարկման պայմաններ, անձնակազմի անվտանգ մուտք ու ելք, վթարային անջատման համակարգերի և համապատասխան չափիչ-վերահսկող սարքերի առկայություն` ապահովելով համակարգի անվտանգ, հուսալի և արդյունավետ շահագործումը:

82. Ջեռուցման համակարգերը պետք է ենթարկվեն սեզոնային նախապատրաստման և պարբերական տեխնիկական սպասարկման` ներառյալ կաթսաների մաքրում և կարգաբերում, խողովակաշարերի, ռադիատորների և փականների տեխնիկական վիճակի ստուգում` ապահովելով դրանց անխափան և անվտանգ շահագործումը: 

Նկար 15. Ջեռուցման համակարգի վերահսկման սարքերի օրինակ

83. Վթարների կամ անսարքությունների դեպքում պետք է ապահովվի դրանց անհապաղ վերացումը, ինչպես նաև ջեռուցման համակարգերի շահագործման ընթացքում իրականացնել ճնշման և ջերմաստիճանի վերահսկում, գերտաքացման կանխում և վթարային անջատման հնարավորությունների ապահովում:

84. Չի թույլատրվում կաթսայատներում դյուրավառ նյութերի պահումը, չարտոնված անձանց մուտքը կամ սարքավորումների շահագործումը առանց համապատասխան վերահսկման, քանի որ նշված հանգամանքները կարող են հանգեցնել արտակարգ իրավիճակների, հրդեհների կամ այլ վտանգավոր հետևանքների:

85. Ջեռուցման համակարգերը պետք է շահագործվեն էներգախնայող և ռացիոնալ ռեժիմով` ապահովելով ջերմամեկուսացման պատշաճ մակարդակ, սարքավորումների օպտիմալ կարգավորում և ջերմային կորուստների նվազեցում` համակարգի արդյունավետության բարձրացման և ծախսերի կրճատման նպատակով:

2.7. ԱՐԵՎԱՅԻՆ ՎԱՀԱՆԱԿՆԵՐ (ՖՈՏՈՎՈԼՏԱՅԻՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳԵՐ)

86. Արևային (ֆոտովոլտային) համակարգերը պետք է շահագործվեն և սպասարկվեն անվտանգ և արդյունավետ` համապատասխան նորմերին, և ներառեն վահանակներ, ինվերտորներ, մոնտաժային և էլեկտրական տարրեր, որոնք պետք է պահպանվեն տեխնիկապես պիտանի վիճակում:

87. Ստուգման ընթացքում պետք է իրականացվի համակարգի տեխնիկական վիճակի համալիր գնահատում` ներառյալ վահանակների մակերևույթի մաքրության վիճակը, մեխանիկական վնասվածքների` ճաքերի կամ կոտրվածքների առկայությունը, ամրացման համակարգի կայունությունը, էլեկտրական միացումների հուսալիությունը, ինչպես նաև ինվերտորի աշխատանքային ցուցանիշների համապատասխանությունը նախագծային պարամետրերին:

88. Ստուգման արդյունքները ենթակա են պարտադիր արձանագրման տեխնիկական մատյանում կամ համապատասխան հաշվառման համակարգում` ապահովելով դրանց հետագա վերլուծության և վերահսկման հնարավորությունը: 

Նկար 16. Ֆոտովոլտային վահանակների ոչ պատշաճ վիճակի օրինակ

89. Ֆոտովոլտային համակարգերի շահագործման ընթացքում առավել հաճախ հանդիպող խնդիրները ներառում են վահանակների մակերևույթի աղտոտումը` փոշու, տերևների կամ ձյան կուտակման հետևանքով, արտադրողականության նվազումը, մալուխների մեխանիկական վնասումները, մոնտաժային կոնստրուկցիաների թուլացումը, ինչպես նաև ինվերտորի անսարքությունները:

90. Ֆոտովոլտային համակարգերի սպասարկումը պետք է ներառի վահանակների պարբերական մաքրում` առանց քերծող նյութերի կիրառման, ձյան և կուտակված աղբի հեռացում, մոնտաժային համակարգի ամրության ստուգում և անհրաժեշտության դեպքում ամրացում, էլեկտրական միացումների տեխնիկական վիճակի վերահսկում և անհրաժեշտության դեպքում վերանորոգում, ինչպես նաև ինվերտորի ծրագրային և տեխնիկական վերահսկում` ապահովելով համակարգի արդյունավետ և անխափան աշխատանքը: 

Նկար 17. Ֆոտովոլտային համակարգերի սպասարկման աշխատանքների օրինակ

91. Ֆոտովոլտային համակարգերի սպասարկման ընթացքում պետք է պահպանվեն անվտանգության բոլոր պահանջները` աշխատանքները հնարավորության դեպքում իրականացնելով հոսանքազերծված վիճակում, կիրառելով համապատասխան անհատական պաշտպանության միջոցներ և ապահովելով բարձրության վրա աշխատանքի անվտանգությունը, ինչպես նաև կազմակերպելով դրանք համապատասխան եղանակային պայմաններում:

92. Ֆոտովոլտային համակարգերի վրա աշխատանքների իրականացումը նպատակահարմար է կազմակերպել համապատասխան մասնագիտական պատրաստվածություն ունեցող անձանց միջոցով` գործող իրավական ակտերի, տեխնիկական անվտանգության պահանջների և արտադրողի տեխնիկական փաստաթղթերի համաձայն` համակարգի անվտանգ և հուսալի շահագործումն ապահովելու նպատակով:

93. Ֆոտովոլտային համակարգի արդյունավետությունը պետք է պարբերաբար վերահսկվի` ներառյալ արտադրողականության հաշվառումը և ցուցանիշների մշտադիտարկումը, իսկ շեղումների կամ կտրուկ նվազման դեպքում պետք է ապահովվի համակարգի անհապաղ ախտորոշումն ու վերականգնումը:

94. Ֆոտովոլտային համակարգերի սպասարկումը պետք է իրականացվի կանխարգելիչ սկզբունքով` ներառելով պարբերական մաքրում, տեխնիկական վիճակի ստուգում և թերությունների ժամանակին վերացում` ապահովելով արդյունավետ աշխատանք, անսարքությունների նվազեցում և սարքավորումների ծառայության ժամկետի երկարացում:

3. ԱՐՏԱՔԻՆ ՏԱՐԱԾՔՆԵՐԻ ՍՊԱՍԱՐԿՈՒՄ

95. Արտաքին տարածքները հանդիսանում են հանրակրթական նշանակության օբյեկտների անբաժանելի մասը և ապահովում են սաների, աշխատակիցների և այցելուների անվտանգ, հարմարավետ և կազմակերպված տեղաշարժը, հանգիստը և գործունեությունը:

96. Արտաքին տարածքների պատշաճ շահագործումը և սպասարկումը նպաստում են տարածքի գեղագիտական տեսքի պահպանմանը, վնասվածքների և վթարների ռիսկերի նվազեցմանը, ինչպես նաև տարածքի ֆունկցիոնալ արդյունավետ օգտագործմանը` ապահովելով բարեկարգ և անվտանգ միջավայր:

97. Արտաքին տարածքների սպասարկումը պետք է իրականացվի պարբերական, պլանավորված և սեզոնային մոտեցմամբ` ներառելով մաքրման, վերանորոգման, կանաչապատման և անվտանգության ապահովման միջոցառումներ` ապահովելով տարածքների պատշաճ տեխնիկական և սանիտարական վիճակը:

3.1. ԲԱԿԱՅԻՆ ՏԱՐԱԾՔՆԵՐ

98. Բակային տարածքները պետք է պահպանվեն մաքուր, անվտանգ և օգտագործման համար հարմար վիճակում:

99. Բակային տարածքների տեխնիկական վիճակի վերահսկումը պետք է իրականացվի պարբերական ստուգումների միջոցով` ներառյալ մակերևույթների հարթության գնահատումը, աղբի և օտար առարկաների առկայության հայտնաբերումը, վնասված հատվածների բացահայտումը, ինչպես նաև ջրի կուտակումների առկայության վերահսկումը: 

Նկար 18. Բակային տարածքների և հետիոտնային անցուղիների վնասվածքների օրինակ

100. Բակային տարածքներում առավել հաճախ հանդիպող խնդիրներն են մակերևույթների անհարթությունները, աղբի կուտակումը, փոսերի և ճաքերի առաջացումը, ինչպես նաև ջրի լճացումը, որոնք կարող են բացասաբար ազդել տարածքի անվտանգ և արդյունավետ շահագործման վրա:

101. Բակային տարածքների պատշաճ շահագործումն ապահովելու նպատակով պետք է իրականացվի դրանց պարբերական մաքրում, վնասված հատվածների հարթեցում և վերանորոգում, ջրահեռացման համակարգերի ապահովում, ինչպես նաև սեզոնային սպասարկում (ներառյալ ձյան և սառույցի հեռացում)` ապահովելով անվտանգ տեղաշարժը:

102. Պետք է բացառվեն սայթաքուն կամ վտանգավոր հատվածների առկայությունը, ապահովվի անվտանգ և անխոչընդոտ տեղաշարժը, իսկ վտանգավոր հատվածների հայտնաբերման դեպքում անհրաժեշտ է դրանք ժամանակավորապես սահմանափակել կամ մեկուսացնել` մինչև թերությունների վերացումը:

3.2. ԽԱՂԱՀՐԱՊԱՐԱԿՆԵՐ

103. Խաղահրապարակները նախատեսված են երեխաների ֆիզիկական ակտիվության, զարգացման և ժամանցի կազմակերպման համար, ուստի դրանց անվտանգությունը հանդիսանում է առաջնահերթ պահանջ` ապահովելով երեխաների առողջ և անվտանգ միջավայր:

104. Խաղահրապարակների տեխնիկական վիճակի վերահսկումը պետք է իրականացվի պարբերական ստուգումների միջոցով` ներառյալ խաղասարքերի ամրության գնահատումը, շարժական մասերի աշխատանքի ստուգումը, ծածկույթի վիճակի վերահսկումը` անկախ նրանից այն ռետինե, ավազային կամ այլ տեսակի է, ինչպես նաև սուր եզրերի կամ վնասվածքների առկայության բացահայտումը: 

Նկար 19. Խաղահրապարակների սարքավորումների վնասվածքների օրինակ

105. Խաղահրապարակներում առավել հաճախ հանդիպող խնդիրներն են սարքերի թուլացումը, ծածկույթի մաշվածությունը կամ վնասվածությունը, սարքերի առանձին տարրերի կոտրվածքները և սուր եզրերի առաջացումը, որոնք կարող են վտանգել երեխաների անվտանգությունը:

106. Խաղահրապարակների պատշաճ շահագործումն ապահովելու նպատակով պետք է իրականացվեն սարքերի ամրացման և վերանորոգման աշխատանքներ, վնասված տարրերի ժամանակին փոխարինում, ծածկույթի վերականգնում, ինչպես նաև տարածքի պարբերական մաքրում` ապահովելով անվտանգ և հարմարավետ միջավայր:

107. Չի թույլատրվում վնասված խաղասարքերի շահագործումը, և պարտադիր է դրանց պարբերական տեխնիկական ստուգումը` ապահովելով անվտանգության նորմերի լիարժեք պահպանումը և երեխաների պաշտպանության բարձր մակարդակը:

3.3. ՃԱՆԱՊԱՐՀՆԵՐ ԵՎ ԱՆՑՈՒՂԻՆԵՐ

108. Ճանապարհները և անցուղիները պետք է ապահովեն մարդկանց անվտանգ, հարմարավետ և անխափան տեղաշարժը` համապատասխան շահագործման և անվտանգության գործող պահանջներին:

109. Ճանապարհների և անցուղիների տեխնիկական վիճակի վերահսկումը պետք է իրականացվի պարբերական ստուգումների միջոցով` ներառյալ ծածկույթի ամբողջականության գնահատումը, ճաքերի և փոսերի հայտնաբերումը, նշագծերի տեսանելիության ստուգումը, ինչպես նաև ջրահեռացման համակարգերի վիճակի վերահսկումը: 

Նկար 20. Ճանապարհների և անցուղիների ոչ պատշաճ պահպանման օրինակ

110. Ճանապարհների և անցուղիների շահագործման ընթացքում առավել հաճախ հանդիպող խնդիրներն են փոսերի և անհարթությունների առաջացումը, սայթաքուն մակերևույթների ձևավորումը, ինչպես նաև ջրի կուտակումը, որոնք կարող են վտանգել անվտանգ տեղաշարժը:

111. Ճանապարհների և անցուղիների պատշաճ շահագործումն ապահովելու նպատակով պետք է իրականացվի ծածկույթի ժամանակին վերանորոգում, ձմեռային պայմաններում` ձյան և սառույցի հեռացում, հակասայթաքուն նյութերի կիրառում, ինչպես նաև նշագծերի պարբերական թարմացում` ապահովելով դրանց տեսանելիությունը և գործառնական արդյունավետությունը:

112. Պետք է ապահովվի ճանապարհների և անցուղիների տեսանելիությունը` նախագծային լուծումներով, տարածքի շահագործման պայմաններով և գործող անվտանգության պահանջներով սահմանված չափանիշներին համապատասխան, ինչպես նաև սահմանվեն և պահպանվեն անվտանգ երթևեկության ուղիներ` նվազեցնելով վթարների և վնասվածքների առաջացման ռիսկը:

3.4. ՋՐԱՀԵՌԱՑՄԱՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳԵՐ

113. Ջրահեռացման համակարգերը նախատեսված են անձրևաջրերի և հալոցքային ջրերի արդյունավետ հեռացման համար` ապահովելով արտաքին տարածքների անվտանգ և անխափան շահագործումը և կանխելով ջրի կուտակումը:

114. Ջրահեռացման համակարգերի տեխնիկական վիճակի վերահսկումը պետք է իրականացվի պարբերական ստուգումների միջոցով` ներառյալ ջրահեռացման ուղիների մաքրության գնահատումը, խցանումների առկայության բացահայտումը, ինչպես նաև ջրի հոսքի արդյունավետության ստուգումը:

115. Ջրահեռացման համակարգերում առավել հաճախ հանդիպող խնդիրներն են խցանումների առաջացումը, ջրի լճացումը և համակարգի տարրերի վնասումները, որոնք կարող են խաթարել դրանց բնականոն աշխատանքը և ստեղծել վտանգավոր իրավիճակներ:

116. Ջրահեռացման համակարգերի պատշաճ շահագործումն ապահովելու նպատակով պետք է իրականացվի խողովակների և ջրանցքների պարբերական մաքրում, վնասված հատվածների ժամանակին վերանորոգում, ինչպես նաև ապահովվի ջրի անխափան հոսքը` կանխելով խցանումների և կուտակումների առաջացումը:

117. Պետք է ապահովվի ջրի կուտակումների կանխումը և բացառվեն սայթաքման վտանգավոր պայմանները` ապահովելով մարդկանց անվտանգ տեղաշարժը արտաքին տարածքներում:

3.5. ԿԱՆԱՉԱՊԱՏ ՏԱՐԱԾՔՆԵՐ

118. Կանաչապատ տարածքները նպաստում են առողջ և բարեկարգ միջավայրի ձևավորմանը, ինչպես նաև ապահովում են տարածքի գեղագիտական տեսքը` բարելավելով օգտվողների հարմարավետությունը և ընդհանուր միջավայրի որակը:

119. Կանաչապատ տարածքների վիճակի վերահսկումը պետք է իրականացվի պարբերական ստուգումների միջոցով` ներառյալ բույսերի ընդհանուր վիճակի գնահատումը, չորացած կամ վտանգավոր ծառերի հայտնաբերումը, ինչպես նաև ոռոգման համակարգի աշխատանքի վերահսկումը:

120. Կանաչապատ տարածքներում առավել հաճախ հանդիպող խնդիրներն են բույսերի չորացումը, անկանոն աճը և ոռոգման համակարգերի խափանումները, որոնք կարող են բացասաբար ազդել տարածքի տեսքի և կենսունակության վրա:

121. Կանաչապատ տարածքների պատշաճ պահպանման նպատակով պետք է իրականացվի կանոնավոր ոռոգում, խոտհնձում, ծառերի և թփերի էտում, ինչպես նաև չորացած կամ վնասված բույսերի ժամանակին հեռացում` ապահովելով տարածքի առողջ և բարեկարգ վիճակը:

122. Պետք է ապահովվի վտանգավոր ճյուղերի և վնասված ծառերի ժամանակին հեռացումը, ինչպես նաև տեսանելիության պահպանումը` ապահովելով անվտանգ տեղաշարժը և տարածքի անվտանգ շահագործումը:

3.6. ԱՐՏԱՔԻՆ ԼՈՒՍԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆ

123. Արտաքին լուսավորությունը նախատեսված է տարածքների անվտանգ և արդյունավետ օգտագործումն ապահովելու համար մութ ժամերին` նպաստելով մարդկանց անվտանգ տեղաշարժին և տարածքի հսկողությանը:

124. Արտաքին լուսավորության համակարգերի տեխնիկական վիճակի վերահսկումը խորհուրդ է տրվում իրականացնել պարբերական ստուգումների միջոցով` դիտարկել լուսարձակների աշխատունակությունը, մալուխների և էլեկտրական տարրերի տեսանելի վնասվածքների բացակայությունը, ինչպես նաև լուսավորության կազմակերպման համապատասխանությունը նախագծային լուծումներին, արտադրողի տեխնիկական փաստաթղթերին և կիրառելի նորմատիվ պահանջներին: 

Նկար 21. Արտաքին լուսավորության համակարգի անսարքության օրինակ

125. Խափանված լամպերի, մալուխների վնասումների, լուսարձակների անսարքությունների կամ արտաքին լուսավորության համակարգի` նախագծային լուծումներին, գործող նորմատիվատեխնիկական փաստաթղթերին և էլեկտրական անվտանգության պահանջներին անհամապատասխանության հայտնաբերման դեպքում պետք է իրականացվեն համապատասխան վերականգնողական միջոցառումներ` ներառյալ լամպերի փոխարինում, էլեկտրական համակարգերի վերանորոգում, լուսարձակների կարգաբերում կամ փոխարինում` ապահովելով լուսավորության համակարգի համապատասխանությունը սահմանված պահանջներին:

126. Արտաքին լուսավորության համակարգերի վրա աշխատանքները անհրաժեշտ է իրականացվեն համապատասխան մասնագիտացված անձանց կողմից` ապահովելով էլեկտրական անվտանգության կանոնների խիստ պահպանումը և բացառելով վտանգավոր իրավիճակների առաջացումը:

3.7. ՊԱՐԻՍՊՆԵՐ ԵՎ ՑԱՆԿԱՊԱՏԵՐ

127. Պարիսպները և ցանկապատերը պետք է պահպանվեն տեխնիկապես սարքին, կայուն և անվտանգ վիճակում` ապահովելով տարածքի հստակ սահմանազատումը, պաշտպանությունը և պատշաճ գեղագիտական տեսքը:

128. Պարբերական զննության ընթացքում պետք է իրականացվի դրանց տեխնիկական վիճակի համալիր գնահատում` ներառյալ ճաքերի, շերտազատումների կամ քանդված հատվածների հայտնաբերումը, մետաղական տարրերի կոռոզիայի առկայության գնահատումը, ներկաշերտի վիճակի վերահսկումը, ինչպես նաև ամրացումների և հենասյուների ամբողջականության ստուգումը:

129. Կոռոզիայի ենթարկված, թուլացած, վնասված կամ գեղագիտական տեսքը կորցրած հատվածների հայտնաբերման դեպքում պետք է իրականացվեն համապատասխան վերականգնողական միջոցառումներ` ներառյալ մակերևույթների մաքրում, հակակոռոզիոն մշակում, վերաներկում, կոնստրուկցիայի տարրերի ամրացում, մասնակի վերանորոգում կամ անհրաժեշտության դեպքում դրանց փոխարինում` ապահովելով պարիսպների և ցանկապատերի անվտանգ և երկարաժամկետ շահագործումը: 

Նկար 22. Պարիսպների և ցանկապատերի վնասվածքների օրինակ

4. ԹԵՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՎԵՐԱՑՈՒՄ

130. Շենքերի և շինությունների շահագործման ընթացքում առաջացող թերություններն ի հայտ են բերվում պարբերական զննման արդյունքում:

131. Թերությունների վերացման գործընթացը պետք է իրականացվի համակարգված և նպատակային մոտեցմամբ` ապահովելով դրանց գրանցումը, առաջնահերթությունների սահմանումը, ինչպես նաև վերացման աշխատանքների պլանավորումը և վերահսկումը:

132. Յուրաքանչյուր թերություն ենթակա է պարտադիր արձանագրման համապատասխան մատյանում կամ էլեկտրոնային համակարգում` ապահովելով գործընթացի թափանցիկությունն ու վերահսկելիությունը:

133. Թերությունների վերացման ժամկետները սահմանվում են` հաշվի առնելով դրանց վտանգավորությունը, սեզոնային պայմանները, շահագործման ինտենսիվությունը և հաստատության կազմակերպական հնարավորությունները:

134. Թերությունների վերացման աշխատանքների ավարտից հետո պետք է իրականացվի կատարված աշխատանքների ստուգում, արդյունքների գնահատում և համապատասխան գրանցում հաշվառման մատյանում կամ էլեկտրոնային համակարգում:

135. Վերահսկումն իրականացվում է ուսումնական հաստատությունում վարչատնտեսական մասի պատասխանատու գործադիր մարմնի կողմից` ապահովելով իրականացված աշխատանքների համապատասխանությունը սահմանված պահանջներին և թերությունների լիարժեք վերացումը:

136. Թերությունների քանակի նվազեցման և շենքերի տեխնիկական վիճակի կայուն պահպանման նպատակով անհրաժեշտ է իրականացնել կանխարգելիչ միջոցառումներ, որոնք ներառում են պարբերական տեխնիկական ստուգումների իրականացումը, հաստատված սպասարկման պլանների պահպանումը, փոքր թերությունների ժամանակին հայտնաբերումն ու վերացումը, ինչպես նաև աշխատակիցների իրազեկվածության և պատասխանատվության բարձրացումը:

137. Թերությունների վերացման աղյուսակ

138. Զննման և սպասարկման հաշվառման ձևաթուղթ/ստուգաթերթ:Այն նախատեսված է պարբերական զննման, սպասարկման աշխատանքների պլանավորման, հայտնաբերված խնդիրների և կատարված աշխատանքների արձանագրման համար:

1. Ընդհանուր կազմակերպում և փաստաթղթավորում

2. Թերությունների ամփոփ գրանցում

Ստուգող` ____________________ Ամսաթիվ` ____________________ Ստորագրություն` _______

Պաշտոնական հրապարակման օրը` 24 հունիսի 2026 թվական: