Սեղմել Esc փակելու համար:
ՀՀ ԳԵՂԱՐՔՈՒՆԻՔԻ ՄԱՐԶԻ ՃԱՄԲԱՐԱԿԻ ՔԱՂԱՔ...
Քարտային տվյալներ

Տեսակ
Գործում է
Ընդունող մարմին
Ընդունման ամսաթիվ
Համար

Ստորագրման ամսաթիվ
ՈՒժի մեջ մտնելու ամսաթիվ
ՈՒժը կորցնելու ամսաթիվ
Ընդունման վայր
Սկզբնաղբյուր

Ժամանակագրական տարբերակ Փոփոխություն կատարող ակտ

Որոնում:
Բովանդակություն

ՀՀ ԳԵՂԱՐՔՈՒՆԻՔԻ ՄԱՐԶԻ ՃԱՄԲԱՐԱԿԻ ՔԱՂԱՔԱՅԻՆ ՀԱՄԱՅՆՔԻ (ԲՆԱԿԱՎԱՅՐԻ) ԳԼԽԱՎՈՐ ՀԱՏԱԿԱԳԻ ...

 

 

040.1593.140108

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԿԱՌԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

 

27 դեկտեմբերի 2007 թվականի N 1593-Ն

 

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԳԵՂԱՐՔՈՒՆԻՔԻ ՄԱՐԶԻ ՃԱՄԲԱՐԱԿԻ ՔԱՂԱՔԱՅԻՆ ՀԱՄԱՅՆՔԻ (ԲՆԱԿԱՎԱՅՐԻ) ԳԼԽԱՎՈՐ ՀԱՏԱԿԱԳԻԾԸ ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

(1-ին մաս)

 

«Քաղաքաշինության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 10-րդ, 14.3-րդ և 17-րդ հոդվածներին համապատասխան` Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը որոշում է.

1. Հաստատել Հայաստանի Հանրապետության Գեղարքունիքի մարզի Ճամբարակի քաղաքային համայնքի (բնակավայրի) գլխավոր հատակագիծը` համաձայն հավելվածի:

2. Հայաստանի Հանրապետության քաղաքաշինության նախարարին` գլխավոր հատակագծի իրականացման մոնիթորինգն ապահովել համաձայն Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 1999 թվականի դեկտեմբերի 31-ի «Պետական քաղաքաշինական կադաստրի վարման և քաղաքաշինական գործունեության մոնիթորինգի անցկացման կարգը հաստատելու մասին» N 802 որոշմամբ սահմանված կարգի:

3. Հայաստանի Հանրապետության պետական կառավարման մարմինների ղեկավարներին` ճյուղային և համայնքային զարգացման ծրագրերում սահմանված կարգով ներառել գլխավոր հատակագծի իրականացման համապատասխան միջոցառումները` ըստ առաջնահերթության:

4. Առաջարկել Ճամբարակի քաղաքապետին Հայաստանի Հանրապետության Գեղարքունիքի մարզի Ճամբարակի քաղաքային համայնքի զարգացման ծրագրերում սահմանված կարգով ներառել գլխավոր հատակագծի իրականացման միջոցառումները` ըստ առաջնահերթության:

5. Սահմանել, որ գլխավոր հատակագծով նախատեսված հողամասերի նպատակային նշանակության փոփոխությունները կատարվում են Հայաստանի Հանրապետության հողային օրենսդրությամբ սահմանված կարգով` ըստ գլխավոր հատակագծով նախատեսված կառուցապատման հերթականության:

6. Սույն որոշումն ուժի մեջ է մտնում պաշտոնական հրապարակմանը հաջորդող օրվանից:

 

ՍՏՈՐԱԳՐՎԵԼ Է ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԱՐՉԱՊԵՏԻ ԿՈՂՄԻՑ

2008 ԹՎԱԿԱՆԻ ՀՈՒՆՎԱՐԻ 14-ԻՆ

 

Հավելված

ՀՀ կառավարության

2007 թվականի դեկտեմբերի 27-ի

N 1593-Ն որոշման

 

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԳԵՂԱՐՔՈՒՆԻՔԻ ՄԱՐԶԻ ՃԱՄԲԱՐԱԿԻ ՔԱՂԱՔԱՅԻՆ ՀԱՄԱՅՆՔԻ (ԲՆԱԿԱՎԱՅՐԻ) ԳԼԽԱՎՈՐ ՀԱՏԱԿԱԳԻԾԸ

 

ՆԱԽԱԳԾԻ ԿԱԶՄ ԳԵՂԱՐՔՈՒՆԻՔԻ ՄԱՐԶԻ ՃԱՄԲԱՐԱԿԻ ՔԱՂԱՔԱՅԻՆ ՀԱՄԱՅՆՔԻ (ԲՆԱԿԱՎԱՅՐԻ) ԳԼԽԱՎՈՐ ՀԱՏԱԿԱԳԾԻ

Տեքստային մաս. Բովանդակություն

 

Ն ա խ ա բ ա ն

ԳԼՈՒԽ 1 Ճամբարակի դիրքը Գեղարքունիքի մարզի տարաբնակեցման համակարգում
ԳԼՈՒԽ 2 Նախորդ գլխավոր հատակագծերի իրացման վերլուծություն
ԳԼՈՒԽ 3 Տարածքի համալիր վերլուծություն և գնահատում 3.1 Բնական պայմաններ 3.1.1 Կլիմայական բնութագիր 3.1.2 Կենսաբազմազանություն 3.1.3 Բուսական աշխարհ 3.1.4 Կենդանական աշխարհ 3.1.5 Օգտակար հանածոներ 3.1.6 Ինժեներա-երկրաբանական պայմաններ 3.1.6.1 Համառոտ բնութագիր 3.1.6.2 Շրջանի ֆիզիկա-աշխարհագրական պայմանները 3.1.6.3 Գեոմորֆոլոգիա 3.1.6.4 Երկրաբանալիթոլոգիական կառուցվածքը 3.1.6.5 Տարածքի հիդրոերկրաբանական պայմանները 3.1.6.6 Տարածքի ինժեներաերկրաբանական պայմանները 3.1.6.7 Ֆիզիկա-երկրաբանական պրոցեսները 3.1.6.8 Տարածքի ինժեներաերկրաբանական շրջանացումը 3.1.6.9 ՈՒսումնասիրված տարածքի սեյսմոտեկտոնական մոդելը

 

3.2 Հատակագծային կառուցվածք և տարածքների փաստացի օգտագործում

 

3.2.1 Բնակավայրի գործառական և ծավալատարածական կառուցվածքը

3.2.2 Բնակելի ֆոնդ և բնակչություն

3.2.3 Վարչական համակարգի, առևտրի և սպասարկման ոլորտի տեղաբաշխում

3.2.4 Առողջապահական, կրթական, մշակութային և մարզական համակարգեր

3.2.5 Արդյունաբերական, ընդերքօգտագործման և այլ արտադրական

նշանակության օբյեկտների հողեր

3.2.6 Էներգետիկայի, կապի, տրանսպորտի և կոմունալ ենթակառուցվածքի

հողեր

3.2.7 Գյուղատնտեսական նշանակության հողեր

3.2.8 Հատուկ նշանակության հողեր

3.2.9 Հատուկ պահպանվող տարածքների հողեր

3.2.10 Անտառային, ջրային, պահուստային հողեր

3.2.11 Հողօգտագործումն ըստ սեփականության ձևերի

3.2.12 Կանաչապատում

3.2.13Ա Տրանսպորտային կապերի վիճակը և զարգացման հեռանկարները

3.2.13Բ Ինժեներական ենթակառուցվածքների ներկա վիճակը

3.2.13.1 Ջրամատակարարում և ջրահեռացում

3.2.13.2 Էլեկտրամատակարարում

3.2.13.3 Գազամատակարարում

3.2.13.4 Ջերմամատակարարում

ԳԼՈՒԽ 4 Շրջակա միջավայրի համալիր վերլուծություն 4.1 Նպատակը և խնդիրները 4.2 Տարածքի ընդհանուր էկոլոգիական բնութագիրը 4.2.1 Ինժեներա-էկոլոգիական չափանիշներ 4.2.2 Ջրային պաշարներով ապահովումը 4.2.3 Ռեկրեացիոն պաշարներ 4.2.4 Ջրային հանգստի կազմակերպման ներուժը 4.2.5 Տարածքի վերարտադրողական ունակությունը 4.2.6 Ջրային պաշարների վերարտադրողականությունը 4.2.7 Բուսականության վերարտադրողականությունը 4.2.8 Դիմադրողականությունը ֆիզիկական բեռնվածությանը 4.2.9 Տարածքի տնտեսական ներկա իրավիճակի բնութագիրը 4.3 Մթնոլորտային օդի պահպանությունը 4.3.1 Մթնոլորտի ցրող հատկությունները 4.3.2 Մթնոլորտի աղտոտվածության ներկա վիճակը 4.3.3 Մթնոլորտի աղտոտման աղբյուրները 4.3.4 Տարածքի համալիր գնահատականը 4.4 Մակերևութային և ստորգետնյա ջրերի պահպանություն 4.4.1 Մեթոդակարգային հիմնավորում 4.4.2 Քաղաքի ջրամատակարարման և կոյուղու ներկա վիճակը 4.4.3 Ջրային միջավայրը աղտոտող ձեռնարկությունների բնութագիրը 4.4.4 Տարածքի բնութագիրը մակերևութային և ստորգետնյա ջրերի իրավիճակով 4.4.5 Քաղաքի ջրապահպան միջոցառումների հիգիենիկ արդյունավետության գնահատականը 4.4.6 Քաղաքի ջրամատակարարման, կոյուղու, մակերևութային և ստորգետնյա ջրերի ներկա իրավիճակի ամփոփ վերլուծությունը և խնդիրները 4.5 Թափոնների կառավարում 4.5.1 Աղբավայրեր 4.5.2 Արդյունաբերական թափոններ 4.6 Գերեզմանատներ 4.7 Հողերի պահպանություն 4.8 Աղմուկի մակարդակի գնահատում 4.9 Էլեկտրամագնիսական Ճառագայթում 4.10 Բնակչության կենսակերպի բժշկա-աշխարհագրական վերլուծությունը 4.11 Ճամբարակ քաղաքի պատմության և մշակութային ժառանգություն 4.12 Զբոսաշրջության կազմակերպման նախադրյալներ
ԳԼՈՒԽ 5 Գեղարքունիքի մարզի Ճամբարակի քաղաքային համայնքի (բնակավայրի) տարածքային զարգացման հիմնական դրույթներ 5.1 Համայնքի սոցիալ-տնտեսական զարգացման ռազմավարությունը և նպատակները 5.2 Համայնքի տարածքային զարգացման կազմակերպում 5.2.1 Հատակագծային կառուցվածքի զարգացում 5.2.2 Բնակելի ֆոնդի բարեփոխում և տեղաբաշխում 5.2.3 Ճամբարակի հասարակական կենտրոնի կազմակերպում 5.2.4 Բնակչության առաջնային անհրաժեշտության հասարակական սպասարկման համակարգի ձևավորում 5.2.5 Արտադրական և կոմունալ ենթակառուցվածքի զարգացում 5.2.6 Լանդշաֆտի կազմակերպում ու կանաչապատ տարածքների համակարգի ստեղծում 5.3 Ճանապարհատրանսպորտային ցանցի զարգացում և հետիոտն ուղիների ստեղծում 5.4 Ինժեներական ենթակառուցվածքներ 5.4.1 Ջրամատակարարում և ջրահեռացում /կոյուղի/ 5.4.1.1 Ջրամատակարարման նորմերը և հաշվարկային ժամանակաշրջանի ջրապահանջը 5.4.1.2 Ջրամատակարարման համակարգը և գոտիները 5.4.1.3 Ջրամատակարարման նախագծային առաջարկություններ 5.4.2 Էլեկտրամատակարարում 5.4.2.1 Էլեկտրական բեռնվածքների հաշվարկը 5.4.2.2 Էլեկտրամատակարարման նախագծային առաջարկություններ 5.4.3 Գազամատակարարում 5.4.3.1 Գազի ծախսը հաշվարկային ժամանակաշրջանի համար 5.4.3.2 Գազամատակարարման նախագծային առաջարկություններ 5.4.4 Ջերմամատակարարման նախագծային առաջարկություններ 5.5.5 Կապ
ԳԼՈՒԽ 6 Ճամբարակ քաղաքի շրջակա միջավայրի կանխատեսումային ցուցանիշներ և բարելավման համար նախատեսվող միջոցառումներ 6.1 Մթնոլորտային օդի պահպանություն 6.2 Մթնոլորտային օդի աղտոտվածության կանխատեսվող մակարդակները 6.3 Մթնոլորտի ցրման պայմանների հաշվառումը 6.4 Շրջակա միջավայրի պահպանությանն ուղղված միջոցառումներ 6.5 Տարածքի համալիր գնահատականը 6.6 Մակերևութային ջրերի պահպանություն 6.6.1 Գետիկ գետի աղտոտվածության կանխատեսելի մակարդակը Ճամբարակ քաղաքի տնտեսակենցաղային արտադրական կոյուղու արտահոսքից հետո 6.6.2 Անձրևաջրերի արտահոսքի հետևանքով գետի աղտոտվածության կանխատեսելի մակարդակը 6.6.3 Ջրային պաշարների պահպանական միջոցառումների վերաբերյալ հիմնական որոշումները 6.7 Թափոնների կառավարում 6.7.1 Կենցաղային թափոններ 6.7.2 Արդյունաբերական թափոններ 6.8 Հողերի պահպանություն 6.9 Աղմուկի մակարդակի գնահատում
ԳԼՈՒԽ 7 Արտակարգ իրավիճակների և քաղաքացիական պաշտպանության ինժեներատեխնիկական միջոցառումներ 7.1 Ներածություն 7.2 Ընդհանուր բնութագիրը 7.3 Տարերային վտանգավոր երևույթները 7.4 Տեխնածին վտանգավոր երևույթները 7.5 Նախագծի հիմնական դրույթները 7.6 Բնակչության պատսպարումը 7.7 Բնակչությանն ապաստարաններով ապահովման հաշվարկ 7.8 Ապաստարանների մակերեսների հաշվարկ ըստ խմբերի 7.9 Բնակչության իրազեկում և տեղեկացում 7.10 Բնակչության տարահանումը 7.11 Արտակարգ իրավիճակների դեպքում քաղաքի կառավարման կազմակերպումը 7.12 Բնակչության պաշտպանության միջոցառումները
ԳԼՈՒԽ 8 Գեղարքունիքի մարզի Ճամբարակի քաղաքային համայնքի Գլխավոր հատակագծի նախագծի հիմնական տեխնիկատնտեսական ցուցանիշներ
ԳԼՈՒԽ 9 Ճամբարակ քաղաքի տարածքի գոտիավորման նախագիծ. Տեքստային մաս 9.1 Գոտիավորման նախագծի նպատակները 9.2 Գոտիավորման նախագծի իրավազորության տարածումը 9.3 Նախագծի հիմնարար սկզբունքներ 9.4 Նախագծի կիրառման բնագավառը 9.5 Նախագծի կապը քաղաքի գլխավոր հատակագծի հետ 9.6 Նախագծի կազմը 9.7 Տարածքի բնութագիրը 9.8 Տարածքի հատակագծային կառուցվածքը 9.9 Ինժեներական ենթակառուցվածքը 9.9.1 Ջրամատակարարում և կոյուղի 9.9.2 Մակերևութային ջրերի հեռացում 9.9.3 Էլեկտրամատակարարում 9.9.4 Գազամատակարարում 9.10 Շրջակա միջավայրի պահպանություն 9.11 Տարածքի օգտագործման ձևեր և սահմանափակումների հիմնավորումներ 9.11.1 Բնակելի կառուցապատման ձևեր 9.11.2 Կրթական և նախադպրոցական հիմնարկություններ 9.11.3 Բուժական հիմնարկություններ 9.11.4 Վարչական, ֆինանսական կազմակերպությունների և ծառայությունների տեղաբաշխում 9.11.5 Կենցաղսպասարկման առաջնային ծառայություններ 9.11.6 Պաշտամունքային նշանակության կառույցների տեղաբաշխում 9.11.7 Մշակութային և մարզական կազմակերպություններ 9.11.8 Առևտրական հաստատություններ 9.11.9 Հասարակական սննդի օբյեկտներ 9.12 Արտադրական ձեռնարկությունների տեղաբաշխում, որոնց գործարկումը չի վատթարացնում բնակեցման պայմանները 9.13 Ավտոծառայություններ և տրանսպորտային կառույցներ 9.14 Գյուղատնտեսական արտադրության ձեռնարկություններ 9.15 Ոչ հիմնական շինություններ 9.16 Գոտիներում թույլատրելի օգտագործումների /կառուցապատումների/ սահմանափակումներ 9.17 Հիմնական գոտիներ 9.18 Հավելյալ գոտիներ /հավելագոտիներ/ 9.19 Տարածքի գոտիավորման նախագծային հաշվեկշիռ 9.20 Թույլատրված օգտագործման ձևեր 9.21 Կառուցապատման չափորոշիչներ 9.21.1 Բազմաբնակարան շենքերով կառուցապատում 9.21.2 Սակավահարկ մենատներ 9.21.3 Բնակելի միջավայրում տեղադրման համար թույլատրվող առևտրի և հասարակական սպասարկման շենքեր կամ շինություններ 9.22 Հավելյալ սահմանափակումներ 9.23 Կառուցապատման կանոններ 9.23.1 Կանոնների հիմնական սկզբունքներ 9.23.2 Շինարարական գործընթաց 9.23.3 Ստորգետնյա տարածքների օգտագործում 9.23.4 Շենքերի ճակատներին, շքամուտքերին, դրանց աստիճաններին և տանիքներին ներկայացվող պահանջներ 9.23.5 Գովազդամիջոցներին, ցուցանակներին, անվանատախտակներին և փողոցների լուսավորմանը ներկայացվող պահանջներ 9.23.6 Հասարակական տրանսպորտի կանգառներ 9.23.7 Բնակելի շենքերի, առանձնատների ու հասարակական սպասարկման կառույցների միջև հեռավորությունը 9.23.8 Աղմուկի թույլատրելի մակարդակը 9.23.9 Գոտիավորման նախագծին չհամապատասխանող շինությունների կարգավորում
ԳԼՈՒԽ 10 Օգտագործված ղեկավար փաստաթղթեր և գրականություն 10.1 Ճարտարապետահատակագծային և հողօգտագործման բաժիններ 10.2 Շրջակա միջավայրի պահպանության բաժիններ 10.3 Պատմության և մշակութային ժառանգություն բաժին 10.4 Քաղաքացիական պաշտպանության ինժեներատեխնիկական միջոցառումների բաժիններ

 

Հավելված Նամակագրություն

 

Գրաֆիկական մաս

 

Թերթ 1 Տարածքի փաստացի օգտագործման հատակագիծ (հենակետային հատակագիծ),

Մ 1:5000

Թերթ 2 Տարածքի համալիր գնահատման հատակագիծ, Մ 1:5000

Թերթ 3 Տրանսպորտի ուրվագիծ, Մ 1:10000

Թերթ 4 Ինժեներական ենթակառուցվածքների ուրվագիծ, Մ 1:10000

Թերթ 5 Լանդշաֆտի կազմակերպման ուրվագիծ, Մ 1:10000

Թերթ 6 Քաղաքի տարածքային զարգացման հատակագիծ (հիմնական գծագիր),

Մ 1:5000

Թերթ 7 Ճամբարակ քաղաքային համայնքի (բնակավայրի) դիրքը Գեղարքունիքի

մարզի տարաբնակեցման համակարգում, Մ1:50000

Թերթ 8 Ճամբարակ քաղաքի տարածքի գոտիավորման նախագիծ. Գոտիավորման

հատակագիծ Մ 1:2000

Թերթ 9 Հողերի նպատակային նշանակության փոփոխությունների ուրվագիծ,

Մ 1:10000

 

Ն ա խ ա բ ա ն

 

Գեղարքունիքի մարզի Ճամբարակի քաղաքային համայնքի (բնակավայրի) գլխավոր հատակագծի նախագիծը (այսուհետ` Գլխավոր հատակագիծ), տարածքի հատակագծային կազմակերպումից բխող հողօգտագործման հետ փոխշաղկապված, երկարաժամկետ զարգացման նպատակային հիմնական քաղաքաշինական ծրագրային փաստաթուղթ է:

Ճամբարակի Գլխավոր հատակագծի հիմնական նպատակներն են` քաղաքաշինական համալիր զարգացման ռազմավարական ուղղությունների ընտրությունը, համայնքի կայուն տարածքային զարգացման կազմակերպումը` բնակեցման համար անվտանգ, առողջ ու հարմարավետ կենսոլորտի ստեղծման պայմանով, բնության, պատմության և մշակութային ժառանգության պահպանման ապահովումը:

Ճամբարակի համայնքի հիմնական քաղաքաշինական ծրագրային փաստաթղթի, Ճամբարակի Գլխավոր հատակագծի դրույթները նպատակաուղղված են համայնքում հետևյալ հիմնախնդիրների լուծման համար քաղաքաշինական նախադրյալների ստեղծմանը`

- տեղական ներուժի ակտիվացում և ժամանակակից իրական արտաքին և ներքին հնարավորությունների ներգրավման միջոցով համայնքում տնտեսության առաջատար ճյուղերի ընտրություն և տարածքային տեղաբաշխում, ինչը կապահովի համայնքում աշխատատեղերի շուկայի ձևավորումը և կերաշխավորի բնակչության համար զբաղվածության տարատեսակների ընտրության հնարավորություն,

- համայնքի բնակչության ապրելակերպի բարելավմանն ուղղված միջոցառումների իրագործում, տարբեր սեռատարիքային խմբերի պահանջարկների բավարարում և սոցիալական շերտերի միջև համերաշխության ու համագործակցության մթնոլորտի որդեգրում,

- բնակելի պայմանների բարելավում, ազգաբնակչության սպասարկման որակյալ համակարգի զարգացում,

- համայնքային ինքնակառավարման մարմինների մասնագիտական աստիճանի կատարելագործում և տեխնիկա-տեխնոլոգիական հագեցվածության բարձրացման միջոցով քաղաքի սոցիալական ենթակառուցվածքի ու քաղաքային տնտեսության արդիականացում, առողջապահական, կրթական, մարզական և մշակութային, առևտրի և կենցաղային համակարգերի զարգացում, բնակելի ֆոնդի արդիականացում, կոմունալ ծառայությունների տեխնիկական ժամանակին համընթաց մակարդակի ապահովում,

- Գեղարքունիքի մարզային տնտեսական համակարգերում Ճամբարակի ուրույն նշանակության որոշում և ամրագրում, տեղական նշանակության տարաբնակեցման համակարգում Ճամբարակ քաղաքի գլխավորող դերի, որպես միջհամայնքային կենտրոնի, ամրագրում, քաղաքամերձ (միջհամայնքային համերաշխության) գոտիների և կանաչապատ տարածքների ստեղծում և պատշաճ խնամք,

- համայնքի տարածական ամբողջականությանն ուղղված տարբեր գործառական նշանակության տարածքների և հատակագծային կառուցվածքի բարեփոխում,

- համաքաղաքային, տեղական, ինչպես նաև արդյունաբերական նշանակության ճանապարհատրանսպորտային և ինժեներական ենթակառուցվածքների կատարելագործումը,

- քաղաքային միջավայրի սանիտարական, հիգիենիկ և հակահամաճարակային պաշտպանական միջոցների միջազգային ստանդարտների համապատասխանեցում,

- էկոլոգիական իրավիճակի բարելավում, շրջակա միջավայրի պաշտպանություն և պատմամշակութային ժառանգության ու բնական լանդշաֆտի պահպանում

- արտակարգ իրավիճակներում բնակչության պատսպառումն և տարհանումը, ինչպես նաև քաղաքային վարչական համակարգի ու քաղաքային տնտեսության գործունեությունը կայունացնող միջոցառումների կազմակերպում:

 

Ճամբարակի քաղաքային համայնքի երկարաժամկետ սոցիալ-տնտեսական զարգացման ընթացքում պետական կառավարման ու տեղական ինքնակառավարման մարմինների առջև ծագող հիմնախնդիրների երկարաժամկետ ժամանակամիջոցում հետևողական ու քայլ առ քայլ իրագործումը կնպաստի սույն Գլխավոր հատակագծի իրացմանը:

 

1 Ճամբարակի դիրքը Գեղարքունիքի մարզի տարաբնակեցման համակարգում

 

Ճամբարակ քաղաքը Գեղարքունիքի մարզի Ճամբարակի տարածաշրջանի վարչական կենտրոնն է, մարզկենտրոնը Գավառ քաղաքն է: Ճամբարակը գտնվում է ծովի մակարդակից 1865 մ բարձրության վրա, առկա բնակչության թիվը կազմում է 7.7 հազ. մարդ: Համայնքի վարչական տարածքը կազմում է 9326.8 հա: Քաղաքը գտնվում է Գետիկ գետի հովտում և զբաղեցնում է գետի ափամերձ լանջերը:

Ճամբարակ քաղաքը հանրապետական նշանակության ճանապարհներով կապված է մայրաքաղաքի, մարզկենտրոնի, մյուս մարզերի ու բնակավայրերի հետ: Տարածաշրջանի հարավային մասով, Սևանա լճի ափով, անցնում է Սոդք-Սևան երկաթուղին: Ճամբարակից դեպի արևելք գտնվում են Վահան և Արծվաշեն գյուղերը: Գետիկի հովտով իջնող ճանապարհով հաջորդաբար գտնվում են Թթուջուր, Գետիկ, Մարտունի, Այգուտ, Ձորավանք գյուղերը, Դրախտիկը, Շորժան ու Արտանիշը գտնվում են Սևանա լճի ջրհավաք ավազանում և կապված են Ճամբարակի հետ ճանապարհային ցանցով:

Գեղարքունիքի մարզի տարաբնակեցման համակարգի քաղաքների բնութագիրը բերված է 1-1 աղյուսակում:

 

աղյուսակ 1-1

 

.________________________.

|Քաղաքներ| Բնակչության   |

|        |թիվը հազ. մարդ |

|________|_______________|

|        |2004 թ.|ըստ ՀՀ |

|        |       | ՏԳՆ-ի,|

|        |       |2002 թ.|

|________|_______|_______|

|Գավառ   |  26.6 |   41.0|

|________|_______|_______|

|Ճամբարակ|   7.7 |   20.0|

|________|_______|_______|

|Մարտունի|  11.6 |   25.0|

|________|_______|_______|

|Սևան    |  22.9 |   40.0|

|________|_______|_______|

|Վարդենիս|  12.8 |   22.5|

.________________________.

 

Գեղարքունիքի մարզն ունի գյուղատնտեսական ուղղվածություն: Այդ պատճառով, մարզի քաղաքներում առկա են զգալի չափերի գյուղատնտեսական հողեր, որոնց մեծ մասը տրամադրված է քաղաքի բնակիչներին:

Մարզի քաղաքների բնակչության մոտ 55%-ը ունեն գյուղատնտեսական նշանակության հողեր, որի միջին մակերեսը մեկ տնտեսության հաշվով կազմում է 0.9 հա: Ըստ առանձին քաղաքների պատկերը տարբեր է. այն տատանվում է 0.1 հա-ից (Սևան քաղաքում) մինչև 6.4 հա (Ճամբարակ քաղաքում) սահմաններում:

Մարզի տնտեսության մնացած ոլորտներում զբաղվածների տեսակարար կշիռը կազմում է.

 

- արդյունաբերություն` 4.6%,

- շինարարությունում` 3%,

- ծառայություններում, այդ թվում առևտրում` 15%,

- այլ ոլորտներում`13.6%:

 

Մարզի քաղաքներից միայն երկուսում` Սևանում և Մարտունիում, գործում է հասարակական տրանսպորտ, որը կապում է այդ քաղաքները մարզկենտրոն Գավառի հետ: Մայրաքաղաքի հետ մարզի բոլոր հինգ քաղաքները կապվում են ամենօրյա տրանսպորտով:

Գեղարքունիքի մարզի Ճամբարակի ենթաշրջանը սահմանամերձ է: Տարածքը 69.7 քառ. կմ. է, բնակչությունը 80-ական թվականներին կազմում էր 28 հազ. մարդ, խտությունը` 40,6 մարդ քառ.կմ: Այդ ժամանակաշրջանում Կրասնոսելսկի շրջանի կենտրոնը /ներկայիս Ճամբարակի մաս/ քաղաքատիպ ավան էր, 11 գյուղական խորհուրդներով: Տարածաշրջանը գտնվում է Սևանա լճի հյուսիս-արևմտյան մասում, 1500-2800 մ բարձրության վրա` ընդգրկելով Միափորի, Արեգունյաց, մասամբ Սևանի լեռնաշղթաների արևմտյան լանջերն ու Գետիկի հովիտը: Մակերևույթը լեռնային է, կտրված Գետիկ գետով և նրա վտակներով: Առավելագույն բարձրությունը` Մուրղուզ լեռնագագաթը, 2993 մ ծովի մակարդակից: Տարածքում կան քրոմի, գրանիտի, բազալտի հրակայուն կավի հանքավայրեր: Լանդշաֆտը լեռնանտառային, լեռնատափաստանային և լեռնամարգագետնային է, կլիման` բարեխառն: Գետիկի հովտում կան բազմաթիվ հանքային ջրերի աղբյուրներ:

Գեղատեսիլ բնությունը, պատմական հուշարձանները խիստ նպաստավոր են տարածաշրջանում զբոսաշրջության զարգացման համար:

Տնտեսության հիմնական ճյուղերն են անասնաբուծությունը, անասնապահությունը, կարտոֆիլի, ծխախոտի, հացահատկի, կերային կուլտուրաների մշակումը, գյուղատնտեսական հումքը վերամշակող և թեթև արդյունաբերությունները: Արտադրանքի ծավալով ենթաշրջանում կարևորվում են Ճամբարակի գլխամասային պանրագործարանը, տեղական արդյունաբերական ձեռնարկությունները: Ներկայումս կրճատված չափերով պահպանվում են վերոհիշյալ արդյունաբերական ճյուղերը:

Ավտոճանապարհների երկարությունը` 165 կմ, երկաթուղին` 35 կմ: Զբոսաշրջությունը զարգացնելու համար խիստ անհրաժեշտ են բարեկարգ ավտոճանապարհներ, բոլոր այլ ենթակառուցվածքների զարգացում:

Ճամբարակը /Կրասնոսելսկ/ քաղաքային ավանի կարգավիճակ է ստացել 1972 թ.-ին:

1989 թ.-ից ի վեր բնակչության բացասական և դրական միգրացիայի արդյունքում ենթաշրջանը ունեցավ 1991 թ.-ին մոտ 26,5 հազ. մարդ, որը այժմ կազմում է մոտ 16,2 հազ. մարդ:

Ճամբարակ քաղաքը ապահովված է խմելու բարձրորակ ջրով, սակայն ջրմուղները հին են և վերանորոգման ենթակա:

Ճամբարակի «Կարմիր» թաղամասն ունի կենտրոնացված ջրամատակարարում` տարածքից հարավ, մոտավորապես 6 կմ հեռավորության վրա գտնվող աղբյուրներից /օրվա կարգավորիչ ջրամբարը գտնվում է 1915 մ նիշի վրա/:

Վերին և Ներքին Ճամբարակներ թաղամասերը ստանում են խմելու ջուր 8 կմ հեռավորության վրա գտնվող «Մեծ Սիրունաձոր» կոչվող աղբյուրներից, օրվա կարգավորիչ ջրամբարը գտնվում է 1900 մ նիշի վրա:

Ճամբարակ քաղաքը կոյուղացված է: Կենցաղային և արդյունաբերական կեղտաջրերը հավաքվում են գետի ձախ ափով կառուցված կոյուղատարի մեջ` հեռացվելով բնակավայրից և առանց մաքրվելու թափվում գետը` խախտելով բնապահպանական պահանջները:

Ճամբարակի էլեկտրամատակարարման սնման միակ աղբյուրն է 35/10 կվ լարման «Ճամբարակ» ենթակայանը 2+6,3 մվա. հզորությամբ: Վերը նշված ենթակայանի կապը էներգոհամակարգի հետ իրականացվում է 35 կվ լարման «Ճամբարակ - Շորժա», «Ճամբարակ - Սևան», «Ճամբարակ - Ծափաթաղ» օդային գծերով:

Ճամբարակը երիտասարդ բնակավայր է, այն առաջացել է Կրասնոսելսկ ավանի և նրան հարևան Վերին և Ներքին Ճամբարակ գյուղերի համաձուլման հետևանքով` տարածվելով Գետիկի միջին հոսանքներում նրա աջ և ձախ ափերին: Գետափի առանձին հատվածներ գարնան վարարումների ժամանակ ջրի բարձրացման հետևանքով պատվում են ճահիճներով: Դեռևս 1972թ. նախագծով նախատեսված էր կառուցել հենապատեր ջրերի սանձման համար, այդ աշխատանքները այդպես էլ չավարտվեցին: Առանձին տեղամասերում, որտեղ ափերը թեքությամբ իջնում են դեպի գետ, բնակիչները ափերի ամրացման խնդիրը լուծել են ավանդական եղանակով` գետի բերած մեծածավալ քարաբեկորների մեջ լցրել են տիղմ, ավազ, շրջակայքից տեղափոխել են հող: Այդ բնական դամբաները այժմ պատված են ուռենու ծառերով, որոնք բարեհաջող պահպանում են տեղացիների այգիներն ու բանջարանոցները տհաճ հեղեղումներից:

1986-87 թթ տարածաշրջանում կար 17 միջնակարգ, 5 ութնամյա, 1 երաժշտական, 1 մարզական, 1 գեղարվեստական դպրոց և 1 պրոֆտեխուսումնարան: 1987թ. կար 2 հիվանդանոց, 3 ամբուլատորյա, մշակույթի 24 տուն և ակումբ, 24 գրադարան: Ճամբարակում կար զբոսայգի, մշակույթի տուն, հուշաղբյուր, նվիրված Հայրենական պատերազմի զոհվածների հիշատակին /1950 թ./ և այլ հուշարձաններ:

 

2 Նախորդ գլխավոր հատակագծերի իրացման վերլուծություն

 

Ճամբարակ քաղաքային համայնքի /Կրասնոսելսկ քաղաքատիպ ավանի, Վերին և Ներքին Ճամբարակ գյուղերի/ գլխավոր հատակագծեր մշակվել են` 1972 և 1992 թթ.-ին «Հայպետնախագիծ» ինստիտուտի կողմից: Գլխավոր հատակագծերի մշակմանը հաջորդել են մանրամասն հատակագծման նախագծերի մշակումը:

Նախորդ գլխավոր հատակագծերի համաձայն, Ճամբարակում բնակելի սակավահարկ տների շինարարության համար իրացվել են հարակից լանջերի որոշ տարածքներ, ստեղծվել է հասարակական սպասարկման օբյեկտների ցանց, այն է` մանկապարտեզներ (5 մանկապարտեզ տարբեր մասերում), միջնակարգ դպրոցներ (ընդհանուր թվով 4), երաժշտական դպրոց, կապի բաժանմունք, հանրախանութներ, հիվանդանոց, հրշեջ կայան, վարչական շենք, բանկ և այլն:

Հատակագծորեն, Ճամբարակը, ինչպես և Հայաստանի լեռնային շրջանների մյուս բնակավայրերը, կազմավորվել է գետի երկայնքով, առափնյա լանջերին: Հասարակական սպասարկման օբյեկտների հիմնական մասը գտնվում են բնակելի տարածքների ընդհանուր կենտրոնում Գետիկի և վտակի միացման տեղում, իսկ դպրոցներն ու մանկապարտեզները առանձին բնակելի թաղամասերում:

Հասարակական կենտրոնի տարածքում կան նաև բազմաբնակարան շենքեր:

Ճամբարակում առկա են արտադրական տարածքներ` գյուղտեխնիկայի, ավտոտեխսպասարկման կայաններ, պանրի գործարան: Գոյություն ունեն նաև հատուկ պահպանվող, պատմա-մշակութային գոտի հանդիսացող տարածքներ:

Ճամբարակի բնակելի թաղամասերը տարիների ընթացքում և ամեն գլխավոր հատակագծի լուծումների արդյունքում ընդարձակվել են, գրավելով ոչ միայն Գետիկի հովտին հարող լանջերը, այլև ավելի բարձր նիշերում գտնվող տարածքները և այդ միտումը, բնականաբար, շարունակվելու է բնակչության աճին համընթաց:

Ճամբարակի առաջին գլխավոր հատակագծի նախագիծը կազմվել է 1972 թ.-ին: 1990 թ.-ին այդ նախագծի հաշվարկային ժամկետը արդեն ավարտվել էր, և այդ պատճառով 1992 թ.-ին «Հայպետնախագիծ» ինստիտուտին հանձնարարվեց կազմել նոր նախագիծ: Այդ տարիներին հանրապետության կյանքում արդեն տեղի էին ունեցել քաղաքական, սոցիալական, տնտեսական և ժողովրդական վիթխարի փոփոխություններ, որոնք էլ հանդիսացան օբյեկտիվ նախադրյալներ նոր նախագծի ստեղծման համար /նախագծի հեղինակներ-ճարտարապետներ` Ս.Ս. Միրիջանյան, Ռ.Ա. Բաղդասարյան, Վ. Փիրումյան/:

 

3 Տարածքի համալիր վերլուծություն և գնահատում

 

3.1 Բնական պայմաններ

 

Քաղաքաշինական նախագծման համար տարածքի բնական պայմանների հաշվառումը կարևոր նշանակություն ունի բնակավայրերի տարածքային զարգացման լուծումների կայացման համար: Բնական պայմաններից տարածքային զարգացման վրա առանձնահատուկ ազդեցություն են ներգործում կլիման, լանդշաֆտը, բուսականությունն ու կենդանական աշխարհը, երկրակեղևի հատկությունները, երկրաբանական պայմանները, օգտակար հանածոների առկայությունը և այլն:

 

3.1.1 Կլիմայական բնութագիր

 

Հիդրոմետեորոլոգիական ծառայությունների երկարամյա ուսումնասիրությունների տեղեկագրերի համաձայն շրջանի կլիման բնութագրվում է որպես մեղմ, տևական տաք ամառով և ցուրտ ձմեռով` նրա համեմատաբար ցածրադիր մասերում (Գետիկի հովիտն ու առափնյա գոտին), և կարճատև ամառով ու ցուրտ ձմեռով` լեռնային մասերում:

Օդի միջին ջերմաստիճանը տատանվում է ըստ ամիսների (օC-ով).

 

       1     2     3    4    5     6     7    8     9    10   11   12  տարի

_______________________________________________________________________

- 5.3 - 4.6 - 1.4  3.7  8.9  11.6  14.4  14.2  10.9  6.8  1.3  3.1  4.8

 

Բացարձակ նվազագույն ջերմաստիճանը` -34օC է, բացարձակ առավելագույնը` +31 օC:

Ձմեռը ցուրտ է, տևական կայուն ձյունածածկույթով: Միջին տվյալներով ձմեռը սկսվում է հոկտեմբերի վերջին և նոյեմբերի սկզբին, ավարտվում է մայիսի երկրորդ տասնօրյակում: Հունվարի միջին ջերմաստիճանը` -4 օC-ից մինչև -10 օC, տեղումները` 450-650 մմ, վեգետացիայի շրջանը`100-130 օր:

Գարունը երկարատև է և ցուրտ, հաճախ սառնամանիքներով, որոնք ըստ միջին տվյալների, ավարտվում են մայիսի կեսին:

Ամառը խոնավ է, փոփոխական եղանակով: Հուլիսի միջին ջերմաստիճանը` 11-17 օC է կազմում:

Աշունը սառն է, փոփոխական եղանակի գերակշռությամբ: Վաղ աշնանային ցրտահարությունները սկսվում են սովորաբար սեպտեմբերի վերջին կամ հոկտեմբերի սկզբին: Օդային հոսանքները շրջանի տարածք են ներթափանցում նրան երիզող լեռնաշղթաների ցածրադիր մասերով հյուսիսից, հյուսիս-արևելքից և հարավ-արևելքից:

Շրջանը մտնում է չափավոր խոնավ գոտու մեջ: Միջին տարեկան տեղումների քանակը կազմում է 660 մմ, ձյունածածկ օրերի թիվը` 102 օր:

Օդի միջին հարաբերական խոնավությունը ըստ ամիսների (%-ով).

 

1  2  3  4  5  6  7  8  9 10 11 12 տարի

____________________________________________________

70  70  73  71  74  78  79  78  79  72  74  70  74

 

Ամենացուրտ ամսվա միջին հարաբերական խոնավությունը ժամը 13-ին կազմում է 61.0%, ամենաշոգին` 67%:

Քամու գերակշռող ուղղությունը համապատասխանում է լեռնաշղթաների ուղղությանը: Գերիշխող ուղղություններն են հարավ-արևմտյանը, հարավ-արևելյանը և արևմտյանը:

Քամիների ուղղությունների հաճախականությունը, %.

 

Հս ՀսԱր Ար  ՀրԱր Հր ՀրԱմ Ամ ՀսԱմ քանակը

_________________________________________________

7.33  19  13.8  2.23  6.7  25  17.1  8.8  100

 

Քամիների միջին արագությունը ըստ ամիսների, մ/վրկ.

 

     1    2    3    4    5    6    7    8    9   10   11   12  տարի

________________________________________________________________

4.2  4.4  4.0  2.8  2.3  1.8  1.6  1.6  1.8  2.0  2.7  4.2  2.8

 

Քամու միջին արագությունը ցուրտ ամիսներին` 4.3 մ/վրկ, շոգին` 1.7 մ/վրկ:

 

3.1.2 Կենսաբազմազանություն

 

3.1.2.1 Բուսական աշխարհ

 

Բուսական աշխարհը ներկայացված է Սևանի ֆլորիստական շրջանի, լեռնային սևահողերի վրա զարգացած մարգագետնա - տափաստանային լանդշաֆտային զոնային բնորոշ բուսականության տեսակներով:

Թփերից մեծ տարածում ունեն` ասպիրակ աղեղնաեզը (SPIRAEA GRENATA)` ասպիրակ արևքուրիկատերև (SPERAEA HYPERICIFOLIA), ասպիրակ Վանհուտտի (SPIRAEA YANHOUTTEI), արմավաթուփ (մուրտ) մոմաբեր (MYRICARIA OLOPECUROIDES.), արմավաշուշան թելատու (JUCCA FILAMENTOSA), Արոսի Կուզնեցովի (SORBUS KUZNETZOWII), բշտիկապտուղ բռնչիատերև (PHISOCARPUS OPULIFOLIA), գազ ասեղնակերպ (ASTRAGALUS PYCNOPHYLLUS), գազ ոսկեզօծ (ASTRAGALUS AUREUS), գերիմաստի (VIBURNUM LANTANA), գիհի ցածրաաճ (JUNIPERUS DEPRESSA), դազիֆորա (կուրիլյան թեյ) (DASIPHORA FRUTICOSA), դափնյակ (տերեվատ) անդրկովկասյան (DAPHNE TRANSCAUCASICA), դափնյակ լերկատերև (DAPHNE GLOMERATA), դափնյակ սովորական կամ մահացու (DAPHNE MEZEREUM), դժնիկ մանրապտուղ (RHAMNUS MICROCARPA), դժնիկ Պալասի (RHAMNUS PALLASSII, էֆեդրա (սարի չամիչ) բարձր (EPHEDRA PROCERA), ծորենի արևելյան (BERBERIS ORIENTALIS), ծորենի (կծոխուր) սովորական (BERBERIS VILGARIS), կոկռոշենի սովորական (GROSSULARIA RECLINATA), կորնգան եղջյուրավոր (ONOBRYCHIS CORNUTA), հաղարջենի ալպիական (RIBES ALPINUM), հաղարջենի բիբերշտեյնի (RIBES BIEBERSTEINII), հապալասի կապույտ (VACCINIUM ULIGINOSUM), մասրենի առատափուշ (ROZA SPINOSIS SIMA), մասրենի սովորական (ROZA CANINA), մոշենի սովորական (RUBUS CAESIUS), մոռենի սովորական (RUBUS IDEAUS), չմենի սևապտուղ (COTONEASTER MELANOCARPA), ցախակեռաս կովկասյան (LONICERA CAUCASICA), ցախակեռաս վրացական, (LONICERA IBERICA), փշամանդիկ կովկասյան (ATRAPHAXIS CAUCASICA):

Մարդու գործունեության զարգացմանը զուգընթաց (հողերի գյուղատնտեսական օգտագործում, անասունների արածացում, անտառահատում, ոռոգում և այլն), որպես կանոն, կրճատվում է լանդշաֆտային զոնայի տեսակների ինչպես կազմը, այդպես էլ քանակը, ընդհուպ մինչև որոշ տեսակների իսպառ վերացումը: Մասնագետների կարծիքով այսօր պահպանության կարիք ունի ֆլորայի տեսակների կեսը:

Ստորև, աղյուսակում ամփոփված են նկարագրվող տարածքում պահպանության կարիք ունեցող տեսակները: Հարկ է նշել, որ աղյուսակը կազմված է Հայաստանի ԽՍՀ բուսականության Կարմիր Գրքի հիման վրա, որում գրանցված են պահպանության կարիք ունեցող ֆլորայի 387 տեսակ (ինչը տեսակների ընդհանուր քանակի` 3500-ի նկատմամբ կազմում է 11 տոկոսը): Աղյուսակում բերված է նաև յուրաքանչյուր տեսակի պահպանության կարգավիճակը ըստ Կարմիր Գրքում կատարված դասակարգման (1 - անհետացման վտանգի տակ գտնվող, 2 - հազվագյուտ, 3 - կրճատվող):

 

Պահպանության կարիք ունեցող ֆլորայի տեսակները

 

._________________________________________.

|Հ/հ|Բուսատեսակների անվանումը   |Պահպանութ|

|   |___________________________|յան կարգա|

|   |Լատիներեն    | Հայերեն     |վիճակ    |

|___|_____________|_____________|_________|

|  1|JUNIPERUS    |Գիհի         |    3    |

|   |EXCELSA      |բազմապտուղ   |         |

|   |POLIKARPOS   |             |         |

|___|_____________|_____________|_________|

|  2|JUNIPERUS    |Գիհի         |    1    |

|   |SABINA L.    |կազակական    |         |

|___|_____________|_____________|_________|

|  3|BURLEURUM    |Եզնակոխ      |    2    |

|   |SOSNOWSKYI   |Սոսնովսկու   |         |

|___|_____________|_____________|_________|

|  4|PRANGOS      |Գելի բոխի    |    1    |

|   |ARCIS ROMANAE|             |         |

|___|_____________|_____________|_________|

|  5|ALYSSUM      |Վառվռուկ     |    2    |

|   |HAJASTANUM   |Հայաստանի    |         |

|___|_____________|_____________|_________|

|  6|ISATIS       |Լրջուն Սևանի |    2    |

|   |SEVANGENSIS  |             |         |

|___|_____________|_____________|_________|

|  7|RIBES        |Հաղարջնի     |    2    |

|   |ACHURJANI    |Ախուրյանի    |         |

|___|_____________|_____________|_________|

|  8|NEPETA       |Կատվադաղձ խոտ|    2    |

|   |LAMIIFOLIA   |եղնջատերև    |         |

|___|_____________|_____________|_________|

|  9|CEPHALANTERA |Եղբորոսին    |    2    |

|   |RUBRA        |կարմիր       |         |

|___|_____________|_____________|_________|

| 10|DACTYLORHIZA |Դակտիլորիզ   |    2    |

|   |EUXINA       |էվքսինյան    |         |

|___|_____________|_____________|_________|

| 11|SORBUS       |Արոսենի      |    2    |

|   |LURISTANICA  |լուրիստանյան |         |

._________________________________________.

 

3.1.2.2 Կենդանական աշխարհ

 

Ճամբարակ քաղաքի և դրա շրջակայքի համար դիտարկվում են միայն ողնաշարավոր կենդանիները, քանի որ Գլխավոր հատակագծով նախատեսված աշխատանքները էական ոչ մի ազդեցություն չեն ունենա անողնաշարավոր կենդանիների վրա:

Նկարագրվող տարածքում տարածված են միջին բարձրության (1750 մ-ից մինչև 2022 մ ծովի մակերևույթից բարձր) մարգագետնա - տափաստաններին և տափաստանների վերածված մարգագետիներին բնորոշ կենդանական աշխարհի ներկայացուցիչներ: Սակայն այստեղ հանդիպում են նաև արտազոնալ բնակավայրերին (կմախքային սարեր, քարաթափեր, ցանքեր, այգիներ, բնակավայրեր) բնորոշ տեսակներ: Կաթնասունները առավել կերպով ներկայացված են կրծողներով, որոնց մի մասը վարում է ստորգետնյա կենսակերպ: Թռչունները ներկայացված են բաց տարածքներին բնորոշ տեսակներով: Սողունները և երկկենցաղները փոքրաքանակ են:

 

Տվյալ տարածքի դոմինանտ և բնորոշ տեսակներից կարելի է նշել Հայաստանում ամենուրեք տարածված LUSCINIA SVECICA (կապտափող սոխակ), LISCINIOLA MELANOPOGON (նրբակտուց եղեգնաթռչնակ), ACROCEPHALUS SCIRPACEUS (եղեգնուտի եղեգնաբնակ), SYLVIA COMMUNIS. (մոխրագույն շահրիկ), ACANTHIS FLAVIROSTIRIS (լեռնային վշասարեկ), FRINGILLA MONTIFERINGILLA (սերինոս), GORVUS FRIGILEGUS (սերմնաքաղ) և այլն:

Կենդանիներից լայն տարածում ունեն լուսանը, աքիսը, այծյամը, փորսուղը, անտառային կատուն, գայլը, աղվեսը, նապաստակը:

 

Մարդու գործունեության հետ կապված բազմաթիվ պատճառներով (բուսականության վերացում, ոռոգում, ավտոճանապարհների և այլ գծային կառուցվածքների կառուցում, օգտակար հանածոների արդյունահանում և վերամշակում, որսագողություն և այլն) կենդանիների թիվը կրճատվել է և շարունակում է կրճատվել: Կենդանական աշխարհի պահպանության նպատակով դրանց զգալի մասը վերցված է հատուկ պահպանության տակ և գրանցված Հայաստանի Հանրապետության, նախկին ԽՍՀՄ և Բնության Պահպանության Միջազգային Միության (ԲՊՄՄ) Կարմիր Գրքերում: Ստորև, աղյուսակում բերված են Կարմիր Գրքերում գրանցված կենդանիների տեսակները ըստ պահպանության կարգավիճակի (1 - անհետացման վտանգի տակ գտնվող, հազվագյուտ, 2 - անհետացող, կրճատվող):

 

Պահպանության կարիք ունեցող ֆաունայի տեսակները

.______________________________________________________.

|Հ/հ|   Կենդանիների անվանումը          |Գրանցման Կարմիր|

|   |                                  | գրքի անվանում |

|   |__________________________________|_______________|

|   | Լատիներեն        |Հայերեն        | ՀՀ|ԽՍՀՄ|ԲՊՄՄ  |

|___|__________________|_______________|___|____|______|

|  1|Larus argentatus  |Հայկական       |  2|   -|     -|

|   |armenicus Buturlin|արծաթափայլ որոր|   |    |      |

|___|__________________|_______________|___|____|______|

|  2|Falco cherrug     |Սովորական      |  1|   1|     -|

|   |cherrug Grey      |բալոբան        |   |    |      |

|___|__________________|_______________|___|____|______|

|  3|Felis silvestris  |Կովկասյան      |  2|   -|     -|

|   |caucasica         |անտառակատու    |   |    |      |

|___|__________________|_______________|___|____|______|

|  4|Carpa aegagrus    |Բեզոարյան այծ  |  2|   2|     -|

|   |aegagrus erxleben |               |   |    |      |

|___|__________________|_______________|___|____|______|

|  5|Aquila htlica     |Հարավ եվրոպական|  1|   1|     -|

|   |helica Savigny    |բերկուտ        |   |    |      |

|___|__________________|_______________|___|____|______|

|  6|Silvia nisiora    |Եվրոպական      |  1|   1|     -|

|   |nisiora Bechtein  |ճուռականման    |   |    |      |

|   |                  |շահրիկ         |   |    |      |

|___|__________________|_______________|___|____|______|

|  7|Pandion haliaetus |Սովորական      |  1|   1|     -|

|   |haliaetus Linnaeus|ջրարծիվ        |   |    |      |

.______________________________________________________.

 

3.1.5 Օգտակար հանածոներ

Համաձայն Հայաստանի Հանրապետության Բնապահպանության նախարարությունից ստացված No. 4-35/43 (27.06.07 թ.) նամակի, Ճամբարակին հարող տարածքներում հայտնաբերված են կավերի, բազալտների և տուֆերի երևակումներ, որոնց արդյունաբերական օգտագործումը արդյունավետ չէ տրանսպորտային ենթակառուցվածքի ոչ հարմար և խոշոր արդյունաբերական կենտրոններից հեռացած լինելու պատճառով:

 

3.1.6 Ինժեներա-երկրաբանական պայմաններ

3.1.6.1 Համառոտ բնութագիր

 

Ճամբարակ քաղաքի տարածքի սեյսմիկ միկրոշրջանացման քարտեզի կազմման համար, համաձայն տեխնիկական առաջադրանքի, կատարվել են դաշտային երկրաֆիզիկական հետազոտություններ: Դաշտային աշխատանքներում ընդգրկվել են երկրաֆիզիկական հետազոտությունների համալիր` սեյսմիկ զոնդավորման եղանակով գործիքային գրանցումներ, բարձր հաճախականության միկրոսեյսմերի գրանցումներ: Գրանցված կետերի տեղադիրքը ներկայացված է գրաֆիկական հավելված 1-ում:

 

Ճամբարակ քաղաքի տարածքի ինժեներա-երկրաբանական պայմանները` համաձայն տեխնիկական առաջադրանքի, ներկայացված են պատվիրատուի կողմից տրամադրված արխիվային նյութերի հիման վրա:

 

3.1.6.2 Շրջանի ֆիզիկա-աշխարհագրական պայմանները

 

Հետազոտվող տարածքը գտնվում է Հայաստանի հյուսիս-արևելյան մասում, Գեղարքունիքի ֆիզիկա-աշխարհագրական շրջանում:

ՈՒսումնասիրվող շրջանի տարածքը գրավում է Գետիկ գետի վերին հոսանքի շրջակայքը:

Մակերեսի բացարձակ նիշերը տատանվում են 1750 - 2022 մետրի սահմաններում: Լանջերի միջին թեքության անկյունը կազմում է 15-20oC: Շրջանը օրոգրաֆիայի տեսակետից նկարագրվում է որպես լեռնային շրջան, իրեն բնորոշ մասնատված ռելիեֆով (խիստ քայքայված U-անման ձորակներ, փոքր հովիտներ, աստիճանաձև լեռնային ռելիեֆ):

Շրջանի հիմնական ջրային ռեսուրսն է Գետիկ գետը, որը հանդիսանում է Աղստև գետի հիմնական մեծ վտակներից մեկը: Գետիկ գետը ձնհալի և հորդառատ անձրևների ժամանակ դուրս է գալիս ափերից և լուրջ վտանգ ներկայացնում ջրհեղեղների և համատարած լվացման տեսակետից:

ՈՒսումնասիրվող շրջանի կլիման չափավոր է, տաք տևական ամառով և ցուրտ ձմեռով: Հիմնահողի սառեցման առավելագույն խորությունը 88 սմ:

 

3.1.6.3 Գեոմորֆոլոգիա

 

ՈՒսումնասիրվող տարածքը առանձնանում է ռելիեֆի բազմազանությամբ և մասնատվածությամբ: Ռելիեֆի ձևերից առանձնանում է հիմնականում կառուցվածքա-դենուդացիոն տիպերը, որոնք ավելի վառ արտահայտվում են Գետիկի աջ ափին: Ռելիեֆի ակումուլյատիվ տիպը նկատվում է միայն Գետիկի վերողողահունային տերասսաներում և հովիտներում: Ակումուլյատիվ ռելիեֆը ներկայացված է լճա-ալյուվիալ, ալյուվիալ-պրոլյուվիալ, էլյուվիալ-դելյուվիալ նստվածքներով, որոնք ձևավորվել են վերին պլիոցենից մինչև մեր օրերը:

Տարածքի կառուցվածքա-դենուդացիոն ռելիեֆը ստեղծվել է ծալքավոր հիմքի վրա, տեղ-տեղ բարդացված տեկտոնական խախտումներով:

Տարածքի կառուցվածքում հիմնականում մասնակցում են նստվածքային և հրաբխանստվածքային ապարները: Նստվածքային ապարները ներկայացված են ռելիեֆի զրահապատված ձևերում, իսկ ռելիեֆի հարթեցված ձևերը պայմանավորված են հրաբխանստվածքային ապարներով:

 

3.1.6.4 Երկրաբանա-լիթոլոգիական կառուցվածքը

 

Շրջանի երկրաբանական կառուցվածքում մասնակցում են տարատեսակ հրաբխանստվածքային, հրաբխային և նստվածքային ապարներ, որոնք հաճախ ծածկվում են ծածկոցի տեսքով չորրորդականի ջրաբերներով և փխրունաբեկորային առաջացումներով: Շրջանի ամենահին ապարները տարածվում են Գետիկի հովտի երկայնքով, իսկ շրջանի նստվածքների կտրվածքը ներքևից վերև ներկայացված է հետևյալ դասակարգմամբ.

1. Ստորին յուրա (I1)

2. Միջին յուրա (I2): Վերին աալեն - միջին բայոս

3. Վերին յուրա (I3): Օքսֆորդ-կիմերիջ

4. Վերին կավիճ (K2) - Սանտոն կամպան մաստրիխտ

5. Պալեոգեն(P): Էոցեն (P2)

6. Օլիգոցեն (P3)

7. Չորրորդականի նստվածքներ (Q1-Q4)

Ամենաերիտասարդ չորրորդական նստվածքները և փխրաբեկորները տարածքում համատարած են: Նրանք հիմնականում ներկայացված են ալյուվիալ-պրոլյուվիալ, դելյուվիալ-պրոլյուվիալ և էլյուվիալ- դելյուվիալ առաջացումներով: Ստորև ըստ առանձին լիթոլոգիական միավորների ներկայացված է տարածքի երկրաբանա-լիթոլոգիական կտրվածքը.

1. Ժամանակակից առաջացումներ:

Շերտ 1- Հողաբուսական շերտ, 0.2-0.3 մ մինչև 1.5 մ հզորությամբ: Շերտը չի նկարագրվում փոքր հզորության և ինժեներաերկրաբանական տեսակետից հետաքրքրություն չներկայացնելու պատճառով:

2. Չորրորդականի դելյուվիալ-պրոլյուվիալ նստվածքներ:

Շերտ 2 - Կավ դեղնագորշավուն, ձիգ պլաստիկից մինչև պինդ կազմության, ավազակավերի ենթաշերտերով, կոպիճով և մանրախճով, թույլ կարբոնատացված, հզորությունը 10 մ, տարածված է դելյուվիալ լանջերին բացի տարածքի հյուսիս-արևելյան մասից:

3. Չորրորդականի ալյուվիալ-պրոլյուվիալ նստվածքներ:

Շերտ 3 - Մագմատիկ և նստվածքային ապարների կոպիճային գրունտ, ավազաքարային, տեղ-տեղ կավավազային մոխրագորշավուն լցանյութով (15-20%), մանրախճային և ավազաքարային գրունտների թույլ հզոր ենթաշերտերով, միջին խտության կազմվածքի, սակավախոնավից մինչև ջրհագեցած, հզորությունը 10 մ և ավելի, տարածված է Գետիկի և նրա վտակների հունային մասերում, ինչպես նաև վերողողահունային դարավանդներում:

4. Չորրորդականի էլյուվիալ-դելյուվիալ նստվածքներ:

Շերտ 4 - Մագմատիկ և նստվածքային ապարների խճային գրունտ, (մինչև 20 % խճավազով) կավազա-ավազակավային գորշ լցանյութով (10-15%): Գրունտը սակավախոնավ է, միջին խտության, հզորությունը 2-3 մ և ավելի, տարածված է տարածքի արևելյան մասերում:

Շերտ 5 - Մագմատիկ և նստվածքային ապարների մեծաբեկորային գրունտ խճի պարունակությամբ (մինչև 20%), կավային լցանյութով (մինչև 10%), միջին խտության կազմվածքի, սակավախոնավ, հզորությունը 120 մ, տարածված է տարածքի հյուսիս-արևմտյան և հարավ-արևմտյան մասերում:

5. Վերին յուրայի և ստորին-միջին-փոքր հասակի Արմատական, ժայռային նստվածքներ:

 

Նստվածքային ապարներ:

Շերտ 6 - Կրաքարեր մոխրագույն մարմարացած, թույլ հողնահարված, ճեղքավորված, միջին ամրությունից մինչև ամուր, արմատական տեղադրմամբ: Շերտի բացված հզորությունը 20 մ է: Տարածված է տարածքի հյուսիսային և հյուսիս - արևելյան մասերում: Հնագույն մակերևույթի վրա մերկանում է ինչպես սալիկաձև առանձնացումների այնպես էլ մեծաբեկորների տեսքով:

 

Հրաբխանստվածքային ապարներ:

Շերտ 7 - Պորֆիրիտներ մոխրագորշ, թույլ հողմնահարված, ճեղքավորված, միջին ամուրից մինչև ամուր, արմատական տեղադրմամբ: Շերտի բացված հզորությունը 20 մ է: Տարածված է տարածքի հյուսիս - արևելյան, արևելյան, արևմտյան և հարավային մասերում: Հնագույն մակերևույթի վրա մերկանում է մեծաբեկորների տեսքով:

 

3.1.6.5 Տարածքի հիդրոերկրաբանական պայմանները

 

ՈՒսումնասիրվող տարածքի ինժեներա-երկրաբանական պայմանների, մասամբ լանջային-գրավիտացիոն պրոցեսների զարգացման վրա ազդող կարևոր գործոններից են հանդիսանում ստորգետնյա ջրերը, որոնց ձևավավորումն ու բնույթը, իրենց հերթին ուղղակիորեն կախված է տարածքի ֆիզիկա-աշխարհագրական պայմաններից և երկրաբանա-լիթոլոգիական առանձնահատկություններից: Ելնելով դրանից, հետազոտվող տարածքը կարելի է գնահատել, որպես գրունտային ջրերի սնման, կուտակման և բեռնաթափման շրջան: Կախված գրունտների լիթոլոգիա-պետրոգրաֆիական կազմից, ինչպես նաև ջրաբերության և թափանցելիության բնույթից, տարածքի բոլոր ապարները բաժանվում են 3 խմբի.

1. Ջրաթափանց և ջրհագեցած (ֆիլտրացիայի գործակիցը` ավելի քան 1 մ/օր)

2. Թույլ ջրաթափանց և թույլ ջրհագեցած (ֆիլտրացիայի գործակիցը` 1-0.29 մ/օր)

3. Շատ թույլ ջրաթափանց և շատ թույլ ջրհագեցած (ֆիլտրացիայի գործակիցը` 0.007 մ/օր պակաս):

Ջրաթափանց ապարներին են պատկանում բոլոր խոշորաբեկորային առաջացումները, ինչպես նաև խիստ հողմնահարված, ճեղքավորված արմատական կամ ժայռային ապարները` կրաքարերը և պորֆիրիտները:

Թույլ ջրաթափանց ապարները ներկայացված են ավազակավերով, փոշիացած ավազներով և, որոշ դեպքերում, կավային լցանյութով խոշորաբեկորային գրունտների տարատեսակներով:

Շատ թույլ ջրաթափանց ապարների շարքին են դասվում բոլոր խիտ և ոչ ճաքճքված ապարները` պորֆիրիտները, կրաքարերը, չորրորդականի կավերը:

Ստորերկրյա ջրերը, ըստ տեղադրման, բեռնաթափման և դինամիկ զարգացման, դասակարգվում են հետևյալ տիպերի.

1. Լեռնային շրջանների գետահովիտների գրունտային ջրեր - պատկանում են գետահուներին և դարավանդներին, հիմնականում կապված են փխրուն մեծաբեկորների և ալյուվիալ-պրոլյուվիալ առաջացումների հետ:

2. Լեռնային շրջանների գրունտային ջրեր - տարածված են լանջերին և վերին յուրայի ու ստորին նախակավճի հասակի հողմնահարված ապարներում, տարածքում ներկայացված են կրաքարերով և պորֆիրիտներով: Կախված տակդիր ապարների ձևավորման պայմաններից, տեղադրումից և բնույթից, ալյուվիալ փխրունաբեկորային առաջացումների գրունտային ջրերը ունեն տարբեր դրսևորումներ: Այդ ջրերի սնուցումը կատարվում է ենթահունային ջրերի, մթնոլորտային տեղումների ինֆիլտրացիայի, ինչպես նաև ճեղքային ջրերի հաշվին: Գրունտային ջրերի հայելու մակարդակը տատանվում է 0.8-3.5 մ սահմաններում: Լանջերին տարածվող գրունտային ջրերի հայելու մակարդակը տատանվում է 1.0-6.3 մ և ավելի սահմաններում: ՈՒսումնասիրվող տարածքի գրունտային ջրերի տեղադրման խորությունները տատանվում են 0.0-2.0 մ, 2.0-5.0 մ և ավելի քան 5 մ սահմաններում:

Ըստ նախկինում կատարված ինժեներա-երկրաբանական հետազոտությունների արդյունքների, ուսումնասիրվող տարածքում առանձնացվում են գրունտների հետևյալ լիթո-ծագումնաբանական տիպերը.

1. Տեխնածին առաջացումներ (շերտ թ. 1- հողա-լիցքային գրունտներ):

2. Կավային առաջացումներ (շերտ թ. 2- կավային գրունտներ, ավազակավային ենթաշերտերով):

3. Խոշորաբեկորային առաջացումներ (շերտեր թ. 3, 4, 5 - համապատասխանաբար կոպճային, խճային և մեծաբեկորային գրունտներ):

4. Արմատական հիմքի համալիր, ժայռային գրունտներ (շերտեր թ. 6, 7 - համապատասխանաբար կրաքարեր և պորֆիրիտներ):

Ստորև ներկայացվում են նրանց ֆիզիկա-մեխանիկական ցուցանիշները

1/ Տեխնածին առաջացումներ- Շերտը չի նկարագրվում փոքր հզորության և ինժեներաերկրաբանական տեսակետից հետաքրքրություն չներկայացնելու պատճառով:

2/ Կավային գրունտներ: Կավ (շերտ թ. 2)

Գրունտի խտությունը - p=1.76-2.06 գ/սմ3

Ծակոտկենության գործակիցը - 0.604-1.165

Կոնսիստենցիայի ցուցանիշը 0-0.34

Ներքին շփման անկյունը - 15-18օ

Տեսակարար շղթայակցումը - 43-50 ԿՊա

Ձևախախտման մոդուլը - 12-18 ՄՊա

Հաշվարկային դիմադրությունը - Ro=250 ԿՊա (համապատասխան աղյուսակ թ.3, հավելված 3, ՍՆիՊ 2.02.01-82):

Կավը համարվում է ուռչող, թույլից շատ ուռչող:

Համեմատական ուռչելիությունը 0.044-0.137:

ՈՒռչելիության ճնշումը 1.0-2.6 կգս/սմ2: Նստեցումը - 0.032-0.124:

3/ Խոշորաբեկորային գրունտներ

ա. Շերտ թ. 3 - Ներկայացված է կոպճային գրունտներով:

Գրունտի խտությունը - p=2.0 գ/սմ3

Ձևախախտման մոդուլը - 35 ՄՊա (ՍՆիՊ 2.02.01-83):

Հաշվարկային դիմադրությունը - Ro=400 Կ Պա (ՍՆիՊ 2.02.01-83):

բ. Շերտ թ. 4 - Ներկայացված է խճային գրունտներով

Գրունտի խտությունը - p=1.95 գ/սմ3

Հաշվարկային դիմադրությունը - Ro=350 ԿՊա (ՍՆիՊ 2.02.01-83):

Ձևախախտման մոդուլը - 30 ՄՊա (ՍՆիՊ 2.02.01-83):

գ. Շերտ թ. 5 - Ներկայացված է խոշորաբեկորային գրունտներով

Գրունտի խտությունը - p=2.1 գ/սմ3

Հաշվարկային դիմադրությունը - Ro=600 ԿՊա (ՍՆիՊ 2.02.01-83):

Ձևախախտման մոդուլը - 40 ՄՊա (ՍՆիՊ 2.02.01-83):

4/ Արմատական հիքի համալիր, ժայռային գրունտներ.

ա. Շերտ թ. 6 - Ներկայացված է կրաքարերով, ուժեղ մարմարացած, թույլ հողմնահարված, ճեղքավորված, միջինից մինչև խիտ, արմատական տեղադրմամբ:

Գրունտի խտությունը - p=2.45 գ/սմ3

Ջրհագեցած վիճակում ամրության սահմանը միառանցք սեղմման դեպքում Rcw=82 ՄՊա, չոր վիճակում Rc=102 ՄՊա:

Ջրակլանման գործակիցը - KB=0.024

Կակղելիության գործակիցը - Kp3= 0.82, ինչը նրանց դասում է չկակղող գրունտների շարքին:

Ըստ հողմնահարման աստիճանի, դասվում են թույլ հողմնահարվածներին.

 

1>KBCe>=0.9

 

բ/ Շերտ թ. 7 - Ներկայացված է թույլ հողմնահարված, ճեղքավորված, միջինից մինչև ամուր և արմատական տեղադրմամբ պորֆիրիտներով:

Գրունտի խտությունը - p=2.2 գ/սմ3

Ջրհագեցած վիճակում ամրության սահմանը միառանցք սեղմման դեպքում Rcw=58 ՄՊա, չոր վիճակում Rc=75 ՄՊա:

Ջրակլանման գործակիցը - KB=0.037

Կակղելիության գործակիցը - Kp3=0.78, ինչը նրանց դասում է չկակղող գրունտների շարքին:

Ըստ հողմնահարման աստիճանի, դասվում են թույլ հողմնահարվածներին 1>KBe>=0.9:

 

3.1.6.6 Տարածքի ինժեներա-երկրաբանական պայմանները

 

Ըստ ինժեներա-երկրաբանական պայմանների, ուսումնասիրվող տարածքը մտնում է Հայաստանի Հանրապետության II շրջանի մեջ - կենտրոնական, լայն տարածված կիսաժայռային, հրաբխածին-նստվածքային, նստվածքային և հրաբխածին ապարներով (կրաքարեր, պորֆիրիտներ և այլն):

Գեոմորֆոլոգիական տեսանկյունից, ուսումնասիրվող տարածքը ներկայացված է և գտնվում է տարբեր գեոմորֆոլոգիական տարրերի սահմանում:

Տարածքի մեծ մասը զբաղեցնում են Արեգունիի և Միափորի լեռնաշղթաների լեռնաճյուղերի էրոզիոն-դենուդացիոն դելյուվիալ լանջերը: Ռելիեֆի կուտակումային ձևերը հիմնականում գտնվում են Գետիկ գետի և նրա վտակների հովիտներում, վերողողահունային դարավանդների և արտաբերման կոների տեսքով:

Ելնելով պիտանելիության աստիճանից և շինարարության համար ինժեներային նախապատրաստվածությունից, հիդրոերկրաբանական պայմաններից, գեոմորֆոլոգիական նախանշաններից, լիթոլոգիական կառուցվածքից ուսումնասիրված տարածքում առանձնացվում են 3 ինժեներա-երկրաբանական շրջաններ` իրենց համապատասխան ենթաշրջաններով (տես գրաֆիկական հավելված):

Ինժեներա-երկրաբանական հետազոտությունների հիման վրա, տարածքում առանձնացվել է հետևյալ լիթո-գենետիկական տարատեսակները.

1.Գլաքարա-կոպիճներ ողողադաշտային - շերտ 1,

2.Էլյուվիալ-դելյուվիալ կավային գոյացումներ (կավեր, ավազակավեր, կավավազներ) շերտ 2,

3.Ալյուվիալ-դելյուվիալ տարահատիկ ավազներ - շերտ 3,

4.Գլաքարա-կոպիճներ վերողողադաշտային դարավանդներ - շերտ 4,

5.Դելյուվիալ խճա-խճավազային գոյացումներ- շերտ 5,

6.Բազալտներ, անդեզիտա-բազալտներ- շերտ 6,

7.Հրաբխային ավազներ և մոխիր- շերտ 7,

8.Լճա-սառցադաշտային կոպիճ և մանրախիճ - շերտ 8,

9.Լճային մանր և փոշենման ավազներ- շերտ 9,

10.Լճային դիատոմիտային կավեր- շերտ 10:

Գրունտների ֆիզիկա-մեխանիկական հատկությունները ներկայացված են ըստ լաբորատոր հետազոտությունների: Հաշվի առնելով խոշորաբեկորային և ժայռային գրունտների կառուցվածքային և մորֆոլոգիական առանձնահատկությունները, նրանց ֆիզիկա-մեխանիկական առանձնահատկությունները լաբորատոր պայմաններում չեն հետազոտվել: Առանձին լիթոլոգիական տարատեսակներ, որոնք շերտավորում են ուսումնասիրվող տարածքի աննշան տեղամասերը, նույնպես փորձարկումների չեն ենթարկվել:

 

3.1.6.7 Ֆիզիկա-երկրաբանական պրոցեսները

 

Շրջանի բարդ ինժեներա-երկրաբանական, հիդրոերկարբանական և սեյսմոակտիվ պայմանները պայմանավորում են ֆիզիկա-երկրաբանական գործընթացների և երևույթների լայնամասշտաբ զարգացումը: ՈՒսումնասիրվող տարածքում ֆիզիկա-երկրաբանական գործընթացներից տարածված են էրոզիան, սելավները և սողանքային պրոցեսները: Տարածքի գրեթե բոլոր դելյուվիալ լանջերում, բացի հյուսիս-արևելյան մասից, տարածված են կավային գրունտները (շերտ թ.2), որոնք ունեն ուռչելու հատկություն, ինչը հաշվի է առնված տարածքի շրջանացման ժամանակ: ՈՒսումնասիրվող տարածքում, գլխավոր հատակագծի սահմաններում ֆիքսվել են մի քանի կայունացած սողանքային մարմիններ, որոնք տարածված են Գետիկի ինչպես աջ, այնպես էլ ձախ ափերին, տարածքի հյուսիս-արևելյան, հարավ-արևելյան և արևելյան մասերում: Սողանքները կրկեսաձև են և ճակատային: Տարածքի հյուսիսային և կենտրոնական մասերում, Գետիկի աջ ափին, դիտարկվում են փլվածքային երևույթներ:

 

3.1.6.8 Տարածքի ինժեներա-երկրաբանական շրջանացումը

 

Ելնելով շինարարության համար պիտանելիության աստիճանից, առանձին տեղամասերի ինժեներական նախապատրաստման աշխատանքների ծավալից և բնույթից, հիդրոերկրաբանական և հիդրոմորֆոլոգիական պայմաններից, նկարագրվող տարածքում առանձնանում են 3 ինժեներա-երկրաբանական շրջանների` 1) բարենպաստ, 2) պայմանական բարենպաստ, 3) անբարենպաստ: Յուրաքանչյուր շրջան իր հերթին բաժանված է ենթաշրջանների: Ստորև բերվում է շրջանների և ենթաշրջանների բնութագրերը (տես գրաֆիկական հավելված):

Շրջան 1: Շինարարության համար բարենպաստ տարածքներ: Նրանց շինարարական օգտագործումը հնարավոր է սովորական ինժեներական նախապատրաստումից հետո: Տարածքը գտնվում է գետի երկու ափերին, նրա մակերևույթը հարթ է, մինչև 10օ թեքությամբ: Գրունտային ջրերը տարածվում են 2.5 - 8 մ և ավելի խորություններում: Տարածքը շերտավորված է վերը նկարագրված գրունտների գրեթե բոլոր տարատեսակներով: Ֆիզիկա-երկրաբանական երևույթները ներկայացված են մակերևույթային էրոզիայով, իսկ տարածքի հյուսիս-արևելքում քարհանքի տեղամասում և ծայրամասերում հողմնային պրոցեսներով (դեֆլյացիա և ակումուլյացիա):

Գեոմորֆոլոգիական պայմանների հիման վրա շրջանը բաժանված է 6 ենթաշրջանների. ա) առաջին (I-Բ), բ) երկրորդ (I-Գ) և գ) երրորդ (I-Դ) - վերողողադաշտային ակումուլյատիվ դարավանդներ, դ) դելյուվիալ-էլյուվիալ հարթավայրեր (I-Ե), ե) դելյուվիալ-էլյուվիալ լանջեր արմատական ապարների առանձին ելքերով (I-Զ), զ) լավային սարահարթ (I-Է): (I-Ե) և (I-Է) ենթաշերտերը նկատվում են միայն ձախափնյա մասում, իսկ մյուսները` երկու ափերում.

 

ա) առաջին վերողողադաշտային ակումուլյատիվ դարավանդ (I-Բ): Դարավանդի մակերևույթը գրեթե հարթ է (թեքությունը մինչև 3օ): Գրունտային ջրերը տարածվում են 2-5 մ խորությամբ,

բ) երկրորդ վերողողադաշտային ակումուլյատիվ դարավանդ (I-Գ): Դարավանդի մակերևույթը գրեթե հարթ է, դեպի գետը գրեթե 5օ թեքությամբ, գրունտային ջրերը տարածվում են 2-8 մ և ավելի խորությամբ,

գ) երրորդ վերողողադաշտային ակումուլյատիվ դարավանդ (I-Դ): Ձախ ափին մակերեսը գրեթե հարթ է, իսկ աջ ափին ունի թեքություն (մինչև 10օ) դեպի գետի կողմը: Գրունտային ջրերը տարածվում են 2-8 մ և ավելի խորությամբ: Աջափնյա մասը ներկայացված է ավազակավերով, ձախափնյա մասը` ավազակավերով, ավազներով և գլաքարա-կոպիճներով,

դ) դելյուվիալ-էլյուվիալ հարթավայրեր (I-Ե): Մինչև 5օ մակերևույթի թեքությամբ, շերտավորված են ավազակավերով, կոպիճներով և ավազներով: Գրունտային ջրերը տարածվում են 5-8 մ և ավելի խորությամբ,

ե) դելյուվիալ-էլյուվիալ լանջեր արմատական ապարների առանձին ելքերով (I-Զ) մինչև 10օ մակերևույթի թեքությամբ: Կազմված են ավազակավերից, ավազներից կոպիճներից, դիատոմիտային կավերից: Գրունտային ջրերը տարածվում են 5-8 մ և ավելի խորությամբ,

զ) լավային սարահարթ (I-Է) մինչև 10օ մակերևույթի թեքությամբ: Կազմված է բազալտներից ծածկված ավազակավերով: Գրունտային ջրերը պատկանում են բազալտներին տարածվում են 10 մ խորությամբ:

Շրջան 2: Շինարարության համար պայմանական բարենպաստ տարածքներ, որտեղ պահանջվում են ոչ բարդ պաշտպանական միջոցառումներ: Տարածքի ռելիեֆը բլրա-թմբային է, թույլ կտրտված, 10-20օ մակերևույթի թեքությամբ: Գրունտային ջրերը տարածվում են 2-8 մ և ավելի խորությամբ:

Շրջանում տարածված են վերը նկարագրված գրունտների գրեթե բոլոր տարատեսակները: Ֆիզիկա-երկրաբանական երևույթները արտահայտված են մակերևույթային էրոզիայով, մթնոլորտային ջրերով և քարաթափերով: Վերջիններս նկատվում են ժայռային բազալտային զառիթափերի տակ:

Շրջանը բաժանվում է երկու ենթաշրջանների:

ա) դելյուվիալ-էլյուվիալ լանջեր արմատական ապարների առանձին ելքերով (II-Զ), բ) լավային սարահարթ մասնատված ռելիեֆով (II-Է):

ա) դելյուվիալ-էլյուվիալ լանջեր արմատական ապարների առանձին ելքերով (II-Զ) 10-20օ մակերևույթի թեքությամբ, տարածքի ռելիեֆը մասամբ բլրոտ է: Ենթաշրջանը կազմված է հիմնականում դիատոմիտային բազալտներով, լճա-սառցադաշտային և ալյուվիալ-դելյուվիալ նստվածքներով: Գրունտային ջրերը տարածվում են 2-8 մ և ավելի խորությամբ: Ենթաշրջանի արևելյան և հյուսիս-արևմտյան մասերում տարածված են քարաթափեր:

բ) Լավային սարահարթ մասնատված ռելիեֆով (II-Է): 10-20օ մակերևույթի թեքությամբ (տարբերվում է (I-Է) ենթաշրջանից մակերևույթի մեծ թեքությամբ), ներկայացված է բազալտներով` ծածկված ավազակավերով, և խճա-խճավազային նստվածքներով: Գրունտային ջրերը պատկանում են բազալտներին տարածվում են 10 մ խորությամբ:

 

-----------------------------------------------------

ԻՐՏԵԿ - շարունակությունը հաջորդ մասերում

 

 

pin
ՀՀ կառավարություն
27.12.2007
N 1593-Ն
Որոշում