Սեղմել Esc փակելու համար:
«ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԶԻՆՎԱԾ ԿՈՆՖԼԻԿՏՆԵՐԻ ԶՈՀԵՐ...
Քարտային տվյալներ

Տեսակ
Գործում է
Ընդունման ամսաթիվ
Համար

ՈՒժի մեջ մտնելու ամսաթիվ
ՈՒժը կորցնելու ամսաթիվ
Ընդունման վայր
Սկզբնաղբյուր

Ժամանակագրական տարբերակ Փոփոխություն կատարող ակտ

Որոնում:
Բովանդակություն

«ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԶԻՆՎԱԾ ԿՈՆՖԼԻԿՏՆԵՐԻ ԶՈՀԵՐԻ ՊԱՇՏՊԱՆՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ» ԺՆԵՎԻ 1949 ԹՎԱԿ ...

 

 

ոչ պաշտոնական թարգմանություն

 

i

«ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԶԻՆՎԱԾ ԿՈՆՖԼԻԿՏՆԵՐԻ ԶՈՀԵՐԻ ՊԱՇՏՊԱՆՈՒԹՅԱՆ
ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ» ԺՆԵՎԻ 1949 ԹՎԱԿԱՆԻ ՕԳՈՍՏՈՍԻ 12-Ի ԿՈՆՎԵՆՑԻԱՆԵՐԻՆ ԿԻՑ ԺՆԵՎԻ 1977 ԹՎԱԿԱՆԻ ԼՐԱՑՈՒՑԻՉ ԱՐՁԱՆԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆԸ

(ԱՐՁԱՆԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ 1)

/1-34 հոդվածներ/

 

Ընդունվել է Զինված ընդհարումների ժամանակ կիրառվող միջազգային
մարդասիրական իրավունքի ամրապնդման և զարգացման հարցերով դիվանագիտական
կոնֆերանսի կողմից` 1977 թվականի հունիսի 8-ին

 

Ուժի մեջ է մտել 1978 թվականի դեկտեմբերի 7-ին` համաձայն 95 հոդվածի

 

ՆԵՐԱԾԱԿԱՆ

 

Բարձր Պայմանավորվող կողմերը,

հայտարարելով իրենց անկեղծ ցանկությունը ժողովուրդները տեսնել խաղաղության մեջ ապրելիս,

հիշեցնելով, որ ամեն մի պետություն պարտավոր է Միավորված Կազմակերպության Ազգերի Կանոնադրությանը համապատասխան միջազգային հարաբերություններում ձեռնպահ մնալ ուժի սպառնալիքից կամ դրա կիրառումից, ինչպես և որևէ այլ կերպ, որոնք անհամատեղելի են Միավորված Ազգերի Կազմակերպության նպատակների հետ, ընդդեմ ցանկացած պետության ինքնիշխանության, տարածքային ամբողջականության կամ քաղաքական անկախության,

համարելով, սակայն, անհրաժեշտ հաստատելու և զարգացնելու զինված կոնֆլիկտների զոհերի պաշտպանությունը նախատեսող դրույթները, և լրացնելու դրանց կիրառման առավել արդյունավետ ապահովմանն ուղղված միջոցները,

արտահայտելով իրենց համոզմունքն այն մասին, որ սույն Արձանագրության մեջ կամ 1949 թվականի օգոստոսի 12-ի Ժնևի կոնվենցիաներում ոչինչ չի կարող մեկնաբանվել որպես օրինականացնող կամ հավանություն տվող ագրեսիայի ցանկացած ակտին կամ Միավորված Ազգերի Կազմակերպության Կանոնադրության հետ անհամատեղելի ուժի ցանկացած այլ կիրառմանը,

հաստատելով, այնուհետև, որ 1949 թվականի օգոստոսի 12-ի Ժնևի կոնվենցիաների և սույն Արձանագրության դրույթները պետք է բոլոր հանգամանքներում կիրառվեն բոլոր այն անձանց նկատմամբ, ովքեր գտնվում են այդ փաստաթղթերի պաշտպանության տակ, առանց որևէ աննպաստ տարբերակման, որ հենված լիներ զինված կոնֆլիկտի բնույթի կամ ծագման կամ կոնֆլիկտի մեջ գտնվող կողմերի կողմից առաջ քաշված, կամ դրանց վերագրվող պատճառների վրա,

համաձայնեցին ներքոհիշյալի մասին.

 

ՄԱՍ 1-ԻՆ

ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԴՐՈՒՅԹՆԵՐ

 

Հոդված 1. Ընդհանուր դրույթները և կիրառման ոլորտը

 

1. Բարձր Պայմանավորվող Կողմերը պարտավորվում են կատարել սույն Արձանագրությունը և ապահովել դրա կատարումը ցանկացած հանգամանքներում:

2. Սույն Արձանագրությամբ կամ միջազգային այլ համաձայնագրերով չնախատեսված դեպքերում քաղաքացիական անձինք և կոմբատանտները մնում են միջազգային իրավունքի այն սկզբունքների պաշտպանության և գործողության տակ, որոնք բխում են սահմանված սովորույթներից, մարդասիրության սկզբունքներից և հանրային գիտակցության պահանջներից:

3. Պատերազմի զոհերի պաշտպանության մասին 1949 թվականի օգոստոսի 12-ի Ժնևի կոնվենցիաները լրացնող սույն Արձանագրությունը կիրառվում է այդ Կոնվենցիաների համար ընդհանուր` 2 հոդվածում հիշատակված իրադրությունների ժամանակ:

4. Նախորդ կետում հիշատակված իրադրությունները ներառում են այն զինված կոնֆլիկտները, որոնցում ժողովուրդները պայքար են մղում ընդդեմ գաղութային տիրապետության և օտարերկրյա օկուպացման և ընդդեմ ռասիստական ռեժիմների` ի իրականացումն ինքնորոշման իրենց իրավունքի, որն ամրագրված է Միավորված Ազգերի Կազմակերպության Կանոնադրությանը համապատասխան պետությունների միջև բարեկամական հարաբերություններին և համագործակցությանը վերաբերող` միջազգային իրավունքի սկզբունքների մասին Միավորված Ազգերի Կազմակերպության Կանոնադրության և Հռչակագրի մեջ:

 

Հոդված 2. Սահմանումները

 

Սույն Արձանագրության նպատակների համար.

a/ «Առաջին կոնվենցիա», «երկրորդ կոնվենցիա», «երրորդ կոնվենցիա» և «Չորրորդ կոնվենցիա» նշանակում են համապատասխանաբար` Գործող բանակներում վիրավորների և հիվանդների վիճակի բարելավման մասին 1949 թվականի օգոստոսի 12-ի Ժնևի Կոնվենցիան. Ծովում զինված ուժերի կազմից վիրավորների, հիվանդների և նավաբեկման ենթարկված անձանց վիճակի բարելավման մասին 1949 թվականի օգոստոսի 12-ի Ժնևի Կոնվենցիան. Ռազմագերիների հետ վարվելակերպի մասին 1949 թվականի օգոստոսի 12-ի Ժնևի Կոնվենցիան. Պատերազմի ժամանակ քաղաքացիական բնակչության պաշտպանության մասին 1949 թվականի օգոստոսի 12-ի Ժնևի Կոնվենցիան: Կոնվենցիաներ նշանակում են պատերազմի զոհերի պաշտպանության մասին 1949 թվականի օգոստոսի 12-ի Ժնևի չորս կոնվենցիաները.

b/ «Զինված կոնֆլիկտների ժամանակաշրջանում կիրառվող միջազգային իրավունքի նորմաներ» արտահայտությունը նշանակում են այն նորմաները, որոնք կիրառվում են զինված կոնֆլիկտների ժամանակաշրջանում, գործողության մեջ են դրվել զինված կոնֆլիկտների ժամանակաշրջանում, գործողության մեջ են դրվել այն միջազգային համաձայնագրերում, որոնց մասնակիցներ են հանդիսանում կոնֆլիկտի մեջ գտնվող կողմերը, ինչպես նաև միջազգային իրավունքի` զինված կոնֆլիկտների ժամանակ կիրառվող ընդհանուր ճանաչում գտած սկզբունքներն ու նորմաները.

c/ «Հովանավոր տերություն» նշանակում է չեզոք պետություն կամ կոնֆլիկտի մեջ գտնվող կողմ չհանդիսացող այլ պետություն, որը նշանակված է կոնֆլիկտի մեջ գտնվող պետության կողմից և ճանաչված է հակառակորդ կողմից, և որը համաձայնել է իրականացնել Կոնվենցիաներին և սույն Արձանագրությանը համապատասխան Հովանավոր տերության վրա դրվող ֆունկցիաները.

d/ «Փոխարինորդ» նշանակում է այն կազմակերպությունը, որը հանդես է գալիս Հովանավոր տերության փոխարեն` 5 հոդվածի համաձայն:

 

Հոդված 3. Կիրառման սկիզբը և դադարեցումը

 

Առանց վնասելու այն դրույթներին, որոնք կիրառվում են ցանկացած ժամանակ.

a/ Կոնվենցիաները և սույն Արձանագրությունը կիրառվում են սույն Արձանագրության 1 հոդվածում հիշատակված ցանկացած իրադրության հենց սկզբից.

b/ Կոնվենցիաների և սույն Արձանագրության կիրառումը կոնֆլիկտի մեջ գտնվող կողմերի տարածքում դադարեցվում է ռազմական գործողությունների ընդհանուր դադարեցման հետ մեկտեղ, իսկ օկուպացված տարածքում` օկուպացումը դադարեցնելիս: Երկու դեպքում էլ բացառություն են կազմում այն անձինք, որոնց վերջնական ազատումը, հայրենադարձումը կամ տեղավորումը կկատարվեն ավելի ուշ: Այդ անձինք շարունակում են օգտվել Կոնվենցիաների և սույն Արձանագրության համապատասխան դրույթների հովանավորությունից մինչև նրանց վերջնական ազատման, հայրենադարձման կամ տեղավորման պահը:

 

Հոդված 4. Կոնֆլիկտի մեջ գտնվող կողմերի իրավական

կարգավիճակը

 

Կոնվենցիաների և սույն Արձանագրության կիրառումը, ինչպես նաև այդ փաստաթղթերով նախատեսված համաձայնագրերի կնքումը, չեն շոշափում կոնֆլիկտի մեջ գտնվող կողմերի իրավական կարգավիճակը: Ոչ որևէ տարածքի օկուպացումը, ոչ Կոնվենցիաների և սույն Արձանագրության կիրառումը չեն շոշափում այդ տարածքի իրավական կարգավիճակը:

 

Հոդված 5. Հովանավոր տերությունների և դրանց փոխարինորդի

նշանակումը

 

1. Կոնֆլիկտի մեջ գտնվող կողմերի պարտականությունն այն է, որպեսզի այդպիսի կոնֆլիկտի հենց սկզբից ապահովվեն Կոնվենցիաների և սույն Արձանագրության կատարումը և կիրառումը Հովանավոր տերությունների համակարգի կիրառման միջոցով, ներառյալ, մասնավորապես, դրանց նշանակումը և դրանց ճանաչումը` ներքոհիշյալ կետերին համապատասխան: Հովանավոր տերությունների վրա դրվում է կոնֆլիկտի մեջ գտնվող կողմերի շահերի պահպանության պարտականությունը:

2. 1 հոդվածում նշված իրադրության առաջացման պահից սկսած կոնֆլիկտի մեջ գտնվող յուրաքանչյուր կողմ առանց հապաղելու նշանակում է Հովանավոր տերություն և այդ նույն նպատակով թույլատրում է հակառակորդ կողմից նշանակվելուց հետո, իր կողմից որպես այդպիսին ճանաչված Հովանավոր տերության գործունեությունը:

3. Եթե 1 հոդվածում հիշատակված իրադրության առաջացման պահից սկսած Հովանավոր տերություն նշանակված կամ ճանաչված չէ, Կարմիր խաչի Միջազգային կոմիտեն, չշոշափելով այդ նույն ձևով վարվելու ցանկացած այլ անկողմնակալ մարդասիրական կազմակերպության իրավունքները, կոնֆլիկտի մեջ գտնվող կողմերի համաձայնությամբ, առանց հապաղելու, Հովանավոր տերություն նշանակելու նպատակով կոնֆլիկտի մեջ գտնվող կողմերին առաջարկում է իր բարի ծառայությունները: Այդ նպատակով նա կարող է, մասնավորապես, խնդրանքով դիմել յուրաքանչյուր կողմի` իրեն ներկայացնելու առնվազն հինգ այնպիսի պետությունների ցուցակ, որոնք այդ կողմն ընդունելի կհամարի, որպեսզի հակառակորդ կողմի վերաբերմամբ որպես Հովանավոր տերություն գործեն իր անունից և դիմել յուրաքանչյուր հակառակ կողմի` խնդրելով ներկայացնել առնվազն հինգ այնպիսի պետությունների ցուցակ, որոնք այդ կողմն ընդունելի կհամարի որպես մյուս կողմի Հովանավոր պետություն. այդպիսի ցուցակները պետք է այդ Կոմիտեին ուղարկվեն նման խնդրանք ստանալուց հետո երկու շաբաթվա ընթացքում: Կոմիտեն դրանք համադրում է և խնդրում երկու ցուցակներում հիշատակված առաջարկվող ցանկացած պետության համաձայնությունը:

4. Եթե, չնայած վերը շարադրվածին, Հովանավոր տերություն կամ չի նշանակված, կամ չի գործում, կոնֆլիկտի մեջ գտնվող կողմերը, առանց հապաղելու ընդունում են այն առաջարկությունը, որը կարող է տրվել Կարմիր խաչի Միջազգային կոմիտեի կամ անկողմնակալության և արդյունավետության բոլոր երաշխիքները ներկայացնող ցանկացած այլ կազմակերպության կողմից` վերոհիշյալ կողմերի հետ համապատասխան կոնսուլտացիաներից հետո, և այդ կոնսուլտացիաների արդյունքների հաշվառմամբ գործելու որպես փոխարինորդ: Այդպիսի փոխարինորդների գործունեությունը պայմանավորվում է կոնֆլիկտի մեջ գտնվող կողմերի համաձայնությամբ. կոնֆլիկտի մեջ գտնվող կողմերը գործադրում են բոլոր ջանքերը նպաստելու փոխարինորդի գործունեությանը` Կոնվենցիաների և սույն Արձանագրությանը համապատասխան նրա խնդիրները կատարելիս:

5. 4 հոդվածին համապատասխան Կոնվենցիաների և սույն Արձանագրության կիրառման նպատակով Հովանավոր տերությունների նշանակումը և ճանաչումը չեն շոշափում կոնֆլիկտի մեջ գտնվող կողմերի, կամ ցանկացած տարածքի, ներառյալ օկուպացվող տարածքի, իրավական կարգավիճակը:

6. Կոնֆլիկտի մեջ գտնվող կողմերի միջև դիվանագիտական հարաբերությունների պահպանումը, կամ կողմերից մեկի շահերի և նրա քաղաքացիների շահերի պաշտպանության հանձնարարումը երրորդ պետությանը միջազգային իրավունքի` դիվանագիտական հարաբերություններին վերաբերող նորմաներին համապատասխան, խոչընդոտ չեն հանդիսանում Կոնվենցիաների և սույն Արձանագրության կիրառման նպատակով Հովանավոր տերություններ նշանակելու համար:

7. Ամեն անգամ, երբ սույն Արձանագրության մեջ հիշատակվում է Հովանավոր տերություն, այդ հիշատակումը վերաբերում է փոխարինորդին:

 

Հոդված 6. Հատուկ նախապատրաստված անձնակազմը

 

1. Դեռևս խաղաղ ժամանակ Բարձր Պայմանավորվող Կողմերը Կարմիր խաչի (Կարմիր կիսալուսնի, Կարմիր առյուծի և Արևի) ազգային ընկերությունների օգնությամբ ջանքեր են գործադրում Կոնվենցիաների և սույն Արձանագրության կիրառմանը և, մասնավորապես, Հովանավոր տերությունների գործունեությանը նպաստելու նպատակով հատուկ անձնակազմ պատրաստելու համար:

2. Այդպիսի անձնակազմի ընտրությունը և պատրաստումը վերաբերում են պետությունների իրավասություններին:

3. Կարմիր խաչի Միջազգային կոմիտեն Բարձր Պայմանավորվող Կողմերին ներկայացնելու համար կպահի այդ ձևով պատրաստված անձանց ցուցակները, որոնք Բարձր Պայմանավորվող Կողմերը կկարողանային կազմել և Միջազգային կոմիտե ուղարկել այդ նպատակով:

4. Ազգային տարածքի սահմաններից դուրս այդ անձանց օգտագործման պայմանները յուրաքանչյուր դեպքում շահագրգիռ կողմերի միջև հանդիսանում են հատուկ համաձայնագրերի առարկա:

 

Հոդված 7. Խորհրդակցությունները

 

Սույն Արձանագրության ավանդապահը մեկ կամ մի քանի Բարձր Պայմանավորվող Կողմերի խնդրանքով և Բարձր Պայմանավորվող Կողմերի մեծամասնության համաձայնությամբ հրավիրում է բոլոր նշված Կողմերի խորհրդակցություն` Կոնվենցիաների և սույն Արձանագրության կիրառմանը վերաբերող ընդհանուր պրոբլեմները քննության առնելու նպատակով:

 

ՄԱՍ 2

ՎԻՐԱՎՈՐՆԵՐԸ, ՀԻՎԱՆԴՆԵՐԸ ԵՎ ՆԱՎԱԲԵԿՈՒԹՅԱՆ

ԵՆԹԱՐԿՎԱԾ ԱՆՁԻՆՔ

 

ԲԱԺԻՆ 1
ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ՊԱՇՏՊԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ

 

Հոդված 8. Տերմինաբանությունը

 

Սույն Արձանագրության նպատակների համար.

a) «Վիրավորներ» և «հիվանդներ» նշանակում են այն զինծառայող, ինչպես և քաղաքացիական անձինք, ովքեր վնասվածքի, հիվանդության կամ ֆիզիկական կամ հոգեկան խանգարման կամ հաշմության հետևանքով բժշկական օգնության կամ խնամքի կարիք են զգում, և որոնք ձեռնպահ են մնում ցանկացած թշնամական գործողություններից: Այդ բառերը վերաբերում են նաև ծննդաբեր կանանց, նորածին երեխաներին և այլ անձանց, որոնք տվյալ ժամանակ կզգան բժշկական օգնության կամ խնամքի կարիք, օրինակ` հղի կանայք և տկարները, և որոնք ձեռնպահ են մնում ցանկացած թշնամական գործողություններից.

b) «Նավաբեկության ենթարկված անձինք» նշանակում են ինչպես զինծառայող, այնպես էլ քաղաքացիական այն անձինք, որոնք վտանգի են ենթարկվում ծովում կամ այլ ջրերում կամ նրանց հետ կատարված, կամ նրանց փոխադրող նավի կամ թռչող ապարատի հետ տեղի ունեցած պատահարի հետևանքով, և որոնք ձեռնպահ են մնում ցանկացած թշնամական գործողություններից: Այդ անձինք, նրանց փրկության ժամանակ շարունակում են համարվել նավաբեկության ենթարկվածներ մինչև այն պահը, քանի դեռ նրանք Կոնվենցիաներին և սույն Արձանագրությանը համապատասխան չեն ստացել այլ կարգավիճակ, պայմանով, որ նրանք շարունակում են ձեռնպահ մնալ ցանկացած թշնամական գործողություններից.

c) «Բժշկական անձնակազմ» նշանակում են այն անձինք, որոնք կոնֆլիկտի մեջ գտնվող պետության կողմից նշանակված են բացառապես e կետում թվարկված բժշկական նպատակների համար, բժշկական կազմավորումների վարչա-տնտեսական ապահովման համար կամ սանիտարա-տրանսպորտային միջոցների վրա աշխատելու համար և դրանց վարչա-տեխնիկական ապահովման համար: Այդպիսի նշանակումները կարող են լինել կամ մշտական, կամ ժամանակավոր: Այդ տերմինը ներառում է

C 1) կոնֆլիկտի մեջ գտնվող կողմի ինչպես զինվորական, այնպես էլ քաղաքացիական բժշկական անձնակազմը, ներառյալ Առաջին և Երկրորդ Կոնվենցիաներում նշված անձնակազմը, և այն անձնակազմը, որը կցված է քաղաքացիական պաշտպանության կազմակերպություններին.

C 2) Կարմիր խաչի (Կարմիր կիսալուսնի, Կարմիր առյուծի և Արևի) ազգային ընկերությունների և օգնության ազգային մյուս կամավոր այն ընկերությունների բժշկական անձնակազմը, որոնք պատշաճ ձևով ճանաչվել և լիազորվել են կոնֆլիկտի մեջ գտնվող պետության կողմից.

C 3) 9 հոդվածի 2 կետում նշված բժշկական կազմավորումների և սանիտարա-տրանսպորտային միջոցների բժշկական անձնակազմը.

դ) «հոգևոր անձնակազմ» նշանակում են ինչպես զինվորական, այնպես էլ քաղաքացիական այն անձինք, ինչպես, օրինակ, հոգևորականները, որոնք զբաղված են բացառապես իրենց հոգևոր ֆունկցիաները կատարելով և կցված են`

դ 1) կոնֆլիկտի մեջ գտնվող կողմի զինված ուժերին.

դ 2) կոնֆլիկտի մեջ գտնվող կողմի բժշկական կազմավորումներին և սանիտարա-տրանսպորտային միջոցներին.

դ 3) այն բժշկական կազմավորումներին և սանիտարա-տրանսպորտային միջոցներին, որոնք նշված են 9 հոդվածի 2 կետում,

դ 4) կոնֆլիկտի մեջ գտնվող կողմի քաղաքացիական պաշտպանության կազմակերպություններին.

Հոգևոր անձնակազմը կարող է կցվել մշտապես կամ ժամանակավորապես, և դրա վրա տարածվում են ի/ կետի համապատասխան դրույթները,

ե/ «Բժշկական կազմավորումներ» նշանակում են այն հիմնարկները և մյուս կազմավորումները` ինչպես զինվորական, այնպես էլ քաղաքացիական, որոնք ստեղծվել են բժշկական նպատակների համար, այսինքն` վիրավորներին, հիվանդներին և նավաբեկության ենթարկված անձանց որոնման, առանձնացման, փոխադրման, ախտորոշման և բուժման համար, ներառյալ առաջին օգնություն ցույց տալը, ինչպես նաև հիվանդացումների կանխարգելման համար: Այդ տերմինը վերաբերում է, օրինակ, հոսպիտալներին և մյուս բժշկական կենտրոններին և ինստիտուտներին, այդպիսի կազմավորումների բժշկական գույքի պահեստներին և բժշկադեղագործական պահեստներին: Բժշկական կազմավորումները կարող են լինել տեղակայված կամ շարժական, մշտական կամ ժամանակավոր:

է) «Սանիտարական փոխադրում» նշանակում է Կոնվենցիաների և սույն Արձանագրության պաշտպանության տակ գտնվող վիրավորների, հիվանդների և նավաբեկության ենթարկված անձանց, ինչպես նաև բժշկական և հոգևոր անձնակազմի, բժշկական սարքավորման և պահուստի փոխադրումը ցամաքով, ջրով և օդով:

ը) «սանիտարա-տրանսպորտային միջոցներ» նշանակում են փոխադրման ցանկացած միջոցները` ինչպես զինվորական, այնպես էլ քաղաքացիական, մշտական կամ ժամանակավոր, որոնք նախատեսված են բացառապես սանիտարական փոխադրման համար և գտնվում են կոնֆլիկտի մեջ գտնվող կողմի իշխանության իրավասու մարմնի վերահսկողության տակ.

թ) «ցամաքային սանիտարա-տրանսպորտային միջոցներ» նշանակում են ցամաքով սանիտարական փոխադրման ցանկացած միջոցները.

ժ) «սանիտարական նավեր և լողամիջոցներ» նշանակում են ջրով սանիտարական փոխադրման ցանկացած միջոցները.

ի) «սանիտարական թռչող ապարատներ» նշանակում են օդով սանիտարական փոխադրման ցանկացած միջոցները.

լ) «մշտական» են հանդիսանում այն բժշկական կազմավորումները, բժշկական անձնակազմը և սանիտարա-տրանսպորտային միջոցները, որոնք նախատեսվում են բացառապես բժշկական նպատակների համար` անորոշ ժամանակաշրջանում: «Ժամանակավոր» են հանդիսանում այն բժշկական կազմավորումները, բժշկական անձնակազմը և սանիտարա-տրանսպորտային միջոցները, որոնք ներգրավվում են բացառապես բժշկական նպատակների համար` սահմանափակ ժամանակաշրջանում այդպիսի ժամանակաշրջանների ամբողջ ժամկետի ընթացքում: Այլ հատուկ սահմանման բացակայության դեպքում «բժշկական կազմավորումներ», «բժշկական անձնակազմ» և «սանիտարա-տրանսպորտային միջոցներ» տերմինները վերաբերում են ինչպես մշտական, այնպես էլ ժամանակավոր կատեգորիաներին.

խ) «տարբերիչ խորհրդանշան» նշանակում է Կարմիր խաչի, Կարմիր կիսալուսնի կամ Կարմիր առյուծի և Արևի տարբերիչ խորհրդանշանը սպիտակ ֆոնի վրա, երբ այն օգտագործվում է բժշկական կազմավորումների և սանիտարա-տրանսպորտային միջոցների, բժշկական և հոգևոր անձնակազմի և սարքավորման կամ պահուստի պաշտպանության համար.

ծ) «տարբերիչ ազդանշան» նշանակում է ցանկացած ազդանշանը կամ հաղորդումը, որոնք սահմանված են բացառապես բժշկական կազմավորումները կամ սանիտարա-տրանսպորտային միջոցները ճանաչելու համար` սույն Արձանագրությանն առընթեր 1 Հավելվածի 3-րդ գլխին համապատասխան:

 

Հոդված 9. Կիրառման ոլորտը

 

1. Սույն մասը, որի դրույթներն ուղղված են վիրավորների, հիվանդների և նավաբեկության ենթարկված անձանց վիճակի բարելավմանը, կիրառվում է այն բոլոր անձանց նկատմամբ, որոնք առնչվում են 1 հոդվածում հիշատակված իրադրությանը, առանց որևէ տարբերակման ռասայի, մաշկի գույնի, սեռի, լեզվի, կրոնի կամ հավատի, քաղաքական կամ այլ համոզմունքների, ազգային կամ սոցիալական ծագման, գույքային դրության, ծննդյան կամ այլ կարգավիճակի, կամ էլ ցանկացած համանման այլ չափանիշների պատճառներով:

2. Առաջին Կոնվենցիայի 27 և 32 հոդվածներին համապատասխան դրույթները կիրառվում են մշտական բժշկական կազմավորումների և սանիտարա-տրանսպորտային միջոցների (բացի հոսպիտալային նավերից, որոնց նկատմամբ կիրառվում են Երկրորդ կոնվենցիայի 25 հոդվածի դրույթները) և դրանց անձնակազմի նկատմամբ, որոնք կոնֆլիկտի մեջ գտնվող տերությանն են տրամադրված մարդասիրական նպատակներով:

ա) չեզոք պետության կամ կոնֆլիկտի մեջ գտնվող կողմ չհանդիսացող այլ պետության կողմից.

բ) այդպիսի պետության օգնության ճանաչված և լիազորված ընկերության կողմից.

գ) անկողմնակալ միջազգային մարդասիրական կազմակերպության կողմից:

 

Հոդված 10. Պաշտպանությունը և խնամքը

 

1. Բոլոր վիրավորները, հիվանդները և նավաբեկության ենթարկված անձինք, անկախ այն բանից, թե նրանք որ կողմին են պատկանում, օգտվում են հարգանքից և պաշտպանությունից:

2. Բոլոր հանգամանքներում նրանց հետ վարվում են մարդասիրաբար և առավելագույն չափով ու ամենակարճագույն ժամկետում նրանց տրամադրում են բժշկական օգնություն և խնամք, որ պահանջում է նրանց վիճակը: Նրանց միջև ոչ մի տարբերակում չի կատարվում ոչ մի նկատառումներով, բացի բժշկական նկատառումներից:

 

Հոդված 11. Առանձին մարդկանց պաշտպանությունը

 

1. Հակառակորդ կողմի իշխանության տակ գտնվող անձանց կամ ներկալվածների, կալանվածների կամ 1 հոդվածում հիշատակված իրադրության հետևանքով ինչ-որ կերպ ազատությունից զրկվածների առողջության ֆիզիկական կամ հոգեկան վիճակին չպետք է վնաս հասցվի որևէ չարդարացված կամ անուշադրության միջոցով: Համապատասխանաբար արգելվում է սույն հոդվածում հիշատակված անձանց ենթարկել որևէ բժշկական գործողության, որը նշված անձի առողջական վիճակը չի պահանջում և չի համապատասխանում համընդհանուր ընդունված բժշկական այն նորմաներին, որոնք բժշկական տեսակետից համանման հանգամանքներում կիրառվում են այդ գործողությունը կատարող կողմի քաղաքացիների նկատմամբ, որոնք ոչ մի ձևով զրկված չեն ազատությունից:

2. Մասնավորապես, արգելվում է այդպիսի անձանց, անգամ նրանց համաձայնությամբ, ենթարկել.

ա) ֆիզիկական խեղումների.

բ) բժշկական կամ գիտական փորձարարության.

գ) հյուսվածքների կամ օրգանների հեռացման` փոխպատվաստման համար, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ այդպիսի գործողությունները հանդիսանում են արդարացված 1 կետում նախատեսված պայմաններին համապատասխան:

3. 2 գ կետում բովանդակված արգելքից բացառություններ կարող են լինել միայն փոխներարկման համար արյուն կամ փոխպատվաստման համար կաշի հանձնելու դեպքում, պայմանով, որ դա արվում է կամավոր և առանց որևէ պարտադրանքի կամ ստիպողականության և ընդսմին միայն թերապևտիկ նպատակներով, այնպիսի պայմաններում, որոնք համապատասխանում են համընդհանուր ընդունված բժշկական նորմերին և այնպիսի վերահսկողության ներքո, որն ուղղված է ինչպես դոնորի, այնպես էլ ընդունողի բարօրությանը:

4. Ցանկացած միտումնավոր գործողություն կամ միտումնավոր բացթողում, որը լրջորեն սպառնում է հակառակորդ կողմի իշխանության տակ գտնվող ցանկացած այն անձի ֆիզիկական կամ հոգեկան վիճակին կամ անձեռնմխելիությանը, որն այդ կողմին չի պատկանում, և որը կամ խախտում է 1 և 2 կետերում պարունակված արգելքներից ցանկացած արգելքը, կամ չի կատարում 3 կետի պահանջները, հանդիսանում է սույն Արձանագրության լուրջ խախտում:

5. 1 կետում հիշատակված անձինք իրավունք ունեն հրաժարվել ցանկացած վիրահատական օպերացիայից: Հրաժարման դեպքում բժշկական անձնակազմը պետք է ձգտի ստանալ համապատասխան գրավոր հայտարարություն` ստորագրված կամ հաստատված բուժվող հիվանդի կողմից:

6. Կոնֆլիկտի մեջ գտնվող յուրաքանչյուր կողմ պետք է վարի բժշկական գրառում փոխներարկման համար արյուն կամ փոխպատվաստման համար կաշի հանձնելու ամեն մի դեպքի մասին, որոնք հիշատակված են 1 կետում, եթե այդպիսի հանձնումը կատարվում է այդպիսի կողմի պատասխանատվությամբ: Դրանից բացի, կոնֆլիկտի մեջ գտնվող յուրաքանչյուր կողմ ձգտում է վարել բոլոր բժշկական այն գործողությունների գրառումը, որոնք ձեռնարկում են ցանկացած անձի, ներկալվածի, կալանվածի կամ ինչ-որ այլ կերպ 1 հոդվածում հիշատակված իրադրության հետևանքով ազատությունից զրկվածի նկատմամբ: Այդպիսի գրառումները պետք է պատրաստ լինեն ցանկացած ժամանակ ստուգման համար ներկայացնելու Հովանավոր տերությանը:

 

Հոդված 12. Բժշկական կազմավորումների պաշտպանությունը

 

1. Բժշկական կազմավորումները ցանկացած ժամանակ օգտվում են հարգանքից և պաշտպանությունից, և չեն կարող հարձակման օբյեկտ լինեն:

2. 1 կետը քաղաքացիական բժշկական կազմավորումների նկատմամբ կիրառվում է պայմանով, որ նրանք.

ա) պատկանում են կոնֆլիկտի մեջ գտնվող կողմերից մեկին.

բ) ճանաչված և լիազորված են կոնֆլիկտի մեջ գտնվող կողմերից մեկի իրավասու իշխանությունների կողմից. կամ

գ) լիազորված են սույն Արձանագրության 9 հոդվածին (2 կետ) կամ Առաջին կոնվենցիայի 27 հոդվածին համապատասխան:

3. Կոնֆլիկտի մեջ գտնվող կողմերին առաջարկվում է միմյանց ծանուցել իրենց մշտական բժշկական կազմավորումների տեղադրման մասին: Այդպիսի ծանուցումների բացակայությունը կողմերից ոչ մեկին չի ազատում 1 կետի դրույթները կատարելու պարտականությունից:

4. Ոչ մի հանգամանքներում բժշկական կազմավորումները չպետք է օգտագործվեն ռազմական օբյեկտները հարձակումից քողարկելու փորձ կատարելու համար: Կոնֆլիկտի մեջ գտնվող կողմերն ապահովում են, երբ դա հնարավոր է, բժշկական կազմավորումների այնպիսի տեղադրում, որի դեպքում ռազմական օբյեկտների վրա հարձակվելիս դրանց անվտանգությունը չի կարող գտնվել սպառնալիքի տակ:

 

Հոդված 13. Քաղաքացիական բժշկական կազմավորումներին

պաշտպանություն տրամադրելու դադարեցումը

 

1. Պաշտպանությունը, որի իրավունքն ունեն քաղաքացիական բժշկական կազմավորումները, դադարեցվում է այն դեպքում, եթե դրանք մարդասիրական ֆունկցիաներից զատ, օգտագործվում են հակառակորդին վնաս պատճառող գործողությունների համար: Պաշտպանության տրամադրումը, սակայն, կարող է դադարեցվել միայն համապատասխան դեպքերում խելամիտ ժամկետ սահմանելով հանդերձ զգուշացումից հետո և այն բանից հետո, երբ այդ զգուշացումը ուշադրության չի արժանանում:

2. Որպես հակառակորդին վնաս պատճառող գործողություններ չեն դիտվում.

ա) ինքնապաշտպանության համար կամ նրանց խնամքի տակ գտնվող վիրավորների և հիվանդների պաշտպանության համար բժշկական կազմավորումների անձնակազմի մոտ անձնական զենքի առկայությունը.

բ) զինված պահակների, ժամապահների և ուղեկցող պահակախմբի կողմից բժշկական կազմավորումների պահպանությունը.

գ) բժշկական կազմավորումներում այն հրաձգային զենքի և ռազմամթերքի առկայությունը, որոնք վերցվել են հիվանդներից և վիրավորներից և դեռ չեն հանձնվել համապատասխան ծառայություններին.

ե) բժշկական բնույթի նկատառումներով բժշկական կազմավորումներում զինծառայողների կամ այլ կոմբատանտների գտնվելը:

 

Հոդված 14. Քաղաքացիական բժշկական կազմավորումների

բռնագրավման սահմանափակումը

 

1. Օկուպացրած տերությունը պարտավոր է ապահովել, որպեսզի քաղաքացիական բնակչության բժշկական պահանջմունքները օկուպացված տարածքում շարունակվեն բավարարվել:

2. Այդ պատճառով օկուպացված տերությունը չի կարող բռնագրավել քաղաքացիական բժշկական կազմավորումները, դրանց սարքավորումը, դրանց նյութերը կամ հարկադրական կարգով դրանց անձնակազմը ենթարկել աշխատանքի, քանի դեռ այդ ռեսուրսներն անհրաժեշտ են քաղաքացիական բնակչության բժշկական պատշաճ սպասարկումն ապահովելու համար և արդեն բուժում ստացած վիրավորների ու հիվանդների անընդմեջ խնամքի համար:

3. Այն պայմանով, որ 2 կետում բովանդակվող ընդհանուր կանոնը շարունակվում է կատարվել, օկուպացված տերությունը կարող է հիշատակված ռեսուրսները բռնագրավել, պահպանելով հետևյալ կոնկրետ պայմանները.

ա) որ այդ ռեսուրսներն անհրաժեշտ են օկուպացված տերության զինված ուժերի կազմից վիրավոր և հիվանդ անձանց կամ ռազմագերիներին պատշաճ և անհետաձգելի բժշկական օգնություն ցույց տալու համար.

բ) որ բռնագրավումը շարունակվում է միայն այնքան ժամանակ, քանի դեռ այդպիսի անհրաժեշտություն գոյություն ունի և

գ) որ անմիջապես միջոցներ են ձեռնարկվում ապահովելու համար, որպեսզի այդպիսի բռնագրավումով քաղաքացիական բնակչության շոշափած բժշկական կարիքները, ինչպես նաև բուժում անցնող վիրավորների և հիվանդների կարիքները շարունակվեն բավարարվել:

 

Հոդված 15. Քաղաքացիական բժշկական և հոգևոր

անձնակազմի պաշտպանությունը

 

1. Քաղաքացիական բժշկական անձնակազմը օգտվում է հարգանքից և պաշտպանությունից:

2. Անհրաժեշտության դեպքում, այն շրջանում, որտեղ քաղաքացիական բժշկական ծառայությունները խախտված են ռազմական գործողությունների պատճառով, քաղաքացիական բժշկական անձնակազմին ցույց է տրվում ամենայն հնարավոր օգնությունը:

3. Օկուպացրած տերությունն օկուպացված տարածքներում քաղաքացիական բժշկական անձնակազմին տրամադրում է ամեն տեսակի օգնություն այնպես, որպեսզի նրան հնարավորություն տա իր մարդասիրական ֆունկցիաները կատարել լավագույն ձևով: Օկուպացրած տերությունը չի կարող պահանջել, որ իր ֆունկցիաները կատարելիս այդ անձնակազմը նախապատվություն տա որևէ անձի, բացի բժշկական բնույթի նկատառումներից: Այդ անձնակազմը չի կարող պարտադրվել կատարելու նրա մարդասիրական առաքելության չհամատեղվող խնդիրներ:

4. Քաղաքացիական բժշկական անձնակազմը ունի ցանկացած տեղ մուտք գործելու իրավունք, որտեղ նրա ծառայություններն անհրաժեշտ են` վերահսկողության և անվտանգության այնպիսի միջոցառումների պահպանման պայմանով, որոնք կոնֆլիկտի մեջ գտնվող շահագրգիռ կողմը կարող է անհրաժեշտ համարել:

5. Քաղաքացիական հոգևոր անձնակազմը օգտվում է հարգանքից և պաշտպանությունից: Կոնվենցիաների և սույն Արձանագրության այն դրույթները, որոնք վերաբերում են բժշկական անձնակազմի պաշտպանությանը և ճանաչմանը, հավասարապես կիրառելի են այս անձանց նկատմամբ:

 

Հոդված 16. Բժշկական ֆունկցիաները կատարող անձանց

ընդհանուր պաշտպանությունը

 

1. Ոչ մի հանգամանքներում ոչ մի մարդ չի կարող պատժի ենթարկվել նրա կողմից այնպիսի բժշկական ֆունկցիաներ կատարելու համար, որոնք համատեղելի են բժշկական էթիկայի հետ, անկախ այն բանից, թե ի շահ ո՞ր անձի են կատարվում այդ ֆունկցիաները:

2. Բժշկական ֆունկցիաները կատարող անձինք չեն կարող հակադրվել իրականացնելու գործողություններ կամ կատարելու աշխատանքներ ի խախտումն բժշկական էթիկայի նորմաների կամ բժշկական այլ նորմաների, որոնք ծառայում են վիրավորների և հիվանդների շահերին, կամ ի խախտումն Կոնվենցիաների և սույն Արձանագրության դրույթների, ինչպես նաև հարկադրվել չկատարելու այնպիսի գործողություններ և աշխատանքներ, որոնք պահանջվում են այդպիսի նորմաներով և դրույթներով:

3. Բժշկական ֆունկցիաներ կատարող ոչ մի մարդ չի կարող հարկադրվել որևէ մեկին, լինի դա հակառակորդ կողմից կամ նրա սեփական կողմից, բացառությամբ վերջինիս օրենսդրությամբ նախատեսվող դեպքերի, տրամադրելու որևէ տեղեկատվություն այն հիվանդների և վիրավորների վերաբերյալ, որոնք գտնվում են կամ գտնվելիս են եղել նրա խնամքի տակ, եթե այդպիսի տեղեկատվությունը, նրա կարծիքով, վնաս կպատճառի նշված բուժվողներին կամ նրանց ընտանիքներին: Սակայն պետք է կատարվեն վարակիչ հիվանդությունների մասին տեղեկացնելու վերաբերյալ բժշկական պարտադիր պահանջները:

 

Հոդված 17. Քաղաքացիական բնակչության և օգնության

ընկերությունների դերը

 

1. Քաղաքացիական բնակչությունը հարգանքով է վերաբերվում վիրավորների, հիվանդների և նավաբեկության ենթարկված անձանց նկատմամբ, եթե անգամ նրանք պատկանում են հակառակորդ կողմին, և նրանց նկատմամբ թույլ չի տալիս բռնության գործողություններ: Քաղաքացիական բնակչությանը և օգնության ընկերություններին, այնպիսիններին, ինչպիսիք Կարմիր խաչի (Կարմիր կիսալուսնի, Կարմիր առյուծի և Արևի) ազգային ընկերություններն են, թույլատրվում է, նույնիսկ նրանց իսկ նախաձեռնությամբ, հավաքել վիրավորներին, հիվանդներին և նավաբեկության ենթարկված անձանց և նրանց խնամել անգամ գրավյալ կամ օկուպացված տարածքում: Ոչ ոք չի կարող հալածանքների, հետապնդման, դատապարտման կամ պատժի ենթարկվել այդպիսի մարդասիրական գործողությունների համար:

2. Կոնֆլիկտի մեջ գտնվող կողմերը կարող են խնդրանքով դիմել քաղաքացիական բնակչությանը կամ 1 կետում նշված օգնության ընկերություններին, վերցնել վիրավորներին, հիվանդներին և նավաբեկության ենթարկված անձանց և խնամել նրանց, փնտրել մահացածներին և հայտնել նրանց գտնվելու տեղի մասին. դրանք ապահովում են նրանց պաշտպանությունը և անհրաժեշտ աջակցությունը, ովքեր արձագանքում են նրանց դիմումին: Եթե հակառակորդ կողմը վերականգնում կամ վերահսկողություն է սահմանում այն տարածքի նկատմամբ, ապա այդ կողմը նույնպես նման պաշտպանություն և աջակցություն է տրամադրում մինչև այնքան ժամանակ, քանի դեռ դրանք անհրաժեշտ են:

 

Հոդված 18. Ճանաչումը

 

1. Կոնֆլիկտի մեջ գտնվող յուրաքանչյուր կողմ ձգտում է ապահովել բժշկական և հոգևոր անձնակազմի, ինչպես նաև բժշկական կազմավորումների և սանիտարա-տրանսպորտային միջոցների ճանաչումը:

2. Կոնֆլիկտի մեջ գտնվող յուրաքանչյուր կողմ ձգտում է նաև կիրառել և իրականացնել այնպիսի մեթոդներ և ընթացակարգեր, որոնք թույլ տան ճանաչելու այն բժշկական կազմավորումները և սանիտարա-տրանսպորտային միջոցները, որոնք օգտագործում են տարբերիչ խորհրդանշան և տարբերիչ ազդանշաններ:

3. Օկուպացված տարածքում և այն շրջաններում, որտեղ տեղի են ունենում կամ կարող են տեղի ունենալ մարտեր, բժշկական անձնակազմը և հոգևոր անձնակազմը ճանաչվում են տարբերիչ խորհրդանշանով, և նրանց կարգավիճակը հաստատող անձնական վկայականով:

4. Իրավասու իշխանությունների համաձայնությամբ բժշկական կազմավորումները և սանիտարա-տրանսպորտային միջոցները նշվում են խորհրդանշանով: Նավերը և լողամիջոցները, որոնք հիշատակված են սույն Արձանագրության 22 հոդվածում, նշվում են Երկրորդ կոնվենցիայի դրույթներին համապատասխան:

5. Բացի տարբերիչ խորհրդանշանից, կոնֆլիկտի մեջ գտնվող կողմը սույն Արձանագրությանն առընթեր 1 Հավելված 3-րդ գլխին համապատասխան կարող է թույլ տալ տարբերիչ ազդանշանների օգտագործում բժշկական կազմավորումների և սանիտարա-տրանսպորտային միջոցների ճանաչման համար: Որպես բացառություն, վերը նշված գլխում նախատեսված հատուկ դեպքերում, սանիտարա-տրանսպորտային միջոցները կարող են օգտվել տարբերիչ ազդանշաններից` չօգտագործելով տարբերիչ խորհրդանշան:

6. Սույն հոդվածի 1-5 կետերի դրույթների կիրառումը պայմանավորվում է սույն Արձանագրությանն առընթեր 1 Հավելվածի 1-3-րդ գլուխներով: Այդ Հավելվածի 3-րդ գլխում նկարագրված և բացառապես բժշկական կազմավորումների և սանիտարա-տրանսպորտային միջոցների օգտագործման համար նախատեսված ազդանշանները, բացառությամբ այդ գլխում նշված դեպքերի, չպետք է օգտագործվեն որևէ այլ նպատակի համար, բացի միայն այն բժշկական կազմավորումների և սանիտարա-տրանսպորտային միջոցների ճանաչման համար, որոնք նշված են այդ գլխում:

7. Սույն հոդվածի դրույթները չեն թույլատրում խաղաղ ժամանակ տարբերիչ խորհրդանշանի ընդլայնված կիրառում այն սահմաններից դուրս, որ նախատեսված է Առաջին կոնվենցիայի 44 հոդվածում:

8. Կոնվենցիաների և սույն Արձանագրության` տարբերիչ խորհրդանշանի օգտագործման նկատմամբ վերահսկողությունը և դրա չարաշահումը կանխարգելելուն ու կասեցնելուն վերաբերող դրույթները կիրառվում են և տարբերիչ ազդանշանների նկատմամբ:

 

Հոդված 19. Չեզոք պետությունները և կոնֆլիկտի մեջ

գտնվող կողմեր չհանդիսացող այլ պետություններ

 

Չեզոք պետությունները և կոնֆլիկտի մեջ գտնվող կողմեր չհանդիսացող պետությունները սույն Արձանագրության համապատասխան դրույթները կիրառում են այն անձանց վերաբերմամբ, ովքեր համաձայն սույն Մասի, օգտվում են պաշտպանությունից, ովքեր կարող են ընդունվել կամ ներկալվել դրանց տարածքի սահմաններում, հավասարապես և այն մահացածների նկատմամբ, որոնք պատկանում են կոնֆլիկտի մեջ գտնվող կողմերին, որոնց նրանք կարող են հայտնաբերել:

 

Հոդված 20. Ճնշումների արգելումը

 

Ճնշումներն այն անձանց և օբյեկտների նկատմամբ, որոնց սույն Մասին համապատասխան տրամադրվում է պաշտպանություն, արգելվում են:

 

ԲԱԺԻՆ 2
ՍԱՆԻՏԱՐԱԿԱՆ ՓՈԽԱԴՐՈՒՄՆԵՐԸ

 

Հոդված 21. Ցամաքային սանիտարա-տրանսպորտային

միջոցները

 

Ցամաքային սանիտարա-տրանսպորտային միջոցներն օգտվում են նույնպիսի հարգանքից և պաշտպանությունից, ինչպես որ շարժական բժշկական կազմավորումները` Կոնվենցիաներին և սույն Արձանագրությանը համապատասխան:

 

Հոդված 22. Հոսպիտալային նավերը և առափնյա փրկարար

լողամիջոցները

 

1. Կոնվենցիաների դրույթները, որոնք վերաբերում են.

ա) Երկրորդ կոնվենցիայի 22, 24 և 25 հոդվածներում նշված նավերին,

բ) դրանց փրկարար նավակներին և ոչ մեծ նավերին,

գ) դրանց անձնակազմին և անձնախմբին, և

դ) նավատեսակներում գտնվող վիրավորներին, հիվանդներին և նավաբեկության ենթարկված անձանց,

կիրառվում են նաև այն դեպքերում, երբ այդ նավերը փոխադրում են քաղաքացիական վիրավորների, հիվանդների և նավաբեկության ենթարկված անձանց, որոնք չեն պատկանում Երկրորդ կոնվենցիայի 13 հոդվածում նշված կատեգորիաներից և ոչ մեկին: Սակայն այդպիսի քաղաքացիական անձինք ենթակա չեն հանձնման ցանկացած կողմի, որը չի հանդիսանում նրանց սեփական կողմը, կամ ծովում գերեվարվելուն: Եթե նրանք հայտնվում են կոնֆլիկտի մեջ գտնվող կողմի իշխանության տակ, որը չի հանդիսանում նրանց սեփական կողմը, նրանք ընկնում են Չորրորդ կոնվենցիայի և սույն Արձանագրության գործողության տակ:

2. Երկրորդ կոնվենցիայի 25 հոդվածում հիշատակված նավերի` Կոնվենցիաներով նախատեսվող պաշտպանությունը տարածվում է հոսպիտալային նավերի վրա, որոնք մարդասիրական նպատակներով կոնֆլիկտի մեջ գտնվող կողմին են տրամադրվում.

ա) չեզոք պետության կամ կոնֆլիկտի մեջ գտնվող կողմ չհանդիսացող այլ պետության կողմից, կամ

բ) անկողմնակալ միջազգային մարդասիրական կազմակերպության կողմից.

պայմանով, որ երկու դեպքում էլ կատարվում են այս հոդվածում շարադրված պահանջները:

3. Երկրորդ կոնվենցիայի 27 հոդվածում նշված ոչ մեծ նավերը օգտվում են պաշտպանությունից, եթե անգամ չի տրված այս հոդվածում նախատեսվող ծանուցումը: Այնուամենայնիվ, կոնֆլիկտի մեջ գտնվող կողմերին առաջարկվում է միմյանց տեղեկացնել այն բոլոր մանրամասների մասին, որոնք վերաբերում են այդպիսի նավերին, որոնք կարող են դյուրացնել դրանց ճանաչումը և որոշումը:

 

Հոդված 23. Այլ սանիտարական նավերը և լողամիջոցները

 

1. Սանիտարական նավերը և լողամիջոցները սույն Արձանագրության 22 հոդվածում և Երկրորդ կոնվենցիայի 38 հոդվածում նշվածներից զատ, որոնք գտնվում են ծովում, կամ այլ ջրերում, օգտվում են նույնպիսի հարգանքից և պաշտպանությունից, ինչպես որ շարժական սանիտարական կազմավորումները` Կոնվենցիաներին և սույն Արձանագրությանը համապատասխան: Քանի որ այդ պաշտպանությունը կարող է արդյունավետ լինել միայն այն դեպքում, եթե դրանք կարողանան ճանաչվել և որոշվել որպես սանիտարական նավեր կամ լողամիջոցներ, այդպիսի նավերը պետք է նշվեն տարբերիչ խորհրդանշանով և, որքան դա հնարավոր է, պահպանեն Երկրորդ կոնվենցիայի 43 հոդվածի 2 կետի դրույթը:

2. 1 կետում նշված նավերի և լողամիջոցների վրա շարունակում են տարածվել պատերազմի օրենքները: Մակերեսին գտնվող ցանկացած ռազմանավ, որն ի վիճակի է անմիջապես ստիպել դրանց կատարելու կարգադրությունը, կարող է նրանց հրաման տալ կանգ առնելու, թողնելու շրջանը կամ վերցնելու որոշակի ուղղություն, և դրանք պետք է ենթարկվեն այդպիսի հրամանի: Այդպիսի նավերը և լողամիջոցները չեն կարող որևէ ձևով շեղվել իրենց առաքելությունը կատարելուց այնքան ժամանակ, քանի դեռ դրանք անհրաժեշտ են այդ նավերում և լողամիջոցներում գտնվող վիրավորներին, հիվանդներին և նավաբեկության ենթարկված անձանց:

3. 1 կետում նախատեսված պաշտպանությունը դադարեցվում է միայն այն պայմաններում, որոնք շարադրված են Երկրորդ կոնվենցիայի 34 և 35 հոդվածներում: 2 կետին համապատասխան տրված հրամանին ենթարկվելուց բացահայտ հրաժարումը համարվում է Երկրորդ կոնվենցիայի 34 հոդվածի համաձայն հակառակորդին վնաս հասցնելու գործողություն:

4. Կոնֆլիկտի մեջ գտնվող կողմը կարող է մինչև մեկնելը ցանկացած հակառակ կողմին որքան հնարավոր է շուտ ծանուցել անվանման, տեխնիկական տվյալների, մեկնելու սպասվող ժամանակի մասին, սանիտարական նավի կամ լողամիջոցի ուղղություն վերցնելու և ենթադրվող արագության մասին` հատկապես 2000 բրուտո-տոննայից բարձր ջրատարողության նավերի վերաբերմամբ, և կարող է հաղորդել ցանկացած ուրիշ տեղեկություններ, որոնք կդյուրացնեն ճանաչումը և որոշումը: Հակառակ կողմը հաստատում է այդպիսի տեղեկություններ ստանալը:

5. Երկրորդ կոնվենցիայի 37 հոդվածի դրույթները կիրառվում են այդպիսի նավերում և լողամիջոցներում գտնվող բժշկական և հոգևոր անձնակազմի նկատմամբ:

6. Երկրորդ կոնվենցիայի դրույթները կիրառվում են Երկրորդ կոնվենցիայի 13 և սույն Արձանագրության 44 հոդվածում նշված այն վիրավորների, հիվանդների և նավաբեկության ենթարկված անձանց նկատմամբ, ովքեր կարող են գտնվել այդպիսի սանիտարական նավերում և լողամիջոցներում: Այն քաղաքացիական վիրավորները, հիվանդները և նավաբեկության ենթարկված անձինք, որոնք չեն պատկանում Երկրորդ կոնվենցիայի 13 հոդվածում նշված կատեգորիաներից ոչ մեկին, քանի դեռ նրանք գտնվում են ծովում, ենթակա չեն ոչ հանձնման ցանկացած կողմի, որը չի հանդիսանում նրանց սեփական կողմը, ոչ էլ այդպիսի նավերից կամ լողամիջոցներից վար իջեցնելու: Սակայն, եթե նրանք հայտնվում են կոնֆլիկտի մեջ գտնվող այն կողմի իշխանության տակ, որը չի հանդիսանում նրանց սեփական կողմը, նրանք ընկնում են Չորրորդ կոնվենցիայի և սույն Արձանագրության դրույթների գործողության տակ:

 

Հոդված 24. Սանիտարական թռչող ապարատների

պաշտպանությունը

 

Սանիտարական թռչող ապարատներն օգտվում են հարգանքից և պաշտպանությունից` սույն Մասի դրույթներին համապատասխան:

 

Հոդված 25. Սանիտարական թռչող ապարատները հակառակորդ

կողմից չվերահսկվող շրջաններում

 

Ցամաքային շրջաններում և դրանց օդային տարածությունում, որոնց նկատմամբ ֆիզիկական վերահսկողությունն իրականացվում է բարեկամ ուժերի կողմից, կամ ծովային շրջաններում և դրանց օդային տարածությունում, որոնց նկատմամբ հակառակորդ կողմից ֆիզիկական վերահսկողություն չի իրականացվում, կոնֆլիկտի մեջ գտնվող կողմի սանիտարական թռչող ապարատների նկատմամբ հարգանքը և պաշտպանությունը կախում չունեն հակառակորդ կողմի հետ որևէ համաձայնությունից: Այնուամենայնիվ, կոնֆլիկտի մեջ գտնվող և այդ շրջաններում սանիտարական թռչող ապարատներ օգտագործող կողմը առավել ապահովության համար կարող է հակառակորդ կողմին, ինչպես դա նախատեսված է 29 հոդվածում, ծանուցել, մասնավորապես, թե այդպիսի թռչող ապարատները երբ են թռիչքներ կատարում հակառակորդ կողմի «մակերես-օդ» դասի զենքին հասանելի շրջաններում:

 

Հոդված 26. Սանիտարական թռչող ապարատները շփման

գոտում կամ համանման գոտիներում

 

1. Շփման գոտու այն մասերում, որոնց նկատմամբ ֆիզիկական վերահսկողությունը իրականացվում է բարեկամ ուժերի կողմից, և այն շրջաններում, որոնց նկատմամբ որևէ ուժի կողմից ֆիզիկական վերահսկողություն հստակորեն չի սահմանված, ինչպես նաև դրանց համապատասխան օդային տարածությունում, սանիտարական թռչող ապարատների պաշտպանությունը կարող է լիովին իրական լինել միայն կոնֆլիկտի մեջ գտնվող կողմերի իրավասու իշխանությունների միջև նախապես կնքված համաձայնության հիման վրա, ինչպես դա նախատեսված է 29 հոդվածում: Թև նման համաձայնության բացակայության դեպքում թռչող ապարատները գործում են իրենց սեփական պատասխանատվությամբ, այնուամենայնիվ, դրանք օգտվում են հարգանքից այն բանից հետո, երբ դրանք ճանաչվում են որպես այդպիսիք:

2. «Շփման գոտի» նշանակում է ցամաքի ցանկացած շրջան, որտեղ հակամարտ ուժերի առաջապահ ստորաբաժանումները միմյանց հետ գտնվում են շփման մեջ և, հատկապես այնտեղ, որտեղ նրանք գտնվում են երկրից ուղիղ նշանառությամբ կրակի հասանելիության սահմաններում:

 

Հոդված 27. Սանիտարական թռչող ապարատները հակառակորդ

կողմից վերահսկվող շրջաններում

 

1. Կոնֆլիկտի մեջ գտնվող կողմի սանիտարական թռչող ապարատները օգտվում են պաշտպանությունից այն ցամաքային կամ ծովային շրջանների վրայով թռիչքների ժամանակ, որոնց նկատմամբ ֆիզիկական վերահսկողությունը կատարվում է հակառակորդ կողմից, պայմանով, որ այդպիսի թռիչքների կատարման համար նախապես ստացվել է այդ հակառակորդ կողմի իրավասու իշխանությունների համաձայնությունը:

2. Սանիտարական թռչող ապարատը, որը հակառակորդ կողմից իրականացվող ֆիզիկական վերահսկողության շրջանի վրայով թռիչք է կատարում 1 կետում նախատեսված համաձայնության բացակայությամբ կամ այն պայմաններից կատարված շեղումով, որոնց առթիվ նման համաձայնություն ստացված է, կամ օդագնացության սխալի հետևանքով, կամ արտակարգ հանգամանքների բերումով, որոնք սպառնում են թռիչքի անվտանգությանը, գործադրում է բոլոր ջանքերը իրեն ճանաչել տալու համար և այդ հանգամանքների մասին հակառակորդ կողմին տեղեկացնելու համար: Հենց որ այդպիսի թռչող ապարատը ճանաչվում է հակառակորդի կողմից, այդ կողմը ձեռնարկում է բոլոր խելամիտ ջանքերը այն հաշվով, որպեսզի հրաման տա վայրէջք կատարել ցամաքում կամ ջրի վրա, ինչպես դա նախատեսված է 30 հոդվածում (կետ 1), կամ ձեռնարկում է այլ միջոցներ իր շահերի պահպանության համար, և ամեն դեպքում թռչող ապարատին տալով ժամանակ հրամանը կատարելու համար, նախքան նրա վրա հարձակման դիմելը:

 

Հոդված 28. Սանիտարական թռչող ապարատների օգտագործման

սահմանափակումը

 

1. Կոնֆլիկտի մեջ գտնվող կողմերին արգելվում է հակառակորդ կողմի նկատմամբ որևէ ռազմական առավելություն ստանալու նպատակով իրենց սանիտարական թռչող ապարատների օգտագործումը: Սանիտարական թռչող ապարատների առկայությունը չպետք է օգտագործվի հարձակումից ռազմական օբյեկտների անձեռնմխելիության ապահովման նպատակով:

2. Սանիտարական թռչող ապարատները չպետք է օգտագործվեն հետախուզական տվյալներ հավաքելու կամ հաղորդելու համար և չպետք է կրեն այդ նպատակների համար նախատեսված սարքավորում: Դրանց արգելվում է իրականացնել ցանկացած անձանց կամ բեռների փոխադրումը, որոնք մտցված չեն 8 հոդվածում (ե) բովանդակվող սահմանման մեջ: Սանիտարական թռչող ապարատներով դրանց մեջ գտնվող անձանց անհատական իրերի փոխադրումը, կամ բացառապես թռիչքի, կապի և ճանաչման դյուրացման համար նախատեսված սարքավորման առկայությունը չեն համարվում արգելված:

3. Սանիտարական թռչող ապարատները չպետք է կրեն որևէ այլ զենք, բացի հրաձգային զենքից ու զինամթերքից, որոնք վերցված են այդ թռչող ապարատներում գտնվող վիրավորներից, հիվանդներից և նավաբեկության ենթարկված անձանցից և դեռ չեն հանձնված համապատասխան ծառայությանը, բացի այնպիսի թեթև անձնական զենքից, որը կարող է անհրաժեշտ լինել թռչող ապարատներում գտնվող բժշկական անձնակազմին` ինքնապաշտպանության և նրա խնամքի տակ գտնվող վիրավորների, հիվանդների և նավաբեկության ենթարկված անձանց պաշտպանության համար:

4. 26 և 27 հոդվածներում հիշատակված թռիչքները կատարելիս սանիտարական թռչող ապարատները, բացառությամբ հակառակորդ կողմի հետ նախօրոք կնքված համաձայնությամբ նախատեսված դեպքերից, չպետք է օգտագործվեն վիրավորների, հիվանդների և նավաբեկության ենթարկված անձանց որոնման համար:

 

Հոդված 29. Սանիտարական թռչող ապարատներին վերաբերող

ծանուցումները և համաձայնագրերը

 

1. 25 հոդվածին համապատասխան ծանուցումները կամ 26, 27, 28 (կետ 4) և 31 հոդվածին համապատասխան նախնական համաձայնության մասին հարցումները բովանդակում են տվյալներ սանիտարական թռչող ապարատների ենթադրվող թվի, դրանց թռիչքների պլանների և ճանաչման միջոցների մասին, և դիտվում են այնպես, որ դրանք նշանակում են, թե յուրաքանչյուր թռիչք կկատարվի 28 հոդվածին համապատասխան:

2. Կողմը, որ ստանում է 25 հոդվածին համապատասխան հղված ծանուցումը, առանց ուշացնելու հաստատում է այդպիսի ծանուցման ստացումը:

3. 26, 27, 28 (կետ 4) հոդվածներին կամ 31 հոդվածին համապատասխան նախնական համաձայնության մասին հարցում ստացող կողմը, որքան հնարավոր է, արագորեն հարցում անող կողմին ծանուցում է

ա) հարցումը բավարարելու համաձայնության մասին,

բ) հարցումը մերժելու մասին, կամ

գ) ի պատասխան հարցումի խելամիտ այլ ընտրական առաջարկությունների մասին: Կողմը կարող է նաև առաջարկել արգելելու կամ սահմանափակելու թռիչքները տվյալ շրջանում համապատասխան ժամանակում: Եթե հարցում ուղարկող կողմն ընդունում է այլընտրական առաջարկությունները, ապա մյուս կողմին տեղեկացնում է այդ առաջարկություններն ընդունելու իր համաձայնության մասին:

4. Կողմերը նաև անհրաժեշտ միջոցներ են ձեռնարկում այն բանի համար, որպեսզի ապահովեն արագ ծանուցումը և համաձայնագրերի կնքումը:

5. Կողմերը նաև անհրաժեշտ միջոցներ են ձեռնարկում այն հաշվով, որպեսզի ցանկացած այդպիսի ծանուցման կամ համաձայնության էությունը հնարավոր լինի արագորեն հասցնել համապատասխան զորամասերի գիտությանը, և այդ մասերին հրահանգավորում են նաև ճանաչման այն միջոցների մասին, որոնք կօգտագործվեն տվյալ սանիտարական թռչող ապարատի կողմից:

 

Հոդված 30. Սանիտարական թռչող ապարատների վայրէջքը

և ստուգումը

 

1. Այն սանիտարական թռչող ապարատներին, որոնք թռիչքներ են կատարում հակառակորդ կողմից ֆիզիկական վերահսկողության իրականացման շրջանների վրայով, ինչպես նաև թռիչքներ են կատարում այնպիսի շրջանների վրայով, որոնց նկատմամբ ֆիզիկական վերահսկողություն հստակորեն չի սահմանված, կարող է հրամայվել, դեպքի հանգամանքներից կախված, վայրէջք կատարել կամ նստել ջրի վրա ստուգում անցնելու համար` ներքոհիշյալ կետերին համապատասխան: Սանիտարական թռչող ապարատները պետք է ենթարկվեն այդպիսի ցանկացած հրամանի:

2. Հրամանի համաձայն կամ ուրիշ պատճառներով վայրէջք կատարած կամ ջրի վրա նստած դեպքում, թռչող ապարատը կարող է ստուգման ենթարկվել բացառապես պարզելու նպատակով այն, թե ապարատը համապատասխանո՞ւմ է 3 և 4 կետերում նշված պայմաններին: Ցանկացած այդպիսի ստուգում կատարվում է առանց ուշացնելու և կարճ ժամկետում: Ստուգում կատարող կողմը չի պահանջում թռչող ապարատից հեռացնել վիրավորներին և հիվանդներին, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ նրանց հեռացումն անհրաժեշտ է ստուգման համար: Ստուգում կատարող կողմը բոլոր դեպքերում ապահովում է, որպեսզի ստուգման կամ թռչող ապարատից հեռացնելու հետևանքով վիրավորների և հիվանդների վիճակը չվատթարանա:

3. Եթե այդպիսի ստուգումը ցույց տա, որ թռչող ապարատը

ա) հանդիսանում է սանիտարական թռչող ապարատ 8 հոդվածի (կետ ի) նշանակությամբ,

բ) չի խախտում 28 հոդվածում նախատեսված պայմանները, և

գ) թռիչք չի կատարել առանց նախնական համաձայնության կամ ի խախտումն դրա, երբ պահանջվում է այդպիսի համաձայնություն,

ապա թռչող ապարատին և այնտեղ գտնվող անձանց, որոնք պատկանում են հակառակորդ կողմին կամ չեզոք պետությանը կամ կոնֆլիկտի մեջ գտնվող կողմ չհանդիսացող այլ պետության, թույլատրվում է շարունակել թռիչքը առանց ուշացման:

4. Եթե այդպիսի ստուգումը ցույց տա, որ թռչող ապարատը.

ա) չի հանդիսանում սանիտարական ապարատ 8 հոդվածի (կետ ի) նշանակությամբ.

բ) խախտում է 28 հոդվածում նախատեսված պայմանները, կամ

գ) թռիչքը կատարել է առանց նախնական համաձայնության կամ ի խախտումն դրա, երբ պահանջվում է այդպիսի համաձայնություն,

այդպիսի թռչող ապարատը կարող է ետ պահվել: Թռչող ապարատում գտնվող բոլոր անձանց հետ վարվում են Կոնվենցիաների և սույն Արձանագրության համապատասխան դրույթների համաձայն: Ցանկացած ետ պահված թռչող ապարատ, որը նախատեսված է եղել օգտագործվելու որպես մշտական թռչող սանիտարական ապարատ, կարող է հետագայում օգտագործվել միայն որպես սանիտարական թռչող ապարատ:

 

Հոդված 31. Չեզոք պետությունները կամ կոնֆլիկտի մեջ

գտնվող կողմեր չհանդիսացող մյուս պետությունները

 

1. Սանիտարական թռչող ապարատները չպետք է թռիչքներ կատարեն չեզոք պետության կամ կոնֆլիկտի մեջ գտնվող կողմ չհանդիսացող այլ պետության տարածքով, և չպետք է վայրէջք կատարեն այնտեղ, բացի միայն նախապես ձեռք բերված համաձայնության բերումով: Սակայն, նման համաձայնության առկայության դեպքում, ամբողջ թռիչքի ընթացքում, ինչպես նաև այդպիսի տարածքում ցանկացած միջանկյալ վայրէջքի ժամանակ օգտվում են հարգանքից: Այնուամենայնիվ, դրանք պետք է ենթարկվեն վայրէջք կատարելու կամ ջրի վրա նստելու ցանկացած հրամանի, դեպքի հանգամանքներից կախված:

2. Եթե սանիտարական թռչող ապարատը չեզոք պետության կամ կոնֆլիկտի մեջ գտնվող կողմ չհանդիսացող այլ պետության տարածքով թռիչք է կատարում համաձայնության բացակայությամբ կամ օդագնացության սխալի հետևանքով, կամ թռիչքի անվտանգության վրա ազդող արտակարգ հանգամանքների բերումով համաձայնության պայմաններից շեղվելով, ապա թռչող ապարատը ձեռնարկում է բոլոր միջոցները այդպիսի թռիչքի մասին ծանուցելու և իրեն ճանաչել տալու համար: Հենց որ այդպիսի սանիտարական թռչող ապարատը ճանաչվում է, այդ պետությունը գործադրում է բոլոր խելամիտ միջոցները այն հաշվով, որպեսզի հրաման տա վայրէջք կատարելու կամ ջրի վրա նստելու համար` 30 հոդվածին (կետ 1) համապատասխան, կամ ձեռնարկում է միջոցներ իր շահերը պահպանելու համար, և ամեն դեպքում, թռչող ապարատին ժամանակ է տրամադրում հրամանը կատարելու համար, նախքան նրա վրա հարձակման դիմելը:

3. Եթե սանիտարական թռչող ապարատը համաձայնությանը համապատասխան կամ 2 կետում հիշատակված հանգամանքների բերումով հրամանի համաձայն կամ որևէ այլ պատճառներով վայրէջք է կատարում կամ նստում է ջրի վրա չեզոք պետության կամ կոնֆլիկտի մեջ գտնվող կողմ չհանդիսացող այլ պետության տարածքում, այդ թռչող ապարատը ստուգման է ենթարկվում պարզելու համար, թե այն հանդիսանո՞ւմ է սանիտարական թռչող ապարատ: Ստուգումը կատարվում է առանց ուշացնելու և կարճ ժամկետում: Ստուգում կատարող կողմը չի պահանջում թռչող ապարատն օգտագործող կողմի վիրավորների և հիվանդների հեռացումը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ նրանց հեռացումն անհրաժեշտ է ստուգման համար: Ստուգում կատարող կողմը բոլոր դեպքերում ապահովում է, որպեսզի ստուգման կամ թռչող ապարատից հեռացման հետևանքով չվատթարանա վիրավորների և հիվանդների վիճակը: Եթե ստուգումը ցույց է տալիս, որ թռչող ապարատը հանդիսանում է սանիտարական թռչող ապարատ, ապա այդպիսի թռչող ապարատին, դրանում գտնվող անձանց հետ միասին, բացառությամբ նրանցից, ովքեր պետք է ետ պահվեն միջազգային իրավունքի` զինված կոնֆլիկտների ժամանակաշրջանում կիրառվող նորմաներին համապատասխան, թույլատրվում է շարունակել թռիչքը, և ապարատին տրամադրվում են անհրաժեշտ պայմաններ թռիչքը շարունակելու համար: Եթե ստուգումից պարզված է, որ թռչող ապարատը չի հանդիսանում սանիտարական թռչող ապարատ, ապա այն ետ է պահվում, և նրանում գտնվող անձանց հետ վարվում են 4 կետին համապատասխան:

4. Բացառությամբ ժամանակավորապես վերցվածների, վիրավորները, հիվանդները և նավաբեկության ենթարկված անձինք, որոնք սանիտարական թռչող ապարատից վերցվել են չեզոք պետության կամ կոնֆլիկտի մեջ գտնվող կողմ չհանդիսացող այլ պետության տարածքում տեղական իշխանությունների համաձայնությամբ, այդ պետության և կոնֆլիկտի մեջ գտնվող կողմերի միջև այլ բնույթի համաձայնության բացակայության դեպքում, այդ պետության կողմից պահվում են, եթե դա պահանջում են միջազգային իրավունքի` զինված կոնֆլիկտների ժամանակ կիրառվող նորմաները, այնպես, որպեսզի նրանք չկարողանան վերստին մասնակցել ռազմական գործողություններին: Հոսպիտալացման և ներկալման հետ կապված ծախսերը կատարում է այն պետությունը, որին պատկանում են այդ անձինք:

5. Չեզոք պետությունները և կոնֆլիկտի մեջ գտնվող կողմեր չհանդիսացող մյուս պետությունները կիրառում են ցանկացած պայման և սահմանափակում իրենց տարածքով սանիտարական թռչող ապարատների թռիչքի կամ այդ տարածքում վայրէջքի վերաբերմամբ` կոնֆլիկտի մեջ գտնվող կողմերի հետ համահավասար հիման վրա:

 

ԲԱԺԻՆ 3
ԱՆՀԱՅՏ ԿՈՐԱԾ ԵՎ ՄԱՀԱՑԱԾ ԱՆՁԻՆՔ

 

Հոդված 32. Ընդհանուր սկզբունքը

 

Սույն բաժնի դրույթները կիրառելիս կոնֆլիկտի մեջ գտնվող Բարձր Պայմանավորվող Կողմերը և Կոնվենցիայում և սույն Արձանագրության մեջ հիշատակված միջազգային մարդասիրական կազմակերպությունները իրենց գործունեության մեջ ելնում են իրենց հարազատների ճակատագրի մասին իմանալու ընտանիքների իրավունքից:

 

Հոդված 33. Անհայտ կորած անձինք

 

1. Հենց որ հանգամանքները թույլ տան, և ամենաուշը ռազմական ակտիվ գործողությունների ավարտից հետո, կոնֆլիկտի մեջ գտնվող յուրաքանչյուր կողմ փնտրում է այն անձանց, որոնց մասին հակառակորդ կողմը հաղորդում է որպես անհայտ կորած անձինք: Այդ հակառակորդ կողմը տրամադրում է բոլոր անհրաժեշտ տվյալները այդ անձանց մասին` նրանց որոնմանը նպաստելու նպատակով:

2. Նախորդ կետին համապատասխան տեղեկություններ հավաքելուն նպաստելու նպատակով, կոնֆլիկտի մեջ գտնվող յուրաքանչյուր կողմ, այն անձանց վերաբերմամբ, որոնք չեն օգտվի առավել նպաստավոր վերաբերմունքից Կոնվենցիայի և սույն Արձանագրության համաձայն.

ա) տեղեկություններ է գրանցում, ինչպես դա նախատեսված է Չորրորդ կոնվենցիայի 138 հոդվածով, այն անձանց մասին, որոնք պահվել են, բանտարկվել կամ որևէ այլ կերպ ազատազրկվել երկու շաբաթը գերազանցող ժամկետով` ի հետևանս ռազմական գործողությունների կամ օկուպացման, կամ էլ որոնք մահացել են այդպիսի կալանման հետևանքով.

բ) առավելագույն հնարավորության չափով նպաստում է այդպիսի անձանց որոնմանը և նրանց մասին տեղեկությունների գրանցմանը, եթե նրանք մահացել են այլ հանգամանքներում ռազմական գործողությունների կամ օկուպացման հետևանքով և, անհրաժեշտության դեպքում, ինքն է կատարում այդպիսի որոնում և գրանցում:

3. Այն անձանց մասին տեղեկությունները, որոնց մասին, ինչպես որ անհայտ կորած անձանց մասին 1 կետին համապատասխան հաղորդվել է, և այդպիսի տեղեկությունների մասին հարուցումները հաղորդվում են կամ անմիջականորեն, կամ Հովանավոր տերության միջոցով, Կարմիր խաչի Միջազգային կոմիտեի Կենտրոնական տեղեկատու գործակալության միջոցով կամ Կարմիր խաչի (Կարմիր կիսալուսնի, Կարմիր առյուծի և Արևի) ազգային ընկերությունների միջոցով: Երբ տեղեկությունները հաղորդվում են ոչ թե Կարմիր խաչի Միջազգային կոմիտեի և նրա Կենտրոնական տեղեկատու գործակալության միջոցով, ապա կոնֆլիկտի մեջ գտնվող յուրաքանչյուր կողմ ապահովում է, որ այդպիսի տեղեկություններն ուղարկվեն նաև Կենտրոնական տեղեկատու գործակալություն:

4. Կոնֆլիկտի մեջ գտնվող կողմերը ձգտում են համաձայնության գալ որոնման, ճանաչման և ռազմական գործողությունների շրջաններից մահացածներին դուրս բերելու համար խմբեր կազմելու մասին, ներառյալ համաձայնությունները, եթե դա անհրաժեշտ է, հակառակորդ կողմից վերահսկվող շրջաններում իրենց խնդիրները կատարելիս հակառակորդ կողմի անձնակազմի կողմից այդպիսի խմբերին ուղեկցելու մասին: Այդպիսի խմբերի անձնակազմը, նրա կողմից բացառապես այդպիսի պարտականությունները կատարելիս, օգտվում է հարգանքից և պաշտպանությունից:

 

Հոդված 34. Մահացածների աճյունները

 

i

1. Այն անձանց աճյունները, որոնք մահացել են օկուպացման հետ կապված պատճառներով, կամ բանտարկության մեջ, որը հանդիսանում է օկուպացման կամ ռազմական գործողությունների հետևանք, և այն անձանց աճյունները, որոնք չեն հանդիսանում այն երկրի քաղաքացիները, որտեղ նրանք մահացել են ռազմական գործողությունների հետևանքով, օգտվում են հարգանքից, այդպիսի բոլոր անձանց թաղման տեղերը օգտվում են հարգանքից, պահպանվում են և նշվում, ինչպես դա նախատեսվում է Չորրորդ կոնվենցիայի 130 հոդվածում, եթե այդպիսի անձանց աճյունները կամ նրանց թաղման տեղերը չեն օգտվում առավել նպաստավոր վերաբերմունքից` Կոնվենցիաներին և սույն Արձանագրությանը համապատասխան:

2. Հենց որ թույլ տան հանգամանքները և հակառակորդ կողմերի միջև հարաբերությունները, Բարձր Պայմանավորվող Կողմերը, որոնց տարածքում գտնվում են ռազմական գործողությունների հետևանքով կամ օկուպացման ժամանակ, կամ բանտարկության մեջ մահացած անձանց գերեզմանները, կամ աճյունների թաղման հնարավոր մյուս տեղերը, պայմանագրեր են կնքում, նպատակ ունենալով.

ա) նպաստել մահացածների հարազատների և գերեզմանների գրանցման պաշտոնական ծառայությունների ներկայացուցիչների մուտքին թաղման այդ տեղերը, ինչպես նաև այդպիսի մուտքի ապահովման համար գործնական միջոցների ձեռնարկմանը,

բ) մշտապես պահպանել և խնամել թաղման այդպիսի տեղերը,

նպաստել մահացածների աճյունների և անձնական գույքի վերադարձմանը հայրենիք` այդ կողմի խնդրանքով կամ, եթե այդ երկիրը չի առարկում, մահացածների մերձակա հարազատների խնդրանքով:

3. 2 բ) կամ 2 գ) կետերում նախատեսված համաձայնագրերի բացակայության դեպքում, և եթե այն երկիրը, որը հանդիսանում է մահացածների հայրենիքը, համաձայն չէ իր հաշվին ապահովել թաղման այդպիսի տեղերի պահպանությունը, ապա այն Բարձր Պայմանավորվող Կողմը, որի տարածքում են գտնվում թաղման այդպիսի տեղերը, կարող է առաջարկել աջակցելու այդպիսի մահացածների աճյունների վերադարձմանը հայրենիք: Երբ այդ առաջարկությունը չի ընդունվում, ապա Բարձր Պայմանավորվող Կողմը նման առաջարկության տարեթվից հինգ տարի անց և մահացածների հայրենիք հանդիսացող երկիրն պատշաճ ծանուցումից հետո, կարող է իր սեփական օրենսդրության մեջ նախատեսվող միջոցներ ձեռնարկել գերեզմանատների և գերեզմանների վերաբերյալ:

4. Այն Բարձր Պայմանավորվող Կողմին, որի տարածքում գտնվում են սույն հոդվածում հիշատակված` թաղման տեղեր, թույլատրվում է դիակը շիրմից հանել միայն.

ա) 2 գ) և 3 կետերին համապատասխան, կամ

բ) երբ դիակը շիրմից հանելը առաջանում է հանրային բարձր անհրաժեշտությունից, ներառյալ բժշկական անհրաժեշտություն և հետաքննություն կատարելու անհրաժեշտություն առաջացնող դեպքերը, այդ դեպքում Բարձր Պայմանավորվող Կողմը մշտապես հարգանքով է վերաբերվում աճյունների նկատմամբ և մահացողների հայրենիք հանդիսացող երկրին ծանուցում է դիակը շիրմից հանելու իր մտադրության մասին, ինչպես նաև նրան մանրամասներ է հաղորդում վերաթաղման նախնական տեղի մասին:

 

-----------------------------------------------------

հեղինակների կողմից - շարունակությունը հաջորդ մասերում

 

 

pin
Միջազգային կոնֆերանս
08.06.1977
Արձանագրություն