Սեղմել Esc փակելու համար:
ՔԱՂԱՔԱՑԻԱԿԱՆ ԴԱՏԱՎԱՐՈՒԹՅԱՆ ՕՐԵՆՍԴՐՈՒԹ...
Քարտային տվյալներ

Տեսակ
Գործում է
Ընդունման ամսաթիվ
Համար

ՈՒժի մեջ մտնելու ամսաթիվ
ՈՒժը կորցնելու ամսաթիվ
Ընդունման վայր
Սկզբնաղբյուր

Ժամանակագրական տարբերակ Փոփոխություն կատարող ակտ

Որոնում:
Բովանդակություն

ՔԱՂԱՔԱՑԻԱԿԱՆ ԴԱՏԱՎԱՐՈՒԹՅԱՆ ՕՐԵՆՍԴՐՈՒԹՅԱՆ ԿԻՐԱՌՈՒՄԸ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ ԴԱՏԱՐԱՆՆԵՐՈՒՄ

 

 

ՈՐՈՇՈՒՄ ԹԻՎ

 

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԳԵՐԱԳՈՒՅՆ ԴԱՏԱՐԱՆԻ ՊԼԵՆՈՒՄԻ

 

        28 նոյեմբերի 1991 թ.                       ք. Երևան

 

Քաղաքացիական դատավարության օրենսդրության

կիրառումը առաջին ատյանի դատարաններում

 

Հայաստանի Հանրապետության դատարանների կողմից քննված քաղաքացիական գործերի ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ դատարանները առաջին ատյանի գործերը քննելիս հիմնականում կատարում են դատավարական օրենսդրության պահանջները:

Պլենումը միաժամանակ նշում է, որ առանձին դատարաններ միշտ չէ, որ պահպանում են դատավարական օրենսդրությամբ սահմանված կարգը: Քիչ չեն դեպքերը, երբ քաղաքացիական գործերով դիմումների ընդունումը մերժվում է անհիմն: Գործերի պատշաճ կարգով դատական քննության նախապատրաստված չլինելու պատճառով հաճախ ձգձգվում է դրանց քննությունը, իսկ երբեմն նաև տեղիք տալիս դատական սխալների: Երբեմն դատարանների կողմից անհիմն կարգով կասեցվում կամ կարճվում են քաղաքացիական գործի վարույթը, կամ առանց բավարար հիմքի դիմումները թողնվում են առանց քննության: Առանձին դեպքերում խախտվում է նաև դատաքննության վարման կարգը:

Նշված թերությունները վերացնելու, ինչպես նաև քաղաքացիական դատավարական օրենսդրության միասնական և ճիշտ կիրառման նպատակով Հայաստանի Հանրապետության Գերագույն դատարանի պլենումը

 

ՈՐՈՇՈՒՄ Է`

 

1. Հայաստանի Հանրապետության դատարանների ուշադրությունը հրավիրել քաղաքացիական դատավարության օրենսդրության պահանջների խստագույն պահպանման վրա:

Քաղաքացիական գործերի քննության ընթացքում դատարանները պետք է պահպանեն դատավարական օրենսդրությամբ սահմանված կողմերի հավասարության, դատաքննության հրապարակայնության, դատարանի անկախության, կոլեգիալության և այլ ժողովրդավարական սկզբունքները:

2. Դատավորները պետք է նկատի ունենան, որ քաղաքացիական գործով դիմումի ընդունումը կարող է մերժվել միայն օրենքով նախատեսված հիմքերով:

Հայցադիմումի ձևն ու բովանդակությունը չպահպանելը կամ պետական տուրքի վճարված չլինելը ոչ թե դիմումի ընդունումը մերժելու հիմք են, այլ ՀՀ քաղ.դատ.օր. 129 հոդվածով սահմանված հայցադիմումին ընթացք չտալու սպառիչ հիմքեր:

Դատական պրակտիկայում անհրաժեշտ է բացառել տեղ գտած այն դեպքերը, երբ դիմումի ընդունումը կամ մերժումը ձևակերպվում է մակագրությամբ, այլ ոչ դատավորի միանձնյա որոշմամբ:

3. ՀՀ քաղ.դատ.օր. 140 հոդվածի համաձայն դիմումն ընդունելուց հետո դատավորը քաղ.գործը նախապատրաստում է դատաքննության, որի նպատակը գործի ժամանակին և ճիշտ լուծումն է: Այն պետք է իրականացվի հաշվի առնելով առանձին քաղ.գործերի յուրահատկությունը:

Դատարանները պետք է նկատի ունենան, որ գործի դատաքննության նախապատրաստական փուլում կարևոր նշանակություն ունի հայցապահանջի էության ճշգրտումը, պատասխանողների և երրորդ անձանց գործի մեջ ներգրավելը: Դատավորը այդ փուլում, կախված գործի բնույթից, որոշում է նաև գործի քննությանը դատախազի մասնակցության հարցը, նկատի ունենալով, որ օրենսդրությամբ նախատեսված են այն դեպքերը, երբ քաղաքացիական գործի քննությանը դատախազի մասնակցությունը պարտադիր է /ՀՀ քաղ.դատ.օր. 233, 254, 260 Ամ.ընտ.օր./:

Քաղաքացիական գործը դատական քննության նախապատրաստելու փուլում կատարվող գործողությունների մասին նշվում է դատավորի կողմից ՀՀ քաղ.դատ.օր. 141 հոդվածի համապատասխան ընդունված որոշման մեջ: Քաղաքացիական գործը պետք է դատաքննության նախապատրաստվի նույն օրենսգրքի 99 հոդվածով սահմանված գործերի քննության ժամկետների պահպանմամբ:

4. Դատարանների ուշադրությունը հրավիրել ՀՀ քաղ.դատ.օր. 115-119 հոդվածներով սահմանված քաղաքացիական գործերի ընդդատության կանոնների պահպանման վրա, նկատի ունենալ նաև, որ ընդդատության կանոնների պահպանումով դատարանի կողմից իր վարույթն ընդունած գործը պետք է ըստ էության լուծի նույն դատարանը, թեկուզև այն հետագայում ընդդատյա է դարձել մեկ ուրիշ դատարանի:

5. Դատարանները պետք է առավել հատուկ և միասնական մոտեցում դրսևորեն բացարկների վերաբերյալ միջնորդությունների քննարկման և լուծման հարցում:

Պետք է նկատի ունենալ, որ բացարկման հարցը լուծվում է խորհրդակցական սենյակում և կարող է բավարարվել միայն ՀՀ քաղ.դատ.օր. 18-21 հոդվածներում նախատեսված հիմքերի առկայության դեպքում:

6. Դատարանը, կամ դատավորը գործին մասնակցող անձանց դիմումի հիման վրա կամ իր նախաձեռնությամբ կարող է հայցի ապահովման միջոցներ ձեռք առնել /ՀՀ քաղ.դատ.օր. 132, 133 հ.հ/: Պետք է նկատի ունենալ, որ հայցի ապահովումը թույլատրվում է գործի ամբողջ ընթացքում, եթե ապահովման միջոցներ ձեռք չառնելը կարող է դժվարացնել կամ անհնարին դարձնել դատարանի վճռի կատարումը:

7. Դատարանները անհրաժեշտ դեպքերում, կախված վեճի բնույթից և առանձնահատկությունից, պետք է օժանդակեն կողմերի միջև հաշտության համաձայնության կնքմանը:

Հայցվորի և պատասխանողի կողմից հաշտության համաձայնության կնքելու մասին դիմումի դեպքում դատարանը նրանց պարզաբանում է հաշտության համաձայնության կնքման հետևանքների մասին:

Հաշտության համաձայնության հաստատման կամ մերժման մասին որոշում ընդունվում է դատարանի կողմից խորհրդակցական սենյակում, համաձայնության օրինականության հարցի քննարկումից հետո: Դատարանը չի հաստատում կողմերի հաշտության համաձայնությունը, եթե այն հակասում է օրենքին կամ խախտում է որևէ մեկի իրավունքները ու օրենքով պահպանվող շահերը:

Հաշտության համաձայնությունը հաստատող որոշման մեջ պետք է հստակ և որոշակի նշվեն համաձայնության բոլոր պայմանները:

8. Քաղաքացիական դատավարության մրցակցության սկզբունքից ելնելով, յուրաքանչյուր կողմ պետք է ապացուցի այն հանգամանքները, որոնց վրա, որպես իր պահանջների ու առարկությունների հիմք, հենվում է ինքը:

ՀՀ քաղ.դատ.օր. 10 հոդվածի համապատասխան դատարանը պարտավոր է չսահմանափակվելով ներկայացված նյութերով ու բացատրություններով, ձեռք առնել օրենքով նախատեսված բոլոր միջոցները` բազմակողմանիորեն, լրիվ և օբյեկտիվ կերպով պարզելու գործի իրական հանգամանքները, կողմերի իրավունքներն ու պարտականությունները:

Պետք է նկատի ունենալ, որ նույն օրենսգրքի 54 հոդվածի համապատասխան` գործի այն հանգամանքները, որոնք ըստ օրենքի պետք է հաստատվեն ապացուցման որոշակի միջոցներով, չեն կարող հաստատվել ապացուցման այլ միջոցներով: Օրինակ, ՀՀ քաղ.օր. 46 հոդվածի համաձայն գործարքի օրենքով պահանջվող հասարակ գրավոր ձևը չպահպանելը վեճի դեպքում կողմերին զրկում է գործարքի գոյությունը հաստատելու համար վկաների ցուցմունքների վրա հենվելու իրավունքից:

9. Քաղաքացիական գործի քննությունը տեղի է ունենում դատական նիստում, պարտադիր կերպով իրազեկ դարձնելով գործի մասնակիցներին:

Դատարանները պետք է նկատի ունենան, որ դատավարությանը կողմերի չներկայանալու դեպքում նրանց նկատմամբ ՀՀ քաղ.դատ.օր. 156 հոդվածում սահմանված դրամական տուգանքի կիրառումը կարող է կանխել գործի քննության ձգձգումը:

10. Դատարանների կողմից պրակտիկայում հաճախակի պետք է կիրառվեն, հատկապես բնակարանային վեճերի վերաբերյալ քաղաքացիական գործերով ՀՀ քաղ.դատ.օր. 178 հոդվածի համաձայն տեղում զննություն կատարելը: Այդ մասին դատարանը կայացնում է որոշում: Զննությունը տեղում կատարվում է դատարանի ամբողջ կազմով: Զննության արդյունքները գրառվում են դատական նիստի արձանագրության մեջ:

11. Անհրաժեշտ է նկատի ունենալ, որ գործի վարույթի կարճման, կասեցման, ինչպես նաև դիմումն առանց քննության թողնելու հիմքերը սպառիչ կերպով սահմանված են ՀՀ քաղ.դատ.օր. 218, 213, 214, 220 հոդվածներով և տարածական մեկնաբանման ենթակա չեն:

12. Դատական նիստի արձանագրությունը պետք է գրառվի այն հաջորդականությամբ, ինչպես կատարվել են դատավարական գործողությունները, դատաքննությունը սկսելու պահից մինչև որոշում կայացնելը: Հայցից հրաժարվելու, հայցի ընդունման, ինչպես նաև հաշտության համաձայնության մասին հայտարարությունները պետք է մտցվեն դատական նիստի արձանագրության մեջ և պետք է ստորագրվեն համապատասխանաբար հայցվորի, պատասխանողի կամ երկուսի կողմից:

Իսկ եթե այդպիսի հայտարարությունները ներկայացվել են գրավոր ձևով, ապա դրանք կցվում են գործին, այդ մասին դատական նիստի արձանագրության մեջ նշում անելով:

 

 

pin
ԳԴ պլենում մ
28.11.1991
Որոշում