Սեղմել Esc փակելու համար:
ՄԻՋԻՆ ՄԱՍՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ԿՐԹՈՒԹՅԱՆ «0402 ՄԱ...
Քարտային տվյալներ

Տեսակ
Գործում է
Ընդունող մարմին
Ընդունման ամսաթիվ
Համար

Գրանցման ամսաթիվ
ՈՒժի մեջ մտնելու ամսաթիվ
ՈՒժը կորցնելու ամսաթիվ
Ընդունման վայր
Սկզբնաղբյուր

Ժամանակագրական տարբերակ Փոփոխություն կատարող ակտ

Որոնում:
Բովանդակություն

Հղում իրավական ակտի ընտրված դրույթին X
irtek_logo

ՄԻՋԻՆ ՄԱՍՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ԿՐԹՈՒԹՅԱՆ «0402 ՄԱՆԿԱԲԱՐՁԱԿԱՆ ԳՈՐԾ», «0405 ԴԵՂԱԳՈՐԾՈՒԹՅՈՒՆ», ...

 

 

110.0023.170205

ԳՐԱՆՑՎԱԾ Է
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ԱՐԴԱՐԱԴԱՏՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱՐԱՐՈՒԹՅԱՆ ԿՈՂՄԻՑ

                                      «17»         02           2005 Թ.

                                      ՊԵՏԱԿԱՆ ԳՐԱՆՑՄԱՆ ԹԻՎ 11005103

 

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԿՐԹՈՒԹՅԱՆ ԵՎ ԳԻՏՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱՐԱՐ ՀՐԱՄԱՆ

 

25 հունվարի 2005 թվականի N 23-Ն

 

i

ՄԻՋԻՆ ՄԱՍՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ԿՐԹՈՒԹՅԱՆ «0402 ՄԱՆԿԱԲԱՐՁԱԿԱՆ ԳՈՐԾ», «0405 ԴԵՂԱԳՈՐԾՈՒԹՅՈՒՆ», «0406 ՔՈՒՅՐԱԿԱՆ ԳՈՐԾ», «0407 ԼԱԲՈՐԱՏՈՐ ԱԽՏՈՐՈՇՈՒՄ», «0415 ՔՈՒՅՐԱԿԱՆ ԳՈՐԾԻ ԿԱԶՄԱԿԵՐՊՈՒՄ», «0416 ԱՏԱՄՆԱՏԵԽՆԻԿԱԿԱՆ ԳՈՐԾ» ՄԱՍՆԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՊԵՏԱԿԱՆ ԿՐԹԱԿԱՆ ՉԱՓՈՐՈՇԻՉՆԵՐԸ ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

(1-ին մաս)

 

Հիմք ընդունելով ՀՀ կառավարության 2003 թվականի օգոստոսի 14-ի N 1079-Ն որոշմամբ հաստատված «Մասնագիտական կրթության մասնագիտությունների պետական կրթական չափորոշիչների ձևավորման և հաստատման կարգի» 9-րդ կետը`

 

ՀՐԱՄԱՅՈՒՄ ԵՄ`

 

1. Հաստատել միջին մասնագիտական կրթության «0402 Մանկաբարձական գործ» մասնագիտության պետական կրթական չափորոշիչը (հավելված 1),

2. Հաստատել միջին մասնագիտական կրթության «0405 Դեղագործություն» մասնագիտության պետական կրթական չափորոշիչը (հավելված 2),

3. Հաստատել միջին մասնագիտական կրթության «0406 Քույրական գործ» մասնագիտության պետական կրթական չափորոշիչը (հավելված 3),

4. Հաստատել միջին մասնագիտական կրթության «0407 Լաբորատոր ախտորոշում» մասնագիտության պետական կրթական չափորոշիչը (հավելված 4),

5. Հաստատել միջին մասնագիտական կրթության «0415 Քույրական գործի կազմակերպում» մասնագիտության պետական կրթական չափորոշիչը (հավելված 5),

6. Հաստատել միջին մասնագիտական կրթության «0416 Ատամնատեխնիկական գործ» մասնագիտության պետական կրթական չափորոշիչը (հավելված 6):

 

       Համաձայնեցված է                         Հավելված N 1

    Հայաստանի Հանրապետության                Հայաստանի Հանրապետության

    առողջապահության նախարար                 կրթության և  գիտության նախարարի

    ____________ Ն. Դավիդյան                N 23-Ն հրամանի

    «29» դեկտեմբերի 2004 թ.                 «25» հունվարի 2005 թ.

                                            նախարար ___________ Ս. Երիցյան

 

ՊԵՏԱԿԱՆ ԿՐԹԱԿԱՆ ՉԱՓՈՐՈՇԻՉ ՄԻՋԻՆ ՄԱՍՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ԿՐԹՈՒԹՅԱՆ

 

«0402 ՄԱՆԿԱԲԱՐՁԱԿԱՆ ԳՈՐԾ»

 

ՄԱՍՆԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ

 

Երևան 2005

 

«0402 ՄԱՆԿԱԲԱՐՁԱԿԱՆ ԳՈՐԾ» ՄԱՍՆԱԳԻՏՈՒԹՅԱՆ

 

I. ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԲՆՈՒԹԱԳԻՐԸ.

 

1.1 «0402 Մանկաբարձական գործ» մասնագիտությունը հաստատված է Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2002 թվականի սեպտեմբերի 26-ի «Միջին մասնագիտական կրթության մասնագիտությունների ցանկերը հաստատելու և Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 1999 թվականի օգոստոսի 25-ի N 525 որոշումն ուժը կորցրած ճանաչելու մասին» N 1646-Ն որոշմամբ:

1.2 «0402 Մանկաբարձական գործ» մասնագիտության հիմնական կրթական ծրագրի յուրացումն իրականացվում է առկա (ստացիոնար) ուսուցման ձևով:

1.3 Մասնագիտության կրթական ծրագրի յուրացման նորմատիվ ժամկետը

- միջնակարգ (լրիվ) ընդհանուր կրթության հիմքի վրա` 2 տարի 10 ամիս,

- հիմնական ընդհանուր կրթության հիմքի վրա` 3 տարի 10 ամիս:

1.4 Շրջանավարտի որակավորումը` մանկաբարձուհի:

1.5 Շրջանավարտի որակավորման բնութագիրը`

1.5.1. Մանկաբարձի մասնագիտական գործունեության բնագավառները.

- մանկաբարձուհու գործունեության օբյեկտը կինն է, նրա ընտանիքը և հասարակությունը: Նրա գործունեությունը նպատակաուղղված է ընտանիքի պլանավորմանը, առողջության պահպանմանը և վերարտադրողական ֆունկցիային,

- մանկաբարձուհին բուժկանխարգելիչ օգնություն է ցուցաբերում կնոջը նրա կյանքի բոլոր շրջաններում,

- հսկում և զննում է հղիներին, ծննդաբերներին, ծննդկաններին, նորածիններին,

- իրականացնում է անհետաձգելի օգնություն և խնամք մանկաբարձագինեկոլոգիական ախտաբանական իրավիճակներում,

- ցուցաբերում է ինքնուրույն օգնություն չբարդացած ծննդաբերության ժամանակ կամ մանկաբարձ-գինեկոլոգի հետ միասին` ախտաբանական ծննդաբերության ժամանակ, հետծննդյան շրջանում, կատարում է նորածնի առաջնային հարդարանք և անհրաժեշտության դեպքում` իրականացնում է նորածնի վերակենդանացում,

- մանկաբարձուհին ընտանիքին ցուցաբերում է խորհրդատվական օգնություն, օգնում և կրթում է կնոջը,

- մանկաբարձուհին կատարում է բժշկի ախտորոշիչ և բուժական նշանակումները:

1.5.2. Մանկաբարձուհու մասնագիտական գործունեության ոլորտները:

Մանկաբարձական գործի մասնագետը պատրաստվում է աշխատելու որպես մանկաբարձ և նրա գործունեության ոլորտը ներառում է տարբեր սեփականության ձևերի բուժկանխարգելիչ, գիտահետազոտական, բնակչության սոցիալական պաշտպանության և բուժծառայություն իրականացնող այլ հիմնարկները:

1.5.3. Մանկաբարձուհու մասնագիտական գործունեության տեսակները:

«Մանկաբարձական գործ» մասնագիտությամբ մանկաբարձը իր պատրաստվածությանը համապատասխան կարող է իրականացնել մասնագիտական գործունեության հետևյալ տեսակները.

- բուժախտորոշիչ,

- բուժսպասարկման,

- բուժկանխարգելիչ,

- վարչակազմակերպչական,

- ուսուցողական:

1.6 Շրջանավարտի հետագա կրթության իրավունքները.

«0402 Մանկաբարձական գործ» մասնագիտության հիմնական կրթական ծրագիրը յուրացրած շրջանավարտը.

պատրաստված է`

. յուրացնելու բարձրագույն կրթության կրթական ծրագրերը,

. շարունակելու հարակից մասնագիտությամբ բարձրագույն կրթական ծրագրերը,

. յուրացնելու միջին մասնագիտական շարունակական (հետդիպլոմային) կրթական ծրագրերը:

1.7 Կրթությանը ներկայացվող ընդհանուր պահանջները:

«Մանկաբարձական գործ» մասնագիտության պահանջներին համապատասխան.

մանկաբարձը պետք է գիտենա

- Հայաստանի Հանրապետության առողջապահության օրենսդրական և իրավական հիմունքները:

- Նոր տնտեսական պայմաններում բուժհաստատությունների աշխատանքի կազմակերպումը:

- Հայաստանի Հանրապետությունում մանկաբարձագինեկոլոգիական ծառայությունը բնորոշող օրենսդրական և հրահանգչական փաստաթղթերը:

- Մայրական և պերինատալ մահացության ցուցանիշները և մանկաբարձուհու դերը դրանց նվազեցման գործում:

- Մանկաբարձական գործի տեսական հիմունքները:

- Մասնագիտական հաղորդակցման հոգեբանությունը:

- Բժշկական էթիկայի և դեոնթոլոգիայի հիմունքները:

- Մանկաբարձագինեկոլոգիական պաթոլոգիայի հիմնական պատճառները, ռիսկի խմբերը, կլինիկական արտահայտությունները, ախտորոշման մեթոդները, բարդությունները, կանխարգելման, բուժման և խնամքի սկզբունքները:

- Մասնագետի գործընթացի փուլերը մանկաբարձագինեկոլոգիական ասպարեզում (հետազոտում, խնամյալի պրոբլեմների բացահայտում, մանկաբարձուհու գործունեության պլանավորում, իրականացում, արդյունքների գնահատում):

- Բուժհաստատությունների և ծննդօգնության հաստատությունների կառուցվածքը, ստորաբաժանումների դերը:

- Ռեաբիլիտացիայի տեսակները, ձևերը և մեթոդները:

- Դեղորայքների կիրառման ցուցումները և հակացուցումները, բարդությունները, բժշկական հաստատություններում դեղագործական կարգը կանոնակարգող նորմատիվ փաստաթղթերը:

- Հիգիենիկ դաստիարակության մեթոդները և միջոցները, միջին բուժանձնակազմի դերը բնակչության (համայնքային, տարածքային) առողջության պահպանման ծրագրերում:

- Դիսպանսերիզացիայի հիմունքները, հիվանդությունների սոցիալական նշանակությունը:

- Ինֆեկցիոն հսկողություն, խնամյալների և բժշկական հաստատության անձնակազմի ինֆեկցիոն անվտանգության համակարգը:

- Վարակները հղիության ժամանակ, ներարգանդային վարակներ:

- Բուժծառայություն իրականացնող հիմնարկի կառուցվածքային ստորաբաժանման գործավարության և հաշվետվության կազմակերպումը, բժշկական փաստաթղթերի հիմնական տեսակները:

- Բժշկական հաստատություններում աշխատանքի պահպանման և անվտանգության տեխնիկայի կանոնները:

- Կրտսեր բուժանձնակազմի գործառութային պարտականությունները, իրավունքներն ու պատասխանատվությունը:

- Աղետների բժշկության հիմունքները:

- Առողջ կանանց մոտ և ռիսկի խմբերում հղիության, ծննդաբերության և հետծննդյան շրջանի ֆիզիոլոգիան և պաթոլոգիան:

- Հետծննդյան մաստիտի կանխարգելման սկզբունքները:

- Շրջակա միջավայրի ազդեցությունը կնոջ օրգանիզմի վրա:

- Ցավազրկման սկզբունքները մանկաբարձությունում, ինտենսիվ թերապիայի և վերակենդանացման սկզբունքները կանանց ու նորածինների մոտ:

- Օպերատիվ մանկաբարձության և գինեկոլոգիական հիվանդների վիրահատական բուժման հիմնական մեթոդները, նախավիրահատական շրջանի և հետվիրահատական խնամքի առանձնահատկությունները:

- Մանկաբարձուհու դերը անվտանգ մայրության պահպանման գործում:

- Կանանց մոտ նորագոյացությունների վաղ հայտնաբերման և կանխարգելման սկզբունքները:

- Հղի կնոջ հսկողության առանձնահատկությունները կանանց կոնսուլտացիայում:

- Ընտանիքի պլանավորումը և ժամանակակից հակաբեղմնավորիչները:

- Սեռական ճանապարհով փոխանցվող հիվանդությունները, ՄԻԱՎ. ՁԻԱՀ:

- Մանկաբարձուհու աշխատանքի առանձնահատկությունները բուժակամանկաբարձական կետում, առկետում:

Պետք է կարողանա.

- ցուցաբերել անհապաղ մանկաբարձական և գինեկոլոգիական նախաբժշկական օգնություն,

- հետևել կրծքի հասակի երեխաների զարգացմանը և առողջական վիճակին (բուժակամանկաբարձական կետում),

- լրացնել տեղեկանքներ և բժշկական ոլորտի այլ փաստաթղթեր,

- դուրս գրել անձնական ստորագրությամբ դեղորայքներ անհապաղ օգնություն ցուցաբերելու համար (բուժակամանկաբարձական կետում),

- կատարել բժշկի նշանակումները,

- ճանաչել գինեկոլոգիական հիվանդությունները,

- կատարել գինեկոլոգիական հիմնական հետազոտությունները,

- նախապատրաստել կնոջը գինեկոլոգիական հետազոտության,

- նախապատրաստել կնոջը վիրահատության,

- տալ խորհրդատվություն ընտանիքի պլանավորման, ծննդաբերության նախապատրաստման, սեռական կյանքի հիգիենայի, կրծքով կերակրման առավելությունների վերաբերյալ,

- վերլուծել ստեղծված իրավիճակը և որոշումներ ընդունել մասնագիտական իրազեկության և իրավասության սահմաններում,

- տիրապետել հաղորդակցման հմտություններին,

- կատարել ախտորոշիչ, բուժական, վերակենդանացման, վերականգնողական, կանխարգելիչ, բուժական-առողջարանային, սանիտարալուսավորչական, միջոցառումներ` մասնագիտական պատրաստվածության և իրավասությունների սահմաններում, ինչպես նաև բժշկի նշանակումներին համապատասխան,

- հղիներին և մանկաբարձական ախտաբանությամբ տառապող հիվանդներին խնամելիս իրականացնել և փաստագրել քույրական գործընթացի հիմնական փուլերը,

- գնահատել ծանր և սահմանային իրավիճակում գտնվողների վիճակը և առանձնացնել հիմնական ախտանիշներն ու համախտանիշները, ցուցաբերել անհետաձգելի նախաբժշկական օգնություն անհետաձգելի վիճակների, վնասվածքների, թունավորումների ժամանակ, կատարել սիրտ-թոքային վերակենդանացում,

- գնահատել դեղամիջոցների ազդեցությունը կոնկրետ խնամյալների մոտ, ցուցաբերել անհետաձգելի նախաբժշկական օգնություն դեղորայքային թունավորման ժամանակ,

- հիվանդին նախապատրաստել լաբորատոր, ֆունկցիոնալ, գործիքային հետազոտությունների,

- կատարել ֆիզիոթերապևտիկ գործողությունների հիմնական տեսակները, անցկացնել բուժական մարմնամարզության պարապմունքներ, տիրապետել մերսման հնարքներին, հսկողություն սահմանել բժշկի կողմից նշանակված դիետայի պահպանման նկատմամբ,

- պահպանել դեղորայքի ստացման, պահպանման և օգտագործման կանոնները,

- բարձրացնել գիտելիքների, ունակությունների և հմտությունների մասնագիտական մակարդակը:

2. Բովանդակային պահանջներ մանկաբարձուհու պատրաստման մակարդակի նկատմամբ

2.1. Ընդհանուր պահանջներ

Մանկաբարձուհու կրթվածության մակարդակը համապատասխանում է հետևյալ պահանջներին.

- հասկանում է հումանիտար և սոցիալ-տնտեսագիտական առարկաների հիմնական դրույթները և կարողանում է օգտագործել ստացած գիտելիքների սկզբունքները իր մասնագիտական գործունեության տարբեր ոլորտներում,

- գիտի Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության հիմունքները, տիրապետում է մարդու վերաբերմունքը այլ մարդու, հասարակության, շրջակա միջավայրի նկատմամբ կարգավորող բարոյական և իրավական նորմերին,

- գիտի մոր և մանկան առողջության պահպանումը կանոնակարգող փաստաթղթերի մասին և կարող է կիրառել այդ գիտելիքները մասնագիտական պրակտիկայում իր իրավասության սահմաններում,

- օժտված է մտածելակերպի կուլտուրայով, տիրապետում է Հայաստանի Հանրապետության պետական լեզվին` հայերենին, ունի մասնագիտական հարուստ բառապաշար, կարող է մասնագիտական ոլորտում օգտագործել օտար լեզվի իր իմացությունը,

- տիրապետում է մասնագիտական հաղորդակցման հմտություններին,

- պատկերացում ունի բնության և հասարակության մեջ կատարվող երևույթների և գործընթացների մասին, որոնք անհրաժեշտ են մասնագիտական խնդիրների լուծման համար` հաշվի առնելով տեխնիկատեխնոլոգիական, սոցիալ-տնտեսական և բնապահպանական գործոնները,

- պատկերացում ունի առողջ ապրելակերպի մասին, տիրապետում է ֆիզիկական ինքնակատարելագործման ունակություններին և հմտություններին,

- հասկանում է իր մասնագիտության էությունն ու սոցիալական նշանակությունը, ունի մասնագիտական պատասխանատվության զգացում,

- մասնագիտական գործունեության ընթացքում պատրաստ է տարբեր իրավիճակներում գտնել խնդիրների արագ և ճիշտ լուծում,

- գիտի և հարգում է պացիենտի իրավունքները, հետևում է բժշկական էթիկայի և դեոնթոլոգիայի չափանիշներին,

- կարող է հստակ կազմակերպել իր աշխատանքը, կատարել աշխատանքի պլանավորում, իրագործել այն և վերլուծել արդյունքները,

- կարող է իր մասնագիտական գործունեության ոլորտում կիրառել համակարգչային տեխնիկան,

- կարող է համագործակցել իր գործընկերների հետ, ծանոթանալ կոլեկտիվի աշխատանքի կազմակերպման և ղեկավարման մեթոդներին,

- հոգեբանորեն պատրաստ է իր մասնագիտական գործունեության ձևի և բնույթի փոփոխմանը, գիտակցում է մասնագիտական որակավորման բարձրացման և վերապատրաստման անհրաժեշտությունը,

- իր մասնագիտական գործունեության ոլորտում կարող է ինքնուրույն յուրացնել լրացուցիչ գիտելիքներ:

2.2 Պահանջներ մանկաբարձի պատրաստվածության մակարդակի նկատմամբ ըստ դասընթացների:

2.2.1. Հումանիտար և սոցիալ-տնտեսագիտական դասընթացի բնագավառում:

Մանկաբարձուհին պետք է.

Փիլիսոփայության հիմունքների բնագավառում.

- պատկերացում ունենա աշխարհի փիլիսոփայական, գիտական և հոգևոր արժեքների, մարդկային գիտելիքների ձևերի և ժամանակակից հասարակության մեջ դրանց արտահայտման առանձնահատկությունների մասին, հոգևոր և նյութական արժեքների փոխհարաբերությունների, մարդու, հասարակության կյանքում դրանց դերի մասին,

- պատկերացում ունենա մարդու մեջ կենսաբանական և սոցիալական, մարմնական և հոգևոր սկզբի, գիտակցության էության, մարդու վարքագծում գիտակցականի և ոչ գիտակցականի դրսևորման մասին,

- պատկերացում ունենա գիտության, նրա ճանաչողական դերի, ձևերի և մեթոդների, տեխնիկայի և տեխնոլոգիայի նվաճումների կիրառման հետ կապված սոցիալական և էթիկական խնդիրների մասին,

- պատկերացում ունենա անձի անհատականության ձևավորման, ազատության և կյանքի պայմանների, մշակույթի և շրջակա միջավայրի պահպանման պատասխանատվության վերաբերյալ,

- իմանա հասարակության մեջ իշխող հարաբերությունները կարգավորող բարոյական չափանիշները:

Տնտեսագիտության հիմունքների բնագավառում.

- իմանա տնտեսագիտության տեսության ընդհանուր դրույթները,

- պատկերացում ունենա միկրո և մակրոտնտեսագիտության, հարկային, դրամավարկային և ներդրումային քաղաքականության մասին,

- պատկերացում ունենա տնտեսական իրավիճակի մասին մեր երկրում և արտերկրներում,

- պատկերացում ունենա արժեզրկման և գործազրկության խնդիրների մասին,

- պատկերացում ունենա գործարարության սկզբունքների մասին,

- իմանա Հայաստանի Հանրապետությունում բուժօգնության կազմակերպման համակարգը,

- իմանա առողջապահության կառավարման և շուկայական հարաբերությունների սկզբունքները,

- իմանա բուժկանխարգելիչ հիմնարկություններում բուժանձնակազմի վարձատրման սկզբունքները,

- իմանա բյուջետաապահովագրական բժշկության կազմակերպման սկզբունքները,

- կարողանա գտնել և օգտագործել մասնագիտական գործունեության մեջ կողմնորոշվելու համար անհրաժեշտ տնտեսական տեղեկատվություն:

Սոցիոլոգիայի հիմունքների բնագավառում.

- պատկերացում ունենա անհատի և հասարակության զարգացման ու գործունեության օրինաչափությունների սոցիոլոգիական մոտեցման մասին,

- պատկերացում ունենա հասարակության հիմնական սոցիալական կազմակերպությունների, սոցիալական շերտավորման և սոցիալական փոխազդեցությունների, սոցիալական կառուցվածքի մասին,

- պատկերացում ունենա սոցիալական շարժումների, փոփոխությունների ու զարգացման այլ գործոնների մասին,

- իմանա անհատի և ընտանիքի սոցիալական գործընթացների առանձնահատկությունները, սոցիալական վարքագծի կարգավորման և ինքնակարգավորման առանձնահատկությունների ձևերը:

Քաղաքագիտության հիմունքների բնագավառում.

- իմանա իշխանության, քաղաքական սուբյեկտների և քաղաքական հարաբերությունների և գործընթացների մասին (Հայաստանի Հանրապետությունում և աշխարհում),

- իմանա քաղաքական համակարգի, քաղաքական գիտակցության և քաղաքական կուլտուրայի մասին,

- իմանա միջազգային հարաբերությունների մասին,

- իմանա Հայաստանի Հանրապետությունում սոցիալ-քաղաքական գործընթացի զարգացման առանձնահատկությունների մասին:

Իրավունքի հիմունքների բնագավառում.

- իմանա Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության հիմնական դրույթները,

- իմանա քաղաքացու իրավունքները և դրանց իրականացման մեխանիզմները,

- իմանա Հայաստանի Հանրապետությունում պետական, վարչական, քաղաքացիական, աշխատանքային, քրեական, ընտանեկան իրավունքի հիմունքները,

- իմանա մասնագիտական գործունեության բնագավառում իրավական և բարոյական էթիկայի չափանիշները,

- իմանա քաղաքացիների առողջության պահպանման մասին օրենսդրության հիմունքները,

- կարողանա օգտագործել մանկաբարձի մասնագիտական գործունեությունը կանոնակարգող իրավական չափորոշիչ փաստաթղթերը:

Հայոց լեզվի և խոսքի մշակույթի հիմունքների բնագավառում.

- տիրապետի Հայաստանի Հանրապետության պետական լեզվին` հայերենին,

- հարստացնի մասնագիտական բառապաշարը,

- տիրապետի մասնագիտական դարձվածքներին և տերմիններին,

- իմանա գրական լեզվի կանոնները, բանավոր և գրավոր խոսքի առանձնահատկությունները,

- կարողանա խոսքը կառուցել լեզվական և հաղորդակցման կանոնների համապատասխան, վերացնել սխալներն ու թերությունները գրավոր և բանավոր խոսքում,

- տիրապետի մասնագիտական տեքստի արտասանության հնարքներին,

- տիրապետի մասնագիտական հաղորդակցման հնարքներին:

Ռուսաց և այլ օտար լեզուների բնագավառում.

- տիրապետի բառապաշարին և քերականական այն նվազագույնին, որն անհրաժեշտ է մասնագիտական օտարալեզու տեքստերը կարդալու, թարգմանելու համար (բառարանի օգնությամբ),

- իմանա գրական լեզվի կանոնները, բանավոր և գրավոր խոսքի առանձնահատկությունները,

- կարողանա կառուցել խոսքը լեզվական և հաղորդակցական չափանիշների համապատասխան,

- տիրապետի բառապաշարին (1200-1400 բառային միավոր) և քերականության նվազագույնին, որոնք անհրաժեշտ են մասնագիտական տեքստեր կարդալու և թարգմանելու համար (բառարանի օգնությամբ),

- տիրապետի ռուսաց և այլ օտար լեզուներով հաղորդակցվելու տարրական հիմունքներին:

Ֆիզիկական կուլտուրայի բնագավառում.

- պատկերացում ունենա ֆիզկուլտուրայի դերի մասին մարդու ընդհանուր, մշակութային, մասնագիտական և սոցիալական զարգացման գործում,

- իմանա առողջ ապրելակերպի և ֆիզկուլտուրայի հիմունքները,

- կարողանա կիրառել մարմնամարզական միջոցներ առողջության ամրապնդման, ինչպես նաև կենսական և մասնագիտական նպատակներին հասնելու համար:

2.2.2 Մաթեմատիկական և ընդհանուր բնագիտական դասընթացի բնագավառում.

Մանկաբարձուհին պետք է.

Համակարգչային օպերատորական գործի բնագավառում.

- պատկերացում ունենա ժամանակակից համակարգիչների դերի, նշանակության և աշխատանքի սկզբունքների մասին,

- պատկերացում ունենա տեղեկատվության հավաքման, կուտակման, մշակման ու պահպանման մեթոդների և միջոցների մասին,

- կարողանա օգտվել համակարգչից և մասնագիտական գործունեության համար նախատեսված ծրագրային ներդրումներից:

2.2.3 Ընդհանուր մասնագիտական դասընթացի բնագավառում.

Մանկաբարձուհին պետք է.

«Լատիներեն լեզվի հիմունքներ բժշկական տերմինաբանությամբ» առարկայի բնագավառում.

- իմանա լատիներեն լեզվի քերականության հիմունքները և տերմինների կազմությունը,

- կարողանա ճիշտ կարդալ, գրել և թարգմանել բժշկական տերմինները, մանկաբարձագինեկոլոգիական տերմինաբանությունը, հիվանդությունների և դեղամիջոցների անվանումները:

«Անատոմիա, ֆիզիոլոգիա` պաթոլոգիայի հիմունքներով» առարկայի բնագավառում.

- իմանա օրգանիզմի զարգացման և կենսագործունեության հիմնական օրինաչափությունները,

- պատկերացում ունենա մարդու կենսական կարևոր պահանջների մասին,

- պատկերացում ունենա օրգանիզմի, օրգանների և օրգան-համակարգերի տեղագրական անատոմիայի մասին,

- պատկերացում ունենա օրգանիզմում ընթացող կենսաֆիզիկական, կենսաքիմիական գործընթացների մասին,

- պատկերացում ունենա հիվանդությունների և վնասվածքների մասին,

- իմանա բջջի, հյուսվածքների, օրգանների և օրգան-համակարգերի կառուցվածքը, դրանց ֆունկցիաների փոխհարաբերությունը նորմայում և պաթոլոգիայում,

- իմանա ֆիզիոլոգիական ֆունկցիաների կարգավորման հիմունքները,

- պատկերացում ունենա ուռուցքային հիվանդությունների և ուռուցքների տեսակների մասին,

- իմանա բորբոքման կլինիկական արտահայտման ձևերը, բորբոքման տեսակները,

- իմանա ուռուցքների կլինիկական պատկերը, նրանց առաջացման պատճառների ժամանակակից տեսակետները,

- պատկերացում ունենա ախտաբանական ֆիզիոլոգիայի և ախտաբանական անատոմիայի մեթոդների մասին,

- իմանա օրգանիզմի ադապտացիոն մեխանիզմները,

- իմանա շնչական և սիրտ-անոթային համակարգի ախտաբանական փոփոխությունների արտահայտման կլինիկան:

«Ընդհանուր և բժշկական հոգեբանության հիմունքներ» առարկայի բնագավառում.

- պատկերացում ունենա հոգեբանության հիմնական խնդիրների և մեթոդների մասին,

- իմանա հոգեկան պրոցեսների առանձնահատկությունների մասին առողջ և հիվանդ մարդկանց մոտ,

- իմանա հաղորդակցման միջոցներն ու ֆունկցիաները,

- պատկերացում ունենա հաղորդակցման մոդելների, մակարդակների և միջոցների մասին,

- իմանա անհատի հոգեբանական կառուցվածքը,

- հոգեթերապևտիկ նպատակներով տիրապետի խոսքային և ոչ խոսքային շփման միջոցներին,

- պատկերացում ունենա հոգեթերապիայի, հոգեհիգիենայի և հոգեպրոֆիլակտիկայի մասին,

- պատկերացում ունենա հոգեսոմատիկայի մասին,

- իմանա գործնական հաղորդակցման հիմունքները,

- իմանա ստրեսային և կոնֆլիկտային իրավիճակների լուծման ուղիները,

- կարողանա որոշել աշխատակիցների և պացիենտների շրջանում վարքագծի գերակշռող տիպերը:

«Առողջ մարդը և նրա շրջակա միջավայրը» առարկայի բնագավառում.

- իմանա ժողովրդագրական իրավիճակը աշխարհում, Հայաստանի Հանրապետությունում և տարածաշրջանում,

- իմանա մարդու կենսագործունեության փուլերը,

- իմանա մարդու հոգեբանական և անատոմոֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունները տարբեր սեռատարիքային խմբերում,

- իմանա մանկության և նրա շրջանների բնութագրումը,

- իմանա մանկան օրգանիզմի զարգացման օրինաչափությունները,

- իմանա կրծքով սնուցման առանձնահատկությունները, առավելությունները, կրծքով կերակրման խրախուսման, մայրերին ճիշտ տեխնիկայի ուսուցման, սնուցման այլ տեսակների և միջոցների ընտրության, նրանց ճիշտ պատրաստման եղանակները և իրականացումը, արհեստական և խառը սնուցման առանձնահատկությունները,

- կարողանա իրականացնել ծնողների և երեխաների շրջանում սանիտարալուսավորչական աշխատանքներ,

- իմանա մանկական հիմնարկներում (մսուր, մանկապարտեզ, դպրոց, մանկատուն, առողջարան, ճամբար) բուժքրոջ գործունեությունը, տարբեր տարիքային խմբերի երեխաների մերսում, մաշկի, բերանի, աչքի լորձաթաղանթների մշակում, խնամքին վերաբերող այլ գործունեություն,

- իմանա հասուն և անհաս նորածինների պահանջները, վիճակի գնահատումը նրանց անատոմոֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունները,

- իմանա մարդու բազմակողմանի պահանջները տարբեր սեռատարիքային խմբերում,

- պատկերացում ունենա սեռական դաստիարակության հիմունքների մասին,

- իմանա ընտանիքի պլանավորման աշխատանքների սկզբունքները,

- պատկերացում ունենա հղիության, ծննդաբերության ֆիզիոլոգիայի հիմունքների մասին, կնոջ, տղամարդու, ընտանիքի, ամուսնության պրոբլեմների մասին,

- կարողանա գնահատել մարդու ֆիզիկական և սոցիալ-հոգեբանական վիճակները,

- իմանա վաղաժամ ծերացման կանխարգելման հիմնական սկզբունքները (սնվելու առանձնահատկությունը, հիգիենան, ռեժիմը, ապրելակերպը),

- պատկերացում ունենա կլիմակտերիկ շրջանի առանձնահատկությունների և մենոպաուզայի մասին:

«Բժշկական գենետիկա» առարկայի բնագավառում.

- իմանա հատկանիշների ժառանգման օրինաչափությունները,

- իմանա բջջաբանության հիմունքները,

- իմանա ժառանգական հիվանդությունների հիմնական խմբերի, դրանց պատճառների և ախտորոշման եղանակների մասին,

- պատկերացում ունենա բժշկագենետիկական խորհրդատվության մասին:

«Ընդհանուր հիգիենա` մարդու էկոլոգիայի հիմունքներով» առարկայի բնագավառում.

- իմանա էկոլոգիական հիմնական հասկացությունները,

- իմանա մարդու առողջության վրա արտաքին միջավայրի գործոնների ազդեցության օրինաչափությունները,

- պատկերացում ունենա աշխարհում և Հայաստանի Հանրապետությունում շրջակա միջավայրի արդի վիճակի և էկոլոգիայի գլոբալ խնդիրների մասին,

- իմանա հիգիենայի հիմնական կանոնները,

- կարողանա տալ արտաքին միջավայրի գործոնների սանիտարահիգիենիկ գնահատականը,

- իմանա սանիտարալուսավորչական աշխատանքի անցկացման մեթոդիկան,

- իմանա էկոլոգիական անվտանգության իրավական հարցերը:

Մանրէաբանության, վիրուսաբանության, իմունաբանության հիմունքների բնագավառում.

- պատկերացում ունենա միկրոօրգանիզմների դերի և առանձնահատկությունների, դրանց տարածվածության և մարդու առողջության վրա ազդեցության մասին,

- իմանա իմունային համակարգի կառուցվածքը և ֆունկցիաները,

- պատկերացում ունենա իմունիտետի և օրգանիզմի իմունային խանգարումների մասին,

- պատկերացում ունենա մակաբուծային հիվանդությունների լաբորատոր ախտորոշման և կանխարգելման, զարգացման ցիկլերի, վարակի տարածման ուղիների և օրգանիզմում մակաբույծների տեղակայման մասին,

- պատկերացում ունենա մանրէաբանական հետազոտությունների մեթոդների մասին:

Դեղաբանության հիմունքների բնագավառում.

- իմանա դեղաձևերի տեսակները, դեղամիջոցները օրգանիզմ ներմուծելու ուղիները, դրանց ազդեցության և փոխազդեցության մեխանիզմները,

- իմանա դեղորայքային թերապիայի ընթացքում նրանց կողմնակի երևույթները և բարդությունները,

- իմանա հիմնական դեղորայքային խմբերը, դրանց ֆարմակոթերապևտիկ ազդեցությունն ըստ խմբերի,

- կարողանա գրել դեղատոմսեր` օգտվելով տեղեկատու գրականությունից:

Աղետների բժշկության բնագավառում.

- իմանա «Աղետ», «Վթար», «Արտակարգ իրավիճակ», «Աղետների բժշկություն» հիմնական հասկացությունները,

- իմանա արտակարգ իրավիճակների դասակարգումը,

- իմանա տարբեր տեսակի աղետների օջախների բժշկամարտավարական բնութագիրը,

- իմանա աղետների բժշկության ծառայության և քաղաքացիական պաշտպանության բուժծառայության կազմակերպման սկզբունքները, հիմնական խնդիրները, կառուցվածքը և հագեցվածությունը,

- իմանա արտակարգ իրավիճակներում աղետների բացասական գործոններից և զանգվածային ոչնչացման զենքից բնակչության, զորքերի, բուժհիմնարկների անձնակազմի, տուժածների և վիրավորների պաշտպանության կազմակերպումը,

- իմանա բուժօգնության կազմակերպումը բուժտարահանման փուլերում,

- իմանա աղետների բժշկության ծառայության և քաղաքացիական պաշտպանության բուժծառայության հիմնական խնդիրները, դրանց կառուցվածքը և բուժհագեցվածությունը,

- իմանա բուժտարահանման ապահովման սկզբունքները արտակարգ իրավիճակներում (բուժօգնության տեսակները և նրանց ծավալը, «բուժտարահանման փուլը» հասկացությունը, բուժտարահանման փուլերի քանակը արտակարգ իրավիճակներում, խաղաղ պայմաններում և մարտական գործողությունների ժամանակ,

- իմանա բուժտեսակավորման հիմնական նպատակը, ձևերը, հատկանիշները, կազմակերպման և անցկացման եղանակները,

- իմանա բնակչության պաշտպանության հիմնական սկզբունքները և միջոցները տարբեր աղետների ժամանակ (քիմիական վթար, ճառագայթային վթար, համաճարակներ, տարերային աղետներ),

- իմանա զինված ուժերի բուժծառայության հիմնական խնդիրները և կառուցվածքը,

- կարողանա օգտվել անհատական և խմբակային պաշտպանիչ միջոցներից,

- կարողանա կազմակերպել բնակչության, անձնակազմի, բուժստորաբաժանումների, վիրավորների և տուժածների պաշտպանությունը զանգվածային ոչնչացման զենքից,

- պատկերացում ունենա աղետների բժշկության և քաղաքացիական պաշտպանության բժշկական ծառայության կազմակերպման խնդիրների, սկզբունքների, դրանց կառուցվածքի, կազմավորումների, կառավարման օրգանների և հագեցվածության մասին,

- իմանա տարբեր տեսակի աղետների օջախների բժշկամարտավարական բնութագիրը,

- իմանա բուժտարահանման ապահովման սկզբունքները (ցուցաբերվող բուժօգնության փուլերը և պահանջները, բժշկական տեսակավորման ձևերը և հիմնական նպատակը, նրա կազմակերպման և անցկացման սկզբունքները, տեսակավորման հատկանիշները, առաջին բուժօգնության կազմակերպումը և ծավալը) արտակարգ իրավիճակներում, ճառագայթման վտանգի և ռազմական պայմաններում տուժած բնակչությանը օգնություն ցուցաբերելիս,

- իմանա արտակարգ իրավիճակներում անցկացվող հիմնական սանիտարահիգիենիկ և հակահամաճարակային միջոցառումները,

- իմանա բնակչության պաշտպանության հիմնական սկզբունքները և միջոցները աղետների ժամանակ,

- իմանա զինված ուժերի բժշկական ծառայության խնդիրները և կառուցվածքը,

- կարողանա օգտվել մասսայական և անհատական պաշտպանիչ միջոցներից,

- կարողանա տեղեկատվություն հավաքել հիմնական կենսական ցուցանիշների վիճակի մասին բժշկի կողմից հետագա տեսակավորման համար որոշումներ ընդունելու համար,

- կարողանա ցուցաբերել առաջին բժշկական և նախաբժշկական օգնություն էքստրեմալ պայմաններում, հատկապես ուշադրություն դարձնելով երկարատև ճնշման սինդրոմի դեպքում անհետաձգելի օգնության կազմակերպման վրա:

Համաճարակաբանության հիմունքների բնագավառում.

- ունենա ընդհանուր տեղեկություններ համաճարակաբանության մասին,

- իմանա համաճարակային գործընթացի, օղակների մասին,

- իմանա համաճարակաբանական ծառայության հիմունքները,

- իմանա պացիենտների և բուժաշխատողների ինֆեկցիոն անվտանգության կանոնները,

- իմանա տարբեր ինֆեկցիոն հիվանդությունների` տուբերկուլյոզի, ՁԻԱՀ-ի հատուկ վտանգավոր ինֆեկցիաների համաճարակաբանական առանձնահատկությունները,

- կարողանա համաճարակի օջախում կազմակերպել հակահամաճարակային միջոցառումներ:

2.2.4 Հատուկ մասնագիտական դասընթացի բնագավառում.

Մանկաբարձուհին պետք է.

Քույրական գործի հիմունքների բնագավառում.

- իմանա քույրական գործի տեսությունը և փիլիսոփայությունը,

- իմանա մարդու համակողմանի պահանջները,

- իմանա բուժքրոջ դերը մարդու և հասարակության առողջության պահպանման գործում,

- իմանա բուժկանխարգելիչ հիմնարկների կառուցվածքը,

- իմանա բուժքրոջ աշխատանքային գործառույթները ստացիոնարում,

- իմանա ընդունարանի և սոմատիկ բաժանմունքի բժշկական փաստաթղթերի հիմնական ձևերն ու նրանց լրացման կարգը,

- տիրապետի մասնագիտական հաղորդակցման հմտություններին,

- կարողանա իրագործել և փաստագրել քույրական գործընթացի առանձին փուլերը,

- իմանա քույրական ախտորոշման մասին,

- տիրապետի քույրական միջամտությունների տեխնիկային,

- կարողանա ապահովել հիվանդի և բուժքրոջ ինֆեկցիոն անվտանգությունը (պահպանել սանիտարահակահամաճարակային ռեժիմ),

- կարողանա պացիենտին սովորեցնել պահպանելու առողջության հնարավորին առավելագույն մակարդակը,

- կարողանա կատարել սիրտ-թոքային վերակենդանացում:

Մանկաբարձության բնագավառում.

- իմանա մանկաբարձի դերը հասարակության կյանքում և մանկաբարձական գործի փիլիսոփայության դրույթները,

- պատկերացում ունենա մանկաբարձության պատմության մասին,

- իմանա «ծննդօգնություն» համակարգի կառուցվածքը, յուրաքանչյուր օղակի նշանակությունը և մանկաբարձի դերը այդ համակարգում,

- իմանա մասնագիտական փոխհամագործակցության և շփման կապերը այլ ենթաբաժինների, կազմակերպությունների, հաստատությունների, գերատեսչությունների հետ,

- իմանա մայրության և մանկության պահպանության օրենսդրական հիմունքները,

- տիրապետի մանկաբարձության բնագավառում մասնագիտական շփման արվեստին, էթիկայի և դեոնթոլոգիայի հիմունքներին,

- իմանա ծննդօգնության հաստատությունների սանիտարահամաճարակային առանձնահատկությունները և բուժպահպանողական ռեժիմը,

- իմանա կնոջ օրգանիզմի անատոմոֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունները կյանքի տարբեր շրջաններում` ներառյալ հղիությունը, ծննդաբերությունը և հետծննդյան շրջանը,

- իմանա պտղի` որպես պացիենտի, անատոմոֆիզիոլոգիական և հոգեբանական առանձնահատկությունները, մոր հետ նրա կապի դրսևորումները ներարգանդային զարգացման տարբեր շրջաններում, պտղի վրա ազդող գործոններն ու միջոցները,

- տիրապետի մոր և պտղի ֆիզիոլոգիական մանկաբարձական վիճակների ժամանակ նրանց հետազոտման, ախտորոշման, հսկողության, ծննդաբերության վարման հմտություններին և խնամքին,

- իմանա մանկաբարձի դերը անվտանգ մայրության ապահովման գործում,

- տիրապետի մոր և մանկան պերինատալ հիվանդացության և մահացության կանխարգելման հմտություններին,

- կարողանա տարբերակել մոր և պտղի ռիսկի գործոնները,

- պատկերացում ունենա մանկաբարձության մեջ ախտաբանական վիճակների պատճառաբանության և պաթոգենեզի մասին,

- կարողանա իրագործել քույրական գործընթացը մանկաբարձության մեջ (պացիենտի մասին տեղեկատվության հավաքում, տվյալների մեկնաբանում, մանկաբարձական ախտորոշում, համապատասխան օգնության պլանավորում, պլանի իրագործում, ցուցաբերված օգնության արդյունավետության գնահատում),

- կարողանա ճանաչել մանկաբարձական պաթոլոգիական իրավիճակները և որոշել մանկաբարձի հետագա գործողությունները,

- տիրապետի նախաբժշկական օգնության հմտություններին մանկաբարձական անհետաձգելի իրավիճակներում,

- տիրապետի խնամքի հմտություններին մանկաբարձական ախտաբանական պրոցեսների ժամանակ,

- բժշկի բացակայության ժամանակ իմանա և կարողանա պաթոլոգիական իրավիճակներում, կնոջ կյանքին սպառնացող վտանգի դեպքում, վարել ծննդաբերությունը բնական ուղիներով,

- կարողանա գործնականում իրագործել կոնսերվատիվ բուժման մեթոդները մանկաբարձական ախտաբանական պրոցեսների ժամանակ,

- տիրապետի մանկաբարձական պրակտիկայում նախավիրահատական նախապատրաստական և հետվիրահատական խնամքի հմտություններին,

- պատկերացում ունենա օպերատիվ մանկաբարձության մեթոդների մասին,

- կարողանա կիրառել ցավազրկման մեթոդները մանկաբարձական պրակտիկայում (բժշկի նշանակմամբ),

- կարողանա ձևակերպել մասնագիտական փաստաթղթերը:

Գինեկոլոգիայի բնագավառում.

- պատկերացում ունենա գինեկոլոգիայի պատմության մասին,

- իմանա գինեկոլոգիական ծառայության կառուցվածքը, մանկաբարձի և բուժքրոջ դերը այդ ծառայության բնագավառում,

- կարողանա համակարգել իր մասնագիտական և հասարակական գործունեությունը այլ կոլեկտիվների աշխատանքի հետ` ելնելով պացիենտի շահերից,

- իմանա էթիկայի և դեոնթոլոգիայի առանձնահատկությունները գինեկոլոգիայում,

- իմանա ընտանիքի պլանավորման եղանակները,

- կարողանա ճիշտ ուղղություն ցույց տալ ամուսնական զույգին ժամանակակից հակաբեղմնավորիչների ընտրության բնագավառում,

- պատկերացում ունենա գինեկոլոգիական հիվանդությունների, նրանց կանխարգելման, ախտորոշման, բուժման և վերականգնման մեթոդների մասին, իմանա քույրական խնամքի չափորոշիչները,

- կարողանա իրագործել և փաստագրել քույրական գործընթացի տարբեր փուլերը գինեկոլոգիական հիվանդների խնամքի ժամանակ,

- տիրապետի գինեկոլոգիական հետազոտությունների հմտություններին, տիրապետի հղիների, առողջ կանանց և գինեկոլոգիական հիվանդների արտաքին և հեշտոցային հիմնական հետազոտման մեթոդներին, տիրապետի հայելիներով զննման տեխնիկային, կաթնագեղձերի շոշափման տեխնիկային,

- տիրապետի բուժման կոնսերվատիվ մեթոդների կիրառման հմտություններին,

- իմանա կանանց մոտ նորագոյացությունների վաղ հայտնաբերման և կանխարգելման սկզբունքները,

- իմանա արգանդի վզիկի, կրծքագեղձի քաղցկեղի, արգանդի և հավելումների ուռուցքանման գոյացությունների, արտարգանդային հղիության, «սուր որովայնի» վաղ ախտանիշները,

- իմանա հղի կնոջ հսկողության առանձնահատկությունները կանանց կոնսուլտացիայում,

- իմանա առողջ և գինեկոլոգիական հիվանդություններ ունեցող կանանց դիսպանսեր հսկողությունը,

- իմանա սանիտարահակահամաճարակաբանական ռեժիմի առանձնահատկությունները գինեկոլոգիական ստացիոնարում, կանանց կոնսուլտացիայում,

- իմանա վիրահատարանների, ինտենսիվ թերապիայի հիվանդասենյակների և վերակենդանացման բաժանմունքի սարքավորումներն ու հագեցվածությունը,

- իմանա գինեկոլոգիական հիվանդությունների ընթացքը աղջիկների մոտ,

- կարողանա օգնել բժշկին գինեկոլոգիական հիվանդների բուժման և հետազոտման ընթացքում,

- կարողանա հայտնաբերել և ցուցաբերել նախաբժշկական օգնություն գինեկոլոգիական անհետաձգելի իրավիճակներում:

Մանկաբուժության բնագավառում.

- պատկերացում ունենա երեխաներին բուժկանխարգելիչ օգնության կազմակերպման հիմնական սկզբունքների և մեթոդների մասին,

- պատկերացում ունենա մոր և մանկան առողջության պահպանման օրենսդրության հիմունքների մասին,

- պատկերացում ունենա նեոնատոլոգիական ծառայության կազմակերպման և պտղի անտենատալ պաշտպանության մասին,

- իմանա նորածնային բաժանմունքների սանիտարահակահամաճարակային ռեժիմի առանձնահատկությունները և կարողանա պահպանել ներհիվանդանոցային վարակի կանխարգելման կանոնները,

- իմանա մանկաբարձի գործելակերպը նորածնային շրջանի տարբեր հիվանդությունների ժամանակ հիվանդությունների ախտանիշների զարգացման տարբեր աստիճաններում,

- իմանա պտղի ներարգանդային զարգացման հիմնական փուլերը, վնասակար գործոնների ազդեցությունը պտղի վրա,

- իմանա հասուն և անհաս նորածինների տարբերակումը, վիճակի գնահատումը, նրանց անատոմոֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունները,

- կարողանա կատարել նորածնի առաջին հարդարանքը,

- կարողանա գնահատել նորածնի վիճակը և ցուցաբերի անհետաձգելի օգնություն ասֆիքսիայի և այլ ծայրահեղ իրավիճակներում,

- կարողանա գնահատել երեխայի ֆիզիկական և հոգեկան զարգացումը, իմանա նրա կենցաղային պայմանները, բացահայտի երեխայի պրոբլեմները ընտանիքում,

- իմանա մանկաբարձի գործելակերպը տարբեր տարիքի երեխաների հիմնական հիվանդությունների ժամանակ,

- իմանա պտղի և նորածնի հիմնական հիվանդությունները, մանկաբարձուհու գործունեության տակտիկան,

- իմանա կանխարգելիչ պատվաստումների օրացույցը, ունենա գիտելիքներ պատվաստումների ցուցումների, հետպատվաստումային ռեակցիաների, նրանց կանխարգելման և ցուցաբերվող առաջին բուժօգնության, պատվաստանյութերի ճիշտ պահպանման և կիրառման վերաբերյալ,

- իմանա մանկաբարձուհու աշխատանքի առանձնահատկությունները կանանց և նորածինների հետ բուժակ-մանկաբարձական կետում,

- տիրապետի երեխայի խնամքի և քույրական միջամտությունների հմտություններին,

- կարողանա գնահատել հիվանդ երեխայի վիճակը մանկական հիվանդությունների ժամանակ, իրականացնել և փաստագրել քույրական գործընթացի տարբեր փուլերը,

- կարողանա իրականացնել քույրական գործընթացի փուլերը նեոնատոլոգիայում (երեխայի և ընտանիքի պրոբլեմների բացահայտում, մանկաբարձուհու գործունեության պլանավորում, իրականացում, արդյունքների գնահատում),

- տիրապետի պտղի ասֆիքսիայի դեմ պայքարի և նորածնի առաջնային վերակենդանացման հիմնական մեթոդներին,

- իմանա կրծքով կերակրման առանձնահատկությունները, առավելությունները, ինչպես նաև արհեստական և խառը սնուցման տեսակները, պարէնտերալ սնուցման կազմակերպումը, սննդամթերքների ընտրությունը, պատրաստման եղանակները,

- իմանա և կարողանա իրականացնել հիվանդ երեխաների սնուցման կազմակերպումը,

- տիրապետի նորածնին կրծքին վաղ մոտեցնելու մեթոդներին և ուսուցանի մորն ու ընտանիքի անդամներին կրծքով կերակրման անհրաժեշտությունը,

- կարողանա ցուցաբերել նախաբժշկական օգնություն երեխաներին անհետաձգելի իրավիճակներում,

- իմանա մանկաբուժության մեջ կանխարգելման և սանիտարալուսավորչական աշխատանքի սկզբունքները,

- տեղյակ լինի հանրապետությունում իրականացվող` միջին բուժանձնակազմի համար նախատեսված պերինատալ և մանկության այլ շրջաններին վերաբերող միջազգային ծրագրերի, կիրառվող ալգորիթմների մասին:

Թերապիայի բնագավառում.

- իմանա ներքին օրգանների առավել տարածված հիվանդությունները, նրանց ազդեցությունը հղիության և ծննդաբերության ընթացքի վրա,

- կարողանա նախապատրաստել թերապևտիկ հիվանդներին լրացուցիչ հետազոտությունների համար,

- իմանա բուժքրոջ կողմից իրականացվող պացիենտի սուբյեկտիվ և օբյեկտիվ հետազոտման մեթոդները,

- իմանա ներքին օրգանների հիվանդությունների պատճառները, ռիսկի գործոնները, կլինիկական դրսևորումները, ախտորոշման մեթոդները, բարդությունները, բուժման, խնամքի և կանխարգելման սկզբունքները,

- կարողանա իրագործել և փաստագրել ներքին օրգանների հիվանդությամբ տառապող հիվանդի խնամքի ժամանակ քույրական գործընթացի առանձին փուլերը, կատարել պացիենտի վիճակի առաջնային գնահատում, բացահայտել պացիենտների պրոբլեմները, կազմել քույրական խնամքի պլան, իրականացնել այն, կատարել խնամքի արդյունքների գնահատում,

- կարողանա նախապատրաստել պացիենտի ախտորոշիչ գործողություններ,

- կարողանա իրականացնել դեղորայքային բուժում` բժշկի նշանակման համաձայն, միաժամանակ իմանա դեղորայքների ազդեցությունը հղի կնոջ և պտղի վրա,

- կարողանա ուսուցանել պացիենտներին և նրա հարազատներին դեղորայքի ընդունման կանոնները և բուժական սնուցման կազմակերպումը,

- կարողանա կազմակերպել խորհրդատվություններ պացիենտի և հարազատների համար` հղիության ընթացքում հիվանդությունների կանխարգելման, սրացումների, հնարավոր բարդությունների վերաբերյալ,

- կարողանա ցուցաբերել մինչբժշկական օգնություն անհետաձգելի իրավիճակներում,

- կարողանա իրականացնել ամոքիչ բուժում,

- կարողանա պահպանել դեոնթոլոգիայի կանոնները,

- իմանա ռիսկի գործոնները, հիմնական կլինիկական դրսևորումները, բարդությունները, տուբերկուլյոզի կանխարգելման ձևերը (եղանակները), բուժքրոջ դերը բուժական-ախտորոշիչ միջոցառումների իրականացման գործում,

- կարողանա նախապատրաստել պացիենտին բուժախտորոշիչ միջոցառումներին, կատարել տուբերկուլինային ախտորոշում, ԲՑԺ վակցինացիա և ռեվակցինացիա,

- կարողանա ապահովել պացիենտների և բուժանձնակազմի ինֆեկցիոն անվտանգությունը, տուբերկուլյոզային ինֆեկցիայի օջախում իրականացնել հակաէպիդեմիկ համալիր միջոցառումներ,

- կարողանա ցուցաբերել մինչբժշկական օգնություն անհետաձգելի իրավիճակներում:

Վիրաբուժության բնագավառում.

- իմանա և կարողանա իրագործել վիրաբուժական վարակի կանխարգելումը,

- իմանա սուր վիրաբուժական հիվանդությունների պատճառները, կլինիկական պատկերը, ախտորոշման մեթոդները, կարողանա ցուցաբերել անհետաձգելի օգնություն,

- իմանա նախավիրահատական և հետվիրահատական շրջանների ընթացքի առանձնահատկությունները հղիների մոտ,

- կարողանա իրականացնել նախա- և հետվիրահատական հիվանդների խնամքը,

- իմանալ ծանր և անբուժելի հիվանդների խնամքի առանձնահատկությունները,

- պատկերացում ունենա ուռուցքաբանության, ուրոլոգիայի և վնասվածքաբանության մասին,

- պատկերացում ունենա բուժման վիրահատական մեթոդների մասին,

- տիրապետի դեսմուրգիայի և վերքերի մշակման հմտություններին,

- պատկերացում ունենա տրանսֆուզիոլոգիայի հիմունքների մասին,

- իմանա հղիների մոտ նախավիրահատական և հետվիրահատական խնամքի առանձնահատկությունները,

- տիրապետի վիրաբուժության մեջ քույրական միջամտություններին և կարողանա իրականացնել, փաստագրել վիրաբուժական և վնասվածքներով հիվանդների քույրական գործընթացի տարբեր փուլերը:

Վերակենդանացման, ինտենսիվ թերապիայի բնագավառում.

- իմանա սահմանային վիճակների տեսակները և հիմնական ախտանիշները,

- կարողանա իրագործել ինտենսիվ թերապիայի և վերակենդանացման բաժանմունքի հիվանդների խնամքի քույրական գործընթացը,

- տիրապետի վերակենդանացման ժամանակ ցուցաբերվող քույրական միջամտություններին,

- կարողանա ցուցաբերել մինչբժշկական օգնություն անհետաձգելի իրավիճակներում,

- տիրապետի ծանր հիվանդների խնամքի առանձնահատկություններին,

- տիրապետի սիրտ-թոքային վերակենդանացման հմտություններին,

- պատկերացում ունենա վերակենդանացման, ցավազրկման, ինտենսիվ թերապիայի մեթոդների մասին,

- պատկերացում ունենա տրանսֆուզիոլոգիայի հիմունքների մասին,

- իմանա տրանսֆուզիոլոգիայի առանձնահատկությունները մանկաբարձության և նեոնատոլոգիայի բնագավառներում:

«Վարակիչ հիվանդություններ» առարկայի բնագավառում.

- իմանա «վարակ, վարակի տարածման գործընթաց, վարակիչ հիվանդություն, համաճարակային գործընթաց» հասկացողությունների սահմանումը,

- իմանա վարակիչ հիվանդներին բուժօգնություն կազմակերպելու համակարգը,

- իմանա վարակիչ հիվանդությունների հարուցիչների հիմնական հատկությունները, համաճարակաբանական առանձնահատկությունները, կլինիկական դրսևորումները, համախտանիշները, ախտորոշման մեթոդները, բարդությունները, բուժման ու խնամքի սկզբունքներն ու կանխարգելումը,

- կարողանա հավաքել կենսաբանական նյութ լաբորատոր փորձաքննությունների համար,

- իմանա ՁԻԱՀ-ի հարուցչի առանձնահատկությունները, փոխանցման ուղիները, կլինիկան, ռիսկի խմբերը, ախտորոշումը, խնամքը, բուժման և կանխարգելման սկզբունքները,

- կարողանա ապահովել պացիենտի և բուժքրոջ անվտանգությունը վարակից,

- կարողանա իրականացնել և փաստագրել քույրական գործընթացի փուլերը վարակիչ հիվանդությունների ժամանակ,

- կարողանա ցուցաբերել մինչբժշկական օգնություն անհետաձգելի իրավիճակներում,

- իմանա վարակիչ հիվանդությունների ազդեցությունը հղիության, ծննդաբերության ընթացքի և պտղի վրա:

«Նյարդային հիվանդություններ» առարկայի բնագավառում.

- իմանա նյարդաբանական օգնության կազմակերպման համակարգը,

- իմանա նևրոլոգիական հիմնական ախտանիշները և նրանց արտահայտման ձևերը,

- կարողանա իրագործել և փաստագրել նյարդաբանական հիվանդների խնամքի քույրական գործընթացի առանձին փուլերը,

- կարողանա խնամել նյարդային հիվանդություններով տառապող հղիներին,

- կարողանա ցուցաբերել մինչբժշկական օգնություն անհետաձգելի իրավիճակներում:

«Հոգեկան հիվանդություններ» առարկայի բնագավառում.

- իմանա հոգեբուժական օգնության կազմակերպման համակարգը,

- իմանա հոգեբուժական օգնության ցուցաբերման ձևերը` պահպանելով բժշկական էթիկայի և իրավական կանոնները,

- պատկերացում ունենա հիմնական հոգեկան հիվանդությունների պատճառների, կլինիկական դրսևորումների մասին և նրանց նշանակությունը մանկաբարձագինեկոլոգիական պրակտիկայում,

- իմանա ալկոհոլի, տոքսիկոմանիայի և թմրամոլության ազդեցությունը կնոջ և պտղի առողջության վրա,

- կարողանա ցուցաբերել մինչբժշկական օգնություն անհետաձգելի իրավիճակներում,

- պատկերացում ունենա մանկաբարձական պրակտիկայում առավել հաճախ հանդիպող հոգեկան հիվանդությունների մասին:

«Մաշկային և սեռավարակային հիվանդություններ» առարկայի բնագավառում.

- պատկերացում ունենա առավել տարածված մաշկային հիվանդությունների մասին,

- իմանա սեռավարակ հիվանդությունների մասին,

- իմանա վեներական հիվանդությունների պատճառները, վարակման ուղիները, կլինիկական ձևերը, ախտորոշման մեթոդները, բարդությունները, բուժումը, կանխարգելումն ու հղիների մոտ նրանց ընթացքի և բուժման առանձնահատկությունները,

- իմանա մաշկային և վեներական հիվանդությունների ազդեցությունը պտղի և մոր վրա,

- կարողանա իրագործել և փաստագրել մաշկային և վեներական հիվանդների խնամքի քույրական գործընթացի առանձին փուլերը,

- կարողանա ապահովել հիվանդների և բուժաշխատողների ինֆեկցիոն անվտանգությունը:

«Աչքի հիվանդություններ» առարկայի բնագավառում.

- իմանա տեսողական ֆունկցիաների փոփոխությունները հղիության ժամանակ,

- կարողանա հետազոտել տեսողական ֆունկցիաները,

- իմանա հղիության և ծննդաբերության ժամանակ տեսողության վատացման և կորստի ռիսկի գործոնները,

- պատկերացում ունենա պտղի տեսողական օրգանի զարգացման վրա հղի կնոջ վիրուսային հիվանդության ազդեցության մասին,

- տիրապետել գոնոբլենորեայի կանխարգելման հմտությանը,

- իմանա ակնաբուժական օգնություն ցույց տալու ձևերը,

- իմանա աչքի հիվանդությունների պատճառները, կլինիկական դրսևորումները, բուժումն ու կանխարգելումը,

- կարողանա ցուցաբերել մինչբժշկական օգնություն անհետաձգելի իրավիճակներում:

«Քիթ, կոկորդ, ականջի հիվանդություններ» առարկայի բնագավառում.

- իմանա քթի, ականջի, կոկորդի հիվանդությունների պատճառները, կլինիկական ձևերը, ախտորոշման մեթոդները, բուժումը, խնամքը, բարդությունները, կանխարգելումը,

- կարողանա իրագործել քթի, ականջի, կոկորդի հիվանդների խնամքի քույրական գործընթացի փուլերը,

- կարողանա անհետաձգելի իրավիճակներում ցուցաբերել մինչբժշկական օգնություն:

Կլինիկական դեղաբանության բնագավառում.

- պատկերացում ունենա ֆարմակոդինամիկայի, ֆարմակոկինետիկայի և դեղանյութերի ֆարմակոլոգիական փոխազդեցությունների տեսակների մասին,

- իմանա դեղամիջոցների կողմնակի փոխազդեցությունները և դրանց կանխարգելումը,

- պատկերացում ունենա պոլիպրագմազիայի մասին (միաժամանակ մի քանի դեղամիջոցների ոչ հիմնավորված նշանակումը հիվանդին),

- իմանա մանկաբարձագինեկոլոգիական պրակտիկայում կիրառվող դեղերի ընդունման ցուցումները և հակացուցումները, նրանց ազդեցությունը հղիության, պտղի և նորածնի վրա,

- իմանա դեղանյութերի օգտագործման ցուցումներն ու հակացուցումները,

- իմանա դեղանյութերի կողմնակի ազդեցությունները և փոխազդեցությունների բնույթը,

- կարողանա անցկացնել դեղորայքային բուժում ըստ բժշկի նշանակման,

- կարողանա գնահատել դեղորայքի ազդեցությունը յուրաքանչյուր հիվանդի վրա,

- կարողանա ցուցաբերել առաջին, նախաբժշկական օգնություն սուր թունավորումների ժամանակ:

«Վերականգնողական, ավանդական բժշկության հիմունքներ» առարկայի բնագավառում.

- իմանա վերականգնման ձևերը, տեսակներն ու մեթոդները և նրանց կիրառման առանձնահատկությունները մանկաբարձությունում և գինեկոլոգիայում,

- իմանա ֆիզիոթերապիայի, մերսման և բուժական ֆիզկուլտուրայի դերը մանկաբարձությունում և գինեկոլոգիայում,

- տիրապետի մերսման հիմնական մեթոդներին,

- իմանա ֆիզիոթերապևտիկ միջամտությունների հիմնական տեսակների մասին և նրանց օգտագործման հնարավորությունը մանկաբարձությունում և գինեկոլոգիայում,

- իմանա ավանդական բժշկության մեթոդները:

2.2.5 Դասընթաց ուսումնական հաստատության ընտրությամբ.

2.3 Պրակտիկայի բնագավառում.

Քույրական գործի հիմունքների բնագավառում.

Մանկաբարձուհին պետք է.

- իմանա տվյալ բուժկանխարգելիչ հիմնարկի կառուցվածքը և աշխատանքի կազմակերպման սկզբունքները,

- իմանա իր գործառնական պարտականությունները ըստ գործող բաժանմունքների,

- կարողանա ապահովել հիվանդի և բուժքրոջ ինֆեկցիոն անվտանգությունը,

- կարողանա կատարել քույրական միջամտություններ,

- կարողանա ձևակերպել բժշկական փաստաթղթեր,

- կարողանա իրագործել և փաստագրել քույրական գործընթացի բոլոր փուլերը:

Հղիների, ծննդկանների, նորածինների խնամքի բնագավառում.

Մանկաբարձուհին պետք է`

- իմանա ծննդօգնության հաստատությունների կառուցվածքն ու աշխատանքի կազմակերպումը,

- իմանա կանանց կոնսուլտացիայում աշխատող մանկաբարձուհու պարտականությունները,

- իմանա ընդունարանում, նախածննդյան բաժանմունքում, հղիների պաթոլոգիայի բաժնում, ծնարանում, հետծննդյան բաժանմունքում և նորածնային բաժանմունքում աշխատող մանկաբարձուհու պարտականությունները,

- իմանա հղիների ռիսկի խմբերը և նրանց պլանային հոսպիտալացման ժամկետները,

- իմանա ծննդաբերության նախապատրաստումը և ծննդաբերության բոլոր շրջանների վարման ձևերը,

- իմանա ֆիզիոլոգիական հետծննդյան շրջանի վարման սկզբունքները,

- իմանա արյունահոսության կանխարգելման մեթոդները ընկերքային և վաղ հետծննդյան շրջաններում,

- տիրապետի մասնագիտական հաղորդակցման հմտություններին,

- կարողանա հսկել առողջ հղիներին,

- կարողանա անցկացնել զրույցներ հղիների հետ առողջ ապրելակերպի և ծննդաբերությանը նախապատրաստվելու վերաբերյալ,

- կարողանա բացահայտել հղիության և ծննդաբերության բարդությունների նախնական ախտանիշները,

- կարողանա բացահայտել ռիսկի խմբերը հղիների մոտ և որոշել ռիսկի աստիճանը մոր և պտղի համար,

- կարողանա մասնակցել պացիենտների ամբուլատոր ընդունելությանը, մանկաբարձական ախտորոշմանը և պլանավորել մանկաբարձի գործելակերպը տվյալ իրավիճակում,

- կարողանա հետազոտել հղիներին, ծննդաբերներին և ծննդկաններին,

- կարողանա կատարել հղիների և ծննդկանների սանմշակումը և տեղափոխել համապատասխան բաժանմունք,

- կարողանա ցուցաբերել մասնագիտական օգնություն ֆիզիոլոգիական ծննդաբերության ժամանակ,

- կարողանա գնահատել նորածնի վիճակը կյանքի առաջին րոպեներին,

- կարողանա կատարել նորածնի առաջնային հարդարանքը,

- տիրապետի հղիների, ծննդկանների և ծննդաբերների խնամքի հմտություններին (ներառյալ կաթնագեղձերի խնամքը, կարերի մշակումը),

- տիրապետի նորածնի խնամքի հմտություններին,

- կարողանա կատարել բժշկի նշանակած բուժական և ախտորոշիչ միջամտությունները,

- կարողանա անցկացնել զրույց հղիների հետ` հիգիենայի, առողջ ապրելակերպի, ընտանիքի պլանավորման, կրծքով կերակրելու առավելությունների մասին:

Որակավորման պրակտիկայից հետո մանկաբարձուհին պետք է.

- իմանա առողջապահության կազմակերպման համակարգը,

- ծանոթ լինի մանկաբարձագինեկոլոգիական բաժանմունքում կիրառվող նորագույն տեխնիկական միջոցներին, սարքավորումներին, որոնք կիրառվում են ախտորոշման, բուժման, կանխարգելման նպատակով,

- իմանա մանկաբարձուհու աշխատանքի կազմակերպման սկզբունքները ծննդատանը և կանանց կոնսուլտացիայում,

- իմանա գինեկոլոգիական հիվանդների և ռիսկի խմբի հղիների դիսպանսերիզացիայի սկզբունքները,

- իմանա ծննդաբերության բոլոր շրջանների վարումը (ֆիզիոլոգիական և պաթոլոգիական հետծննդյան շրջանի վարումը),

- իմանա գինեկոլոգիական հիվանդությունների ախտանիշները և կլինիկական ընթացքը,

- տիրապետի մասնագիտական հաղորդակցման արվեստին,

- կարողանա իրագործել քույրական խնամք և փաստագրել գործընթացի փուլերը վիրաբուժական, թերապևտիկ, մանկական և այլ հիվանդությունների ժամանակ,

- կարողանա պրակտիկայում հետևել բժշկական էթիկայի և դեոնթոլոգիայի կանոններին, պահպանելով պացիենտի և ընտանիքի շահերը,

- կարողանա ձևակերպել բժշկական փաստաթղթերը,

- կարողանա կատարել բուժքույրական միջամտություններ,

- կարողանա կազմակերպել մանկաբարձուհու և հիվանդի ինֆեկցիոն անվտանգությունը,

- կարողանա տիրապետել հիվանդի խնամքի համար իրականացվող բուժքույրական միջամտությունների հմտություններին,

- կարողանա տիրապետել մոր և մանկան պերինատալ հիվանդացության և մահացության կանխարգելման հմտություններին,

- կարողանա իրականացնել առողջ հղիների հսկողությունը և տիրապետի նրանց դիտման և հետազոտման եղանակներին,

- կարողանա բացահայտել հղիների, ծննդաբերների և ծննդկանների հիմնական պրոբլեմները,

- կարողանա հայտնաբերել հղիության վաղ շրջանի բարդությունները, առանձնացնել ռիսկի խմբերը,

- պատկերացում ունենա կարդիոմոնիտորինգի աշխատանքի մասին,

- կարողանա վարել ֆիզիոլոգիական ծնունդ,

- կարողանա վարել տարբեր վարակիչ և ոչ վարակիչ հետծննդյան հիվանդություններով տառապող ծննդկաններին,

- տիրապետի նորածիններին ասֆիքսիայից դուրս բերելու և նրանց անհետաձգելի իրավիճակներում նախաբժշկական օգնություն ցուցաբերելու հմտություններին,

- կարողանա ցուցաբերել օգնություն հղիներին, ծննդաբերներին և ծննդկաններին (ինչպես նաև նախաբժշկական օգնություն ընկերքային և վաղ հետծննդյան շրջաններում արյունահոսությունների ժամանակ), մանկաբարձական անհետաձգելի իրավիճակներում,

- տիրապետի նորածնի առաջնային հարդարանքի հմտություններին,

- տիրապետի պացիենտի խնամքին և հոգեբանական աջակցմանը,

- կարողանա ճանաչել գինեկոլոգիական հիվանդությունները,

- կարողանա կատարել գինեկոլոգիական հետազոտությունների հիմնական տեսակները,

- տիրապետի գինեկոլոգիական հետազոտությունների և վիրահատությունների նախապատրաստման հմտություններին,

- կարողանա իրագործել բժշկի կողմից նշանակված բուժիչ և ախտորոշիչ նշանակումները,

- կարողանա հայտնաբերել անհետաձգելի գինեկոլոգիական իրավիճակներ և ցուցաբերել նախաբժշկական օգնություն,

- կարողանա ուսուցանել պացիենտին հնարավորության սահմաններում պահպանել առողջությունը,

- կարողանա անցկացնել պարապմունքներ պացիենտների հետ ընտանիքի պլանավորման, ծննդաբերության նախապատրաստման, ամուսնության հիգիենայի և կրծքով կերակրման վերաբերյալ,

- կարողանա համակարգել սեփական, հասարակական և մասնագիտական գործունեությունը այլ աշխատակիցների և գործընկերների հետ:

 

---------------------------------------------

ԻՐՏԵԿ - շարունակությունը հաջորդ մասերում

 

 

pin
Կրթության, գիտ, մշակ, սպորտ նախ.
25.01.2005
N 23-Ն
Հրաման