Սեղմել Esc փակելու համար:
ՀՀ ԷՆԵՐԳԵՏԻԿԱՅԻ ՈԼՈՐՏԻ ՊԵՏԱԿԱՆ ԸՆԿԵՐՈ...
Քարտային տվյալներ

Տեսակ
Գործում է
Ընդունող մարմին
Ընդունման ամսաթիվ
Համար

Վավերացման ամսաթիվ
ՈՒժի մեջ մտնելու ամսաթիվ
ՈՒժը կորցնելու ամսաթիվ
Ընդունման վայր
Սկզբնաղբյուր

Ժամանակագրական տարբերակ Փոփոխություն կատարող ակտ

Որոնում:
Բովանդակություն

Հղում իրավական ակտի ընտրված դրույթին X
irtek_logo
 

ՀՀ ԷՆԵՐԳԵՏԻԿԱՅԻ ՈԼՈՐՏԻ ՊԵՏԱԿԱՆ ԸՆԿԵՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ 2003-2007 ԹՎԱԿԱՆՆԵՐԻ ՖԻՆԱՆՍԱԿԱՆ ...

 

 

040.1694.251203

«ՎԱՎԵՐԱՑՆՈՒՄ ԵՄ»
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՆԱԽԱԳԱՀ Ռ. ՔՈՉԱՐՅԱՆ

 

«25» դեկտեմբերի 2003 թ.

 

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԿԱՌԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

 

6 նոյեմբերի 2003 թվականի N 1694-Ն

 

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԷՆԵՐԳԵՏԻԿԱՅԻ ՈԼՈՐՏԻ ՊԵՏԱԿԱՆ ԸՆԿԵՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ 2003-2007 ԹՎԱԿԱՆՆԵՐԻ ՖԻՆԱՆՍԱԿԱՆ ԱՌՈՂՋԱՑՄԱՆ ԾՐԱԳՐԻ ՈՒ 2003-2007 ԹՎԱԿԱՆՆԵՐԻ ՖԻՆԱՆՍԱԿԱՆ ՀՈՍՔԵՐԻ ԿԱՆԽԱՏԵՍՈՒՄՆԵՐԻ ԵՎ ՄԻ ՇԱՐՔ ՈՐՈՇՈՒՄՆԵՐ ՈՒԺԸ ԿՈՐՑՐԱԾ ՃԱՆԱՉԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

(1-ին մաս)

 

Հայաստանի Հանրապետության էլեկտրաէներգետիկ համակարգում ֆինանսական կայունություն ապահովելու, ընկերությունների փոխհարաբերություններն առևտրային հիմքերի վրա փոխադրելու և կառավարումը բարելավելու նպատակով Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը որոշում է.

1. Հավանություն տալ Հայաստանի Հանրապետության էներգետիկայի ոլորտի «Երևանի ջերմային էլեկտրակայան», «Հայկական ատոմային էլեկտրակայան», «Որոտանի հիդրոէլեկտրակայանների համալիր», «Բարձրավոլտ էլեկտրացանցեր», «Էլեկտրաէներգետիկական համակարգի օպերատոր», «Հաշվարկային կենտրոն» և «Հայգազարդ» փակ բաժնետիրական ընկերությունների (այսուհետ` ընկերություններ)`

ա) 2003-2007 թվականների ֆինանսական առողջացման ծրագրին (այսուհետ` ծրագիր)` համաձայն N 1 հավելվածի.

բ) 2003-2007 թվականների ֆինանսական հոսքերի կանխատեսումներին` համաձայն N 2 հավելվածի:

2. Ընկերությունների` Հայաստանի Հանրապետության սեփականությունը հանդիսացող բաժնետոմսերի կառավարման լիազորությունները վերապահել Հայաստանի Հանրապետության տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարին, իսկ «Որոտանի հիդրոէլեկտրակայանների համալիր» փակ բաժնետիրական ընկերության մասով` Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանության նախարարին:

(2-րդ կետը փոփ. 04.11.10 թիվ 1455-Ն, 14.11.2019 թիվ 1577-Ն որոշումներ)

3. Հայաստանի Հանրապետության էներգետիկայի նախարարին` Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով մինչև 2004 թվականի հունվարի 30-ը ապահովել ընկերություններում (բացառությամբ «Հայկական ատոմային էլեկտրակայան» փակ բաժնետիրական ընկերության) տնօրենների խորհուրդների ձևավորումը:

4. Սահմանել, որ`

ա) «Հայկական ատոմային էլեկտրակայան», «Երևանի ջերմաէլեկտրակենտրոն» և «Բարձրավոլտ էլեկտրացանցեր» փակ բաժնետիրական ընկերություններից յուրաքանչյուրում տնօրենների խորհուրդները բաղկացած են 6 անդամից` 3 անդամ առաջարկվում է Հայաստանի Հանրապետության տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարի կողմից, իսկ ընկերությունների գլխավոր տնօրենները` ի պաշտոնե, մեկական անդամ` էլեկտրաէներգետիկական շուկայի մասնավոր հատվածը ներկայացնող ընկերության, էներգետիկական ոլորտին առնչվող ակադեմիական (գիտական) որևէ հաստատության կողմից.

բ) «Էլեկտրաէներգետիկական համակարգի օպերատոր» փակ բաժնետիրական ընկերությունում տնօրենների խորհուրդը բաղկացած է 13 անդամից` 2 անդամ առաջարկվում է Հայաստանի Հանրապետության տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարի, մեկական անդամ` էլեկտրաէներգետիկական շուկայի մասնավոր հատվածը ներկայացնող ընկերության, էներգետիկական ոլորտին առնչվող ակադեմիական (գիտական) որևէ հաստատության կողմից, ինչպես նաև «Էլեկտրաէներգետիկական համակարգի օպերատոր», «Հաշվարկային կենտրոն», «Բարձրավոլտ էլեկտրացանցեր», «Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր», «Հայկական ատոմային էլեկտրակայան», «Միջազգային էներգետիկ կորպորացիա», «Երևանի ջերմաէլեկտրակենտրոն», «Քոնթուր Գլոբալ Հիդրո կասկադ» փակ բաժնետիրական ընկերությունների ու «Հրազդանի էներգետիկ կազմակերպություն (ՀրազՋԷԿ)» բաց բաժնետիրական ընկերության գլխավոր տնօրենները` ի պաշտոնե:

«Հաշվարկային կենտրոն» փակ բաժնետիրական ընկերությունում տնօրենների խորհուրդը բաղկացած է 5 անդամից` 2 անդամ առաջարկվում է Հայաստանի Հանրապետության տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարի կողմից, իսկ ընկերության գլխավոր տնօրենը` ի պաշտոնե, մեկական անդամ` էլեկտրաէներգետիկական շուկայի մասնավոր հատվածը ներկայացնող ընկերության, էներգետիկական ոլորտին առնչվող ակադեմիական (գիտական) որևէ հաստատության կողմից:

գ) «Հայգազարդ» փակ բաժնետիրական ընկերության տնօրենների խորհուրդը բաղկացած է 5 անդամից` 2-ական անդամ առաջարկվում է Հայաստանի Հանրապետության ֆինանսների և էկոնոմիկայի նախարարի ու Հայաստանի Հանրապետության էներգետիկայի նախարարի կողմից, իսկ ընկերության տնօրենը` ի պաշտոնե.

դ) տնօրենների խորհուրդների հանրային ծառայող կամ բարձրաստիճան պաշտոնատար անձ չհանդիսացող անդամների վարձատրությունը, ինչպես նաև խորհուրդների անդամների գործունեության հետ կապված մյուս ծախսերը նախատեսվում են ընկերությունների վարչական աշխատակազմերի պահպանման ծախսերի նախահաշիվներում.

ե) Հայաստանի հանրային ծառայությունների վերակառուցման ծրագրի նախապատրաստման համար հատկացված ճապոնական ՏՖ 051647 դրամաշնորհի հաշվին իրականացվող «Կոմունալ կառավարման ուժեղացում» ենթածրագրի շրջանակներում մշակված փաստաթղթերի փաթեթը ներկայացվելուց հետո, դրա հիման վրա, եռամսյա ժամկետում հաստատվում և ներդրվում են ընկերությունների ներքին կազմակերպական նոր կառուցվածքները, բաժնետերերի ընդհանուր ժողովի աշխատանքային կանոնակարգերը, տնօրենների խորհուրդների կազմավորման ու անդամների նշանակման մեխանիզմը, ինչպես նաև աշխատանքային և ֆինանսավորման կանոնակարգերը, վարչական աշխատակազմերի կառուցվածքները, աշխատողների թիվը, պահպանման ծախսերը, ստորաբաժանումների գործառույթները և աշխատանքային կանոնակարգերը, վերստուգող հանձնաժողովների (ներքին աուդիտորներ) աշխատանքային կանոնակարգերը, ընկերությունների նոր կանոնադրություններն ու ընկերությունների գործադիր մարմինների ձևավորման ընթացակարգերը.

զ) Հայաստանի Հանրապետության էներգետիկայի նախարարության գործունեությունը պայմանավորված է լինելու էներգետիկայի բնագավառում պետական կառավարման քաղաքականության իրականացմամբ, բնագավառի զարգացման, ներդրումային, ֆինանսական ու այլ ծրագրերի մշակմամբ ու իրագործմամբ, և համակարգի 100 տոկոս պետական բաժնեմաս ունեցող ընկերությունների կառավարումն իրականացվելու է նրանց կորպորատիվ կառավարման մարմինների միջոցով.

է) 2004 թվականի մարտի 1-ից` Հայաստանի Հանրապետությունից դուրս էլեկտրաէներգիայի փոխհոսքերն իրականացվում են միայն 100 տոկոս պետական բաժնեմաս ունեցող ընկերություններից մեկի կողմից:

    (4-րդ կետը փոփ.     03.06.04 թիվ 819-Ն, 26.10.06 թիվ 1511-Ն,

01.03.12 թիվ 227-Ն, 21.07.16 թիվ 764-Ն, 27.07.17 թիվ 907-Ն, 14.11.2019 թիվ 1577-Ն որոշումներ)

5. Հայաստանի Հանրապետության էներգետիկայի նախարարին`

ա) եռամսյա ժամկետում`

համաձայնեցնելով Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր պետական գույքի կառավարման վարչության պետի հետ` Հայաստանի Հանրապետության կառավարություն ներկայացնել առաջարկություններ «Հայէներգո» փակ բաժնետիրական ընկերության կազմից «Հայէներգամատսերվիս» դուստր ձեռնարկության առանձնացման և հետագա մասնավորեցման վերաբերյալ,

«Բարձրավոլտ էլեկտրացանցեր» փակ բաժնետիրական ընկերությանը փոխանցել «Սանարմ» համատեղ ձեռնարկությունում «Հայէներգո» փակ բաժնետիրական ընկերության բաժնեմասը.

բ) «Հայգազարդ» փակ բաժնետիրական ընկերության գույքի կազմից առանձնացնել «Գյումրիջերմո» ջերմամատակարարման արտադրամասի գույքը և առաջարկել Գյումրու քաղաքապետին այն անհատույց փոխանցել Գյումրու քաղաքապետարանի հաշվեկշռին: Առաջարկը չընդունվելու դեպքում ապահովել ջերմամատակարարման արտադրամասի գույքի օտարումը.

գ) 10-օրյա ժամկետում` Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական օրենսգրքի 397-րդ հոդվածին համապատասխան, ապահովել «Երևանի ջերմային էլեկտրակայան» փակ բաժնետիրական ընկերության նկատմամբ «Նաիրիտ Ռանսաթ» փակ բաժնետիրական ընկերության պարտավորության ընդհանուր գումարից 1288.0 մլն դրամ պահանջի իրավունքի փոխանցումը «Հայգազարդ» փակ բաժնետիրական ընկերությանը:

6. Հայաստանի Հանրապետության տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների գործունեությունը համակարգող նախարարին ու Հայաստանի Հանրապետության էներգետիկայի նախարարին` մեկամսյա ժամկետում համապատասխան համայնքների ղեկավարների հետ քննարկել «Հայկական ատոմային էլեկտրակայան», «Երևանի ջերմային էլեկտրակայան», «Որոտանի հիդրոէլեկտրակայանների համալիր» և «Բարձրավոլտ էլեկտրացանցեր» փակ բաժնետիրական ընկերությունների` համայնքային բյուջեների նկատմամբ գույքահարկի ու հողի հարկի գծով մինչև 2003 թվականի հոկտեմբերի 1-ը հաշվարկված և չվճարված պարտավորությունների` մայր գումարների վճարման ժամկետը` սկսած 2008 թվականի հունվարի 1-ից մինչև 2012 թվականի դեկտեմբերի 31-ը վերաձևակերպելու և տույժերից ու տուգանքներից ազատելու հարցը:

7. Հայաստանի Հանրապետության ֆինանսների և էկոնոմիկայի նախարարին ու Երևանի քաղաքապետին` «Հայաստանի Հանրապետության 2003 թվականի պետական բյուջեի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 11-րդ հոդվածի 20-րդ կետի համաձայն ապահովել Երևանի «Ջերմային տնտեսություն» պետական փակ բաժնետիրական ընկերության և «Երևանտրանս» փակ բաժնետիրական ընկերության («Երևանի էլեկտրատրանսպորտ» պետական փակ բաժնետիրական ընկերության իրավահաջորդը) կանոնադրական կապիտալների ավելացումը, լրացուցիչ տեղաբաշխվող բաժնետոմսերի պետական բաժնեմասի ձեռքբերումը` համապատասխանաբար` 283.0 մլն դրամ և 1152.0 մլն դրամ գումարով` դրանք ուղղելով ընկերությունների կողմից սպառված էլեկտրաէներգիայի դիմաց «Հայգազարդ» փակ բաժնետիրական ընկերության նկատմամբ կուտակված պարտքերի մարմանը:

8. Հայաստանի Հանրապետության էներգետիկայի նախարարին` սույն որոշման 7-րդ կետում նշված վճարումների (ընդամենը` 1435.0 մլն դրամ), ինչպես նաև «Հայաստանի Հանրապետության 2003 թվականի պետական բյուջեի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 11-րդ հոդվածի 20-րդ կետով նախատեսված` Երևանի «Ջրմուղ-կոյուղի», «Հայջրմուղկոյուղի» և ոռոգման համակարգի առանձին փակ բաժնետիրական ընկերությունների լրացուցիչ տեղաբաշխվող բաժնետոմսերի պետական բաժնեմասի ձեռքբերման նպատակով կանոնադրական կապիտալների ավելացված միջոցների հաշվին (ընդամենը` 11866.0 մլն դրամ) «Հայգազարդ» փակ բաժնետիրական ընկերության նկատմամբ կուտակված պարտքի դիմաց կատարվող վճարումներից ստացվող միջոցների հաշվին (ընդամենը` 13301.0 մլն դրամ) ապահովել`

ա) սույն որոշման 5-րդ կետի «գ» ենթակետի համաձայն «Հայգազարդ» փակ բաժնետիրական ընկերությանը փոխանցված պահանջի իրավունքի դիմաց «Երևանի ջերմային էլեկտրակայան» փակ բաժնետիրական ընկերությանը 1288.0 մլն դրամ վճարումը և դրա հաշվին նրա կողմից Հայաստանի Հանրապետության պետական բյուջեի նկատմամբ հարկային պարտավորությունների մարումը.

բ) Հայաստանի Հանրապետության ֆինանսների և էկոնոմիկայի նախարարության ու «Հայգազարդ» փակ բաժնետիրական ընկերության միջև 1999 թվականի սեպտեմբերի 15-ին կնքված N 11(23)/CP-99, դեկտեմբերի 27-ին կնքված N 20(32)/CP-99 և 2000 թվականի հունվարի 29-ին կնքված N 25(37)/CP-99 վարկային պայմանագրերի համաձայն ստացված բյուջետային վարկերի մայր գումարների գծով պարտավորություններից 903.0 մլն դրամ պարտավորության մարումը.

գ) «Հայէներգո» փակ բաժնետիրական ընկերության նկատմամբ ընդհանուր պարտավորությունից 11110.0 մլն դրամ պարտավորության մարումը, որի հաշվին`

«Հայկական ատոմային էլեկտրակայան» փակ բաժնետիրական ընկերության նկատմամբ 8307.0 մլն դրամ պարտավորության մարումը և նրա կողմից նույն գումարի չափով 1999 թվականի սեպտեմբերի 15-ին Հայաստանի Հանրապետության ֆինանսների և էկոնոմիկայի նախարարության հետ կնքված N 12(24) CP-99 վարկային պայմանագրի համաձայն ստացված բյուջետային վարկի գծով պարտավորության` 2003 թվականի հոկտեմբերի 1-ի դրությամբ մայր գումարի և հաշվարկված տոկոսավճարների մարումը,

«Որոտանի հիդրոէլեկտրակայանների համալիր» փակ բաժնետիրական ընկերության նկատմամբ 949.0 մլն դրամ պարտավորության մարումը և նրա կողմից նույն գումարի չափով Հայաստանի Հանրապետության պետական բյուջեի նկատմամբ հարկային պարտավորությունների մարումը,

«Բարձրավոլտ էլեկտրացանցեր» փակ բաժնետիրական ընկերության նկատմամբ 1854.0 մլն դրամ պարտավորության մարումը և նրա կողմից նույն գումարի չափով Հայաստանի Հանրապետության պետական բյուջեի նկատմամբ հարկային պարտավորությունների մարումը.

դ) մեկամսյա ժամկետում` «Հայգազարդ» փակ բաժնետիրական ընկերության նկատմամբ «Երևանի ջերմային էլեկտրակայան» փակ բաժնետիրական ընկերության 3794.3 մլն դրամ բնական գազի գծով պարտավորության մարումը` նրա կողմից վաճառված ջերմային էներգիայի դիմաց սպառողների նկատմամբ պահանջի իրավունքից նույն գումարի չափով «Հայգազարդ» փակ բաժնետիրական ընկերությանը փոխանցելու միջոցով (համաձայն Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական օրենսգրքի 397-րդ հոդվածի).

ե) մեկամսյա ժամկետում` Համաշխարհային բանկի «Օժանդակություն էներգահամակարգին» ծրագրի շրջանակներում «Երևանի ջերմային էլեկտրակայան» փակ բաժնետիրական ընկերությանը տրամադրված ենթավարկի գծով Հայաստանի Հանրապետության պետական բյուջեի նկատմամբ` սույն որոշումն ուժի մեջ մտնելու օրվա դրությամբ հաշվարկված պարտավորությունների (մայր գումարներ` 4029.0 մլն դրամ) և նույն գումարի չափով «Երևանի ջերմային էլեկտրակայան» փակ բաժնետիրական ընկերության նկատմամբ «Նաիրիտ» ընկերության պարտավորության ընդհանուր գումարից պահանջի իրավունքի փոխանցումը «Բարձրավոլտ էլեկտրացանցեր» փակ բաժնետիրական ընկերությանը.

զ) բանակցությունների վարումը «Երևանի ջերմային էլեկտրակայան» փակ բաժնետիրական ընկերության «ՀայՌուսգազարդ» փակ բաժնետիրական ընկերության նկատմամբ 910.0 մլն դրամ պարտավորության վերակառուցման նպատակով.

է) նախորդ տարիներին «Հայէներգո» փակ բաժնետիրական ընկերության կողմից Վրաստան առաքված էլեկտրաէներգիայի գծով պարտքի գանձումը` մինչև 2004 թվականի հունիսի 30-ը.

ը) մեկամսյա ժամկետում` «Հայէներգո» փակ բաժնետիրական ընկերության կողմից «Հայգազարդ» փակ բաժնետիրական ընկերության նկատմամբ պարտքի պահանջի իրավունքի զիջումը Հայաստանի Հանրապետության ֆինանսների և էկոնոմիկայի նախարարությանը` «ՀայՌուսգազարդ» փակ բաժնետիրական ընկերության կանոնադրական կապիտալի համալրման նպատակով ստացված ու էներգահամակարգի ընկերությունների կողմից օգտագործված բնական գազի արժեքի և ծրագրի շրջանակներում ընկերություններին օրենքով զիջվող հարկային պարտավորությունների և պարտադիր սոցիալական ապահովագրության վճարների գծով հաշվարկված ու չվճարված տույժերի ու տուգանքների հանրագումարի չափով` հաշվի առնելով նաև Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2003 թվականի հոկտեմբերի 16-ի N 1337-Ա որոշմամբ «Հայգազարդ» փակ բաժնետիրական ընկերության «Հրազդանի ՋԷԿ» փակ բաժնետիրական ընկերության նկատմամբ պահանջի իրավունքի փոխանցումը Հայաստանի Հանրապետության ֆինանսների և էկոնոմիկայի նախարարությանը:

թ) (8-րդ կետի թ ենթակետն ուժը կորցրել է 16.06.06 թիվ 896-Ն որոշում)

9. Սահմանել, որ`

ա) սույն որոշման 8-րդ կետի «գ» ենթակետի երկրորդ պարբերության համաձայն «Հայկական ատոմային էլեկտրակայան» փակ բաժնետիրական ընկերության բյուջետային վարկի գծով պարտավորության մարումից հետո զիջվում են նույն վարկային պարտավորության գծով` սույն որոշումն ուժի մեջ մտնելու օրվա դրությամբ հաշվարկված ժամկետանց պարտավորությունները (այդ թվում` տոկոսավճար, տույժեր և սղաճի հետևանքով վերագնահատումներ).

բ) Համաշխարհային բանկի «Օժանդակություն էներգահամակարգին» ծրագրի շրջանակներում «Բարձրավոլտ էլեկտրացանցեր» փակ բաժնետիրական ընկերությանը տրամադրված ենթավարկի, ինչպես նաև նրան` սույն որոշման 8-րդ կետի «ե» ենթակետի համաձայն փոխանցվող ենթավարկի գծով պարտավորությունների` 2003-2007 թվականներին նախատեսված գումարների (ներառյալ տոկոսավճարները) մարումների ժամկետները վերաձևակերպվում են 2008 թվականի հունվարի 1-ից սկսած 5 տարվա ընթացքում` հավասար չափերով մարման պայմանով, իսկ մինչև վերաձևակերպումն ընկած ժամանակահատվածը հաշվարկված ժամկետանց պարտավորությունները (տույժեր և սղաճի հետևանքով վերագնահատումներ) զիջվում են.

գ) «Հայկական ատոմային էլեկտրակայան» փակ բաժնետիրական ընկերությանը Հայաստանի Հանրապետության պետական բյուջեի միջոցներից հատկացված 8136.8 մլն դրամ նպատակային ֆինանսավորումը և Ֆրանսիայի Հանրապետության կառավարության կողմից տրամադրված 1176.4 մլն դրամ դրամաշնորհը Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով ուղղվում են «Հայկական ատոմային էլեկտրակայան» փակ բաժնետիրական ընկերության կանոնադրական կապիտալի համալրմանը.

դ) Ֆրանսիայի Հանրապետության կառավարության կողմից միջազգային պայմանագրի հիման վրա Հայաստանի Հանրապետությանը տրամադրված և վերջինիս կողմից «Հայկական ատոմային էլեկտրակայան» փակ բաժնետիրական ընկերությանը տրամադրված 1757.1 մլն դրամ վարկի մարումը նախատեսվում է 2008 թվականից սկսած:

10. (10-րդ կետն ուժը կորցրել է 16.06.06 թիվ 896-Ն որոշում)

11. Հայաստանի Հանրապետության էներգետիկայի նախարարին ու Հայաստանի Հանրապետության ֆինանսների և էկոնոմիկայի նախարարին` ընկերություններում առկա և ծրագրով լուծում չստացած` պարտքի հետ կապված խնդիրները կարգավորելու համար լրացուցիչ ֆինանսական միջոցներ ներգրավելու նպատակով ֆինանսական կազմակերպությունների հետ վարել բանակցություններ:

12. ՈՒժը կորցրած ճանաչել`

ա) Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 1997 թվականի դեկտեմբերի 2-ի «Հայաստանի Հանրապետության էներգահամակարգի ֆինանսական կենսունակության վերականգնման միջոցառումների մասին» N 551 որոշումը` բացառությամբ 3-րդ կետի «բ» ենթակետի,

բ) Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 1998 թվականի սեպտեմբերի 7-ի «Հայաստանի Հանրապետության էներգահամակարգի մինչև 2001 թվականի զարգացման միջոցառումների մասին» N 555 որոշումը` բացառությամբ 16-րդ կետի,

գ) Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 1999 թվականի դեկտեմբերի 18-ի «Հայաստանի Հանրապետության էներգահամակարգի առանձին ֆինանսական հոսքերը և պարտավորությունները կարգավորելու մասին» N 761 որոշումը,

դ) Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2000 թվականի հոկտեմբերի 23-ի «Հայաստանի Հանրապետության էներգահամակարգի մինչև 2000-2002 թվականների ֆինանսական առողջացման միջոցառումների մասին» N 658 որոշումը` բացառությամբ 6-10-րդ կետերի,

ե) Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2002 թվականի փետրվարի 22-ի «Հայաստանի Հանրապետության էներգետիկայի բնագավառի կառավարման բարելավման միջոցառումների մասին» N 166 որոշման 2-րդ կետը,

զ) Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2002 թվականի հոկտեմբերի 10-ի «Հաշվարկային կենտրոն փակ բաժնետիրական ընկերություն ստեղծելու մասին» N 1663-Ա որոշման 4-րդ կետը,

է) Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2003 թվականի մայիսի 2-ի «Էլեկտրաէներգետիկական համակարգի օպերատոր» և «Էներգակարգաբերում» փակ բաժնետիրական ընկերություններ ստեղծելու մասին» N 779-Ա որոշման 6-րդ կետը:

13. Սույն որոշումն ուժի մեջ է մտնում պաշտոնական հրապարակմանը հաջորդող օրվանից:

 

ՍՏՈՐԱԳՐՎԵԼ Է ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԱՐՉԱՊԵՏԻ ԿՈՂՄԻՑ

2003 ԹՎԱԿԱՆԻ ԴԵԿՏԵՄԲԵՐԻ 23-ԻՆ

 

Հավելված N 1

ՀՀ կառավարության

2003 թվականի նոյեմբերի 6-ի

N 1694-Ն որոշման

 

ԾՐԱԳԻՐ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԷՆԵՐԳԵՏԻԿԱՅԻ ՈԼՈՐՏԻ ՊԵՏԱԿԱՆ ԸՆԿԵՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ 2003-2007 ԹՎԱԿԱՆՆԵՐԻ ՖԻՆԱՆՍԱԿԱՆ ԱՌՈՂՋԱՑՄԱՆ

 

1. Ներածություն

 

Հայաստանի Հանրապետության էլեկտրաէներգետիկայի ոլորտի պետական ընկերությունների (այսուհետ` ընկերություններ) 2003-2007 թվականների ֆինանսական առողջացման ծրագիրը (այսուհետ` ծրագիր) հիմնված է Հայաստանի Հանրապետության վարչապետի 2002 թվականի մայիսի 7-ի N 271 որոշմամբ հաստատված հանձնաժողովի համակարգմամբ մշակված «Հանրային ծառայությունների ոլորտների ինտեգրացված ֆինանսական առողջացման ծրագրի» (ԻՖԱԾ) դրույթների վրա և նպատակաուղղված է համապատասխան միջոցառումների իրականացման միջոցով բարելավել ընկերությունների ֆինանսատնտեսական վիճակը, կառուցվածքային և կառավարման մեխանիզմները` առաջիկա 3-5 տարիներին ֆինանսական կենսունակության ապահովման նպատակով:

Ծրագրում նախատեսված միջոցառումները փոխկապակցված են ընկերությունների ֆինանսական հոսքերի հաշվարկների հետ: Մասնավորապես, վերլուծելով 1999-2002 թթ. էլեկտրաէներգետիկայի համակարգի (այսուհետ` համակարգ) գործունեության արդյունքները, միասնական մոդելի միջոցով մշակվել են ընկերությունների հետագա հինգ տարիների ֆինանսական առողջացման ծրագրերը: Բացի զուտ ֆինանսական հոսքերի կանխատեսումներից, յուրաքանչյուր ընկերության համար ներկայացված են այն միջոցառումները (այդ թվում` կառուցվածքային բարեփոխումները, նախորդ տարիներին ընկերություններում կուտակված պարտքերի վերակառուցման մեխանիզմները), որոնք անհրաժեշտ են ձեռնարկել ֆինանսական առողջացման ծրագրերի իրականացման համար:

 

2. Ոլորտի 1999-2002 թթ. ֆինանսական վիճակի համառոտ նկարագիրը

 

1999-2000 թթ. ընթացքում համակարգի կողմից էլեկտրաէներգիայի զուտ արտադրությունը աճել է 251 մլն կՎտ/ժ-ով` 2000 թ.-ին հասնելով 5.567 մլն կՎտ/ժ-ի, իսկ 2001-2002 թթ. ընթացքում նվազել են արտադրության ծավալները (2002 թ. 5.191 մլն կՎտ/ժ): Մասնավորապես, էլեկտրաէներգիայի նվազման միտումը պայմանավորված է ջրառատ տարվա հետևանքով ոռոգման համակարգում էլեկտրաէներգիայի սպառման նվազմամբ, ինչպես նաև խմելու ջրերի համակարգում ներդրումային ծրագրերի իրականացմամբ: Բացառություն է բնակչության կողմից 2002 թ. էլեկտրաէներգիայի սպառման աճը (կապված ցուրտ ձմռան հետ), ինչպես նաև սկսած 2002 թ. նկատվում է էլեկտրաէներգիայի սպառման կայուն աճ արդյունաբերության ոլորտում:

Միաժամանակ դեպի Իրան էլեկտրաէներգիայի փոխհոսքերը նախատեսված են համակարգի հուսալիության և անվտանգության բարձրացման համար և ֆինանսական հոսքերի վրա ազդեցություն չպետք է թողնեն, քանի որ այն ապրանքափոխանակության տեսքով է և տարվա կտրվածքով այդ փոխհոսքերը պետք է լինեն հավասար: Սակայն վերջին երկու տարիների ընթացքում տեղ է գտել արտահոսք դեպի Իրան: Դեպի Արցախ արտահանումը աչքի է ընկնում կայունությամբ, իսկ դեպի Վրաստան` անկայուն է և տարեկան չի գերազանցում 250 մլն կՎտ/ժ (2002 թ. կազմել է 192 մլն կՎտ/ժ):

Համակարգի համախառն եկամուտը 1999 թվականի կազմել է մոտ 94.0 մլրդ դրամ, սակայն փաստացի առաքված էլեկտրաէներգիայի դիմաց վճարումը կազմել է 80.1 տոկոս, այնուհետև հաջորդ երկու տարիների ընթացքում նվազելով մոտ 14.8 մլրդ դրամով, 2002 թ. կազմել է շուրջ 79.3 մլրդ դրամ: Համախառն եկամուտի ծավալների նվազումը պայմանավորված է եղել էլեկտրաէներգիայի ինչպես նաև ներքին սպառման, այնպես էլ արտահանման ծավալների նվազմամբ, միաժամանակ հավաքագրման մակարդակը հասցնելով 88.6 տոկոսի:

Նույն ժամանակահատվածի ընթացքում ընթացիկ շահագործման և պահպանման ծախսերը (առանց ամորտիզացիոն հատկացումների) կազմել են 1999 թ. ընթացքում` 68.2 մլրդ դրամ, հետագա երկու տարիներին այն աճել և 2001 թ. կազմել է մոտ 74.3 մլրդ դրամ, իսկ 2002 թ. գրանցվել է ծախսերի որոշակի նվազում (53.2 մլրդ դրամ):

Ընդ որում, 2002 թ. ընթացքում շահագործման և պահպանման ծախսերի անկումը պայմանավորված է եղել ՋԷԿ-երի արտադրանքի կտրուկ նվազմամբ (որը հանգեցրել է բնական գազի գծով ծախսի կրճատմանը), ինչպես նաև 2002 թ. հունվարի 1-ի դրությամբ ընկերությունների առկա արտադրական պաշարներով (միջուկային վառելիք, հումք, նյութեր) և դեբիտորական պարտքերի հավաքագրումով:

Համակարգը նախորդ տարիներին գործել է մեծ չափերի հասնող ֆինանսական ճեղքվածքով, որը 2003 թ. հունվարի 1-ի դրությամբ կազմել է 113.0 մլրդ դրամ:

Ֆինանսական ճեղքվածքի պատճառներից է էլեկտրաէներգիայի արտադրության կառուցվածքի փոփոխությունները (1999-2001 թվականների ընթացքում մեծ տեսակարար կշիռ է ունեցել ՋԷԿ-երի կողմից արտադրված էլեկտրաէներգիայի մասնաբաժինը, որոնց արտադրանքի սակագինը շուրջ 2 անգամ գերազանցել է ՀԱԷԿ-ի և 4-ից 8 անգամ` ՀԷԿ-երի կողմից արտադրված էլեկտրաէներգիայի սակագները), ինչպես նաև բաշխիչ ցանցերում գերնորմատիվային կորուստները (վերջին չորս տարիների ընթացքում շուրջ 51.1 մլրդ դրամ):

1999-2002 թվականների ընթացքում էներգետիկ համակարգում ընթացիկ գործունեությունից առաջացած ֆինանսական ճեղքվածքը ծածկվել է ինչպես բանկային և բյուջետային վարկերի, այնպես էլ կրեդիտորական պարտքերի (հատկապես բյուջեի նկատմամբ պարտավորությունների գծով) կուտակման հաշվին:

Միաժամանակ հարկ է նշել, որ մինչ այժմ էլեկտրաէներգետիկական համակարգում ֆինանսական հոսքերի կառավարումն իրականացվել է ՀՀ էներգետիկայի նախարարության միջամտությամբ, որի պայմաններում խախտվել են ընկերությունների միջև պայմանագրային հարաբերությունները:

Վերը նշված բացասական երևույթները բացառելու, ինչպես նաև ընկերությունների տնտեսական գործունեության, պետական կառավարման և կարգավորման գործառույթների տարանջատման նպատակով անհրաժեշտ է, որ սկսած 2004 թվականի հունվարի 1-ից բացառվի ՀՀ էներգետիկայի նախարարության կողմից ընկերությունների ֆինանսական հոսքերի կառավարման գործառնությունների իրականացումը, և գործունեությունը պետք է պայմանավորված լինի էներգետիկայի բնագավառում պետական կառավարման քաղաքականության իրականացմամբ, բնագավառի զարգացման, ներդրումային, ֆինանսական և այլ ծրագրերի մշակմամբ ու իրագործմամբ, և համակարգի 100% պետական բաժնեմասով ընկերությունների կառավարումն իրականացվելու է նրանց կորպորատիվ կառավարման մարմինների միջոցով:

 

3. Ծրագրի հիմնական նպատակները

 

Ծրագրի ընդհանրական նպատակը պետական բաժնեմասով ընկերությունների կառավարելիության ու արդյունավետության աստիճանի բարձրացումն է:

2003-2007 թթ. ընթացքում ծրագրի հիմնական առանձնահատուկ նպատակներն են`

ա) համակարգի պետական բաժնեմասով ընկերությունների ֆինանսական կայունության ապահովումը,

բ) էլեկտրաէներգետիկ համակարգի բոլոր կառույցների փոխհարաբերությունների առևտրայնացման համար ինստիտուցիոնալ նախադրյալների ստեղծումը,

գ) պետական ընկերությունների կառավարման գործում ծրագրավորվածության, թափանցիկության և արդյունավետությունը խթանող մեխանիզմների ստեղծման նպատակով կորպորատիվ կառավարման համակարգի ներդրումը,

դ) քաղաքականություն ու տնտեսական կառավարում իրականացնելու գործառույթների տարանջատումը:

 

4. Ֆինանսական հոսքերի կառավարում

 

4.1. Ծրագրի հիմքում ընկած ենթադրություններ

Ծրագրում` ըստ սպառողների խմբերի, սպառման պահանջարկը որոշվել է փորձագիտական գնահատականների հիման վրա և էլեկտրաէներգիայի սպառման աճի տարեկան տեմպերն ընդունվել են արդյունաբերության մեջ 4%-ի, բնակչության համար` 0.5%-ի և այլ սպառողների գծով` 5%-ի չափով: Ընդ որում, էլեկտրաէներգիայի սպառումն ըստ ոլորտների գնահատելիս հաշվի է առնված նաև բացահայտված գերնորմատիվային կորուստների արտացոլումը վերջնական չափված սպառման մեջ բոլոր տարիների համար` հիմք ընդունելով 2002 թ. փաստացի ձևավորված մակարդակները և սակագնային համաձայնագրով նախատեսված նվազեցումները:

ԼՂՀ էլեկտրաէներգիայի արտահանումը նախատեսված է վերջին ժամանակահատվածի համար, միջին տարեկանի չափով, դեպի Վրաստան` 2003 թ. մոտավորապես 2001 թ. չափով, 2004 թ. չորս ամսվա ընթացքում` օրական 2.4 մլն կՎտ/ժ չափով, 2005-2006 թթ. արտահանման որոշակի աճ` կապված սպառման ավելացման և վրացական էներգահամակարգի գեներատորային հզորությունների ոչ բարվոք վիճակի հետ, և դեպի Իրան` բոլոր տարիների համար զրոյական սալդո-փոխհոսք: Փոխհոսքի բազիսային մեծությունը որոշվում է յոթ ամսվա ընթացքում օրական 2.4 կՎտ/ժ արտահանման պայմանով (բացառությամբ 45 օր, կապված ՀԱԷԿ-ի պլանային նորոգումների և միջուկային վառելիքի վերալիցքավորման հետ), իսկ փոխհոսքերի աճը 2005 թ. և 2006 թ. պայմանավորված է «Ագարակ» 220 կՎ փոխանջատիչ կետի, ինչպես նաև Ահար-1 և Ագարակ-Շինուհայր 220 կՎ էլեկտրահաղորդման գծերի շահագործման հանձնումով: Հաշվեկշռում հաշվի չի առնված դեպի Իրան էլեկտրաէներգիայի արտահանումը դրամայնացված տեսքով, ինչպես նաև որպես կապիտալ շինարարության ծրագրերի ֆինանսավորման միջոց` էլեկտրաէներգիայի տեսքով:

 

4.1.1. Էլեկտրաէներգիայի արտադրություն

Կանխատեսումները կատարվել են հիմք ընդունելով, որ 2004 թ. չի գործելու Որոտան-Արփա թունելը և 2003 թ. չի գործելու «Նաիրիտ գործարան» ՓԲԸ-ն: Վերջինիս վերագործարկումը հաշվի է առնված 2004-2007 թթ. կանխատեսումներում:

ՀԱԷԿ: Էլեկտրաէներգիայի հնարավոր 2300 մլն կՎտ/ժ զուտ արտադրանքը որոշվել է ելնելով ռեակտորի թույլատրված 92% ջերմային հզորությունից, տարվա տարբեր ժամանակահատվածներում հնարավոր էլեկտրական բեռից` կախված արտաքին օդի ջերմաստիճանից, ինչպես նաև 55 օր կանգնողական ռեժիմից` կապված պլանային նորոգումների և միջուկային վառելիքի վերալիցքավորման հետ: Հաշվի առնելով միջուկային վառելիքով ՀԱԷԿ-ի վերալիցքավորման համար կանգնողական ռեժիմի ժամկետը` 2003 թ. համար զուտ արտադրանքը կանխատեսվում է 2064 մլն կՎտ/ժ: Իսկ նկատի ունենալով այն, որ 2004 թվականին չի շահագործվելու Որոտան-Արփա թունելը, ընկերության զուտ արտադրանքը 2004 թ. նախատեսված է 2299.0 մլն կՎտ/ժ, իսկ 2006-2007 թթ. թունելի շահագործման դեպքում ընկերության զուտ արտադրանքը կկազմի 2156.0 մլն կՎտ/ժ:

Երևանի ՋԷԿ: Կայանի աշխատանքը կապված է «Նաիրիտ գործարան» ՓԲԸ-ի աշխատանքի և Էրեբունու ու Շենգավիթ համայնքների մի մասի ջեռուցման հետ:

Էլեկտրաէներգիայի զուտ արտադրանքը որոշված է ելնելով 50 մՎտ հզորությամբ ջերմաֆիկացիոն տուրբինի անընդմեջ աշխատանքից:

Սակայն զուտ արտադրանքը 2003 թ. համար նախատեսված է 120 մլն կՎտ/ժ, նկատի ունենալով , որ «Նաիրիտ գործարան» ՓԲԸ-ն չի աշխատելու 2003 թ. երկրորդ կիսամյակում և կայանն աշխատելու է ջեռուցման ժամանակահատվածում (աշխատել է հունվար-մարտ ամիսներին և աշխատելու է առաջիկա սեզոնում), իսկ 2004 թ.` տարեկան 360 մլն կՎտ/ժ, հաշվի առնելով «Նաիրիտ գործարան» ՓԲԸ-ի վերագործարկումը` 2004 թ.: Իսկ եթե վերջինս չվերագործարկվի 2004-2007 թթ. ընթացքում, ապա կայանի էլեկտրաէներգիայի տարեկան ծավալը կկազմի 120 մլն կՎտ/ժ կայանը կաշխատի ջեռուցման սեզոնին տարեկան 90-100 օր` ապահովելով Էրեբունի և Շենգավիթ համայնքների ջեռուցումը:

Հարկ է նշել, որ կայանը գտնվում է էլեկտրաէներգիայի սպառման կենտրոնում (ընդհանուր) սպառման ծավալի շուրջ 40%) և տվյալ տարածքում էլեկտրաէներգիայի արտադրության բացակայությունը կունենա համակարգային ազդեցություն` բերելով հաղորդող ցանցերում լրացուցիչ կորուստներ (գնահատվում է տարեկան շուրջ 1 մլն ԱՄՆ դոլար):

Բացի այդ, բոլոր դեպքերում անհրաժեշտ է ապահովել կայանի արտադրության համապատասխան ծավալները` ՋԷԿ-ի ենթակառուցվածքները նվազագույն ծախսերով պահպանելու համար, մինչև որ 2007 թ. գործարկվի համակցված ցիկլով աշխատող շոգեգազային բլոկը (ՇԳԲ), որի կապակցությամբ ՀՀ կառավարության 13.02.2003 թ. «Երևանի ջերմաէլեկտրակայան» փակ բաժնետիրական ընկերության տեխնիկական վերակառուցման ծրագրին հավանություն տալու մասին» N 124-Ա որոշմամբ հավանության է արժանացել կայանի տարածքում մոտ 200 մՎտ ՇԳԲ-ի կառուցման ծրագիրը:

Որոտանի ՀԷԿ-երի համակարգ (ՈՀՀ): Էլեկտրաէներգիայի զուտ արտադրանքը 2003 թ. համար որոշվել է` հաշվի առնելով 3 ամսվա փաստացի արտադրանքը (286 մլն կՎտ/ժ) և մնացած ժամանակահատվածի համար օրական մոտ 4 մլն կՎտ/ժ էլեկտրաէներգիայի արտադրանքը: Մնացած տարիների համար ՈՀՀ-ի էլեկտրաէներգիայի զուտ արտադրանքը հնարավոր է մոտ 900 մլն կՎտ/ժ` նախագծային 1150 մլն կՎտ/ժ դիմաց: Հաշվի առնելով, որ 2004 թվականին Որոտան-Արփա թունելով ջուր չի տեղափոխվելու, ընկերության էլեկտրաէներգիայի զուտ արտադրանքը կկազմի 896 մլն կՎտ/ժ, իսկ 2006-2007 թթ. թունելի շահագործման դեպքում ընկերության զուտ արտադրանքը կկազմի 451.0 մլն կՎտ/ժ):

Փոքր ՀԷԿ-երի համար նախատեսված է տարեկան մոտ 3% արտադրանքի աճ` նկատի ունենալով կառուցվող փոքր նոր ՀԷԿ-երը: 2003-2007 թթ. զուտ արտադրանքը կանխատեսվել է համապատասխանաբար` 172, 166, 170, 172 և 175 մլն կՎտ/ժ:

 

4.1.2. Ջերմային էներգիայի արտադրություն

«Նաիրիտ գործարան» ՓԲԸ-ի ջերմային էներգիայի սպառումը գնահատված է համաձայն ընկերության վերաթողարկման ծրագրի պայմանների և ըստ տարիների արտադրության ծավալների կրճատումը գնահատված է ի հաշիվ ջերմային ցանցերում կորուստների նվազեցման, իսկ սպառման ծավալների հաստատուն չափն ըստ ազգաբնակչության վճարունակ սպառման ծավալների:

Եթե «Նաիրիտ գործարան» ՓԲԸ-ն 2004 թ. չվերագործարկվի, ապա 2004-2007 թթ. ջերմային էներգիայի տարեկան արտադրությունը կնվազի 355 հազ. Գկալ-ով:

 

4.1.3. Էներգահամակարգի ընկերությունների 2003-2007 թթ. ծախսերը

Ընկերությունների վառելիքային ծախսերը հաշվարկվել են ելնելով զուտ արտադրության ծավալներից և պայմանական վառելիքի տեսակարար ծախսից` միավոր էլեկտրական և ջերմային էներգիայի արտադրության համար (գազի գծով` փորձագիտական գնահատականների հիման վրա, իսկ միջուկային վառելիքի գծով` հիմք ընդունելով ինտեգրացված ծրագրում տրված փորձագիտական գնահատականը), նյութական (հումք, նյութեր, քիմիկատներ և այլն), նորոգման և այլ շահագործման ծախսերը (բացի աշխատանքային ծախսումները)` նվազագույն մակարդակով հուսալի, անվտանգ և անխափան աշխատանքի ապահովման անհրաժեշտությունից, աշխատանքի վարձատրության ծախսերը` սարքավորումների սպասարկման անձնակազմի թվաքանակի օպտիմալացմամբ և համանման աշխատանքների դիմաց միջին աշխատավարձի մակարդակների համապատասխանեցմամբ, պարտադիր սոցիալական ապահովագրության վճարումները` յուրաքանչյուր ընկերությունում ձևավորված տարեկան փաստացի հաշվարկված տոկոսից, հարկերը` հաշվեգրման եղանակով և առանձին հարկատեսակների մասին օրենքների պահանջներին համապատասխան: Մասնավորապես, եկամտահարկը հաշվարկվել է` ելնելով 2002 թ. յուրաքանչյուր ընկերությունում ձևավորված տարեկան փաստացի հաշվարկված տոկոսից, իսկ գույքահարկը հաշվարկելիս հաշվի է առնվել 2005 թ. գույքահարկի դրույքաչափի փոփոխությունը:

Կապիտալ ծախսերը նախատեսված են ինչպես գործող վարկային ծրագրերի շրջանակներում (KFW) հատկացվող միջոցների, այնպես էլ սեփական միջոցների հաշվին: Բացի այդ բնական մենաշնորհների կարգավորման հանձնաժողովի կողմից 2002 թ. հաստատված էլեկտրական և ջերմային էներգիայի սակագները պայմանականորեն անփոփոխ են թողնվել մինչև 2007 թ., իսկ էլեկտրական և ջերմային էներգիայի վճարումները նախատեսվել են 100%-ի չափով:

 

4.2. Ծրագրի իրականացումից սպասվելիք արդյունքները

Ծրագրի իրականացման արդյունքում ակնկալվում է համակարգի մի շարք հիմնախնդիրների արմատական լուծումներ: Այսպես, ընկերությունների պարտավորությունների վերակառուցումների շնորհիվ ըստ էության կթեթևանա պարտքային բեռը, ինչը կնպաստի համակարգի հետագա ֆինանսական առողջացմանը: Միաժամանակ կառավարման և կառուցվածքային բարեփոխումները կհանգեցնեն կառավարման արդյունավետ մեխանիզմների կիրառման, որի շնորհիվ զգալիորեն կբարելավվի ընկերությունների գործունեության ղեկավարումը: Բացի այդ ներդրումային ծրագրերով իրականացվելիք միջոցառումների շնորհիվ կարդիականացվեն սարքավորումները, շահագործման կհանձնվեն արտադրական նոր հզորություններ:

Հետևաբար, համակարգի ընկերություններում հիմնական միջոցների շահագործման բարելավման միջոցով հնարավոր կլինի որոշակիորեն կրճատել արտադրական կորուստների ծավալները, նկատելիորեն բարձրացնել դրանց օգտակար գործողության գործակիցը: Արդյունքում իրացվող արտադրանքի ինքնարժեքի նվազեցման շնորհիվ ոլորտի գործունեությունը կդառնա ավելի արդյունավետ:

Միաժամանակ, ըստ ընկերությունների ֆինանսական հոսքերի, հաշվարկներում պարտքերի վերակառուցումից հետո ակնկալվում են հետևյալ արդյունքները`

ՀԱԷԿ: 2006-2007 թթ. ձևավորվում է բացասական հոսք, ուստի ընթացիկ գործունեությունից արդյունքները չեն կարող հանդիսանալ կրեդիտորական պարտքերի մարման աղբյուր: Բացասական հոսքերը բացառելու համար նպատակահարմար է իրականացնել ծախսերի տնտեսման լրացուցիչ միջոցառումներ կամ ՀԱԷԿ-ի արտադրանքի սակագինն ըստ տարիների բարձրացնել համապատասխանաբար` 0.09 և 0.12 դրամով:

Երևանի ՋԷԿ: 2003-2007 թթ. ֆինանսական հոսքերի կանխատեսումների հաշվարկներով Երևանի ՋԷԿ-ի ընթացիկ գործունեության արդյունքները կրեդիտորական պարտքերի մարման աղբյուր չեն կարող հանդիսանալ: 2003 թ. և 2005-2007 թթ. ձևավորվում է բացասական հոսք և այն բացառելու համար նպատակահարմար է իրականացնել ծախսերի տնտեսման լրացուցիչ միջոցառումներ կամ Երևանի ՋԷԿ-ի արտադրանքի սակագինն ըստ տարիների բարձրացնել համապատասխանաբար` 9.21, 0.07, 0.13 և 0.22 դրամով:

Եթե «Նաիրիտ գործարան» ՓԲԸ-ն չվերագործարկվի 2004 թվականին, ապա 2004-2007 թթ.-ին Երևան ՋԷԿ-ի ֆինանսական ճեղքվածքը տարեկան կկազմի շուրջ 1.0 մլրդ դրամ: Հետևաբար, Երևանի ՋԷԿ-ի պահպանման և շահագործման ծախսերի աղբյուր պետք է դիտարկվի սակագնով սահմանված հզորության համար վճարները, որպես էներգահամակարգում պահուստային հզորություն (2004-2007 թթ. համապատասխանաբար` 1078.0, 1146.0, 1120.0 և 1102.0 մլն դրամ):

Որոտանի ՀԷԿՀ: Որոտան-Արփա թունելի շահագործման դեպքում միայն 2007 թ. ձևավորվում են (37 մլն) բացասական հոսքեր, որի մարման աղբյուր կարող են դիտվել 2004-2006 թթ. դրական հոսքերը: Կայանի ծախսերը կրճատելու հնարավորության բացակայության դեպքում 2008 թ., անհրաժեշտության դեպքում, առաջարկվում է վերանայել սակագինը: Ֆինանսական հոսքերի հաշվարկով 01.01.2003թ. դրությամբ կայանն ունի 0.4 մլրդ դրամ դրական ֆինանսական հոսք (հաշվեկշռում հաշվառված դեբիտորական պարտքերի հավաքագրման պայմանում): Ընդ որում, միայն 2003 թ. ընթացքում վերը նշված դրական ֆինանսական հոսքի արդյունքի մասնաբաժինը կազմում է 64.0 մլն դրամ:

Սակայն, հաշվի առնելով, որ 2004 թ. ընթացքում Որոտան-Արփա թունելը չի գործարկվելու, Որոտանի ՀԷԿ-ում կանխատեսվում է մոտ 553 մլն դրամ ընթացիկ դրական հաշվեկշիռ, որը նպատակահարմար է օգտագործել համակարգի պետական հատվածի պարտքերի մարման կամ Իրան-Հայաստան էլեկտրահաղորդման հզորությունների զարգացման համար:

Բարձրավոլտ էլեկտրական ցանցեր: Ընկերության ֆինանսական հոսքերի հաշվարկով (որում ընդգրկված են նաև կապիտալ ծախսերը) ֆինանսական ճեղքվածքը 01.01.2003թ. դրությամբ կազմել է 1.5 մլրդ դրամ (հաշվեկշռում արտացոլված առևտրային դեբիտորական պարտքերը հավաքագրելու պայմանում): 2003 թ. ֆինանսական հոսքերի կանխատեսումներով ընթացիկ գործունեությունից արդյունքները, հաշվի առնելով առաջարկվող կառուցվածքային փոփոխությունները, աղբյուր չեն հանդիսանում կրեդիտորական պարտքերի մարման համար:

«Հայգազարդ» ՓԲԸ: Անհրաժեշտ է մշակել ծրագիր` ընկերության հետագա լուծարման նպատակով:

 

5. Պարտքերի մարումներ և վերակառուցումներ

 

«Էներգետիկայի մասին» ՀՀ օրենքի պահանջները` ոլորտում պետական քաղաքականության գործառույթը տնտեսական գործունեությունից տարանջատելու և ընկերությունների միջև պայմանագրերի վրա հիմնված առևտրային հարաբերություններ սահմանելու վերաբերյալ անցած տարիներին չի հաջողվել իրականացնել: Առկա են եղել երկու հիմնական խոչընդոտներ:

Նախ, բաշխիչ ցանցերը չեն կարողացել սպառողներից գանձել ամբողջ հաշվեգրված հասույթը և ամբողջովին չեն կատարել իրենց ֆինանսական պարտավորությունները «Հայէներգո» ՓԲԸ-ի, պետբյուջեի, բանկերի և մատակարարների և աշխատողների հանդեպ: Այդ երևույթը տարածվել է համակարգի ամբողջ շղթայով:

Ի վերջո գազի կամ միջուկային վառելիքի անխափան մատակարարում ապահովելու նպատակով այդ հարաբերություններին միջամտել է ՀՀ էներգետիկայի նախարարությունը:

Բաշխիչ ցանցերի մասնավորեցմամբ հաղթահարվեց էլեկտրաէներգետիկ համակարգի շղթայի օղակների միջև ընթացիկ վճարումների ապահովման այդ խոչընդոտը:

Երկրորդ խոչընդոտը էներգահամակարգի նախորդ տարիներին կուտակված կրեդիտորական պարտքի բեռն է (2003 թվականի հոկտեմբերի 1-ի դրությամբ` 136.5 մլրդ դրամ): Այն կրկին հանգեցնում է վճարումների շղթային էներգետիկայի նախարարության միջամտությունը` թելադրված նույն խնդիրներով: Այս գործոնը շարունակում է մնալ որոշիչ:

Սակայն, կապված ինչպես բաշխիչ ցանցերի, այնպես էլ «Հրազդանի ՋԷԿ», «Սևան-Հրազդան կասկադ» ՓԲԸ-ների գույքի մասնավորեցման, «ՀԱԷԿ» ՓԲԸ-ի բաժնետոմսերով հավաստված իրավունքները ոչ պետական սուբյեկտի կառավարմանը հանձնելու արդյունքում ստեղծված իրավիճակի հետ, պայմանագրերի վրա հիմնված առևտրային հարաբերություններն այլևս այլընտրանք չունեն և անհնար է ընկերությունների տնտեսական փոխհարաբերություններին կառավարության միջամտությունը:

Այդ իրավիճակը թելադրում է միանվագ կերպով լուծումներ տալ նախկինում կուտակված կրեդիտորական պարտքերի հիմնախնդիրներին: Մյուս կողմից, առկա կառուցվածքային իրավիճակը, ինչպես նաև սույն ծրագրով առաջարկվող կորպորատիվ կառավարման համակարգը ինստիտուցիոնալ նախադրյալներ են ստեղծում նոր պարտքերի կուտակումներ թույլ չտալու համար, որի դեպքում ՀՀ կառավարությունն արդեն կարող է ձեռնարկել կուտակված պարտքերի վերակառուցումների և մարումների համընդհանուր միջոցառումներ` ընդհուպ մինչև պարտքերի զիջումները:

1999-2002 թթ. ընթացքում էլեկտրաէներգիայի և ջերմային էներգիայի մատակարարման դիմաց վճարումների հավաքագրման ցածր մակարդակի արդյունքում շուրջ 57.0 մլրդ դրամով աճել են համակարգի դեբիտորական պարտքերը և կազմել 79.9 մլրդ դրամ:

2003 թ. հունվարի 1-ի դրությամբ սպառված էլեկտրաէներգիայի դիմաց միայն ոռոգման և խմելու ջրի համակարգերը (ներառյալ նախկինում համայնքային ենթակայության խորքային հորերը) պարտք են 29.6 մլրդ դրամ կամ 37.1%, քաղաքային տրանսպորտը` 1.5 մլրդ դրամ կամ 1.9%:

Բացի սպառված էլեկտրաէներգիայի դիմաց նշված դեբիտորական պարտքերից, ձևակերպված են նաև շուրջ 24.0 մլրդ դրամի դեբիտորական պարտավորություններ` նյութական պատասխանատուների գծով, որը պայմանավորված է համակարգում իրականացված բաշխիչ ցանցերից մատակարարված էլեկտրաէներգիայի գերնորմատիվային կորուստների նվազեցմանն ուղղված միջոցառումներով:

Ջերմային էներգիայի մատակարարման դիմաց սպառողների պարտավորությունները 2003 թ. հունվարի 1-ի դրությամբ կազմել են 11.9 մլրդ դրամ, որից միայն արդյունաբերական ձեռնարկությունների պարտավորությունները կազմում են 8.7 մլրդ դրամ կամ ընդհանուր պարտավորությունների 73.1%-ը: Նույն ժամանակահատվածի դրությամբ բնական գազի գծով սպառողների պարտավորությունները կազմել են շուրջ 15.7 մլրդ դրամ, որից միայն արդյունաբերական ձեռնարկությունների պարտքը կազմել է 9.2 մլրդ դրամ կամ ընդհանուրի 58.6%-ը:

Միաժամանակ համակարգի ընդհանուր կրեդիտորական պարտավորությունները առ 01.10.2003 թ. դրությամբ` 136.5 մլրդ դրամ (01.01.2003 թ. դրությամբ կազմել են 135.4 մլրդ դրամ), ներառյալ Համաշխարհային բանկի կողմից տրամադրված վարկի գծով ընկերություններին վերավարկավորված 7.717 մլրդ դրամ պարտքերը և գերմանական KFW բանկի վարկային ծրագրով տրամադրված 15.1 մլրդ դրամ վարկային պարտավորությունները («Սևան-Հրազդանյան կասկադ» ՓԲԸ-ի մասով 10.9 մլրդ դրամ (17895 մլն եվրո) պարտավորությունը փոխանցվել է ընկերության գույքային համալիրը գնած «Միջազգային էներգետիկ կորպորացիա» ՓԲԸ-ին` համաձայն 2003 թվականի հուլիսի 17-ին կնքված համապատասխան առուվաճառքի պայմանագրի):

Ընդ որում, վերը նշված կրեդիտորական պարտքերի մեջ ներառված չէ համակարգի ֆինանսական ճեղքվածքի ֆինանսավորմանն ուղղված «ՀայՌուսգազարդ» ՓԲԸ-ի կանոնադրական կապիտալի համալրման նպատակով ներկրված բնական գազի` 148.5 մլն ԱՄՆ դոլարի (դրամայնացման ենթակա հաշվարկային մոտ 112 մլն ԱՄՆ դոլար գումարը):

Կուտակված պարտքերի վերակառուցումների համար նախատեսված է սույն ծրագրի հավելվածում ներկայացված ընդհանուր սխեման:

Համակարգի պարտքային հիմնախնդրի վերջնական կարգավորման նպատակով ենթադրվում է կուտակված հարկերից և պարտադիր սոցիալական ապահովագրության վճարներից ազատում, բյուջետային վարկերի զիջում, վերակառուցումների չենթարկվող խնդիրների լուծման համար աղբյուրների հայթայթում:

Նախ, նախատեսվում է «ՀՀ 2003 թվականի պետական բյուջեի մասին» ՀՀ օրենքի 11 հոդվածի 20-րդ կետով նախատեսված Երևանի «Ջերմային տնտեսություն» պետական փակ բաժնետիրական ընկերության, «Երևանտրանս» («Երևանի էլեկտրատրանսպորտ» պետական փակ բաժնետիրական ընկերության իրավահաջորդը), Երևանի «Ջրմուղ-կոյուղի», «Հայջրմուղկոյուղի» և ոռոգման համակարգի առանձին փակ բաժնետիրական ընկերությունների լրացուցիչ տեղաբաշխվող բաժնետոմսերի պետական բաժնեմասի ձեռքբերման նպատակով կանոնադրական կապիտալների ավելացված միջոցների հաշվին «Հայգազարդ» փակ բաժնետիրական ընկերության նկատմամբ կուտակված պարտքի դիմաց կատարվող վճարումների (ընդամենը` 13301 մլն դրամ) միջոցով (այսուհետ` Բյուջեով նախատեսված գումարներ) համակարգի ընկերությունների կողմից ՀՀ պետական բյուջեի նկատմամբ նույն գումարի չափով պարտավորությունների մարումը:

Ընդ որում, անհրաժեշտ է, որ «ՀԱԷԿ» ՓԲԸ-ին ՀՀ պետական բյուջեից տրված 8136.8 մլն դրամ նպատակային ֆինանսավորումը և Ֆրանսիայի Հանրապետության կառավարության կողմից տրամադրված 1176.4 մլն դրամ դրամաշնորհը ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված կարգով ուղղվեն «ՀԱԷԿ» ՓԲԸ-ի կանոնադրական կապիտալի համալրմանը, իսկ Ֆրանսիայի Հանրապետության կառավարության կողմից միջազգային պայմանագրի հիման վրա Հայաստանի Հանրապետությանը տրամադրված և վերջինիս կողմից «ՀԱԷԿ» ՓԲԸ-ին տրված 1757.1 մլն դրամ վարկը ձևակերպվի ընկերության հետ համապատասխան վարկային պայմանագրով, որում ընկերության կողմից վարկային պարտավորության մարումը ՀՀ պետբյուջեին նախատեսվի 2008 թվականից սկսած:

Բացի այդ, անհրաժեշտ է համապատասխան օրենքների ընդունմամբ «ՀԱԷԿ», «Երևանի ՋԷԿ», «Բարձրավոլտ էլցանցեր» և «Որոտանի ՀԷԿՀ» ՓԲԸ-ներին տալ հարկային արտոնություններ և «ՀԱԷԿ» ՓԲԸ-ին` պարտադիր սոցիալական ապահովագրության վճարների ու դրանց գծով հաշվարկված տույժերի և տուգանքների գծով արտոնություններ:

Ընդ որում, «ՀԱԷԿ» ՓԲԸ-ին հարկային արտոնություններ տրամադրելու ՀՀ օրենքի ընդունումից հետո անհրաժեշտ է զիջված հարկերի գումարի չափով մարված համարել «ՀԱԷԿ»-ի նկատմամբ «Հայէներգո» ՓԲԸ-ի և այդ շղթայով վերջինի նկատմամբ «Հայգազարդ» ՓԲԸ-ի պարտքերը, իսկ դրա դիմաց վերջինի հանդեպ Երևանի «Ջրմուղկոյուղի», «Հայջրմուղկոյուղի», «Նոր Ակունք», «Ոռոգում-ջրառ» և ոռոգման մյուս ՓԲԸ-ների, ինչպես նաև 100% պետական բաժնեմասով այլ ընկերությունների պարտքերը:

Միաժամանակ ընկերությունների պարտքերի մարումներից և վերակառուցումներից հետո համակարգում մնում են չվերակառուցված պարտավորություններ, որոնց մարման նպատակով անհրաժեշտ են, որ ՀՀ կառավարության կողմից բանակցություններ վարվեն ֆինանսական կառույցների հետ` երկարաժամկետ վարկային միջոցներ ներգրավելու համար:

 

6. Կառավարման և կառուցվածքային բարեփոխումներ

 

Միջազգային փորձը ցույց է տալիս, որ էլեկտրաէներգետիկայի ոլորտում գոյություն ունեն մի շարք կառուցվածքային ձևեր` ուղղահայաց ինտեգրացված, տարանջատված գործառույթներով: Հայաստանում գործում է կրկնվող («Հայէներգո» և բաշխիչ ցանց) գնորդ-վաճառող կառուցվածքը: Այս կառուցվածքն ունի բավականին թույլ կողմեր, կապված ֆինանսական հոսքերի օպտիմալ կառավարման, ռիսկերի բաշխման հետ:

Նկատի ունենալով, որ վերը նշված գնորդ-վաճառող մոդելը չի հանդիսանում այն օպտիմալ մոդելը, որը դրական դերակատարում կունենա շուկայական պայմաններում արդյունավետության բարձրացման հարցում, անհրաժեշտություն է առաջանում անցնել այնպիսի մոդելի, որը կունենա իր դրական ազդեցությունը ոլորտի ֆինանսական վիճակի վրա, կստեղծվեն բարենպաստ պայմաններ ինքնարժեքի իջեցման և ներդրումների ներգրավման համար:

Էլեկտրաէներգիայի գործուն, մեծածախ շուկա ձևավորելու նպատակով Հայաստանի տարածքում անհրաժեշտ է, որ 2004 թ. սկսած «Հայէներգո» ՓԲԸ-ն, որը չունի իր պարտավորությունների կատարումը երաշխավորող բավարար ակտիվներ, ինչպես նաև շուկայի մասնակիցների համար ընդունելի և հասանելի կորպորատիվ կառավարման համակարգ, հանդես չգա որպես գնորդ-վաճառող, այլ անցում կատարվի «Հայկական էլեկտրական ցանցեր» ՓԲԸ-ի և էլեկտրաէներգիա արտադրող ընկերությունների միջև ուղղակի կամ փուլի միջոցով պայմանագրային հարաբերություններին:

Բացի այդ, հանդես գալով որպես էլեկտրաէներգիայի միակ մեծածախ գնորդ և վաճառող, «Հայկական էլեկտրական ցանցեր» ընկերությունը կրում է սպառողներից վճարների հավաքագրման բոլոր առևտրային ռիսկերը: Իսկ էլեկտրաէներգիայի արտադրության կառուցվածքի փոփոխությամբ, ինչպես նաև տեխնոլոգիական պատճառներով պայմանավորված ռիսկերը, ուղիղ պայմանագրերի կնքման պայմաններում, կբաշխվեն շուկայի մասնակիցների միջև: Պայմանագրերի բովանդակությունը` ներառյալ տույժերի և տուգանքների առավելագույն չափերը և դրանց կիրառման պայմանները ենթակա են կարգավորման համապատասխան մարմնի կողմից: Կարգավորող մարմինը կարող է սակագնային քաղաքականությամբ օպերատիվ արձագանքել բնակլիմայական երևույթներով պայմանավորված էլեկտրաէներգիայի արտադրության կառուցվածքի փոփոխություններին, իսկ դրանով պայմանավորված ռիսկերը ապահովագրելու համար անհրաժեշտ է կանոնակարգել ընկերություններում համապատասխան ֆոնդերի ստեղծման և օգտագործման հարցերը:

Հաշվի առնելով, որ ՀՀ էլեկտրաէներգետիկ շուկայի ձևավորման նպատակով անհրաժեշտ է շուկայում համապատասխան ծառայություններ մատուցող ընկերությունների առկայությունը, ՀՀ կառավարության 10.10.02 թ. N 1663-Ա որոշմամբ «Հայէներգո» ՓԲԸ-ի կազմից առանձնացվել են որոշակի գործառույթներ և ստեղծվել է «Հաշվարկային կենտրոն» ՓԲԸ-ն, իսկ ՀՀ կառավարության 02.05.03 թ. N 779-Ա որոշմամբ ստեղծվել է «Էլեկտրաէներգետիկական համակարգի օպերատոր» ՓԲԸ-ն:

«Հաշվարկային կենտրոն» ՓԲԸ-ի հիմնական գործառույթը պայմանավորված է էլեկտրաէներգիայի մեծածախ առք ու վաճառքի կետերում, բոլոր լարման հաղորդադողերում էլեկտրաէներգիայի հաշվեկշռի վերլուծությամբ և տեխնոլոգիապես ամբողջությամբ կախված է էներգահամակարգի օպերատորի կողմից իրականացվող օպերատիվ սխեմայից և վարվող ռեժիմներից ու դրանց հաշվարկից: Ընկերությունում «ԱՍԿՈՒԷ» համակարգի ներդրման արդյունքում առավելագույնս բացառվում է «մարդկային գործոնի» ազդեցությունը էլեկտրաէներգիայի հաշվառման հարցում:

Մինչև էլեկտրաէներգետիկայի ներքին շուկայի կագավորման օրենսդրական և ենթաօրենսդրական ակտերի ամբողջական մշակումն ու կիրարկումը և այդ անցումով պայմանավորված նոր երևույթների ի հայտ գալն ու դրանց լուծումները տալը, ինչպես նաև ռեգիոնալ էլեկտրաէներգետիկ համակարգերի հետ Հայաստանի համակարգի ինտեգրվելու հետ կապված խնդիրները լուծելը, պարզապես պետք է բացառել «Բարձրավոլտ էլեկտրացանցեր», «Հաշվարկային կենտրոն» և «Էլեկտրաէներգետիկական համակարգի օպերատոր» ՓԲԸ-ների բաժնետոմսերի մասնավորեցման որևէ քայլի ձեռնարկում:

Անհետաձգելի խնդիր է ծառայություններ մատուցող թվարկված ընկերությունների տնօրենների խորհուրդների կազմակերպումը: Խորհուրդներում արտադրողների և բաշխիչ ցանցերի ներկայությունը կհավասարակշռի մասնակիցների շահերը:

Միաժամանակ անհրաժեշտ է, որ էներգետիկայի բնագավառի «Երևանի ջերմային էլեկտրակայան», «Հայկական ատոմային էլեկտրակայան», «Որոտանի հիդրոէլեկտրակայանների համալիր», «Բարձրավոլտ էլեկտրացանցեր», «Հաշվարկային կենտրոն», «Էլեկտրաէներգետիկական համակարգի օպերատոր» և «Հայգազարդ» փակ բաժնետիրական ընկերությունների Հայաստանի Հանրապետության սեփականությունը հանդիսացող բաժնետոմսերի կառավարման լիազորությունները վերապահվեն ՀՀ էներգետիկայի նախարարին:

Հաշվի առնելով, որ էներգետիկայի բնագավառի ընկերությունների բաժնետոմսերի կառավարման լիազորությունները վերապահվելու են ՀՀ էներգետիկայի նախարարին, անհրաժեշտ է ամենակարճ ժամկետում ձևավորել տնօրենների խորհուրդներ, հաստատել ընկերությունների կանոնադրությունները` խորհուրդներին վերապահելով Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված առավելագույն լիազորություններ, բացառությամբ բաժնետոմսերի ընդհանուր ժողովի բացառիկ իրավասություն հանդիսացող հարցերի, և ապահովել տնօրենների խորհրդի կողմից գործունեության իրականացումը 2004 թվականի հունվարի 1-ից:

Տնօրենների խորհուրդները պետք է ձևավորվեն մասնագիտական սկզբունքով, որոնք պետք է ունենան լայն լիազորություններ: Տնօրենների խորհրդում հանրային ծառայող կամ բարձրաստիճան պաշտոնատար անձ չհանդիսացող անդամների աշխատանքը պետք է վճարովի լինի, իսկ խորհրդի անդամների վարձատրության չափը պետք է համարժեք լինի Հանրապետության խոշոր մասնավոր ընկերությունների բարձրագույն ղեկավարության վարձատրության չափին: Տնօրենների խորհրդի անհատական կազմը սահմանելուց նպատակահարմար է մեկական ներկայացուցիչների առկայությունը` համապատասխան ՀՀ պետական կառավարման մարմիններից, իսկ մյուս անձինք պետք է լինեն մասնագետներ` հաշվի առնելով կոնկրետ ընկերության առանձնահատկությունը:

Բացի այդ, Հայաստանի հանրային ծառայությունների վերակառուցման ծրագրի նախապատրաստման համար հատկացված ճապոնական ՏՖ 051647 դրամաշնորհի հաշվին իրականացվող «Կոմունալ կառավարման ուժեղացում» ենթածրագրի շրջանակներում մշակված փաստաթղթերի փաթեթի (ներքին կազմակերպական նոր կառուցվածքը, տնօրենների խորհրդի կազմավորման, ինչպես նաև աշխատանքային և ֆինանսավորման կանոնակարգերը, ընկերությունների գործադիր մարմինների ձևավորման ընթացակարգերը և այլն) հիման վրա պետք է ապահովվի ընկերությունում կառավարման նոր համակարգի ներդրումը:

Նշված փոփոխությունները էներգետիկայի նախարարությանը թույլ կտան չզբաղվելու օպերատիվ կառավարման և ֆինանսական կարգավորման հարցերով, այլ կենտրոնանալ էներգետիկայի զարգացման ռազմավարական խնդիրների և ծրագրերի վրա:

(6.-րդ կետը փոփ. 27.07.17 թիվ 907-Ն որոշում)

 

7. Արտահանման-ներմուծման գործառույթների

միջնաժամկետ ռազմավարություն

 

Հաշվի առնելով Իրանի և Հայաստանի միջև էլեկտրաէներգիայի փոխհոսքերի կարևորությունը երկու երկրների պետությունների համար, անհրաժեշտ է միջին ժամկետ հեռանկարում հայկական կողմից այդ փոխհոսքերի իրականացումը 100% պետական բաժնեմասով ընկերությունների միջոցով:

Հաշվի առնելով էլեկտրաէներգիայի ՀՀ ներմուծումների հնարավոր ազդեցությունները, ինչպես ընկերությունների ֆինանսական վիճակի, այնպես էլ էներգետիկ հզորությունների պահպանման ճակատագրի և էներգետիկ անվտանգության տեսակետից, սույն ծրագրի ժամկետներում (մինչև 2007 թ.-ը) ՀՀ ներքին պահանջից ավելի էլեկտրաէներգիայի ներմուծումը նպատակահարմար համարել միայն 100% պետական բաժնեմասով ընկերությունների միջոցով:

Ընդհակառակը, հաշվի առնելով էլեկտրաէներգետիկ ոլորտում տարբեր մասնավոր կառույցների առկայությունը և նրանց կարողությունները էլեկտրաէներգիա արտահանելու, ինչպես նաև առևտրային սկզբունքով գանձումներ ապահովելու տեսակետից, անհրաժեշտ է բացառել 100% պետական բաժնեմասով ընկերությունների մասնակցությունը առևտրային հիմքերով ՀՀ սահմաններից դուրս էլեկտրաէներգիայի արտահանմանը:

 

8. Ծրագրի մոնիտորինգը

 

Ծրագրի հետևողական կատարումը պետք է գտնվի ՀՀ էներգետիկայի և ՀՀ ֆինանսների և էկոնոմիկայի նախարարությունների հսկողության ներքո: Վերջինիս կողմից մշակված ձևերին համապատասխան ընկերությունները պետք է ամսական տեղեկատվություն ներկայացնեն վերը նշված երկու մարմիններին: Միաժամանակ կարևորվում է որակյալ խորհրդատվական և աուդիտորական ծառայություններից օպերատիվորեն օգտվելու ճկուն համակարգի ստեղծման ու գործադրման նշանակությունը:

Այս ծրագրի տարբեր բաժիններում նշված միջոցառումների մեծ մասը վերաբերում է համակարգի ընկերությունների ընթացիկ անխափան գործունեության ապահովմանը, համակարգը կառավարելի և կառավարիչների ներգրավման համար ցանկալի դարձնելը:

Պետական մարմինները կոչված են ի հայտ բերելու այդ աշխատանքները, մշակել և հաստատել դրանց իրականացման տեխնիկական առաջադրանքները, ներգրավել կատարող խորհրդատվական կառույցներին, ընդունել նրանց մատուցված ծառայություններն ու կայացնել համապատասխան որոշում` ապահովելով իրագործման ընթացքի նկատմամբ մոնիտորինգ:

 

------------------------------------------------

ԻՐՏԵԿ - շարունակությունը հաջորդ մասերում

 

 

pin
ՀՀ կառավարություն
06.11.2003
N 1694-Ն
Որոշում