Սեղմել Esc փակելու համար:
ՄԵԼՏԵՔՍ ՍՊԸ-Ն ԵՎ ՄԵՍՐՈՊ ՄՈՎՍԵՍՅԱՆՆ ԸՆ...
Քարտային տվյալներ

Տեսակ
Գործում է
Ընդունող մարմին
Ընդունման ամսաթիվ
Համար

ՈՒժի մեջ մտնելու ամսաթիվ
ՈՒժը կորցնելու ամսաթիվ
Ընդունման վայր
Սկզբնաղբյուր

Ժամանակագրական տարբերակ Փոփոխություն կատարող ակտ

Որոնում:
Բովանդակություն

Հղում իրավական ակտի ընտրված դրույթին X
irtek_logo

ՄԵԼՏԵՔՍ ՍՊԸ-Ն ԵՎ ՄԵՍՐՈՊ ՄՈՎՍԵՍՅԱՆՆ ԸՆԴԴԵՄ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ (1-ԻՆ ՄԱՍ)

 

 

                          CONSEIL       COUNCIL

                         DE L'EUROPE   OF EUROPE

 

COUR EUROPEENNE DES DROITS DE L'HOMME
EUROPEAN COURT OF HUMAN RIGHTS

 

ԵՐՐՈՐԴ ԲԱԺԱՆՄՈՒՆՔ

 

ՄԵԼՏԵՔՍ ՍՊԸ-Ն ԵՎ ՄԵՍՐՈՊ ՄՈՎՍԵՍՅԱՆՆ ԸՆԴԴԵՄ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ

(1-ին մաս)

 

(Գանգատ թիվ 32283/04)

 

ՎՃԻՌ

 

ՍՏՐԱՍԲՈՒՐԳ

17 հունիս 2008

 

ՈՒԺԻ ՄԵՋ Է ՄՏԵԼ 17/09/2008

 

Սույն վճիռը վերջնական է դառնում Կոնվենցիայի 44-րդ հոդվածի 2-րդ կետով սահմանված կարգով: Այն կարող է ենթարկվել խմբագրական փոփոխությունների:

 

Մելտեքս ՍՊԸ-ն և Մեսրոպ Մովսեսյանն ընդդեմ Հայաստանի գործով

 

Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի (Երրորդ Բաժանմունք) Պալատը հետևյալ կազմով`

 

Josep Casadevall, Նախագահ,

Elisabet Fura-Sandstrom,

Bostjan M. Zupancic,

Alvina Gyulumyan,

Ineta Ziemele,

Luis Lopez Guerra,

Ann Power, դատավորներ

և Santiago Quesada - Բաժանմունքի քարտուղար,

2008 թ. մայիսի 27-ին կայացած դռնփակ նիստում,

Կայացրեց հետևյալ վճիռը, որն ընդունվեց նույն օրը.

 

ԸՆԹԱՑԱԿԱՐԳԸ

 

1. Գործը սկիզբ է առել 2004 թ. օգոստոսի 27-ին սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերություն «Մելտեքս» ՍՊԸ-ի («Դիմումատու ընկերություն») և վերջինիս նախագահ պրն Մեսրոպ Մովսեսյանի (»երկրորդ դիմումատու») կողմից Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության կոնվենցիայի (Կոնվենցիա) 34-րդ հոդվածի համաձայն ընդդեմ Հայաստանի Հանրապետության բերված թիվ 32283/04 գանգատի առնչությամբ:

2. Դիմումատու ընկերությունը և երկրորդ դիմումատուն (միասին` «դիմումատուներ) ներկայացված են Լոնդոնում գործող Մարդու Իրավունքների Քրդական Ծրագրի (KHRP) փաստաբաններ պրն Մ. Մյուլլերի, պրն Թ. Օթթիի, պրն Ք. Յիլդիզի, տկն Ա. Սթոքի և տկն Լ. Քլարիջի և Երևանում գործող փաստաբաններ պրն Տ. Տեր-Եսայանի, տկն Ն. Գասպարյանի և պրն Ա. Ղազարյանի կողմից: ՀՀ կառավարությունը («Կառավարություն») ներկայացնում էր Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանում ՀՀ կառավարության լիազոր ներկայացուցիչ պրն Գ. Կոստանյանը:

3. 2006 թ. հունիսի 15-ին Դատարանը որոշեց գանգատը ուղարկել Կառավարությանը: Կոնվենցիայի 29-րդ հոդվածի 3-րդ կետի համաձայն Դատարանը որոշեց իրականացնել գործի ընդունելիության և ըստ էության միաժամանակյա քննություն:

 

ՓԱՍՏԵՐԸ

 

I. ԳՈՐԾԻ ՓԱՍՏԱԿԱՆ ՀԱՆԳԱՄԱՆՔՆԵՐԸ

 

4. Դիմումատու ընկերությունը հիմնադրվել է 1995 թ. և գրանցված է Երևանում: Երկրորդ դիմումատուն ծնվել է 1950 թ. և ապրում է Երևանում:

 

Ա. Գործի նախապատմությունը

 

1. Դիմումատուների ներգրավվածությունը հեռուստատեսային հեռարձակման մեջ

 

5. Երկրորդ դիմումատուն առաջին անգամ ներգրավվել է հեռուստատեսային հեռարձակման մեջ 1991 թ. հունվարին, երբ նա հիմնադրել է «Ա1+» հեռուստաընկերությունը` Հայաստանի առաջին անկախ հեռուստաընկերությունը: Ի սկզբանե «Ա1+»-ը գործում էր որպես լուրեր և տեղեկատվություն հավաքող, թողարկող և տարածող: Տեղեկատվությունը հավաքվում և տարածվում էր Հայաստանի բոլոր մարզերում, ինչպես նաև արբանյակային կապով հեռարձակվող արտասահմանյան հեռուստաընկերություններով:

6. 1994 թ. «Ա1+»-ը ստացել է պետական հեռուստատեսության արտոնագիր ունեցող հաճախականություն, որով այն հեռարձակվել է սահմանված ժամանակահատվածում: Համաձայն երկրորդ դիմումատուի 1995 թ. «Ա1+»-ն ունեցել է բարդություններ պետության հետ հարաբերություններում կապված իր հեռարձակման հետ. ամեն օր ստացվում էին հեռախոսային զանգեր պաշտոնատար անձանց կողմից, որոնք պարունակում էին «Ա1+» ընկերությանն իրեն տրամադրված հեռարձակման ժամերից զրկելու սպառնալիք և քննադատություն «Ա1+»-ի այն հաղորդումների վերաբերյալ, որոնք դիտվում էին պետական քաղաքականության դեմ ուղղված: «Ա1+»-ը տեղեկացվեց, որ հեռարձակման հաճախականությունը պետության կողմից տրամադրվել է, որպեսզի պաշտպանվեն և առաջ մղվեն պետական շահերը, այլ ոչ թե քննադատվեն պետական իշխանությունները: Նախագահական ընտրությունների ընթացքում «Ա1+»-ը հրաժարվեց հեռարձակել միայն իշխանամետ նյութեր: Դրա հետևանքով նրա պետական հեռարձակման գործունեությունը կասեցվեց 1995 թ. մայիսին:

7. 1995 թ. երկրորդ դիմումատուն հիմնադրում և գրանցում է դիմումատու ընկերությունը: Դիմումատու ընկերությունը հիմնվեց որպես անկախ հեռարձակող ընկերություն, որի վրա պետական վերահսկողությունը չէր տարածվում: Ավելի ուշ երկրորդ դիմումատուն ստեղծեց «Ա1+» հեռուստաընկերությունը դիմումատու ընկերության կազմում: Հեռարձակմանը նախապատրաստվելու նպատակով 1996 թ. հունվարի 1-ին դիմումատու ընկերությունը բացում է դպրոց անձնակազմ նախապատրաստելու նպատակով, ինչպիսիք են օրինակ` լրագրողներ, օպերատորներ, տեխնիկներ, որոնք այնուհետև աշխատանքի ընդունվեցին դիմումատու ընկերության և այլ հեռուստաընկերությունների կողմից: 1996 թ. օգոստոսի 25-ին դիմումատու ընկերությունը սկսեց հեռարձակումը Մոսկովյան «REN» TV ռուսական հեռուստաընկերության հետ համատեղ օգտագործելով տեխնիկական կարողությունները և արտադրանքը: Ժամանակի ընթացքում դիմումատու ընկերությունը էականորեն ավելացրեց իր կողմից արտադրված արտադրանքի ծավալը:

8. 1997 թ. հունվարի 22-ին դիմումատու ընկերությանը ՀՀ կապի նախարարության կողմից շնորհվեց արտոնագիր, որով թույլատրվեց Երևանում տեղադրել հեռուստահաղորդիչ և իր «Ա1+» հեռուստաալիքի միջոցով հեռարձակվել դեցիմետրային ալիքի կապուղիով: Արտոնագիրը շնորհվեց հինգ տարի ժամկետով:

9. 1999 թ. սեպտեմբերին դիմումատու ընկերությունը հիմնեց շուրջօրյա հեռարձակմամբ ինը մասնավոր արտոնագրված մարզային ընկերությունների «Համասփյուռ» ցանցը: Դիմումատուների պնդմամբ հեռուստատեսության այս ցանցը լայնորեն ճանաչված էր որպես Հայաստանում գործող մի քանի անկախ հեռուստատեսային հեռարձակողներից մեկը: Առաջնային ուշադրություն էր դարձվում անկախ, լավ մշակված լրատվական տեղեկատվություն տարածելուն և վերլուծությանը: Հեռարձակումների բովանդակությունը ներառում էր միջազգային և ներպետական լուրերի վերլուծություններ (30%), գովազդ (32%) և զանազան ժամանցային ծրագրեր:

 

2. Օրենսդրական փոփոխությունները և դրանցից բխող ժամանակավոր միջոցառումները

 

10. 2000-2001 թթ. փոփոխություններ կատարվեցին հեռուստատեսության և ռադիոյի հեռարձակման բնագավառում: 2000 թ. հոկտեմբերին ընդունված «Հեռուստատեսության և ռադիոյի մասին» ՀՀ օրենքով ստեղծվեց մի նոր մարմին` Հեռուստատեսության և ռադիոյի ազգային հանձնաժողովը (այսուհետ` ՀՌԱՀ), որին վերապահվեց մասնավոր հեռուստառադիոընկերությունների գործունեության արտոնագրման և վերահսկողության իրականացման գործառույթը: ՀՌԱՀ-ը պետական մարմին էր բաղկացած ինը անդամից, որոնց նշանակում էր Հայաստանի Հանրապետության նախագահը: «Հեռուստատեսության և ռադիոյի մասին» ՀՀ օրենքը նաև սահմանում էր արտոնագրման նոր կարգ, որի համաձայն հեռարձակման արտոնագիր տրվում էր ՀՌԱՀ-ի կողմից անցկացվող մրցույթի միջոցով ազատ կապուղիների ցուցակին համապատասխան:

11. 2001 թ. ընթացքում գոյություն ունեցող բոլոր արտոնագրերը ժամանակավորապես գրանցվեցին ՀՌԱՀ-ի կողմից մինչև համապատասխան մրցույթների հայտարարումը:

12. 2001 թ. սեպտեմբերի 3-ին ՀՌԱՀ-ը դիմումատու ընկերության արտոնագիրը փոխարինեց նոր արտոնագրով: Նոր արտոնագիր տրվեց 37-րդ կապուղու հեռարձակման համար, որի ժամկետը լրանում էր 2002 թ. հունվարի 22-ին:

13. 2001 թ. նոյեմբերի 23-ին ՀՌԱՀ-ը որոշեց հետաձգել 37-րդ կապուղու համար հայտարարվող մրցույթը մինչև համապատասխան կանոնակարգի ընդունումը և թույլատրել դիմումատու ընկերությանը շարունակել անորոշ ժամկետով օգտագործել 37-րդ կապուղին մինչև մրցույթ հայտարարելը:

14. 2001 թ. դեկտեմբերի 28-ին ընդունվեց «Հեռուստատեսության և ռադիոյի ազգային հանձնաժողովի կանոնակարգ» ՀՀ օրենքը (այսուհետ` «ՀՌԱՀ-ի կանոնակարգ»):

15. 2002 թ. հունվարի 24-ին ՀՌԱՀ-ն ընդունեց N 4 որոշումը, որով հաստատվում էր Հեռուստառադիոհաղորդումների հեռարձակման լիցենզավորման մրցույթի կարգը (այսուհետ` «Մրցույթի կարգ»):

 

3. 37-րդ կապուղու համար հայտարարված մրցույթը և դրա արդյունքները

 

16. 2002 թ. փետրվարի 19-ին ՀՌԱՀ-ը մրցույթ հայտարարեց տարբեր հեռարձակվող հաճախականությունների, այդ թվում` 37-րդ կապուղու համար:

17. Դիմումատու ընկերությունը և երկու այլ ընկերություններ` «Շարմ» ՍՊԸ-ն և «Դոֆին Թի ՎԻ» ՍՊԸ-ն հայտ են ներկայացնում 37-րդ կապուղու համար: Դիմումատու ընկերությունը պնդում էր, որ «Շարմ» ՍՊԸ-ն նախկինում երբեք չի աշխատել հեռուստատեսային հեռարձակման ոլորտում և նրա աշխատանքը հիմնականում կենտրոնացած է եղել երիտասարդների և ուսանողների համար ժամանցային ծրագրեր կազմակերպելու վրա: Հեռարձակման համար հայտի ներկայացման պահին նրա աշխատակիցներից որևէ մեկը չուներ լրագրողի մասնագիտական փորձ և ընկերությունը չուներ շենք, սարքավորումներ կամ ֆինանսական կամ տեխնիկական ենթակառուցվածք հեռարձակումը սկսելու համար: Դիմումատու կազմակերպությունը նաև պնդում էր, որ «Դոֆին Թի Վի» ՍՊԸ-ն գրանցվել է մրցույթի գործընթացը սկսվելուց առաջ մեկ ամսից էլ պակաս ժամանակ և դրանից առաջ հեռարձակման ոլորտում չի ունեցել որևէ փորձ:

18. 2002 թ. ապրիլի 1-ին` մինչև մրցույթի արդյունքներով հաղթող ճանաչված ընկերությանը հայտարարելը, դիմումատու ընկերությունը ՀՀ տնտեսական դատարան հայց է ներկայացնում ՀՌԱՀ-ի դեմ` բողոքելով, որ մրցույթ հայտարարելիս ՀՌԱՀ-ը խախտել է օրենքի մի շարք դրույթներ:

19. 2002 թ. ապրիլի 2-ին ՀՌԱՀ-ն անցկացրեց վարկանիշային քվեարկություն և ճանաչեց «Շարմ» ՍՊԸ-ին 37-րդ կապուղու համար հայտարարված մրցույթի հաղթող:

20. 2002 թ. ապրիլի 3-ին «Ա1+» հեռուստաալիքը դադարեց հեռարձակվել:

21. 2002 թ. ապրիլի 16-ին դիմումատու ընկերությունը ևս մեկ հայց է ներկայացնում ՀՀ տնտեսական դատարան` պահանջելով, inter alia, չեղյալ հայտարարել 2002 թ. ապրիլի 2-ի որոշումը:

22. 2002 թ. ապրիլի 25-ին ՀՀ տնտեսական դատարանը մերժում է դիմումատու ընկերության հայցը:

23. Չնշված պահի դիմումատու ընկերությունն իրավունքի խախտման հիմքով բողոք է ներկայացնում Վճռաբեկ դատարան:

24. 2002 թ. հունիսի 14-ին Վճռաբեկ դատարանը մերժում է բողոքը: Այդ վարույթները Դատարանի կողմից առանձին քննության են առնվել թիվ 37780/02 գանգատի շրջանակներում:

25. Ըստ դիմումատուների «Շարմ» ՍՊԸ-ն հեռարձակման փորձի և բավարար միջոցների բացակայության պատճառով այդպես էլ չսկսեց հեռարձակումը և ինն ամիս անց վաճառեց ընկերության բաժնեմասերի վերահսկիչ փաթեթը այլ իրավաբանական անձի:

 

Բ. 25-րդ կապուղու, 31-րդ, 39-րդ և 51-րդ կապուղիների, 3-րդ և 63-րդ կապուղիների և 56-րդ կապուղու մրցույթները

 

1. 25-րդ կապուղու համար մրցույթը

 

26. 2003 թ. մայիսի 27-ին ՀՌԱՀ-ը հայտարարում է մրցույթ 25-րդ կապուղու համար: Դիմումատու ընկերությունը և մեկ այլ ընկերություն` Արմենիա Թի Վի-ին, ներկայացնում են առաջարկներ:

27. Մրցույթը կայանում է 2003 թ. հունիսի 7-ին: Մրցույթի մասնակիցներից յուրաքանչյուրին տրամադրվում է 30 րոպե, որպեսզի ներկայացնեն իրենց առաջարկը և ևս 15 րոպե հատկացվում է յուրաքանչյուրին ՀՌԱՀ-ի հարցերին պատասխանելու համար:

28. 2003 թ. հունիսի 11-ին ՀՌԱՀ-ն անցկացնում է վարկանիշային քվեարկություն և որպես մրցույթի հաղթող ճանաչվում է Արմենիա Թի Վի հեռուստաընկերությունը: Որոշման պատճենը ուղարկվում է դիմումատու ընկերությանը 2003 թ. հունիսի 12-ին: Այն սահմանում էր`

«Ղեկավարվելով «Հեռուստատեսության և Ռադիոյի մասին» ՀՀ օրենքի 37-րդ և 50-րդ հոդվածների, «ՀՌԱՀ-ի կանոնակարգի մասին» ՀՀ օրենքի 30-րդ, 31-րդ և 63-րդ հոդվածների և «Հեռուստառադիոհաղորդումների հեռարձակման լիցենզավորման մրցույթի կարգը հաստատելու մասին» ՀՌԱՀ 24.01.2002 թ. թիվ 4 որոշման 19-րդ կետի դրույթներով և հաշվի առնելով Երևան քաղաքի տարածքում 25-րդ դեցիմետրային կապուղիով հեռուստահաղորդումների հեռարձակման լիցենզավորման մրցույթի արդյունքները, ՀՌԱՀ-ը որոշում է (1) Արմենիա Թի-Վի ՓԲ ընկերությանը ճանաչել Երևան քաղաքի տարածքում 25-րդ դեցիմետրային կապուղիով հեռուստահաղորդումների հեռարձակման լիցենզավորման մրցույթի հաղթող, (2) Արմենիա ԹիՎի ՓԲ Ընկերությանը տալ հեռուստահաղորդումների հեռարձակման լիցենզիա:»

29. 2003 թ. հունիսի 24-ին երկրորդ դիմումատուն նամակ է ուղարկում ՀՌԱՀ-ի նախագահին` վերջինիս խնդրելով պատճառաբանել իր հայտի մերժումը:

30. 2003 թ. հուլիսի 1-ի նամակով ՀՌԱՀ-ը տեղեկացնում է երկրորդ դիմումատուին, որ`

 

«... մրցութային կարգով լիցենզիա հատկացնելիս (ՀՌԱՀ-ը) որոշում է ընդունում միայն ընտրված... կազմակերպությանը հաղթող ճանաչելու և հեռուստառադիոհաղորդումների հեռարձակման լիցենզիա տալու կամ լիցենզիա տալը մերժելու մասին: (Դիմումատու ընկերությունը) 25-րդ դեցիմետրային կապուղիով հեռուստահաղորդումների հեռարձակման լիցենզավորման մրցույթում լավագույն կազմակերպություն չի ընտրվել:»

 

2. 31-րդ, 39-րդ և 51-րդ կապուղիների համար մրցույթները

 

31. 2002 թ. հոկտեմբերի 15-ին ՀՌԱՀ-ը հայտարարում է 5 այլ կապուղիների նոր մրցույթ:

32. Դիմումատու ընկերությունը հայտ է ներկայացնում 5 կապուղիներից 3-ի` մասնավորապես 31-րդ, 39-րդ և 51-րդ կապուղիների համար:

33. 2002 թ. նոյեմբերի 18-ին մրցութային գործընթացը կասեցվում է մրցույթի մի քանի այլ մասնակիցների կողմից ՀՌԱՀ-ի դեմ հարուցված դատական վարույթների հետ կապված:

34. 2003 թ. հուլիսի 18-ին ՀՌԱՀ-ն անցկացնում է վարկանիշային քվեարկություն և ճանաչում մրցույթի հաղթողներին. 31-րդ կապուղին փոխանցվում է ԱրմենԱկոբ ԹիՎի-ին, 39-րդ կապուղին` ԹիՎի 5-ին և 51-րդ կապուղին` Երևան ԹիՎի-ին: ՀՌԱՀ-ի որոշումները բառացիորեն նույնական էին 2003 թ. հունիսի 11-ի որոշման հետ: Այս որոշումների պատճեններն ուղարկվում են դիմումատու ընկերությանը 2003 թ. հուլիսի 19-ին:

35. Չնշված պահի երկրորդ դիմումատուն «Հեռուստատեսության և ռադիոյի մասին» ՀՀ օրենքի 51-րդ հոդվածի համաձայն նամակ է ուղարկում ՀՌԱՀ-ի նախագահին` վերջինիցս խնդրելով իրեն տեղեկացնել արտոնագրի մերժման պատճառների մասին: Երկրորդ դիմումատուն նաև խնդրում է ՀՌԱՀ-ին որոշում կայացնել արտոնագրի տրամադրելը մերժելու մասին դիմումատու ընկերության ներկայացրած հայտը քննության արդյունքների համաձայն, ինչպես սահմանված է «ՀՌԱՀ-ի կանոնակարգ» ՀՀ օրենքի 63-րդ և 67-րդ հոդվածներով: Նա այնուհետև ՀՌԱՀ-ից պահանջում է իրեն տրամադրել դիմումատու ընկերության հայտի քննության արդյունքները, դրա լսումների արձանագրությունը և անդամների առանձին կարծիքները:

36. Մեկ այլ նամակում երկրորդ դիմումատուն խնդրում է ՀՌԱՀ-ի նախագահին տակ այն ընկերությունների կողմից ներկայացված հայտերի պատճենները, որոնք հաղթել են 25-րդ, 31-րդ, 39-րդ և 51-րդ կապուղիների մրցույթներում:

37. Երկրորդ դիմումատուի նամակին ՀՌԱՀ-ը պատասխանում է երկու նամակներով` երկուսն էլ կազմված 2003 թ. օգոստոսի 11-ին, որոնք բովանդակությամբ նույնական էին իր` 2003 թ. հուլիսի 1-ի նամակի հետ: Նամակներում ավելացվում էր, որ երկրորդ դիմումատուն կարող է ծանոթանալ լսումների արձանագրության հետ և համապատասխան հայտերի հետ ՀՌԱՀ-ի գրասենյակում, որտեղ նա կարող է նաև պատճենահանել համապատասխան հայտերն իր սեփական տեխնիկական միջոցներով:

 

3. 3-րդ և 63-րդ կապուղիների մրցույթները

 

38. Չնշված պահի ՀՌԱՀ-ը հայտարարում է մրցույթ 3-րդ և 63-րդ կապուղիների համար:

39. Դիմումատու ընկերությունը և երկու այլ ընկերություններ` «Ար ԹիՎի»-ն և «Սինեմաքսը», ներկայացնում են հայտեր վերոհիշյալ երկու կապուղիների համար:

40. 2003 թ. հոկտեմբերի 13-ին ՀՌԱՀ-ն անցկացնում է վարկանիշային քվեարկություն և ընտրում է հաղթողներին. 3-րդ կապուղին հատկացվում է «Ար ԹիՎի»-ին, իսկ 63-րդ կապուղին Սինեմաքսին: ՀՌԱՀ-ի որոշումներն իրենց բովանդակությամբ բառացիորեն կրկնում էին նախկին որոշումները: Այս որոշումների պատճեններն ուղարկվում են դիմումատու ընկերությանը 2003 թ. հոկտեմբերի 14-ին:

41. 2003 թ. հոկտեմբերի 21-ին, ինչպես նախկինում այս անգամ ևս, ՀՌԱՀ-ը նույն կերպ է արձագանքում երկրորդ դիմումատուի` պատճառաբանված որոշում տրամադրելու խնդրանքին:

 

4. 56-րդ կապուղու մրցույթը

 

42. 2003 թ. նոյեմբերի 19-ին ՀՌԱՀ-ը հայտարարում է մրցույթ վերջին ազատ կապուղու, այն է` 56-րդ կապուղու համար:

43. Դիմումատու ընկերությունը և 3 այլ ընկերություններ ներկայացնում են իրենց հայտերը:

44. 2003 թ. դեկտեմբերի 29-ին ՀՌԱՀ-ն անցկացնում է վարկանիշային քվեարկություն և արտոնագիր շնորհում Երկիր Մեդիա հեռուստաընկերությանը: ՀՌԱՀ-ի որոշումը բառացիորեն կրկնում էր իր նախկին որոշումները: Պատճենն ուղարկվում է դիմումատու ընկերությանը 2003 թ. դեկտեմբերի 30-ին:

45. 2004 թ. հունվարի 22-ին, ինչպես նախկինում այս անգամ ևս, ՀՌԱՀ-ը նույն կերպ է արձագանքում երկրորդ դիմումատուի` պատճառաբանված որոշում տրամադրելու խնդրանքին:

 

5. Վերը նշված հայտերի մերժման պատճառների վերաբերյալ դատավարությունները

 

46. 2003 թ. սեպտեմբերի 29-ին դիմումատու ընկերությունը երկու հայցադիմում է ներկայացնում Տնտեսական դատարան` բողոքելով ՀՌԱՀ-ի անգործության դեմ: Մասնավորապես` դիմումատու ընկերությունը նշել էր, որ Հեռուստատեսության և ռադիոյի ազգային հանձնաժողովը համաձայն «Հեռուստատեսության և ռադիոյի մասին» ՀՀ օրենքի 51-րդ հոդվածով նախատեսված պարտավորության պարտավոր էր համապատասխան որոշումները կայացնելուց հետո տասնօրյա ժամկետում գրավոր տեղեկացնել 25-րդ, 31-րդ, 39-րդ և 51-րդ կապուղիների համար մրցույթների հայտերով արտոնագրի տրամադրման մերժման պատճառների մասին և համաձայն Հեռուստատեսության ու ռադիոյի ազգային հանձնաժողովի կանոնակարգի 63-րդ հոդվածից բխող պարտավորության` որոշում կայացնել արտոնագիր տրամադրելու կամ այն մերժելու մասին ներկայացված յուրաքանչյուր հայտի վերաբերյալ: Դիմումատու ընկերությունը պահանջում էր, inter alia, որպեսզի ՀՌԱՀ-ի կողմից մերժման պատճառները չտրամադրելը և ներկայացված առաջարկությունների առնչությամբ որևէ որոշում չկայացնելը հայտարարվի անօրինական, ինչպես նաև որոշում կայացվի, որով ՀՌԱՀ-ին պարտադրվի տրամադրել մերժման պատճառները:

47. 2004 թ. մարտի 22-ին դիմումատու ընկերությունը ներկայացնում է մեկ այլ հայցադիմում` լրացնելով նախկինում ներկայացված երկու բողոքները 3-րդ, 63-րդ և 56-րդ կապուղիների մրցույթի հետ կապված նույնաբովանդակ հայցապահանջներով:

48. 2004 թ. մարտի 23-ին Տնտեսական դատարանը դիմումատու ընկերության հայցը մերժում է անհիմն լինելու հիմքով: Այս կապակցությամբ, հետազոտելով կողմերի փաստարկները, Տնտեսական դատարանը, inter alia, գտավ.

 

«Հեռուստատեսության և ռադիոյի մասին» ՀՀ օրենքի 47-րդ և (ՀՌԱՀ) Կանոնակարգի 30-րդ, 47-րդ, 61-րդ և 63-րդ և (Մրցույթի կարգի) 18-րդ և 19-րդ հոդվածներից բխում է, որ (ՀՌԱՀ-ը) պետք է կայացնի (ՀՌԱՀ) Կանոնակարգի 63-րդ հոդվածով նախատեսված միայն մեկ որոշում` լիցենզիա տալու մասին, որը կվերաբերի հաղթող ճանաչված մրցույթի մասնակցին, որը միաժամանակ որոշում է մրցույթի «չհաղթած» մասնակիցների մասին, քանի որ այդ որոշումը կայացվում է ոչ թե յուրաքանչյուր դիմումի վերաբերյալ, այլ մրցույթի արդյունքների հիման վրա: Դա ուղղակիորեն բխում է նաև (ՀՌԱՀ) Կանոնակարգի 61-րդ հոդվածի 2-րդ պարբերության շարադրանքի իմաստից, որի համաձայն հեռուստառադիոհաղորդումների եթերային հեռարձակման լիցենզիա տալու համար որոշումը (ՀՌԱՀ-ը) կայացնում է մրցույթի արդյունքների հիման վրա և ոչ թե դիմումի քննարկման արդյունքում:

 

Փաստորեն օրենքը տարանջատել է մրցույթի արդյունքներով լիցենզիա տալու հարցը որոշելու դեպքն առանց մրցույթի լիցենզիա տալու դեպքից, այն է` կաբելային (մալուխային) հեռարձակման լիցենզիա տալու դեպքից, ինչը հանգեցնում է նրան, որ Հանձնաժողովը տվյալ դեպքերում, հիմնվելով մրցույթի արդյունքների վրա, ընդունել է կանոնակարգի 63-րդ հոդվածով նախատեսված որոշումներից մեկը, այն է` հեռուստառադիոհաղորդումների եթերային հեռարձակման լիցենզիա տալու մասին:

...

 

(Հանձնաժողովի) որոշումը` մրցույթի հաղթողին լիցենզիա տալու մասին, չի կարող մեկնաբանվել ոչ այլ կերպ, քան որպես մրցույթի հաղթողին որոշելու և նրան լիցենզիա տալու մասին որոշում կայացնելուց հետո մրցույթի մյուս մասնակիցների մոտ որևէ անորոշության հարցում` արդյոք իրենց դիմումը մերժվել է, թե ոչ, չի կարող առկա լինել, քանի որ նրանց հայտնի է դառնում մրցույթի հաղթողը, հետևաբար` նաև այն, որ իրենք չեն հաղթել:

 

Դատաքննությամբ պարզվեց, որ Հանձնաժողովը, ղեկավարվելով «Հեռուստատեսության և ռադիոյի մասին» ՀՀ օրենքի 50-րդ հոդվածի, Կանոնակարգի 63-րդ հոդվածի և Կարգի 19-րդ կետի պահանջներով, ընդունել է հեռուստահաղորդումների հեռարձակման լիցենզիա տալու որոշումներ և Կանոնակարգի 67-րդ հոդվածով ու Կարգի 22-րդ կետով սահմանված ժամկետում ուղարկել է դիմողին, որպիսի հանգամանքը հաստատվում է 2003 թ. հունիսի 12-ի թիվ ԻՎ-158, 2003 թ. հուլիսի 19-ի թիվ ԻՎ-222, 2003 թ. հոկտեմբերի 14-ի թիվ ԻՎ-312 և 2003 թ. դեկտեմբերի 30-ի թիվ ԻՎ-397 գրություններով:

 

Փաստորեն, վերը նշված գրություններով հաստատվում է, որ Հանձնաժողովը տեղեկացրել է «Մելտեքս» ՍՊԸ-ին մրցույթներում լավագույն կազմակերպության չընտրվելու վերաբերյալ, իսկ ստանալով այդ որոշումների մասին ծանուցումները, «Մելտեքս» ՍՊԸ-ն իմացել է նաև այն մասին, որ Երևան քաղաքի տարածքում 25-րդ, 31-րդ, 39-րդ, 51-րդ, 56-րդ, 63-րդ դեցիմետրային և 3-րդ մետրային կապուղիներով հայտարարված հեռուստահաղորդումների հեռարձակման լիցենզավորման մրցույթներում հիմնավորվում է, որ «Մելտեքս» ՍՊԸ-ն հաղթող չի ճանաչվել, այսինքն` նրա դիմումը մերժվել է, որով էլ հիմնավորվում է, որ «Մելտեքս» ՍՊԸ-ն տեղյակ է եղել Հանձնաժողովի նշված որոշումների կայացման պատճառի և իրավական հիմքերի մասին, մասնավորապես` այն մասին, որ Հանձնաժողովը որոշում կայացնելիս ղեկավարվել է «Հեռուստատեսության և ռադիոյի մասին» ՀՀ օրենքի 50-րդ հոդվածի պահանջներով, որը սահմանում է արտոնագրատիրոջ ընտրության չափանիշները:

 

Այսպիսով, վերը նշվածով դատարանը հաստատված է համարում, որ «Մելտեքս» ՍՊԸ-ն ժամանակին և օրենքով սահմանված կարգով ծանուցված է եղել Երևան քաղաքի տարածքում 25-րդ, 31-րդ, 39-րդ, 51-րդ, 56-րդ, 63-րդ դեցիմետրային և 3-րդ մետրային կապուղիներով հայտարարված հեռուստահաղորդումների հեռարձակման լիցենզավորման մրցույթի արդյունքների` որոշումների մասին, որոնցում, ըստ էության, շարադրված են եղել նաև «Մելտեքս» ՍՊԸ-ի դիմումի մերժման հիմքերը և պատճառները, հետևաբար` պատասխանողը չի դրսևորել անգործություն և չի խախտել «Մելտեքս» ՍՊԸ-ի` օրենքով երաշխավորված իրավունքը, ուստի, այդ պահանջներն անհիմն են և ենթակա են մերժման»:

 

49. 2004 թ. ապրիլի 1-ին դիմումատու ընկերությունը նյութական իրավունքի խախտման հիմքով բերում է վճռաբեկ բողոք` ներկայացնելով նույն փաստարկները, որոնք բերվել էին սկզբնական հայցադիմումներում:

50. 2004 թ. ապրիլի 23-ին Վճռաբեկ դատարանը մերժում է այդ բողոքը` բառացիորեն կրկնելով Տնտեսական դատարանի համապատասխան եզրահանգումները և եզրակացնում, որ.

 

«Նման պայմաններում նյութական իրավունքի խախտման հիմքով բերված բողոքում ներկայացված փաստարկները հիմնավորված չեն, քանի որ դրանք մանրամասնորեն հերքվել են Տնտեսական դատարանի վճռի պատճառաբանական մասում»:

 

6. 63-րդ կապուղու համար մրցութային հայտերի վերաբերյալ դատավարությունները

 

51. 2003 թ. դեկտեմբերի 11-ին դիմումատու ընկերությունը ՀՌԱՀ-ի դեմ հայց է ներկայացնում Տնտեսական դատարան` վիճարկելով նրա կողմից 2003 թ. հոկտեմբերի 13-ին կայացված որոշումը, որը վերաբերում էր «Սինեմաքս» ՍՊԸ-ին 63-րդ կապուղու համար լիցենզիա տրամադրելուն: Դիմումատու ընկերությունը պնդել է, inter alia, որ «Սինեմաքս» ՍՊԸ-ն իր հայտին կից ներկայացրել է կեղծ, ոչ ամբողջական և աղավաղված տեղեկատվություն, ինչը ՀՌԱՀ-ի կողմից անտեսվել է արտոնագիր շնորհելիս: Այնուհետև դիմումատուն նշել է, որ «Սինեմաքս» ընկերությունը չի ունեցել ո՛չ նման հաճախականությամբ հեռարձակելու միջոցներ և ո՛չ էլ նման նպատակ և հեռարձակման լիցենզիան փոխանցելու է «Արմնյուզ Թի Վի» անունով մի ընկերության, որը գրանցված չէ որպես լրատվական ընկերություն:

52. Տնտեսական դատարանում վարույթի ընթացքում դիմումատու ընկերությունը մի քանի միջնորդություններ է ներկայացնում` պահանջելով ՀՌԱՀ-ին պարտադրել, որպեսզի այն ներկայացնի որոշ փաստաթղթեր, որոնք ենթադրաբար գտնվում էին նրա տնօրինության տակ և որոնք, ըստ դիմումատու կազմակերպության, կարևոր էին գործի ելքի համար` ներառյալ «Արմնյուզ» ՍՊԸ-ի և «Սինեմաքս» ՍՊԸ-ի միջև կնքված համաձայնագիրը, որը ենթադրաբար ներառված էր նաև վերջինիս մրցութային փաստաթղթերում: Դիմումատու ընկերությունը նաև միջնորդում է դատարանին որպես վկա հրավիրել «Արմնյուզ ԹիՎի» հեռուստաընկերության ղեկավար պրն Ս-ին:

53. Քննելով միջնորդությունները` Տնտեսական դատարանը մերժում է դրանք: Ինչ վերաբերում է որոշ փաստաթղթեր ներկայացնելու պահանջի մասին միջնորդությանը, ապա Տնտեսական դատարանը գտավ, որ դիմումատու ընկերությունը չի հիմնավորել դրանք իր ուժերով ձեռք բերելու հնարավորության բացակայությունը, ինչպես դա պահանջվում է օրենքով: Բացի այդ, չի ապացուցվել նաև, որ քննարկվող ապացույցն իսկապես գտնվում է ՀՌԱՀ-ի տնօրինության տակ: Ինչ վերաբերում է պրն Ս.-ին հրավիրելու միջնորդությանը, Տնտեսական դատարանը գտավ, որ դրա կարիքը չկա, քանի որ վիճահարույց հարցերի վերաբերյալ որոշում կայացնելու համար առկա էին բավարար գրավոր ապացույցներ:

54. 2004 թ. հունվարի 21-ին Տնտեսական դատարանն իր` երկուսուկես էջ իրավական հիմնավորում պարունակող վճռով որոշում է մերժել դիմումատու ընկերության հայցը` անհիմն լինելու պատճառով: Դրանով իսկ հետազոտելով կողմերի ներկայացրած փաստարկները` Տնտեսական դատարանը, inter alia, գտավ, որ համապատասխան մրցութային գործընթացը կազմակերպվել և դրա արդյունքում որոշումը կայացվել է օրենսդրությանը համապատասխան:

55. 2004 թ. փետրվարի 4-ին դիմումատու ընկերությունը նյութական իրավունքի խախտման հիմքով ներկայացնում է վճռաբեկ բողոք, որը նա հետագայում` 2004 թվականի փետրվարի 10-ին լրացնում է` ներառելով նույն փաստարկները, որոնք բերվել էին սկզբնական բողոքում:

56. 2004 թ. փետրվարի 27-ին Վճռաբեկ դատարանը, տառացիորեն կրկնելով Տնտեսական դատարանի համապատասխան եզրահանգումները, մերժում է բողոքը` եզրակացնելով, որ.

 

«Նման պայմաններում իրավունքի խախտման հիմքով բերված բողոքում ներկայացված փաստարկները հիմնավորված չեն, քանի որ դրանք մանրամասնորեն հերքվել են Տնտեսական դատարանի վճռի պատճառաբանական մասում:»

 

57. Ինչ վերաբերում է դիմումատու ընկերության միջնորդությունները մերժելուն, ապա Վճռաբեկ դատարանը գտավ, որ Տնտեսական դատարանը քննության է առել և դրանք մերժել պատճառաբանված որոշմամբ, և այդ պատճառով կողմերի հավասարության սկզբունքի խախտման հարց չի ծագում:

 

II. ՀԱՄԱՊԱՏԱՍԽԱՆ ՆԵՐՊԵՏԱԿԱՆ ՕՐԵՆՍԴՐՈՒԹՅՈՒՆ

 

Ա. ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգիրք

 

58. Օրենսգրքի համապատասխան հոդվածները խնդրո առարկա ժամանակահատվածում գործող խմբագրությամբ սահմանում են.

 

Հոդված 159. Պետական մարմինների, տեղական ինքնակառավարման մարմինների և դրանց պաշտոնատար անձանց` օրենքին հակասող ակտերն անվավեր ճանաչելու կամ նրանց գործողությունը (անգործությունը) վիճարկելու հիմքերը

 

«Պետական մարմինների, տեղական ինքնակառավարման մարմինների և դրանց պաշտոնատար անձանց` օրենքին հակասող ակտերն անվավեր ճանաչելու կամ նրանց գործողությունը (անգործությունը) վիճարկելու (այսուհետ` ակտն անվավեր ճանաչելու) համար հիմք են նշված ակտն օրենքին հակասելը և դիմողի` Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությամբ ու օրենքներով երաշխավորված իրավունքի և (կամ) ազատության խախտման փաստի առկայությունը:»

 

Բ. «Հեռուստատեսության և ռադիոյի մասին» ՀՀ օրենք

 

59. Օրենքի համապատասխան հոդվածները, խնդրո առարկա ժամանակահատվածում գործող խմբագրությամբ, սահմանում են.

 

Հոդված 7. Հեռուստառադիոհաղորդումները և դրանց իրականացման կարգը

 

«Հայաստանի Հանրապետությունում հեռուստառադիոհաղորդումների հեռարձակումն իրականացվում են արտոնագրի (լիցենզիայի) հիման վրա:»

 

Հոդված 20. Հակամենաշնորհային երաշխիքը

 

«Ֆիզիկական և իրավաբանական անձինք կարող են ոչ ավելի, քան միևնույն սփռման գոտում եթերային հեռարձակում ունեցող մեկ հեռուստառադիոընկերության կամ մեկ հեռուստաընկերության և (կամ) մեկ ռադիոընկերության արտոնագրատեր լինել:»

 

Հոդված 37. Հեռուստատեսության և ռադիոյի ազգային հանձնաժողովը

 

«Հեռուստատեսության և ռադիոյի ազգային հանձնաժողովը (այսուհետ` Ազգային հանձնաժողով) անկախ մարմին է` պետական հիմնարկի կարգավիճակով, որի գործունեությունը կարգավորվում է սույն օրենքով, իր կանոնադրությամբ և Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ: Ազգային հանձնաժողովի գործունեությունն առնչվում է միայն մասնավոր հեռուստառադիոընկերությունների (հեռուստաընկերությունների կամ ռադիոընկերությունների) արտոնագրման լիցենզավորման) և վերահսկողության հետ:

 

Ազգային հանձնաժողովը` ա) իրականացնում է եթերային հաճախությունների հրապարակային և մրցութային հատկացումը... գ) հատկացնում է արտոնագրեր (լիցենզիաներ)...»

 

Հոդված 39. Ազգային հանձնաժողովի կազմակերպման կարգը

 

«Ազգային հանձնաժողովը բաղկացած է ինն անդամից, նրանց նշանակում է Հայաստանի Հանրապետության նախագահը` վեց տարի ժամկետով, բացառությամբ առաջին կազմի...»

 

(Հոդվածներ 37-ը և 39-ը 2007 թ. փետրվարի 26-ին կատարված փոփոխություններից հետո

 

«... Հանձնաժողովը բաղկացած է ութ անդամներից:»

 

«Ազգային հանձնաժողովը անկախ կարգավորող պետական մարմին է, որի անդամների կեսը վեց տարի ժամկետով ընտրվում է Ազգային ժողովի կողմից, իսկ մյուս կեսը նշանակվում է Հանրապետության Նախագահի կողմից` վեց տարի ժամկետով, բացառությամբ առաջին կազմի:»)

 

Հոդված 47. Արտոնագրում (լիցենզավորում): Արտոնագրերը

 

«Արտոնագիրը (լիցենզիան) միակ օրինական հիմքն է, որը թույլ է տալիս իրականացնել հեռուստառադիոհաղորդումների հեռարձակում, օգտվել որոշակի հաճախությունից, կաբելային (լարային) ցանցից` Հայաստանի Հանրապետության տարածքում հեռուստառադիոհաղորդումների իրականացման նպատակով, բացառությամբ Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված դեպքերի:

 

Հեռուստառադիոհաղորդումների հեռարձակման արտոնագիրը (լիցենզիան) տրվում է մրցութային կարգով` հաճախությունների ցանկին համապատասխան...»

 

Հոդված 50. Արտոնագրատիրոջ ընտրությունը

 

«Ազգային հանձնաժողովն արտոնագրատիրոջ ընտրության ժամանակ հաշվի է առնում`

ա) սեփական արտադրության հաղորդումների գերակայությունը.

բ) հայրենական արտադրության հաղորդումների գերակայությունը,

գ) դիմողի տեխնիկական և ֆինանսական հնարավորությունները.

դ) աշխատակազմի մասնագիտական պատրաստվածությունը:»

(Հոդված 50-ը` 2003 թ. դեկտեմբերի 3-ին կատարված լրացմամբ, որն ուժի մեջ է մտել 2004 թ. հունվարի 31-ին

«... Ազգային հանձնաժողովը պետք է պատշաճ կերպով հիմնավորի արտոնագրատիրոջն ընտրելու, արտոնագիր տալը մերժելու և արտոնագիրն ուժը կորցրած ճանաչելու մասին որոշումները»)

 

Հոդված 51. Արտոնագիր (լիցենզիա) տալը մերժելու հիմքերը

 

«Արտոնագիր (լիցենզիա) չի տրվում, եթե`

 

ա) դիմողը սույն օրենքի համաձայն չի կարող լինել արտոնագրատեր.

բ) դիմումում նշված տվյալները չեն համապատասխանում իրականությանը.

գ) բացակայում են հեռուստառադիոհաղորդումների կազմակերպման տեխնիկական հնարավորությունները կամ հայտարարված տեխնիկական հնարավորությունները բավարար չեն:

 

Արտոնագիր (լիցենզիա) տալը մերժելու հիմքերի մասին գրավոր տեղեկացվում է դիմողին` որոշման ընդունումից հետո` տասնօրյա ժամկետում:

 

Արտոնագրման (լիցենզավորման) մերժումը կարող է գանգատարկվել դատական կարգով:»

 

Հոդված 54. Արտոնագրերի (լիցենզիաների) գործողության ժամկետները

 

«Հեռուստառադիոհաղորդումների հեռարձակման կամ արտադրության և հեռարձակման արտոնագիրը (լիցենզիան) հեռուստառադիոընկերություններին տրվում է` ա)..., բ) հինգ տարով` եթերային հեռուստառադիոհաղորդումների իրականացման համար:»

 

Գ. «Հեռուստատեսության և ռադիոյի ազգային հանձնաժողովի կանոնակարգ» ՀՀ օրենք (ուժի մեջ է 2001 թ. դեկտեմբերի 28-ից)

 

60. ՀՌԱՀ Կանոնակարգի համապատասխան հոդվածները սահմանում են.

 

Հոդված 30

 

«Հանձնաժողովը սահմանում է հեռուստառադիոհաղորդումների հեռարձակման լիցենզավորման մրցույթի անցկացման կարգը, պայմաններն ու ժամկետները:

 

Հեռուստառադիոհաղորդումների հեռարձակման լիցենզիայի գործողության ժամկետը լրանալուց երկու ամիս առաջ կամ ազատ (չզբաղեցված) հաճախության առկայության դեպքում Հանձնաժողովը հայտարարում է տվյալ հաճախությամբ հեռարձակման լիցենզավորման մրցույթ:»

 

Հոդված 31

 

«Հանձնաժողովը` ...գ) հատկացնում է լիցենզիա...»

 

Հոդված 61

 

Հեռուստառադիոհաղորդումների եթերային հեռարձակման լիցենզիա տալու համար, մրցույթի արդյունքների հիման վրա, Հանձնաժողովն իր նիստում մրցույթի կարգով սահմանված ժամկետներում ընդունում է որոշում:

 

Հանձնաժողովն իր նիստի տեղի, ժամանակի և քննարկվող հարցերի մասին նիստի օրվանից ոչ ուշ, քան հինգ օր առաջ տեղեկատվություն է հրապարակում մամուլում:»

 

Հոդված 63

 

«Դիմումի քննարկման արդյունքում Հանձնաժողովն ընդունում է հետևյալ որոշումներից մեկը` ա) լիցենզիա տալու մասին կամ բ) լիցենզիա տալը մերժելու մասին:»

 

Հոդված 67

 

«Լիցենզիա տալու կամ դրա տալը մերժելու մասին որոշման պատճենը պատշաճ ձևով ուղարկվում է դիմողին որոշումն ընդունելուց հետո` 10-օրյա ժամկետում:»

 

Դ. ՀՀ հեռուստատեսության և ռադիոյի ազգային հանձնաժողովի 2002 թ. հունվարի 24-ի որոշում N 4 Հեռուստառադիոհաղորդումների հեռարձակման լիցենզավորման մրցույթի կարգը հաստատելու մասին

 

61. Մրցույթի կարգի համապատասխան հոդվածները խնդրո առարկա ժամանակահատվածում գործող խմբագրությամբ սահմանում են.

 

«18. Ըստ դիմումները քննարկելու հերթականության Հանձնաժողովը անցկացնում է բաց վարկանիշային քվեարկություն: Լավագույն կազմակերպությունն ընտրվում է վարկանիշային քվեարկության արդյունքներով:

 

19. Հանձնաժողովը որոշում է ընդունում լավագույն կազմակերպությանը հաղթող ճանաչելու և հեռուստառադիոհաղորդումների հեռարձակման լիցենզիա տալու մասին:

 

20. ...Հանձնաժողովը որոշումը հրապարակում է այն ընդունելուց անմիջապես հետո:

...

 

22. Հանձնաժողովի որոշման պատճենը տասնօրյա ժամկետում պատշաճ ձևով ուղարկվում է մրցույթի մասնակիցներին:»

 

III. ԵՎՐՈՊԱՅԻ ԽՈՐՀՐԴԻ ՀԱՄԱՊԱՏԱՍԽԱՆ ՓԱՍՏԱԹՂԹԵՐԸ

 

Ա. Նախարարների Կոմիտեի հանձնարարական թիվ (2000)23

 

62. 2000 թ. դեկտեմբերի 20-ին Եվրոպայի Խորհրդի Նախարարների Կոմիտեն անդամ-երկրների համար ընդունեց հեռարձակման բնագավառում կարգավորող մարմինների անկախության և գործունեության վերաբերյալ թիվ (2000) 23 հանձնարարականը, որում անդամ-երկրներին, inter alia, խորհուրդ էր տրվում «նախատեսել իրենց օրենսդրությունների մեջ այնպիսի դրույթներ և քաղաքականության մեջ ձեռք առնել միջոցներ, որոնք թույլ կտան հեռարձակման բնագավառում կարգավորող մարմիններին օժտել այնպիսի իրավազորությամբ, որը հնարավորություն կտար նրանց արդյունավետորեն, անկախ և թափանցիկ կերպով իրականացնել ներպետական օրենսդրությամբ սահմանված իրենց գործառույթը` սույն հանձնարարականի հավելվածում զետեղված ուղենիշներին համապատասխան»:

 

63. Հանձնարարականին կից ուղենիշների համապատասխան դրույթները սահմանում են.

 

«...

3. Հեռարձակման բնագավառում կարգավորող մարմնի գործունեության կանոնները` մասնավորապես այդ մարմնին անդամակցելը, նրա գործունեության անկախության հիմնասյունն են: ՈՒստի դրանք պետք է սահմանված լինեն այնպես, որ իրեն պաշտպանեն ցանկացած միջամտությունից` մասնավորապես քաղաքական ուժերի կամ տնտեսական շահերի կողմից:

 

4. Այս նպատակով անհամապատասխանությունների առնչությամբ հատուկ կանոններ պետք է նախատեսվեն խուսափելու համար, որ`

 

- Կարգավորող մարմինը գտնվի քաղաքական ուժի ազդեցության տակ,

 

- Կարգավորող մարմնի անդամներն իրականացնեն գործառույթներ կամ շահեր հետապնդեն ձեռնարկություններում կամ լրատվության կամ հարակից բնագավառներում գործող այլ կազմակերպություններում, ինչը կարող է հանգեցնել շահերի բախման կապված կարգավորող մարմնի անդամ հանդիսանալու հետ:

 

5. Ավելին, կանոնները պետք է երաշխավորեն, որ այս մարմնի անդամները`

 

- նշանակվեն ժողովրդավարական և թափանցիկ եղանակով,

 

- չեն կարող լիազորություններ կամ հրահանգներ ստանալ այլ անձից կամ մարմնից,

 

- չանեն այնպիսի հայտարարություն կամ կատարեն այնպիսի գործողություն, որը կարող է վնաս հասցնել իրենց գործառույթների իրականացման անկախությանը և չչարաշահեն դրանք:

 

...

 

13. Հեռարձակման բնագավառի կարգավորող մարմնի կարևորագույն գործառույթներից մեկը որպես կանոն հեռարձակման արտոնագրի շնորհումն է: Հեռարձակման արտոնագրի շնորհման և երկարացման ընթացակարգի համար սահմանված հիմնական պայմանները և չափանիշները պետք է հստակորեն սահմանված լինեն օրենքով:

 

14. Հեռարձակման բնագավառում արտոնագրի տրամադրման գործընթացը կանոնակարգող նորմերը պետք է լինեն պարզ, հստակ սահմանված և պետք է կիրառվեն բաց, թափանցիկ և անկողմնակալ ձևով: Կարգավորող մարմնի որոշումները պետք է լինեն բավարար չափով հրապարակային:

 

...

 

27. Կարգավորող մարմնի կայացրած բոլոր որոշումները և ընդունված կանոնները պետք է`

 

- պատշաճ կերպով հիմնավորված լինեն` համապատասխան ներպետական օրենսդրությանը,

 

- լինեն վերանայման ենթակա իրավասու դատական ատյանների կողմից` ներպետական օրենսդրությանը համապատասխան

 

- մատչելի լինեն հանրությանը:»

 

Բ. Նախարարների կոմիտեի` հեռարձակման բնագավառում կարգավորող մարմինների անկախության և գործունեության վերաբերյալ հռչակագիր (ընդունված Նախարարների Կոմիտեի կողմից 2008 թ. մարտի 26-ին նախարարների տեղակալների 1022-րդ նստաշրջանի ժամանակ)

 

64. Հռչակագրի համապատասխան մասերը սահմանում են հետևյալը.

 

«13. Եվրոպայի Խորհրդի անդամ-երկրների մեծամասնությունում կարգավորող մարմինը նշանակվում է ազգային ժողովի կողմից կամ երկրի ղեկավարի կողմից ազգային ժողովի ներկայացմամբ: Որոշ անդամ-երկրներում, որպեսզի կարգավորող մարմինն արտացոլի երկրի սոցիալական և քաղաքական բազմազանությունը, անդամների մի մասին կամ բոլորին առաջադրում են կառավարության մաս չկազմող խմբերը, որոնք համարվում են հասարակության ներկայացուցիչ: Ավելին, մի քանի անդամ-երկրներում կարգավորող մարմնի նշանակման համար օրենքով նախատեսված են նշանակման օբյեկտիվ չափանիշներ:

 

Դրան հակառակ, մի շարք երկրներում անդամները նշանակվում են մեկ մարմնի միանձնյա որոշման հիման վրա օրինակ` պետության ղեկավարի կամ կառավարության կողմից հաճախ առանց հստակորեն սահմանված ընտրության չափանիշների: Կարգավորող մարմնի անդամների նշանակումը պետության ղեկավարի և/կամ կառավարության կողմից որոշ դեպքերում քննադատվել է` առաջ քաշելով այն հարցը, որ նման դեպքերում անդամությունը կներկայացնի կամ կարտացոլի քաղաքական իշխանության կառուցվածքը:

 

14. Մտավախություններ են հաճախ արտահայտվել այն առումով, որ անդամներին առաջադրող կամ նշանակող մարմինները կարող են ճնշում գործադրել անդամների վրա նրանց նշանակումից հետո: Իրականում որոշ անդամ-երկրներում կառավարման մարմնի անդամները հաճախ են մեղադրվում այն բանի համար, որ իրենք գործում են այն պետական մարմնի անունից, որն իրեն նշանակել է կամ այն քաղաքական միավորման անունից, որին սատարում է իրեն նշանակող կամ հաստատող մարմինը:»

 

Գ. Եվրոպայի խորհրդի Խորհրդարանական վեհաժողովի թիվ 1361 (2004) (1) բանաձևը Հայաստանի ստանձնած պարտավորությունների կատարման մասին

 

65. ԵԽԽՎ այս բանաձևի 19-րդ պարբերությունը սահմանում է.

 

«Ինչ վերաբերում է ազատ արտահայտվելու իրավունքին և լրատվամիջոցների բազմակարծության խնդրին, ապա Վեհաժողովը մտահոգված է Հայաստանում լսատեսողական լրատվամիջոցների ոլորտում տեղի ունեցող զարգացումների շուրջ և լուրջ կասկածեր է արտահայտում նաև էլեկտրոնային լրատվամիջոցների բազմակարծ լինելու վերաբերյալ` մասնավորապես ափսոսալով, որ գործող օրենքի անհստակության հետևանքով Հեռուստատեսության և ռադիոյի ազգային հանձնաժողովին բացահայտ ինքնահայեցողական լիազորություններ են տրված հեռարձակման թույլտվությունների տրամադրման ոլորտում, հատկապես Ա1+ հեռուստատեսային ալիքի կապակցությամբ: Այնուհանդերձ, Վեհաժողովը նկատի է առնում 2003 թ. դեկտեմբերին «Զանգվածային լրատվամիջոցների մասին» ՀՀ օրենքի ընդունումը և «Ռադիոյի ու հեռուստատեսության մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխությունների կատարումը:»:

 

ԻՐԱՎՈՒՆՔԻ ՀԱՐՑԵՐ

 

I. ԵՐԿՐՈՐԴ ԴԻՄՈՒՄԱՏՈՒԻ ԶՈՀԻ ԿԱՐԳԱՎԻՃԱԿԸ

 

66. Դատարանն առաջին հերթին կարևոր է համարում որոշել երկրորդ դիմումատուի զոհի կարգավիճակի հարցը: Դատարանը կրկնում է, որ Կոնվենցիայի 34-րդ հոդվածում օգտագործվող «զոհ» եզրույթը նշանակում է անձ, որն անմիջականորեն տուժել է խնդրո առարկա գործողությունից կամ անգործությունից (տե՛ս այլոց շարքում Վատան ընդդեմ Ռուսաստանի (Vatan v. Russia), թիվ 47978/99, պարբ. 48, 7 հոկտեմբեր 2004 թ.): Դատարանն այնուհետև կրկնում է, որ անձը չի կարող իր իրավունքի խախտման վերաբերյալ գանգատ ներկայացնել, եթե նա չի հանդիսանում դատավարության կողմ նույնիսկ այն դեպքում, երբ նա դատավարության կողմ հանդիսացող ընկերության բաժնետեր է և/կամ այդ ընկերության գործադիր տնօրեն (տե՛ս այլոց շարքում Ֆ. Սանտոս և Ֆաչադան ընդդեմ Պորտուգալիայի (F. Santos Lda. and Fachadas v. Portugal) (որոշում), թիվ 49020/99, 19 սեպտեմբեր 2000 թ. և Նոսովն ընդդեմ Ռուսաստանի (Nosov v. Russia) (որոշում), թիվ 30877/02, 20 հոկտեմբեր 2005 թ.): Բացի այդ, որոշակի հանգամանքներում ընկերության միակ սեփականատերը կարող է պնդել, որ Կոնվենցիայի 34-րդ հոդվածի իմաստով «զոհ է» իր ընկերության նկատմամբ կիրառված վիճարկվող միջոցների առնչությամբ (տե՛ս այլոց շարքում, Անկարկրոնան ընդդեմ Շվեդիայի (Ankarcrona v. Sweden) (որոշում), թիվ 35178/97, 27 հունիս 2000 թ., և Գլաս Նադեժդան և Անատոլիյ Ելենկովն ընդդեմ Բուլղարիայի (Glas Nadezhda EOOD and Anatoliy Elenkov v. Bulgaria), թիվ 14134/02, պարբ. 40, ECHR 2007-...). երբ այս հանգամանքն առկա չէ, ընկերության իրավասուբյեկտության անտեսումը կարող է արդարացված լինել միայն բացառիկ հանգամանքներում` մասնավորապես, երբ հստակ է, որ ընկերությունը չի կարող դիմել Կոնվենցիոն ինստիտուտներին իր կանոնադրությամբ ստեղծված մարմինների միջոցով կամ լուծարման պարագայում` լուծարային կառավարչի միջոցով (տե՛ս Ագրոտեքսիմը և այլոք ընդդեմ Հունաստանի (Agrotexim and Others v. Greece), 1995 թ. հոկտեմբերի 24-ի վճիռը, Շարք Ա թի. 330, էջ 25, պարբ. 66, ՍիԴիԱյ Հոլդինգն ու այլոք ընդդեմ Սլովակիայի (CDI Holding Aktiengesellschaft and Others v. Slovakia) (որոշում), թիվ 37398/97, 18 հոկտեմբեր 2001 թ. և Ամաթ-Գ ՍՊԸ-ն և Մեբաղիշվիլին ընդդեմ Վրաստանի (Amat-G Ltd and Mebaghishvili v. Georgia), թիվ 2507/03, պարբ. 33, ECHR 2005-...):

67. Դատարանն ի սկզբանե նշում է, որ նման բացառիկ հանգամանքներ սույն գործով չեն հաստատվել (տե՛ս դրան հակառակ Գ. Ի.-ն ընդդեմ Լյուքսեմբուրգի (G. J. v. Luxembourg), թիվ 21156/93, պարբ. 24, 26 հոկտեմբեր 2000 թ.): Դատարանն այնուհետև նշում է, որ երկրորդ դիմումատուն չի ներկայացրել որևէ ապացույց, որը կհաստատեր այն հանգամանքը, որ նա իրականում հանդիսանում է դիմումատու ընկերության բաժնետեր և առավել ևս` ընկերության միակ սեփականատեր: Նա նույնիսկ իր անունից չի ներկայացրել գանգատի վերաբերյալ որևէ հիմնավորում: Դատարանի տրամադրության տակ գտնվող բոլոր նյութերը փաստում են, սակայն, որ դիմումատու ընկերությունը որպես իրավաբանական անձ միայնակ է հանդես եկել, դիմել արտոնագիր ստանալու համար և մերժում ստացել, ինչպես նաև հետագայում համապատասխան դատաքննություններում հանդես եկել որպես դատավարության կողմ: Ներպետական դատարանների և ՀՌԱՀ-ի կայացրած բոլոր որոշումները վերաբերում էին դիմումատու ընկերությանը, այլ ոչ թե երկրորդ դիմումատուին, որը նույնիսկ չէր ներկայացնում դիմումատու ընկերությունը ներպետական դատավարության ընթացքում: Հետևաբար, բոլոր նյութերը ցույց են տալիս, որ արտոնագրի տրամադրման մերժումը և հետագա դատաքննությունները ուղղակիորեն ազդել են միայն դիմումատու ընկերության շահերի վրա և Դատարանին չի ներկայացվել որևէ փաստաթուղթ, որը նրան թույլ կտար երկրորդ դիմումատուին որպես «զոհ» դիտարկել Կոնվենցիայի 34-րդ հոդվածի իմաստով:

68. Այսպիսով, Դատարանը գտնում է, որ գանգատը երկրորդ դիմումատուի մասով ratione prsonae չի համապատասխանում Կոնվենցիայի 35-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջներին և պետք է մերժվի Կոնվենցիայի 35-րդ հոդվածի 4-րդ մասին համապատասխան:

69. ՈՒստի Դատարանը կսահմանափակվի դիմումի մեջ բարձրացված այն գանգատների ուսումնասիրությամբ, որոնք վերաբերում են դիմումատու ընկերությանը:

 

II. ԿՈՆՎԵՆՑԻԱՅԻ 10-ՐԴ ՀՈԴՎԱԾԻ ԵՆԹԱԴՐՅԱԼ ԽԱԽՏՈՒՄԸ

 

70. Դիմումատու ընկերությունը բողոքել է, որ հեռարձակման արտոնագրի մերժումը հանգեցրել է Կոնվենցիայի 10-րդ հոդվածով սահմանված խոսքի ազատության խախտմանը: Կոնվենցիայի 10-րդ հոդվածը սահմանում է`

 

«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատորեն արտահայտվելու իրավունք: Այս իրավունքը ներառում է սեփական կարծիք ունենալու, տեղեկություններ և գաղափարներ ստանալու և կարծելու ազատությունը` առանց պետական մարմինների միջամտության և անկախ սահմաններից:

 

2. Այս ազատությունների իրականացումը, քանի որ այն կապված է պարտավորությունների և պատասխանատվության հետ, կարող է պայմանավորվել այնպիսի ձևականություններով, պայմաններով, սահմանափակումներով կամ պատժամիջոցներով, որոնք նախատեսված են օրենքով և անհրաժեշտ են ժողովրդավարական հասարակությունում` ի շահ պետական անվտանգության, տարածքային ամբողջականության կամ հասարակության անվտանգության, անկարգությունները կամ հանցագործությունները կանխելու, առողջությունը կամ բարոյականությունը, ինչպես և այլ անձանց հեղինակությունը կամ իրավունքները պաշտպանելու, խորհրդապահական պայմաններով ստացված տեղեկատվության բացահայտումը կանխելու կամ արդարադատության հեղինակությունն ու անաչառությունը պահպանելու նպատակով»:

 

Ա. Ընդունելիություն

 

71. Դատարանը նշում է, որ սույն բողոքն ակնհայտորեն անհիմն չէ Կոնվենցիայի 35-րդ հոդվածի 3-րդ մասի իմաստով: Դատարանը նաև նշում է, որ բողոքն անընդունելի չէ որևէ այլ հիմքով: Հետևաբար այն պետք է ճանաչել ընդունելի:

 

Բ. Գործի ըստ էության քննություն

 

1. Արդյոք եղել է միջամտություն դիմումատու ընկերության տեղեկություններ և գաղափարներ տարածելու ազատությանը

 

72. Կառավարությունը պնդել է, որ դիմումատու ընկերության` Կոնվենցիայի 10-րդ հոդվածով երաշխավորված իրավունքներին միջամտություն չի եղել: Հեռարձակման արտոնագիր տրվել է մրցույթ հայտարարելուց հետո ներկայացված հայտերի համեմատման արդյունքում: Անհաջողակ դիմողներին ոչ թե մերժվել է արտոնագրի տրամադրումը, այլ նրանք պարզապես չեն ճանաչվել մրցույթի հաղթող. հենց դա էլ տեղի է ունեցել դիմումատու ընկերության պարագայում: ՀՌԱՀ-ը չի կայացրել դիմումատու ընկերությանը արտոնագիր տրամադրելը մերժելու որևէ որոշում, այն պարզապես հրապարակել է մրցույթի հաղթողին:

73. Դիմումատու ընկերությունը նշել է, որ թե՛ անհատական դիմողներին, թե՛ մրցութային ընթացակարգի արդյունքում մասնակիցներին արտոնագիր չտրամադրելու որոշումը հանդիսացել է արտոնագրի տրամադրման մերժում: Հետևաբար, մրցույթի հաղթողին հայտարարելը հանդիսացել է բոլոր մյուս հայտեր ներկայացնողներին արտոնագրի տրամադրման մերժում:

74. Դատարանը գտնում է, որ չկա էական տարբերություն անհատական դիմողներին հեռարձակման արտոնագիրը մերժելու և մրցույթը չհաղթելու արդյունքում արտոնագիր ձեռք չբերելու միջև: Դիմումատու ընկերությանը նրա մասնակցած մրցույթի հաղթող չճանաչելով` ՀՌԱՀ-ը փաստացի մերժել է դիմումատու ընկերության արտոնագիր ստանալու հայտերը: Նմանատիպ մերժումները հանդիսացել են միջամտություն դիմումատու ընկերության` տեղեկատվության և գաղափարներ տարածելու ազատությանը (տե՛ս Գրաուզոն ընդդեմ Լեհաստանի (Grauso v. Poland), թիվ 27388/05, 1997 թ. ապրիլի 9-ի Հանձնաժողովի որոշումը, չհրապարակված, ինչպես նաև, mutatis mutandis, Վերեին Ալտերնատիվես Լոքալրադիո Բեռնը և Վերեին Ռադիո Դրեյեկլենդ Բազելն ընդդեմ Շվեյցարիայի (Verein Alternatives Lokalradio Bern and Verein Radio Dreyeckland Basel v. Switzerland), թիվ 10746/84, 1986 թ. հոկտեմբերի 16-ի Հանձնաժողովի որոշումը, Որոշումներ և հաշվետվություններ 49, էջ 126, Ինֆորմատիոնսվերեին Լենտիան և այլոք ընդդեմ Ավստրիայի (Informationsverein Lentia and Others v. Austria), 1993 թ. նոյեմբերի 24-ի վճիռը, Շարք A թիվ 276, էջ 13, պարբ. 27, Բրուկն ընդդեմ Միացյալ Թագավորության (Brook v. the United Kingdom), թիվ 38218/97, 2000 թ. հուլիսի 11-ի որոշումը, Միացյալ քրիստոնյա հեռարձակողներ ՍՊԸ-ն ընդդեմ Միացյալ Թագավորության (United Christian Broadcasters Ltd v. the United Kingdom) թիվ 44802/98, 2000 թ. նոյեմբերի 7-ի որոշումը և Դեմութն ընդդեմ Շվեյցարիայի (Demuth v. Switzerland), թիվ 38743/97, պարբ. 30, ECHR 2002-IX):

75. Հետևաբար պետք է պարզել, թե արդյոք նման միջամտությունները «նախատեսված են օրենքով», հետապնդել են 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի երրորդ նախադասությամբ կամ 2-րդ մասով ամրագրված օրինական մեկ կամ մի քանի նպատակներ և «անհրաժեշտ են եղել ժողովրդավարական հասարակությունում»:

76. Այսպիսով, Դատարանը նկատի կունենա, որ 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի երրորդ նախադասության համաձայն պետություններին թույլ է տրվում արտոնագրման համակարգի միջոցով կարգավորել իրենց տարածքում հեռարձակման կազմակերպման եղանակը մասնավորապես` վերջինիս տեխնիկական կողմերը: Արտոնագրի տրամադրումը կարող է պայմանավորված լինել նաև այնպիսի հանգամանքներով, ինչպիսիք են առաջարկվող ալիքի բնույթն ու նպատակները, նրա հավանական լսարանը ազգային, տարածաշրջանային կամ տեղական մակարդակում, կոնկրետ լսարանի իրավունքներն ու կարիքները և միջազգային-իրավական փաստաթղթերից ծագող պարտավորությունները: Դա կարող է հանգեցնել միջամտությունների, որոնց նպատակները կարող են իրավաչափ լինել 1-ին մասի 3-րդ նախադասության իմաստով` թեև կարող են չհամապատասխանել 2-րդ մասում շարադրված նպատակներից ոչ մեկին: Այնուամենայնիվ, նման միջամտությունների համապատասխանության հարցը պետք է գնահատվի 2-րդ պարբերության լույսի ներքո (տե՛ս Միացյալ քրիստոնյա հեռարձակողներ ՍՊԸ (United Christian Broadcasters Ltd) և Դեմութ (Demuth), պարբ. 33, նշված վերը):

 

2. Արդյոք միջամտություններն արդարացված էին

 

(ա) Կողմերի փաստարկները

 

77. Կառավարությունը պնդել է, որ հեռարձակման արտոնագիր տրամադրելու չափանիշները սահմանված են եղել օրենքով: Մրցույթի հաղթող է ճանաչվել այն հայտ ներկայացնողը, որը ստացել է ամենաշատ միավորները այս չափանիշների գնահատումից հետո: Այսպիսով, դիմումատու ընկերությունը տեղեկացվել է քննարկվող մրցույթում չհաղթելու պատճառների մասին, քանի որ տեղյակ է եղել, որ հավաքել է ավելի քիչ միավորներ, քան մյուս մասնակիցները և չի ճանաչվել հաղթող: Ավելին` դիմումատու ընկերության ներկայացուցիչը ներկա է գտնվել ՀՌԱՀ-ի անցկացրած մրցույթի բոլոր փուլերին, որոնք հրապարակային էին, ներառյալ երբ ներկայացվել են մի քանի մրցակից հայտեր և երբ անցկացվել են վարկանիշային քվեարկություններ: Սա ցույց է տալիս, որ դիմումատու ընկերությունն ուներ հեռարձակման արտոնագիր տրամադրելը մերժելու հիմքերին տեղեկացված լինելու հնարավորություն:

78. Դիմումատու ընկերությունը պնդել է, որ օրենքի համաձայն ՀՌԱՀ-ը պարտավոր է եղել տեղեկացնել իրեն արտոնագիր տրամադրելը մերժելու պատճառների մասին: Կազմակերպության ներկայացուցչի սոսկ ներկայությունը մրցակից հայտերի հրապարակման և վարկանիշային քվեարկության ժամանակ, որն առավել ևս ցույց է տվել միայն վերջնական արդյունքները, չի հանդիսացել պատճառաբանված որոշման պատշաճ հանձնում: ՀՌԱՀ-ի` մրցույթի արդյունքները հայտարարող նամակները նույնպես չեն կարող ճանաչվել պատճառների տեղեկացում, քանի որ դրանք ոչ թե սահմանել են համապատասխան որոշումների հիմքերը, այլ պարզապես հայտարարել են այդ որոշումների արդյունքները: Մրցակից հայտերի գնահատումը մեկնաբանող որոշումների հիմքերը չհրապարակելով` ՀՌԱՀ-ն անհնարին է դարձրել հեռարձակման արտոնագիր տրամադրելիս իր կողմից «Հեռուստատեսության և ռադիոյի մասին» ՀՀ օրենքի 50-րդ հոդվածով սահմանված արտոնագրման չափանիշների պահպանման ստուգումը: Այս հանգամանքը արտոնագրման ընթացքը դարձրել է կողմնակալ և օրենքին չհամապատասխանող:

79. Դիմումատու ընկերությունը նաև պնդել է, որ կայացած ժողովրդավարական պետություններում հանրային իշխանության կողմից որոշում կայացնելու թափանցիկությունն ու բաց լինելը առանցքային դեր են խաղում հանրային իշխանության գործունեության վերահսկելիության, նրա հանդեպ հասարակական վստահության և նրա արդարության ապահովման գործում, հատկապես երբ իշխանության այդ մարմինները վճռում են հիմնարար իրավունքներին վերաբերող հարցեր: Պատճառաբանված որոշման բացակայության պարագայում արդարությունը, անկողմնակալությունն ու օրենքին համապատասխանությունը չեն կարող ապացուցվել: Ավելին` պատճառները չհրապարակելը զրկել է անհաջողակ դիմողներին իրենց կողմից ներկայացրած հայտերի չհաղթելու պատճառները ճշտելու և մերժումը վիճարկելու հնարավորությունից: Երբ պետական մարմինը, ինչպիսին ՀՌԱՀ-ն է, ունի իրավազորություն իրավունքների նկատմամբ և իրավասու է կայացնել այդ իրավունքներին միջամտող որոշումներ առանց որոշման հավելյալ պատճառաբանում տրամադրելու, վարկանիշային համակարգը բավարար չէ:

 

(բ) Դատարանի գնահատականը

 

80. Դատարանի քննության առաջին քայլը հեռարձակման արտոնագիր տրամադրելու մերժման` 10-րդ հոդվածի իմաստով օրենքով սահմանված լինելը պարզելն է: Համաձայն հաստատված նախադեպային իրավունքի քննարկվող արտահայտությունը, որն օգտագործվում է նաև Կոնվենցիայի 9-րդ և 11-րդ հոդվածներում, ինչպես նաև Կոնվենցիայի 8-րդ հոդվածում օգտագործվող «նախատեսված է օրենքով» արտահայտությունը, ոչ միայն պահանջում են, որպեսզի միջամտությունը քննարկվող հոդվածներում ամրագրված իրավունքներին ունենա որոշակի հիմք ազգային օրենսդրությունում, այլ վերաբերում են նաև այդ օրենքի որակին: Օրենքը պետք է մատչելի լինի շահագրգռված անձանց համար և ունենա բավարար հստակ ձևակերպում, որպեսզի հնարավորություն տա նրանց (անհրաժեշտության դեպքում պատշաճ խորհրդատվության միջոցով) ողջամտության սահմաններում կանխատեսել կոնկրետ գործողության հնարավոր հետևանքները (տե՛ս ի թիվս շատ այլ գործերի Մաեստրին ընդդեմ Իտալիայի (Maestri v. Italy), թիվ 39748/98, պարբ. 30, ECHR 2004-I):

81. Բացի դրանից, ազգային օրենսդրությունը պետք է տրամադրի իրավական պաշտպանության միջոց հանրային իշխանությունների կողմից Կոնվենցիայով երաշխավորված իրավունքներին կողմնակալ միջամտության դեպքում: Հիմնարար իրավունքներին վերաբերող հարցերում գործադիր իշխանությանը օրենսդրությամբ տրամադրվող գործողությունների անսահմանափակ ազատությունը կհակասի Կոնվենցիայում արձանագրված ժողովրդավարական հասարակության հիմնարար սկզբունքներից մեկին` իրավունքի գերակայությանը: Հետևաբար, օրենքը ցանկացած դեպքում պետք է պատշաճ հստակությամբ ամրագրի իշխանություններին տրամադրվող նման ազատության սահմանները և դրա իրականացման ձևը` անդրադառնալով քննարկվող միջոցի իրավաչափ նպատակին, որպեսզի անհատին տրամադրի պատշաճ պաշտպանություն կողմնակալ միջամտությունից (տե՛ս Ռոտարուն ընդդեմ Ռումինիայի (Rotaru v. Romania), թիվ 28341/95, պարբ. ..., ECHR 2000-V, Հասանը և Չաուշն ընդդեմ Բուլղարիայի (Hasan and Chaush v. Bulgaria), թիվ 30985/96, պարբ. 84, ECHR XI): Ինչ վերաբերում է կոնկրետ արտոնագրման ընթացակարգին, Դատարանը կրկնում է, որ արտոնագրման ընթացքում արտոնագրման չափանիշների կիրառման ձևը պետք է ընձեռի բավարար երաշխիքներ կողմնակալությունը բացառելու համար` ներառյալ արտոնագրող մարմնի կողմից հեռարձակման արտոնագիրը մերժելու որոշման պատշաճ պատճառաբանվածությունը (տե՛ս Գլաս Նադեժդան և Անատոլիյ Ելենկովն ընդդեմ Բուլղարիայի (Glas Nadezhda EOOD and Anatoliy Elenkov v. Bulgaria), նշված վերը, պարբ. 49-51):

82. Անդրադառնալով քննարկվող գործին` Դատարանը նշում է, որ ՀՌԱՀ-ի` այլ ընկերություններին հեռարձակման արտոնագիր տրամադրելու որոշումները հիմնված են եղել «Հեռուստատեսության և ռադիոյի մասին» ՀՀ օրենքի և այլ լրացուցիչ իրավական ակտերի վրա: Վերոնշյալ օրենքի 50-րդ հոդվածը հստակեցնում է այն չափանիշները, որոնց հիման վրա ՀՌԱՀ-ը պետք է կայացնի հեռարձակման արտոնագիր տրամադրելու որոշում: Վերջիններս ներառում են` «սեփական արտադրության հաղորդումների գերակայությունը», «հայրենական արտադրության հաղորդումների գերակայությունը», «դիմողի տեխնիկական և ֆինանսական հնարավորությունները», «աշխատակազմի մասնագիտական պատրաստվածությունը»: Թեև քննարկվող չափանիշները բավարար հստակ են, խնդրո առարկա ժամանակահատվածում «Հեռուստատեսության և ռադիոյի մասին» ՀՀ օրենքը հստակորեն չէր պահանջում, որպեսզի արտոնագրող մարմինն այդ չափանիշները կիրառելիս տրամադրի որևէ բացատրություն: Հետևաբար, արտոնագրող մարմինը` մեր դեպքում ՀՌԱՀ-ը, դիմումատու ընկերությանը չի տրամադրել և ոչ մի բացատրություն հեռարձակման արտոնագիր տրամադրելը պարբերաբար մերժելու համար: Յուրաքանչյուր դեպքում ՀՌԱՀ-ը պարզապես հայտարարել է մրցույթի հաղթողին` ոչ մի բացատրություն չտալով, թե ինչու այս կամ այն ընկերության հայտն ավելի է համապատասխանում անհրաժեշտ չափանիշներին, քան դիմումատու ընկերության հայտը: Թեև ՀՌԱՀ-ը անցկացնում էր հրապարակային լսումներ, նման լսումների ժամանակ չէր հրապարակվում ոչ մի որոշում, որը կներառեր նման արտոնագրի տրամադրման կամ մերժման պատճառները: Մրցակից ընկերությունները պարզապես ներկայացնում էին իրենց հայտերը, որից հետո անցկացվում էր վարկանիշային քվեարկություն առանց որևէ պատճառաբանություն տրամադրելու: Հետևաբար, դիմումատու ընկերությունը և հանրությունը չէին տեղեկացվում, թե ինչի հիման վրա է ՀՌԱՀ-ն իրականացնում հեռարձակման արտոնագրի տրամադրումը մերժելու իր լիազորությունը:

 

---------------------------------------------------------

ԻՐՏԵԿ - շարունակությունը հաջորդ մասում

 

 

pin
Եվրոպական դատարան
17.06.2008
N 32283/04
Վճիռ