Սեղմել Esc փակելու համար:
ԿՈՆՎԵՆՑԻԱ ՌԱԶՄԱԳԵՐԻՆԵՐԻ ՀԵՏ ՎԱՐՎԵԼԱԿԵ...
Քարտային տվյալներ

Տեսակ
Գործում է
Ընդունող մարմին
Ընդունման ամսաթիվ
Համար

ՈՒժի մեջ մտնելու ամսաթիվ
ՈՒժը կորցնելու ամսաթիվ
Ընդունման վայր
Սկզբնաղբյուր

Ժամանակագրական տարբերակ Փոփոխություն կատարող ակտ

Որոնում:
Բովանդակություն

Հղում իրավական ակտի ընտրված դրույթին X
irtek_logo

ԿՈՆՎԵՆՑԻԱ ՌԱԶՄԱԳԵՐԻՆԵՐԻ ՀԵՏ ՎԱՐՎԵԼԱԿԵՐՊԻ ՄԱՍԻՆ (1-ԻՆ ՄԱՍ)

 

 

ԿՈՆՎԵՆՑԻԱ
ՌԱԶՄԱԳԵՐԻՆԵՐԻ ՀԵՏ ՎԱՐՎԵԼԱԿԵՐՊԻ ՄԱՍԻՆ

(1-ին մաս)

 

Ներքոստորագրյալները` դիվանագիտական այն համաժողովում ներկայացված կառավարությունների լիազորները, որը 1949 թվականի ապրիլի 21-ից մինչև օգոստոսի 12-ը նիստեր է գումարել «Ռազմագերիների հետ վարվելակերպի մասին» 1929 թվականի հուլիսի 27-ի Ժնևի կոնվենցիան վերանայելու նպատակով, կնքեցին հետևյալ համաձայնագիրը.

 

Մաս 1

Ընդհանուր դրույթներ

 

ՀՈԴՎԱԾ 1

Կոնվենցիայի պահպանումը

 

Բարձր պայմանավորվող կողմերը պարտավորվում են ցանկացած հանգամանքներում պահպանել և ստիպել պահպանելու սույն Կոնվենցիան:

 

ՀՈԴՎԱԾ 2

Կոնվենցիայի կիրառումը

 

Բացի այն որոշումներից, որոնք պետք է ուժի մեջ մտնեն դեռևս խաղաղ ժամանակ, Կոնվենցիան կկիրառվի հայտարարված պատերազմի կամ ցանկացած այլ զինված ընդհարման դեպքում, որ ծագում է երկու կամ մի քանի Բարձր պայմանավորվող կողմերի միջև, անգամ եթե դրանցից մեկը չի ընդունում պատերազմական վիճակը:

Կոնվենցիան կկիրառվի նաև բարձր պայմանավորվող կողմի ամբողջ տարածքի կամ դրա մի մասի գրավման բոլոր դեպքերում, անգամ եթե այդ գրավումը ոչ մի զինված դիմադրության չհանդիպի:

Եթե ընդհարման մեջ մտնող տերություններից մեկը չի հանդիսանում սույն Կոնվենցիայի մասնակից, Կոնվենցիայի մասնակից տերություններն իրենց փոխհարաբերություններում, այնուամենայնիվ, կմնան նրանով կապված: Դրանից բացի, նրանք Կոնվենցիայով կապված կլինեն վերը նշված տերության վերաբերմամբ, եթե վերջինս ընդունում և կիրառում է Կոնվենցիայի դրույթները:

 

ՀՈԴՎԱԾ 3

Միջազգային բնույթ չկրող ընդհարումներ

 

Միջազգային բնույթ չկրող և Բարձր պայմանավորվող կողմերից մեկի տարածքում ծագող զինված ընդհարման դեպքում, ընդհարման մեջ գտնվող յուրաքանչյուր կողմ պարտավոր է առնվազն կիրառել հետևյալ դրույթները.

1) Անձինք, որոնք անմիջականորեն չեն մասնակցում ռազմական գործողություններին, ներառյալ զինված ուժերի կազմից այն անձինք, ովքեր զենքը վայր են դրել, ինչպես նաև նրանք, ովքեր դադարել են ռազմական գործողություններին մասնակցել` հիվանդության, վիրավորվելու, ձերբակալվելու կամ ցանկացած այլ պատճառով, պետք է բոլոր հանգամանքներում օգտվեն մարդասիրական վերաբերմունքից` առանց ռասայի, մաշկի գույնի, կրոնի կամ հավատի, սեռի, ծագման կամ գույքային դրության կամ ցանկացած այլ համանման չափանիշների պատճառներով որևէ աննպաստ տարբերակման:

Այդ նպատակով վերը նշված անձանց նկատմամբ արգելվում են և մշտապես ու ամենուրեք կարգելվեն հետևյալ գործողություններ.

ա) կյանքի և ֆիզիկական անձեռնմխելիության դեմ ուղղված ոտնձգությունը, մասնավորապես, բոլոր տեսակի սպանությունները, խեղումները, դաժան վերաբերմունքը, խոշտանգումները և տանջահարությունը,

բ) պատանդ վերցնելը,

գ) անձի արժանապատվության դեմ ուղղված ոտնձգությունը, մասնավորապես, վիրավորական և նվաստացուցիչ վերաբերմունքը,

դ) դատապարտելը և պատժի կիրառումը` առանց քաղաքակիրթ ազգերի կողմից անհրաժեշտ ճանաչված դատական երաշխիքների առկայությամբ պատշաճ կերպով հիմնված դատարանի կայացրած նախնական դատական որոշման:

2) Վիրավորներին և հիվանդներին կհավաքեն, և նրանց ցույց կտրվի օգնություն:

Որևէ անաչառ մարդասիրական կազմակերպություն, ինչպես, օրինակ, Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեն է, կարող է իր ծառայություններն առաջարկել ընդհարման մեջ գտնվող կողմերին:

Դրանից բացի, ընդհարման մեջ գտնվող կողմերը կձգտեն հատուկ համաձայնագրերի միջոցով գործողության մեջ դնել սույն Կոնվենցիայի բոլոր մնացյալ դրույթները կամ դրանց մի մասը:

Նախորդ դրույթների կիրառումը չի շոշափի ընդհարման մեջ գտնվող կողմերի իրավական կարգավիճակը:

 

ՀՈԴՎԱԾ 4

Ռազմագերիները

 

Ա. Սույն Կոնվենցիայի իմաստով ռազմագերիներ են հանդիսանում հակառակորդի իշխանության տակ ընկած անձինք, որոնք պատկանում են հետևյալ կատեգորիաներից որևէ մեկին.

1) Ընդհարման մեջ գտնվող կողմի զինված ուժերի անձնակազմը, ինչպես նաև այդ զինված ուժերի կազմի մեջ մտնող` աշխարհազորային և կամավորական ջոկատների անձնակազմը:

2) Այլ աշխարհազորայինների և կամավորական ջոկատների անձնակազմը, ներառյալ դիմադրության կազմակերպված այն շարժումների անձնակազմը, որոնք պատկանում են ընդհարման մեջ գտնվող կողմին և գործում են իրենց սեփական տարածքում կամ դրանից դուրս, եթե անգամ այդ տարածքը գրավված է, եթե այդ աշխարհազորայինները և կամավորական ջոկատները, ներառյալ` դիմադրության կազմակերպված շարժումները, համապատասխանում են ներքոհիշյալ պայմաններին.

ա) ունեն իր ենթակաների համար պատասխանատու ղեկավար անձ,

բ) ունեն որոշակի և հեռվից պարզորոշ երևացող տարբերանշան,

գ) զենքը կրում են բացեիբաց,

դ) իրենց գործողություններում պահպանում են պատերազմի օրենքներն ու սովորույթները:

3) Այն կանոնավոր զինված ուժերի անձնակազմը, որն իրեն համարում է այն կառավարության կամ իշխանության ենթակայության տակ, որը չի ճանաչվել գերության մեջ պահող տերության կողմից:

4) Զինված ուժերի ետևից ընթացող, բայց անմիջականորեն դրանց կազմի մեջ չմտնող անձինք, ինչպես, օրինակ, ռազմական ինքնաթիռների անձնակազմի մեջ մտնող քաղաքացիական անձինք, զինվորական թղթակիցները, մատակարարները, աշխատանքային խմբերի կամ ծառայությունների անձնակազմը, որոնց վրա դրված է զինված ուժերի կենցաղային սպասարկումը, պայմանով, որ նրանք դրա թույլտվությունն ստացել են այն զինված ուժերի կողմից, որոնց նրանք ուղեկցում են, որի համար այս վերջիններս պետք է տան առաջարկվող նմուշի անձը հաստատող վկայական:

5) Առևտրական նավատորմի նավերի անձնակազմերի անդամները, ներառյալ` նավապետները, նավատարները և նավի փոքրավորները և ընդհարման մեջ գտնվող կողմերի քաղաքացիական ավիացիայի այն անձնակազմերի անդամները, որոնք միջազգային իրավունքի այլ դրույթների համաձայն չեն օգտվում առավել արտոնյալ ռեժիմից:

6) Չգրավված տարածքի բնակչությունը, որը հակառակորդի մոտենալուն համեմատ` տարերայնորեն զենք է վերցնում` պայքարելու ներխուժած զորքերի դեմ, բայց դեռ չի հասցրել ձևավորվել որպես կանոնավոր զորք, եթե նա զենքը կրում է բացեիբաց և պահպանում պատերազմի օրենքներն ու սովորույթները:

Բ. Սույն Կոնվենցիային համապատասխան` ռազմագերիներին վերապահված վարվելակերպին կարժանանան հետևյալ անձինք.

1. Գրավյալ երկրի զինված ուժերին պատկանած կամ պատկանող անձինք, եթե գրավող տերությունը նրանց պատկանելության պատճառով անհրաժեշտ է համարում նրանց ներկալել, եթե անգամ այդ տերությունը սկզբում ազատել է նրանց այն ժամանակ, երբ ռազմական գործողություններն ընթացել են նրա կողմից գրավված տարածքի սահմաններից դուրս, հատկապես` երբ այդ անձինք ապարդյուն փորձել են միանալ այն զինված ուժերին, որոնց նրանք պատկանում են, և որոնք մասնակցում են ռազմական գործողություններին, կամ երբ նրանք չեն ենթարկվել ներկալելու նպատակով իրենց արված կոչին:

2. Սույն հոդվածում թվարկված կատեգորիաներից որևէ մեկին պատկանող անձինք, որոնց չեզոք կամ չպատերազմող տերություններն ընդունել են իրենց տարածքում, և որոնց այդ տերությունները պետք է ներկալեն միջազգային իրավունքին համապատասխան, եթե միայն նրանք չգերադասեն նրանց տրամադրել առավել նպաստավոր ռեժիմ, սակայն այդ անձանց վրա չեն տարածվում 8, 10, 15 հոդվածների, 30 հոդվածի հինգերորդ պարբերության, 58-67, 92, 126 հոդվածների դրույթները, իսկ այն դեպքերում, երբ ընդհարման մեջ գտնվող կողմերի և շահագրգիռ չեզոք կամ չպատերազմող տերության միջև գոյություն ունեն դիվանագիտական հարաբերություններ` նաև հովանավոր տերություններին վերաբերող հոդվածների դրույթները: Այն դեպքում, երբ գոյություն ունեն այդպիսի դիվանագիտական հարաբերություններ, ապա ընդհարման մեջ գտնվող կողմերին, որոնց պատկանում են այդ անձինք, թույլատրվում է նրանց վերաբերմամբ իրականացնել հովանավոր տերության գործառույթներ, որոնք նախատեսված են սույն Կոնվենցիայով, առանց վնաս հասցնելու այն գործառույթներին, որոնք այդ կողմերը սովորաբար իրականացնում են դիվանագիտական և հյուպատոսական պրակտիկային և պայմանագրերին համապատասխան:

Գ. Սույն հոդվածը ոչ մի կերպ չի շոշափում բժշկական և հոգևոր անձնակազմի կարգավիճակը, որ նախատեսված է սույն Կոնվենցիայի 33 հոդվածով:

 

ՀՈԴՎԱԾ 5

Կիրառման սկիզբն ու ավարտը

 

Սույն Կոնվենցիան 4 հոդվածում նշված անձանց նկատմամբ կկիրառվի այն պահից սկսած, երբ նրանք կընկնեն հակառակորդի իշխանության տակ, և ընդհուպ մինչև նրանց ազատումը և հայրենադարձությունը:

Այն դեպքում, երբ ռազմական գործողություններին այս կամ այն մասնակցությունն ունեցած և հակառակորդի ձեռքն ընկած անձանց վերաբերմամբ տարակուսանք է առաջանում` 4 հոդվածում թվարկված կատեգորիաներից մեկին նրանց պատկանելության առթիվ, այդպիսի անձինք սույն Կոնվենցիայի հովանավորությունից կօգտվեն այնքան ժամանակ, քանի դեռ նրանց վիճակը չի որոշվել իրավասու դատարանի կողմից:

 

ՀՈԴՎԱԾ 6

Հատուկ համաձայնագրերը

 

10, 23, 28, 33, 60, 65, 66, 67, 72, 73, 75, 109, 110, 118, 119, 122 և 132 հոդվածներով հատուկ նախատեսված համաձայնագրերից բացի, Բարձր պայմանավորվող կողմերը կարող են կնքել այլ հատուկ համաձայնագրեր որևէ հարցի առթիվ, որ նրանք նպատակահարմար կհամարեն կարգավորելու առանձին: Ոչ մի հատուկ համաձայնագիր չպետք է վնաս հասցնի ռազմագերիների այն վիճակին, որը սահմանված է սույն Կոնվենցիայով, ոչ էլ սահմանափակի այն իրավունքները, որոնք Կոնվենցիան նրանց տրամադրում է:

Ռազմագերիները շարունակում են օգտվել այդ համաձայնագրերի արտոնություններից` քանի դեռ նրանց նկատմամբ կիրառվում է Կոնվենցիան, բացի վերը հիշատակված և ավելի ուշ կնքված համաձայնագրերի մեջ այլ պայմաններ հատկապես մտցնելու դեպքերից, ինչպես նաև, բացի ընդհարման մեջ գտնվող այս կամ այն կողմից նրանց առավել նպաստավոր պայմաններ տրամադրելու դեպքերից:

 

ՀՈԴՎԱԾ 7

Իրավունքների անօտարելիությունը

 

Ռազմագերիները ոչ մի դեպքում չեն կարող մասնակիորեն կամ ամբողջությամբ հրաժարվել այն իրավունքներից, որոնք նրանց համար ապահովում են սույն Կոնվենցիան և նախորդ հոդվածով նախատեսված հատուկ համաձայնագրերը, եթե այդպիսիք գոյություն ունեն:

 

ՀՈԴՎԱԾ 8

Հովանավոր տերությունները

 

Սույն Կոնվենցիան կկիրառվի այն հովանավոր տերությունների աջակցությամբ և վերահսկողության ներքո, որոնց վրա դրված է ընդհարման մեջ գտնվող կողմերի շահերի պահպանությունը: Այդ նպատակով հովանավոր տերությունները կարող են, բացի իրենց դիվանագիտական և հյուպատոսական անձնակազմից, իրենց սեփական քաղաքացիների կամ այլ չեզոք տերությունների քաղաքացիների թվից նշանակել պատվիրակներ: Այդ պատվիրակների նշանակման համար պետք է ստացվի այն տերության համաձայնությունը, որին առընթեր նրանք պետք է կատարեն իրենց առաքելությունը:

Ընդհարման մեջ գտնվող կողմերը առավելագույնս կդյուրացնեն հովանավոր տերությունների ներկայացուցիչների կամ պատվիրակների աշխատանքը:

Հովանավոր տերությունների ներկայացուցիչները կամ պատվիրակները ոչ մի դեպքում չպետք է դուրս գան իրենց այն առաքելության շրջանակներից, որը սահմանված է սույն Կոնվենցիայով. նրանք պետք է, մասնավորապես, ուշադրության առնեն այն պետության անվտանգության անհետաձգելի կարիքները, որին առընթեր կատարում են իրենց գործառույթները:

 

ՀՈԴՎԱԾ 9

Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեի գործունեությունը

 

Սույն Կոնվենցիայի դրույթները չեն խոչընդոտում այն մարդասիրական գործողությունները, որոնք ընդհարման մեջ գտնվող շահագրգիռ կողմերի համաձայնությամբ Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեն կամ ցանկացած այլ անաչառ մարդասիրական կազմակերպություն կձեռնարկեն ռազմագերիներին պաշտպանելու և նրանց օգնություն ցույց տալու համար:

 

ՀՈԴՎԱԾ 10

Հովանավոր տերությունների փոխարինորդները

 

Բարձր պայմանավորվող կողմերը ցանկացած ժամանակ կարող են համաձայնության գալ այն մասին, որպեսզի սույն Կոնվենցիայով հովանավոր տերությունների վրա դրվող պարտականությունները վստահեն որևէ կազմակերպության, որը ներկայացնում է անաչառության և արդյունավետության լիակատար երաշխիք:

Եթե ռազմագերիների վրա չի տարածվում կամ ինչ-որ պատճառով դադարել է տարածվել որևէ հովանավոր տերության կամ կազմակերպության գործունեությունը, որ նախատեսվում է առաջին պարբերությամբ, ապա այն տերությունը, որի իշխանության տակ են գտնվում ռազմագերիները, պետք է դիմի կամ որևէ չեզոք պետության կամ նման կազմակերպության` խնդրելով իր վրա վերցնել ընդհարման մեջ գտնվող կողմերի նշանակած հովանավոր տերության կողմից սույն Կոնվենցիային համապատասխան կատարվող գործառույթները:

Եթե նշված ձևով հովանավորություն չի կարող ապահովվել, ապա տերությունը, որի իշխանության տակ են գտնվում ռազմագերիները, պետք է խնդրանքով դիմի որևէ մարդասիրական կազմակերպության, ինչպես, օրինակ, Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեն է, կամ, սույն հոդվածի դրույթների հաշվառմամբ ընդունի մարդասիրական այնպիսի գործառույթների կատարումը իր վրա վերցնող նման կազմակերպության առաջարկությունը, որոնք իրականացվում են հովանավոր տերությունների կողմից` սույն Կոնվենցիային համապատասխան:

Ցանկացած չեզոք տերություն կամ շահագրգիռ տերության կողմից հրավիրված կամ այդ նպատակներով իրեն առաջարկած ցանկացած կազմակերպություն պետք է գործի ընդհարման մեջ գտնվող այն կողմի նկատմամբ պատասխանատվության գիտակցումով, որին պատկանում են սույն Կոնվենցիայի հովանավորությունից օգտվող անձինք, և ներկայացնի բավարար երաշխիքներ, որ ինքն ի վիճակի է ստանձնելու համապատասխան գործառույթներ և դրանք կատարելու անաչառ կերպով:

Նախորդ դրույթները չեն կարող խախտվել տերությունների միջև կնքված հատուկ համաձայնագրերով, եթե այդ տերություններից մեկը, անգամ ժամանակավորապես, իր հնարավորություններում սահմանափակված է բանակցություններ վարելու մյուս տերության կամ նրա դաշնակիցների հետ` պատերազմական իրադրության բերումով, հատկապես այն դեպքերում, երբ տվյալ տերության ամբողջ տարածքը կամ դրա մի զգալի մասը գրավված է:

Ամեն անգամ, երբ սույն Կոնվենցիայում հիշատակվում է հովանավոր տերություն, այդ անվանումը նշանակում է նաև սույն հոդվածի համաձայն նրան փոխարինող կազմակերպություններ:

 

ՀՈԴՎԱԾ 11

Տարաձայնությունների կարգավորման գործընթացը

 

Բոլոր դեպքերում, երբ նրանք դա օգտակար կհամարեն ի շահ հովանավորվող անձանց և, մասնավորապես, սույն Կոնվենցիայի դրույթների կիրառման կամ մեկնաբանման առթիվ ընդհարման մեջ գտնվող կողմերի միջև տարաձայնությունների ծագման դեպքում, հովանավոր տերություններն իրենց բարի ծառայությունները կմատուցեն` տարաձայնությունները կարգավորելու նպատակով:

Այդ նպատակով հովանավոր տերություններից յուրաքանչյուրը կողմերից որևէ մեկի խնդրանքով կամ սեփական նախաձեռնությամբ կարող է ընդհարման մեջ գտնվող կողմերին առաջարկել պատշաճ կերպով ընտրված, հնարավոր չեզոք տարածքում կազմակերպելու նրանց ներկայացուցիչների և, մասնավորապես, այն իշխանությունների ներկայացուցիչների խորհրդակցություն, որոնց վրա դրված է հովանավորվող անձանց վիճակի նկատմամբ հոգատարությունը: Ընդհարման մեջ գտնվող կողմերը պարտավոր են ընթացք տալ այն առաջարկություններին, որոնք այդ իմաստով նրանց կարվեն: Անհրաժեշտության դեպքում հովանավոր տերությունները կարող են ընդհարման մեջ գտնվող կողմերի հավանությանը ներկայացնել չեզոք տերությանը պատկանող կամ Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեի կողմից որպես պատվիրակ ուղարկված անձին, որը կհրավիրվի մասնակցելու այդ խորհրդակցությանը:

 

Մաս 2

Ռազմագերիների ընդհանուր պաշտպանությունը

 

ՀՈԴՎԱԾ 12

Ռազմագերիների հետ վարվելակերպի համար պատասխանատվությունը

 

Ռազմագերիները գտնվում են հակառակորդ տերության, այլ ոչ առանձին անձանց կամ նրանց գերի վերցրած զորամասերի իշխանության տակ: Անկախ այն պատասխանատվությունից, որ կարող է ընկնել առանձին անձանց վրա, գերության մեջ պահող տերությունն է պատասխանատվություն կրում ռազմագերիների հետ վարվելակերպի համար:

Ռազմագերիները գերության մեջ պահող տերության կողմից կարող են հանձնվել միայն այն տերությանը, որը հանդիսանում է սույն Կոնվենցիայի մասնակից, և միայն այն բանից հետո, երբ գերության մեջ պահող տերությունը համոզվել է, որ այն տերությունը, որին հանձնվում են ռազմագերիները, ցանկանում է և ունակ է կիրառելու Կոնվենցիան: Եթե ռազմագերիները հանձնվում են այսպիսի պայմաններում, ապա Կոնվենցիայի կիրառման պատասխանատվությունը նրանց ընդունող տերությունը կրում է այնքան ժամանակ, քանի դեռ նրանք գտնվում են նրա խնամակալության ներքո:

Սակայն եթե այդ տերությունը չկատարի սույն Կոնվենցիայի դրույթները ցանկացած կարևոր կետով, այն տերությունը, որը հանձնել է ռազմագերիներին, ստանալով հովանավոր տերության ծանուցումը, պետք է ձեռնարկի արդյունավետ միջոցներ դրությունը շտկելու համար կամ պահանջի վերադարձնել ռազմագերիներին: Այդպիսի պահանջը պետք է բավարարվի:

 

ՀՈԴՎԱԾ 13

Գերիների նկատմամբ մարդասիրական վարվելակերպը

 

Ռազմագերիների հետ պետք է մշտապես վարվել մարդասիրաբար: Գերության մեջ պահող տերության ցանկացած անօրինական գործողություն կամ անգործություն, որոնք հարուցում են նրա իշխանության տակ գտնվող ռազմագերու մահը, կամ ռազմագերու առողջությունը դնում լուրջ սպառնալիքի տակ, արգելվում են և կդիտվեն որպես սույն Կոնվենցիայի լուրջ խախտումներ: Մասնավորապես, ոչ մի ռազմագերի չի կարող ենթարկվել ֆիզիկական խեղման կամ գիտական ու բժշկական փորձարարության, ինչ բնույթի էլ այն լինի, եթե այն չի արդարացվում ռազմագերու բուժման նկատառումներով և չի բխում նրա շահերից:

Ռազմագերիները նաև պետք է մշտապես օգտվեն պաշտպանությունից, հատկապես բռնության կամ ահաբեկման ամեն տեսակի ակտերից, վիրավորանքից և ամբոխի հետաքրքրասիրություններից:

Նրանց նկատմամբ փոխճնշման միջոցների կիրառումն արգելվում է:

 

ՀՈԴՎԱԾ 14

Գերիների անձի նկատմամբ հարգանքը

 

Ցանկացած հանգամանքներում ռազմագերիներն ունեն իրենց անձի և պատվի նկատմամբ հարգանքի իրավունք:

Կանանց նկատմամբ հարկ է վերաբերվել նրանց սեռին վայել հարգանքով, և նրանց հետ պետք է բոլոր դեպքերում վարվել ոչ ավելի վատ, քան տղամարդկանց հետ:

Ռազմագերիները լիովին պահպանում են իրենց քաղաքացիական իրավունակությունը, որից նրանք օգտվելիս են եղել գերության վերցվելու պահին: Գերության մեջ պահող տերությունը կարող է սահմանափակել այդ իրավունակությամբ տրամադրվող իրավունքների իրականացումը իր սեփական տարածքում կամ այդ տարածքից դուրս միայն այնչափ, որչափ պահանջում են գերության պայմանները:

 

ՀՈԴՎԱԾ 15

Ռազմագերիների նկատմամբ հոգատարությունը

 

Գերության մեջ պահող տերությունը պարտավոր է անվճար ապահովել ռազմագերիների պահպանումը ու նաև բժշկական օգնությունը, որ կպահանջի նրանց առողջական վիճակը:

 

ՀՈԴՎԱԾ 16

Համանման վարվելակերպի ապահովումը

 

Սույն Կոնվենցիայի` կոչմանը և սեռին վերաբերող դրույթների հաշվառմամբ, գերության մեջ պահող տերությունը պետք է բոլոր ռազմագերիների հետ վարվի միատեսակ, առանց ռասայի, ազգության, դավանանքի, քաղաքական համոզմունքների և մյուս համանման չափանիշների հիման վրա որևէ խտրականության, բացառությամբ այն արտոնյալ ռեժիմի, որ նա կարող է սահմանել ռազմագերիների համար նրանց առողջական վիճակի, տարիքի կամ որակավորման բերումով:

 

Մաս 3

Գերությունը

 

Բաժին 1
Գերության սկիզբը

 

ՀՈԴՎԱԾ 17

Ռազմագերու հարցաքննությունը

 

Յուրաքանչյուր ռազմագերի հարցաքննության ժամանակ պարտավոր է հայտնել միայն իր ազգանունը, անունը և կոչումը, ծննդյան տարեթիվը և անձնական համարը կամ, եթե այդպիսին չկա, այլ հավասարազոր տեղեկություն:

Այն դեպքում, եթե ռազմագերին միտումնավոր խախտի այդ կանոնը, նրան կարող է սպառնալ նրա կոչման և դիրքի ռազմագերիներին տրամադրվող արտոնությունների սահմանափակում:

Ընդհարման մեջ գտնվող յուրաքանչյուր կողմ պարտավոր է ամեն մի անձի, որի վրա տարածվում է իր ընդդատությունը, և որը կարող է դառնալ ռազմագերի, ապահովել ինքնության վկայականով, նշելով ազգանունը, անունը, կոչումը, անձնական համարը կամ համազոր տեղեկություններ և ծննդյան տարեթիվը: Դրանից բացի, ինքնության այդ վկայականը կարող է ունենալ դրա տիրոջ ստորագրությունը կամ մատնահետքերը կամ թե մեկը և թե մյուսը, ինչպես նաև բովանդակել ցանկացած այլ տեղեկություններ, որոնք ընդհարման մեջ գտնվող կողմը կցանկանա ավելացնել այն անձի վերաբերմամբ, որը պատկանում է իր զինված ուժերի կազմին: Ինքնության վկայականը, հնարավորության սահմաններում պետք է լինի 6,5x10 սմ չափսի և պետք է ունենա կրկնօրինակ: Ռազմագերին պարտավոր է այն ներկայացնել ցանկացած պահանջի դեպքում, բայց այն ոչ մի դեպքում չի կարող նրանից վերցվել:

Ռազմագերիների նկատմամբ ոչ մի ֆիզիկական կամ բարոյական տանջանք կամ հարկադրման այլ միջոցներ չեն կարող կիրառվել` նրանցից որևէ տեղեկություն ստանալու համար: Այն ռազմագերիներին, որոնք կհրաժարվեն պատասխանել, չի կարելի սպառնալ, նրանց վիրավորանքի կամ որևէ հետապնդման կամ սահմանափակման ենթարկել:

Ռազմագերիները, որոնք իրենց ֆիզիկական և բարոյական վիճակի պատճառով ի վիճակի չեն տեղեկություններ տալ իրենց անձի մասին, կհանձնվեն բժշկական ծառայության խնամքին: Այդ ռազմագերիների ինքնությունը կհաստատվի բոլոր հնարավոր միջոցներով` նախորդ պարբերության դրույթների հաշվառումով:

Ռազմագերիների հարցաքննությունը պետք է տարվի նրանց համար հասկանալի լեզվով:

 

ՀՈԴՎԱԾ 18

Ռազմագերու սեփականությունը

 

Անձնական օգտագործման բոլոր իրերը և առարկաները, բացառությամբ զենքի, ձիերի, ռազմական հանդերձանքի և զինվորական փաստաթղթերի, կմնան ռազմագերիների տնօրինության տակ, ինչպես նաև մետաղյա սաղավարտները, հակագազերը և նման այլ առարկաները, որ նրանց տրված են անձնական պաշտպանության համար: Նրանց մոտ կմնան նաև այն իրերն ու առարկաները, որոնք ծառայում են նրանց համազգեստի և սնման համար, անգամ այն դեպքում, եթե այդ իրերն ու առարկաները պատկանում են պաշտոնական զինվորական հանդերձանքին:

Ռազմագերիները երբեք չպետք է մնան առանց ինքնության վկայականների: Գերության մեջ պահող տերությունն ինքնության վկայականներ կտա նրանց, ովքեր դրանք չունեն:

Գլխավորապես սուբյեկտիվ արժեք ունեցող տարբերանշանները և պետական պատկանելության նշանները, պարգևի նշաններն ու առարկաները ռազմագերիներից չեն կարող վերցվել:

Ռազմագերիների մոտ եղած դրամական գումարները կարող են վերցվել միայն սպայի կարգադրությամբ և միայն այն բանից հետո, երբ հատուկ ցուցակում կգրանցվեն այդ գումարների չափերը և տվյալներ դրանց տերերի մասին, և վերջիններիս կտրվի մանրամասն ստացական, որտեղ ընթեռնելի կգրվեն այդ ստացականը տվող անձի անունը, կոչումը և զորամասը: Գերության մեջ պահող տերության տարադրամով դրամական գումարները կամ այն գումարները, որոնք ռազմագերիների խնդրանքով փոխարկվել են այդ տարադրամով, կգրանցվեն ռազմագերու անձնական հաշվին` 64 հոդվածին համապատասխան:

Գերության մեջ պահող տերությունը կարող է ռազմագերուց արժեքավոր իրերը վերցնել միայն անվտանգության նկատառումներով: Այդպիսի դեպքերում պահպանվում է նույն կարգը, ինչ որ դրամական գումարներն առգրավելիս:

Նշված իրերը, ինչպես նաև վերցված դրամական գումարները, եթե դրանք այլ տարադրամով են եղել, քան գերության մեջ պահող տերության տարադրամն է, և դրանց փոխարկման մասին ռազմագերուց խնդրանք չի ստացվել, պետք է պահվեն գերության մեջ պահող տերության կողմից և ռազմագերիներին վերադարձվեն նրանց գերության ավարտին այն տեսքով, ինչպես որ դրանք վերցվել են:

 

ՀՈԴՎԱԾ 19

Ռազմագերիների տարահանումը

 

Գերության վերցնելուց հետո հնարավոր կարճ ժամկետում ռազմագերիները տարահանվում են ճամբարներ, որոնք տեղավորված են ռազմական գործողությունների գոտուց բավականին հեռու, այնպես, որ նրանք գտնվեն անվտանգության մեջ:

Վտանգավոր գոտում կարելի է ժամանակավորապես պահել միայն այն ռազմագերիներին, որոնք իրենց վերքերի կամ հիվանդության հետևանքով տարահանման ժամանակ կենթարկվեն ավելի մեծ վտանգի, քան տեղում թողնելիս:

Ռազմագերիներին հարկավոր չէ առանց անհրաժեշտության վտանգի ենթարկել ռազմական գործողությունների գոտուց տարահանմանը սպասելիս:

 

ՀՈԴՎԱԾ 20

Տարահանման կարգը

 

Ռազմագերիների տարահանումը մշտապես պետք է կատարվի մարդասիրաբար և համանման այն պայմաններին, որոնք գերության մեջ պահող տերությունը տրամադրում է իր զորքերին` զորաշարժերի ժամանակ:

Գերության մեջ պահող տերությունը պետք է տարահանվող ռազմագերիներին ապահովի բավարար քանակությամբ խմելու ջրով և սնունդով, ինչպես նաև նրանց տրամադրի անհրաժեշտ հագուստ և բուժօգնություն: Այդ տերությունը կձեռնարկի բոլոր անհրաժեշտ միջոցները` տարահանման ժամանակ նրանց անվտանգության ապահովման համար և առաջին իսկ հնարավորության դեպքում կկազմի տարահանվող ռազմագերիների ցուցակը:

Եթե տարահանման ժամանակ ռազմագերիները պետք է անցնեն տարանցիկ ճամբարներով, ապա այդ ճամբարներում նրանց գտնվելը կլինի հնարավորին չափ կարճատև:

 

Բաժին 2
Ռազմագերիների ներկալումը

 

Գլուխ 1
Ընդհանուր դրույթներ

 

ՀՈԴՎԱԾ 21

Տեղաշարժվելու սահմանափակումները

 

Գերության մեջ պահող տերությունը կարող է ռազմագերիներին ենթարկել ներկալման: Նա կարող է նրանց պարտադրել դուրս չգալ ճամբարի սահմանված գծից, ուր նրանք ներկալված են, կամ էլ, եթե ճամբարը պատված է ցանկապատով, դուրս չգալ այդ ցանկապատից: Բացառությամբ սույն Կոնվենցիայի այն դրույթներով նախատեսված դեպքերի, որոնք վերաբերում են քրեական և կարգապահական պատժամիջոցներին, ռազմագերիներին չի կարելի պահել փակ շենքերում կամ նրանց զրկել շենքերից դուրս գալու իրավունքից, եթե այդ միջոցը անհրաժեշտ չի համարվում նրանց առողջության պահպանման համար. համենայն դեպս, այդ միջոցի կիրառումը թույլատրվում է միայն այնքան ժամանակ, քանի դեռ այդ միջոցը հարուցող հանգամանքները չեն վերացել:

Ռազմագերիներին ազնիվ խոսքով կամ պարտավորությամբ կարող է տրամադրվել սահմանափակ կամ լրիվ ազատություն, եթե դա թույլ են տալիս այն տերության օրենքները, որին նրանք պատկանում են: Այդ միջոցը կկիրառվի, մասնավորապես, այն դեպքերում, երբ դա կարող է նպաստել գերյալների առողջության բարելավմանը: Գերիներին չի կարելի հարկադրել համաձայնելու ազնիվ խոսքով կամ պարտավորությամբ իրենց ազատվելուն:

Ռազմական գործողություններ սկսվելիս ընդհարման մեջ գտնվող յուրաքանչյուր կողմ հակառակորդ կողմին կհայտնի այն օրենքներն ու կանոնները, որոնք թույլատրում կամ արգելում են իր քաղաքացիներին ազնիվ խոսքով կամ պարտավորությամբ իր ազատմանը համաձայնություն տալ: Այդ ձևով հաղորդված օրենքներին և կանոններին համապատասխան` ազնիվ խոսքով կամ պարտավորությամբ ազատված ռազմագերիները պարտավոր են իրենց անձնական պատվով կատարել ստանձնած պարտավորությունները ինչպես այն տերության հանդեպ, որին իրենք պատկանում են, այնպես էլ նրանց գերի վերցրած տերության հանդեպ: Այդպիսի դեպքերում տերությունը, որին պատկանում են նրանք, չպետք է պահանջի կամ նրանցից ընդունի որևէ ծառայություն, որը հակասի ռազմագերիների կողմից տրված խոսքին կամ պարտավորությանը:

 

ՀՈԴՎԱԾ 22

Ներկալման վայրերը և կարգը

 

Ռազմագերիները կարող են ներկալվել միայն ցամաքում գտնվող և հիգիենայի ու առողջության պահպանման առումով լիակատար երաշխիք տվող շենքերում: Բացառությամբ հատուկ դեպքերի, որոնք արդարացվում են հենց իրենց` գերիների շահերով, նրանց չի կարելի տեղավորվել բանտային շենքերում:

Վատառողջ կամ այնպիսի տեղանքում ներկալված ռազմագերիները, որի կլիման կործանարար է նրանց առողջության համար, առաջին իսկ հնարավորության դեպքում կփոխադրվեն առավել նպաստավոր կլիմա ունեցող վայր:

Գերության մեջ պահող տերությունը ռազմագերիներին ճամբարներում կամ ճամբարների հատվածներում կտեղաբաշխի` հաշվի առնելով նրանց ազգությունը, լեզուն և սովորույթները, պայմանով, որ ռազմագերիներին չեն անջատի այն զինված ուժերի ռազմագերիներից, որոնցում նրանք ծառայելիս են եղել գերության վերցվելու պահին, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ նրանք իրենք այդպիսի համաձայնություն կտան:

 

ՀՈԴՎԱԾ 23

Ռազմագերիների անվտանգությունը

 

Ոչ մի ռազմագերի ոչ մի ժամանակ չի կարող ուղարկվել այնպիսի շրջան, որտեղ նա կարող է ենթարկվել մարտական գոտու կրակի գործողությանը, ոչ էլ պահվի այնտեղ, ինչպես նաև չի կարելի օգտագործել նրա ներկայությունը` ռազմական գործողություններից որևէ կետի կամ շրջանի պաշտպանության համար:

Ռազմագերիները տեղական քաղաքացիական բնակչության նման պետք է ունենան ապաստարաններ` օդային հարձակումներից և պատերազմի այլ վտանգներից պաշտպանվելու համար: Բացառությամբ այն ռազմագերիների, ովքեր կմասնակցեն այդ վտանգներից իրենց շենքերի պաշտպանությանը, նրանք կարող են մեկնել ապաստարաններ հնարավորին չափ արագ, հենց որ տրվի տագնապի ազդանշան: Պաշտպանության ցանկացած միջոց, որ կձեռնարկվի հօգուտ բնակչության, պետք է կիրառվի նաև նրանց նկատմամբ:

Գերության մեջ պահող տերությունները, հովանավոր տերությունների միջոցով, միմյանց կհայտնեն ռազմագերիների ճամբարների աշխարհագրական տեղադրության մասին:

Ռազմագերիների ճամբարները ցերեկը, եթե դա թույլ են տալիս ռազմական բնույթի նկատառումները, պետք է նշվեն «PG» կամ «PW» տառերով, դասավորված այնպես, որպեսզի դրանք պարզորոշ երևան օդից, սակայն շահագրգիռ տերությունները կարող են պայմանավորվել նշման այլ եղանակի մասին: Միայն ռազմագերիների ճամբարները կարող են նշվել այդ կերպ:

 

ՀՈԴՎԱԾ 24

Մշտական տիպի տարանցիկ ճամբարները

 

Մշտական տիպի տարանցիկ կամ տեսակավորող ճամբարներն իրենց կազմակերպմամբ պետք է համապատասխանեն սույն բաժնում նախատեսված պայմաններին, և այնտեղ ռազմագերիների համար պետք է գոյություն ունենա նույնպիսի ռեժիմ, ինչպես մյուս ճամբարներում:

 

Գլուխ 2
Ռազմագերիների շենքերը, սնունդը և հագուստը

 

ՀՈԴՎԱԾ 25

Տեղավորման պայմանները

 

Ճամբարներում ռազմագերիների տեղավորման պայմանները պետք է նվազ բարենպաստ չլինեն այն պայմաններից, որոնցից օգտվում են գերության մեջ պահող տերության` նույն տեղանքում գտնվող զորքերը: Այդ պայմանները պետք է ստեղծվեն ռազմագերիների սովորույթների և բարքերի հաշվառմամբ և ոչ մի դեպքում չպետք է վնասակար լինեն նրանց առողջության համար:

Վերոհիշյալ պայմանները պետք է կիրառվեն, մասնավորապես, ռազմագերիների ննջասենյակների նկատմամբ` ինչպես դրանց տարածության ընդհանուր չափի և նվազագույն ծավալների, այնպես էլ կահավորման և անկողնային պարագաների, այդ թվում` վերմակների առումով:

Անհատական կամ կոլեկտիվ օգտագործման նպատակով ռազմագերիների համար նախատեսված շենքերը պետք է լիովին պաշտպանված լինեն խոնավությունից և բավարար չափով ջեռուցվեն ու լուսավորվեն հատկապես գիշերամուտի և լույսն անջատելու միջև ընկած ժամանակ: Պետք է ձեռնարկվեն հակահրդեհային բոլոր միջոցները:

Այն ճամբարներում, որտեղ տղամարդկանց կողքին գտնվում են ռազմագերի կանայք, նրանք պետք է ապահովված լինեն առանձին ննջասենյակներով:

 

ՀՈԴՎԱԾ 26

Սնունդը

 

Օրական հիմնական սննդի բաժինն իր որակով, քանակով, բազմազանությամբ պետք է բավարար լինի այն բանի համար, որպեսզի պահպանվի ռազմագերիների առողջության բարվոք վիճակը, և թույլ չտրվեն նրանց քաշի կորուստ կամ սննդի անբավարար լինելու հետ կապված երևույթներ: Հարկ է նաև հաշվի առնել գերիների համար սննդի սովորական դարձած ռեժիմը:

Գերության մեջ պահող տերությունը պետք է աշխատող ռազմագերիներին ապահովի լրացուցիչ սնունդով` նրանց կողմից կատարվող աշխատանքին համապատասխան:

Ռազմագերիներին պետք է մատակարարվի բավարար քանակի խմելու ջուր: Ծխախոտ ծխելը պետք է թույլատրվի:

Ռազմագերիներն առավելագույն հնարավորության չափով կներգրավվեն իրենց համար սնունդ պատրաստելուն. այդ նպատակով նրանք կարող են ներգրավվել խոհանոցում աշխատելու: Դրանից բացի, նրանք հնարավորություն կստանան իրենք սնունդ պատրաստել իրենց ունեցած լրացուցիչ մթերքներից:

Համապատասխան շենքեր կնախատեսվեն ճաշարանների համար:

Սննդին առնչվող ամեն տեսակի կոլեկտիվ կարգապահական տույժերն արգելվում են:

 

ՀՈԴՎԱԾ 27

Հագուստը

 

Հագուստը, սպիտակեղենը և կոշիկը գերության մեջ պահող տերության կողմից ռազմագերիներին կտրվեն բավարար քանակով, ընդսմին` այդ տերությունը պետք է հաշվի առնի այն տեղանքի կլիմայական պայմանները, որտեղ գտնվում են ռազմագերիները: Գերության մեջ պահող տերության կողմից գրավված` հակառակորդ բանակների համազգեստը կօգտագործվի ռազմագերիների համար, եթե այն համապատասխանում է կլիմայական պայմաններին:

Այդ պարագաների կանոնավոր փոխարինումը և նորոգումը ապահովվում են գերության մեջ պահող տերության կողմից: Դրանից բացի, աշխատող ռազմագերիները համապատասխան հագուստ կստանան ամենուրեք, որտեղ դա պահանջում է նրանց աշխատանքի բնույթը:

 

ՀՈԴՎԱԾ 28

Կրպակները

 

Բոլոր ճամբարներում կտեղադրվեն կրպակներ, որտեղ ռազմագերիները կարող են գնել սննդամթերք, առօրյա գործածության իրեր, օճառ և ծխախոտ, որոնց վաճառքի գները չպետք է գերազանցեն տեղական առևտրական գները:

Կրպակներից ստացված շահույթը կօգտագործվի հօգուտ ռազմագերիների. այդ նպատակով հատուկ հիմնադրամ կստեղծվի: Վստահված անձն իրավունք կունենա մասնակցել կրպակի աշխատանքին և այդ հիմնադրամի օգտագործմանը:

Որևէ ճամբարի վերացման ժամանակ հատուկ հիմնադրամի հաշվեմնացորդը պետք է հանձնվի որևէ միջազգային մարդասիրական կազմակերպության` օգտագործելու համար ի շահ ռազմագերիների, որոնք հանդիսանում են այն երկրի քաղաքացիները, ինչ այդ հիմնադրամի ստեղծմանը նպաստած ռազմագերիները: Համընդհանուր հայրենադարձության դեպքում այդ շահույթը մնում է գերության մեջ պահող տերությանը, եթե շահագրգիռ տերությունների միջև չկա հակառակ համաձայնություն:

 

Գլուխ 3
Հիգիենան և բուժօգնությունը

 

ՀՈԴՎԱԾ 29

Հիգիենան

 

Գերության մեջ պահող տերությունը պարտավոր կլինի ձեռնարկել հիգիենայի բոլոր միջոցները, որոնք անհրաժեշտ են ճամբարների մաքրության ու առողջության համար բարենպաստ վիճակի ապահովման և համաճարակները կանխարգելելու համար:

Ռազմագերիները գիշեր ու ցերեկ կունենան հիգիենայի կանոններին համապատասխանող և մշտապես մաքուր վիճակում պահվող սանիտարական հանգույցներ: Բոլոր այն ճամբարներում, որտեղ պահվում են ռազմագերի կանայք, նրանց պետք է տրամադրվեն առանձին սանիտարական հանգույցներ:

Բաղնիքներից և ցնցուղներից բացի, որոնք կկազմակերպվեն ճամբարներում, ռազմագերիներին կտրամադրվեն բավարար քանակությամբ ջուր և օճառ` մարմնի մաքրության ամենօրյա պահպանման և սպիտակեղենի լվացման համար. դրա համար նրանց կտրամադրվեն անհրաժեշտ շենքեր, հնարավորություններ և ժամանակ:

 

ՀՈԴՎԱԾ 30

Բժշկական խնամքը

 

Յուրաքանչյուր ճամբար կունենա համապատասխան լազարեթ, որտեղ ռազմագերիները կստանան օգնություն, ինչի կարիքը նրանք կզգան, և որտեղ նրանց կտրամադրվի սնման անհրաժեշտ ռեժիմ: Հարկ եղած դեպքում կկազմակերպվեն մեկուսարաններ` վարակվածների և հոգեկան հիվանդների համար:

Ծանր հիվանդությամբ տառապող ռազմագերիները, կամ նրանք, որոնց առողջական վիճակը պահանջում է հատուկ բուժում, վիրահատական միջամտություն կամ հոսպիտալացում, պետք է ընդունվեն նրանց բուժումն ապահովելու ընդունակ ցանկացած զինվորական կամ քաղաքացիական բուժհիմնարկ, անգամ եթե նրանց հայրենադարձությունն սպասվում է մոտ ապագայում: Հատուկ պայմաններ կստեղծվեն հաշմանդամների և, մասնավորապես, կույրերի խնամքի և մինչև հայրենադարձությունը նրանց հետ վերականգնողական աշխատանքների համար:

Ռազմագերիներին բուժօգնություն կտրվի առավելապես այն տերության բուժանձնակազմի կողմից, որին նրանք պատկանում են և, հնարավորին չափ, նրանց ազգության անձնակազմի կողմից:

Չի կարելի խոչընդոտել ռազմագերիներին ընդունելության ներկայանալու բուժանձնակազմի մոտ: Գերության մեջ պահող իշխանությունները բուժման ենթակա յուրաքանչյուր ռազմագերու, վերջինիս խնդրանքով, կտան պաշտոնական տեղեկանք` նշելով նրա վերքերի կամ հիվանդության բնույթը, բուժման տևողությունը և բնույթը: Այդ տեղեկանքի կրկնօրինակը կուղարկվի ռազմագերիների գործերի կենտրոնական գործակալություն:

Բուժման ծախսերը, ներառյալ` ռազմագերիների առողջությունը լավ վիճակում պահելու համար անհրաժեշտ ամեն տեսակի հարմարանքների, այն է` ատամի և ուրիշ պրոթեզների ու ակնոցների ձեռքբերման ծախսերը, պետք է կատարի գերության մեջ պահող տերությունը:

 

ՀՈԴՎԱԾ 31

Բժշկական զննումները

 

Ռազմագերիների բժշկական զննումները կկատարվեն առնվազն ամիսը մեկ անգամ: Բժշկական զննումների ժամանակ հարկ է ստուգել և նշել յուրաքանչյուր ռազմագերու քաշը: Այդ զննումների նպատակը կլինի, մասնավորապես, ռազմագերիների առողջական ընդհանուր վիճակի, սնման և մաքրության ստուգումը, վարակիչ հիվանդությունների, հատկապես, թոքախտի, մալարիայի և վեներական հիվանդությունների հայտնաբերումը: Այդ նպատակով կկիրառվեն տրամադրության տակ եղած առավել արդյունավետ մեթոդներ, օրինակ, պարբերական զանգվածային ռենտգենյան լուսանկարումները միկրոֆիլմերով` նախնական փուլում թոքախտը հայտնաբերելու համար:

 

ՀՈԴՎԱԾ 32

Բժշկական գործառույթներ կատարող ռազմագերիները

 

Գերության մեջ պահող տերությունը կարող է թեկուզ և իր զինված ուժերի բժշկական ծառայությանը չպատկանող, բայց բժիշկներ, ատամնաբույժներ, սանիտարներ և բուժքույրեր հանդիսացող ռազմագերիներից պահանջել կատարելու իրենց բժշկական պարտականությունները` ի շահ այն ռազմագերիների, որոնք պատկանում են նույն տերությանը, ինչ իրենք: Այդ դեպքում նրանք կշարունակեն համարվել ռազմագերիներ, բայց կօգտվեն նույն վարվելակերպից, ինչ համապատասխան այն բուժանձնակազմը, որ պահվել է գերության մեջ պահող տերության կողմից: Նրանք կազատվեն ցանկացած այլ աշխատանքից, որ նախատեսված է 49 հոդվածով:

 

Գլուխ 4
Ռազմագերիներին օգնություն ցույց տալու համար պահված բժշկական և հոգևոր անձնակազմը

 

ՀՈԴՎԱԾ 33

Պահված անձնակազմի իրավունքներն ու արտոնությունները

 

Ռազմագերիներին օգնություն ցույց տալու նպատակով գերության մեջ պահող տերության կողմից պահված բժշկասանիտարական և հոգևոր անձնակազմի անդամները չպետք է համարվեն ռազմագերիներ: Նրանք սակայն կօգտվեն առնվազն սույն Կոնվենցիայի արտոնություններից և հովանավորությունից, և նրանց կտրամադրվեն բոլոր այն հնարավորությունները, որոնք անհրաժեշտ են ռազմագերիներին բժշկական և հոգևոր օգնություն ցույց տալու համար:

Նրանք գերության մեջ պահող տերության օրենքների և զինվորական կանոնադրությունների շրջանակներում և նրա իրավասու մարմինների ղեկավարությամբ, ինչպես նաև իրենց մասնագիտական էթիկային համապատասխան` կշարունակեն կատարել իրենց բժշկական և հոգևոր պարտականությունները` ի շահ ռազմագերիների, որոնք առավելապես պատկանում են այն զինված ուժերին, ինչ իրենք: Իրենց բժշկական և հոգևոր պարտականությունները կատարելիս նրանք նաև կօգտվեն հետևյալ արտոնություններից.

ա) նրանց կթույլատրվի պարբերաբար այցելել ճամբարից դուրս տեղավորված աշխատանքային խմբերում կամ հոսպիտալներում գտնվող ռազմագերիներին. գերության մեջ պահող տերությունն այդ նպատակով նրանց կտրամադրի անհրաժեշտ փոխադրամիջոցներ,

բ) յուրաքանչյուր ճամբարում կոչումով և ստաժով ավագ զինվորական բժիշկը ճամբարի զինվորական իշխանությունների առջև պատասխանատվություն կկրի այն ամենի համար, ինչ կապված է պահված բժշկասանիտարական անձնակազմի գործունեության հետ: Այդ նպատակով ռազմական գործողությունների սկզբից ընդհարման մեջ գտնվող կողմերը կպայմանավորվեն իրենց բժշկասանիտարական անձնակազմի, այդ թվում նաև «Գործող բանակներում վիրավորների և հիվանդների վիճակի բարելավման մասին» 1949 թվականի օգոստոսի 12-ի Ժնևի կոնվենցիայի 26 հոդվածում հիշատակված ընկերությունների անձնակազմի կոչումների համապատասխանության առթիվ: Այդ բժիշկը, ինչպես նաև հոգևոր սպասավորները, իրավունք կունենան դիմելու ճամբարի համապատասխան իշխանություններին բոլոր այն հարցերով, որոնք վերաբերում են նրանց մասնագիտական գործունեությանը: Այդ իշխանությունները նրանց կտրամադրեն անհրաժեշտ հնարավորություններ` այդ հարցերի շուրջ գրագրություն վարելու համար.

գ) թեև պահված անձնակազմը կենթարկվի այն ճամբարի ներքին կարգապահությանը, որտեղ նա գտնվում է, սակայն նրան չի կարելի հարկադրել կատարելու նրա բժշկական և հոգևոր պարտականությունների հետ կապ չունեցող աշխատանք:

Ռազմական գործողությունների ժամանակ ընդհարման մեջ գտնվող կողմերը կպայմանավորվեն պահված անձնակազմի հնարավոր փոխարինման շուրջ և կսահմանեն այդ փոխարինման կարգը:

Նախորդ դրույթներից և ոչ մեկը գերության մեջ պահող տերությանը չի ազատում այն պարտականություններից, որոնք ընկած են նրա վրա ռազմագերիների բժշկական և հոգևոր կարիքների բավարարման բնագավառում:

 

Գլուխ 5
Կրոնը, մտավոր և ֆիզիկական գործունեությունը

 

ՀՈԴՎԱԾ 34

Կրոնը

 

Ռազմագերիներին կտրամադրվի լիակատար ազատություն իրենց կրոնի ծիսակատարությունների համար, ներառյալ` այցելությունը ժամերգության` պայմանով, որ նրանք պահպանեն ռազմական իշխանությունների սահմանած կարգապահական կարգը:

Կրոնական ծեսերի համար կառանձնացվեն պատշաճ շենքեր:

 

ՀՈԴՎԱԾ 35

Պահված զինվորական հոգևորականները

 

Զինվորական հոգևորականության կազմի մեջ մտնող պաշտամունքի սպասավորներին, որոնք ընկել են հակառակորդ տերության իշխանության տակ և մնացել կամ պահվել են ռազմագերիներին օգնություն ցույց տալու համար, կթույլատրվի սպասարկել նրանց հոգևոր կարիքները և ազատորեն կատարել իրենց պարտականություններն իրենց հավատակիցների մեջ իրենց կրոնական խղճին համապատասխան: Նրանք կբաշխվեն տարբեր ճամբարների և աշխատանքային խմբերի միջև, որտեղ գտնվում են նույն զինված ուժերին պատկանող, միևնույն լեզվով խոսող կամ նույն կրոնին պատկանող ռազմագերիներ: Նրանց կտրամադրվեն անհրաժեշտ հնարավորություններ, այդ թվում` 33 հոդվածով նախատեսված փոխադրամիջոցներ` իրենց ճամբարի սահմաններից դուրս գտնվող ռազմագերիներին այցելելու համար: Իրենց կրոնական գործերով նրանք կօգտվեն միջազգային կրոնական կազմակերպությունների և այն երկրի հոգևոր իշխանությունների հետ գրաքննության ենթակա ազատ գրագրությունից, որտեղ նրանք պահվում են: Նամակները և բացիկները, որ նրանք կարող են ուղարկել, չեն մտնում 71 հոդվածում սահմանված չափաքանակի մեջ:

 

ՀՈԴՎԱԾ 36

Հոգևոր սպասավոր հանդիսացող ռազմագերիները

 

Հոգևոր սպասավորներ հանդիսացող ռազմագերիները, որոնք մտած չեն եղել իրենց սեփական բանակի զինվորական հոգևորականության կազմի մեջ, թույլտվություն կստանան, ինչպիսին էլ լինի նրանց դավանանքը, ազատորեն կատարելու իրենց պարտականություններն իրենց հավատակիցների շրջանում: Այդ առումով նրանց հետ կվարվեն որպես գերության մեջ պահող տերության կողմից պահված զինվորական հոգևորականության: Նրանց չեն հարկադրի կատարելու որևէ այլ աշխատանք:

 

ՀՈԴՎԱԾ 37

Իրենց պաշտամունքի սպասավոր չունեցող ռազմագերիները

 

Այն դեպքերում, երբ ռազմագերիների թվում չկա զինվորական հոգևորականության ներկայացուցիչ կամ տվյալ պաշտամունքի սպասավոր ռազմագերի, և նրանք զրկված են հոգևոր օգնությունից, շահագրգիռ ռազմագերիների խնդրանքով այդ պարտականությունների կատարման համար կնշանակվի այդ ռազմագերիների դավանանքին կամ համանման դավանանքի պատկանող սպասավոր կամ այդպիսին չլինելու դեպքում` իրազեկ աշխարհիկ անձ, եթե դա թույլատրելի է այդ կրոնի տեսակետից: Այդ նշանակումը, որ պետք է հավանության արժանանա գերության մեջ պահող տերության կողմից, կկատարվի շահագրգիռ ռազմագերիների համայնքի համաձայնությամբ, իսկ այնտեղ, որտեղ դա անհրաժեշտ է, այդ նույն դավանանքի տեղական հոգևոր իշխանությունների համաձայնությամբ: Այս եղանակով նշանակված անձը պետք է գործի այն բոլոր կանոններին համապատասխան, որոնք գերության մեջ պահող տերության կողմից սահմանված են կարգապահության պահպանման և ռազմական անվտանգության համար:

 

ՀՈԴՎԱԾ 38

Ժամանցը, կրթությունը, սպորտը

 

Յուրաքանչյուր ռազմագերու անձնական հակումների նկատմամբ հարգանքով վերաբերվելով` գերության մեջ պահող տերությունը կխրախուսի ռազմագերիների մտավոր, կրթական և սպորտային, ինչպես նաև ժամանցի կազմակերպման գործունեությունը. այդ նպատակով նա կձեռնարկի անհրաժեշտ միջոցներ` համապատասխան շենքեր և անհրաժեշտ գույք նրանց տրամադրելու համար:

Ռազմագերիները պետք է ունենան ֆիզիկական վարժություններով զբաղվելու հնարավորություն, ներառյալ` սպորտը և սպորտային խաղերը և գտնվեն բաց օդում: Այդ նպատակով բոլոր ճամբարներում բավարար չափերի ազատ հրապարակներ կառանձնացվեն:

 

Գլուխ 6
Կարգապահությունը

 

ՀՈԴՎԱԾ 39

Ղեկավարությունը: Պատիվ տալը

 

Ռազմագերիների յուրաքանչյուր ճամբար կդրվի գերության մեջ պահող տերության կանոնավոր զինված ուժերին պատկանող պատասխանատու սպայի անմիջական ղեկավարության տակ: Այդ սպան կունենա սույն Կոնվենցիայի տեքստը, կհետևի, որպեսզի դրա դրույթները հայտնի լինեն ճամբարի անձնակազմին, և ինքը պատասխանատու կլինի դրա կիրառման համար` իր կառավարության հսկողության ներքո:

Ռազմագերիները, բացառությամբ սպաների, պետք է գերության մեջ պահող տերության բոլոր սպաներին պատիվ տան և ցուցաբերեն հարգանքի արտաքին նշաններ, որոնք նախատեսված են նրանց սեփական գործող բանակների կանոնադրություններով:

Ռազմագերի սպաները պետք է պատիվ տան միայն այդ տերության` կոչումով ավագ սպաներին: Սակայն նրանք պետք է պատիվ տան ճամբարի պետին, ինչ կոչում էլ որ նա ունենա:

 

ՀՈԴՎԱԾ 40

Նշանները և շքանշանները

 

Կթույլատրվի տարբերանշանների և պետական պատկանելության նշանների, ինչպես նաև պարգևի նշանների կրումը:

 

ՀՈԴՎԱԾ 41

Կոնվենցիայի, ինչպես նաև ռազմագերիներին վերաբերող կանոնների և

հրամանների տեքստերի փակցնելը

 

Սույն Կոնվենցիայի, նրա հավելվածների տեքստը և այն հատուկ համաձայնագրերի բովանդակությունը, որոնք նախատեսված են 6 հոդվածով` գրված ռազմագերիների լեզվով, կփակցվեն յուրաքանչյուր ճամբարում` այնպիսի տեղերում, որտեղ դրանք կարող են ընթերցվել բոլոր ռազմագերիների կողմից: Համապատասխան խնդրանքի դեպքում տեքստը կհաղորդվի այն ռազմագերիներին, որոնք փակցված տեքստին ծանոթանալու հնարավորություն չունեն:

Ռազմագերիների վարքագծին վերաբերող ամեն կարգի կանոնները, հրամանները, հայտարարությունները և ծանուցումները նրանց կհաղորդվեն նրանց համար հասկանալի լեզվով: Դրանք կփակցվեն համաձայն վերը սահմանված կարգի, և օրինակների որոշ քանակություն կհանձնվի վստահված անձին: Առանձին զինծառայողների հետ կապված բոլոր հրամանները և կարգադրությունները ևս պետք է տրվեն նրանց համար հասկանալի լեզվով:

 

ՀՈԴՎԱԾ 42

Զենքի օգտագործումը

 

Զենքի օգտագործումը ռազմագերիների, մասնավորապես, փախուստ կամ փախուստի փորձ կատարողների դեմ, հանդիսանում է ծայրահեղ բնույթի միջոց, որին մշտապես պետք է նախորդի հանգամանքներին համապատասխանող նախազգուշացումը:

 

Գլուխ 7
Ռազմագերիների զինվորական կոչումները

 

ՀՈԴՎԱԾ 43

Զինվորական աստիճանների և կոչումների մասին ծանուցումը

 

Ռազմական գործողությունների հենց սկզբից ընդհարման մեջ գտնվող կողմերը միմյանց կհայտնեն բոլոր այն անձանց կոչումներն ու պաշտոնները, որոնց մասին խոսվում է սույն Կոնվենցիայի 4 հոդվածում, նկատի ունենալով ապահովել միատեսակ վարվելակերպը հավասար կոչումներ ունեցող գերիների նկատմամբ: Եթե պաշտոններն ու կոչումները սահմանվել են ավելի ուշ, ապա այդ մասին ևս պետք է արվի հաղորդում:

Գերության մեջ պահող տերությունը կճանաչի ռազմագերիների կոչման բարձրացումը, որի մասին նրան հարկ եղած ձևով կհայտնվի այն տերության կողմից, որին պատկանում են նրանք:

 

ՀՈԴՎԱԾ 44

Սպաների հետ վարվելակերպը

 

Սպաներին և նրանց հավասարեցված ռազմագերիներին կվերաբերվեն նրանց կոչմանը և տարիքին պատշաճ հարգանքով:

Սպայական ճամբարների սպասարկումն ապահովելու համար, հաշվի առնելով սպաների և նրանց հավասարեցվածների կոչումը, առանձնացվում է նույն զինված ուժերի` ըստ հնարավորին միևնույն լեզվով խոսող ռազմագերի զինվորների բավարար քանակ. նրանք չեն կարող ուղարկվել որևէ այլ աշխատանքի: Սպայական ընդհանուր խոհանոցի տնօրինումը իրենց` սպաների կողմից, հարկ է ամեն կերպ խրախուսել:

 

ՀՈԴՎԱԾ 45

Այլ ռազմագերիների հետ վարվելակերպը

 

Սպաներ կամ նրանց հավասարեցվածներ չհանդիսացող ռազմագերիներին հարկ է վերաբերվել` նրանց կոչմանը և տարիքին համապատասխան հարգանքով: Ընդհանուր խոհանոցի տնօրինումը իրենց` ռազմագերիների կողմից, հարկ է ամեն կերպ խրախուսել:

 

Գլուխ 8
Ռազմագերիների տեղափոխումը ճամբար հասցնելուց հետո

 

ՀՈԴՎԱԾ 46

Պայմանները

 

Ռազմագերիներին տեղափոխելու հարցը լուծելիս գերության մեջ պահող տերությունը պետք է հաշվի առնի իրենց` ռազմագերիների շահերն այնպես, որպեսզի չավելացնի նրանց հայրենադարձության դժվարությունները:

Ռազմագերիների տեղափոխումը պետք է մշտապես կատարվի մարդասիրաբար և այնպիսի պայմաններում, որոնք ավելի վատ չեն գերության մեջ պահող տերության կողմից իր զորքերը տեղափոխելիս նրանց տրամադրվող պայմաններից: Հարկ է մշտապես ուշադրության առնել կլիմայական պայմանները, որոնց սովոր են ռազմագերիները: Նրանց տեղափոխման պայմանները ոչ մի դեպքում չպետք է վնասակար լինեն նրանց առողջության համար:

Գերության մեջ պահող տերությունը պետք է տեղափոխման ժամանակ ռազմագերիներին մատակարարի բավարար քանակությամբ ջուր և սնունդ` նրանց առողջությունը լավ վիճակում պահելու համար, ինչպես նաև նրանց տրամադրի անհրաժեշտ հագուստ, ապաստան և բուժօգնություն: Նա կձեռնարկի նախազգուշական բոլոր անհրաժեշտ միջոցները` նրանց անվտանգության ապահովման համար, հատկապես ծովով կամ օդային ուղիով նրանց փոխադրման ժամանակ, և մեկնելուց առաջ կկազմի տեղափոխվող գերիների լրիվ ցուցակը:

 

ՀՈԴՎԱԾ 47

Հանգամանքներ, որոնք բացառում են տեղափոխումը

 

Հիվանդ և վիրավոր գերիները չեն տեղափոխվի, եթե միայն նրանց անվտանգությունը չի ստիպում այդ անել, քանի որ տեղափոխումը կարող է վտանգի տակ դնել նրանց ապաքինումը:

Որևէ ճամբարի` ռազմաճակատի գծին մոտենալիս, այդ ճամբարի ռազմագերիները կտեղափոխվեն միայն այն դեպքում, եթե նրանց տեղափոխումը կարող է իրականացվել բավարար անվտանգության պայմաններում կամ էլ` եթե նրանք տեղում մնալով` ավելի մեծ վտանգի են ենթարկվում, քան տեղափոխվելիս:

 

ՀՈԴՎԱԾ 48

Տեղափոխման կարգը

 

Տեղափոխման դեպքում ռազմագերիներին պաշտոնապես կհայտնվի նրանց մեկնման և փոստային նոր հասցեի մասին: Այդ հաղորդումը պետք է կատարվի վաղօրոք, որպեսզի նրանք կարողանան հավաքել-կապել իրենց իրերը և նախազգուշացնել իրենց ընտանիքներին:

Նրանց կթույլատրվի իրենց հետ վերցնել անձնական իրերը, նամակագրությունը և իրենց հասցեով ստացված ծանրոցները. այդ իրերի քաշը, եթե տեղափոխման հանգամանքները պահանջում են, կարող է սահմանափակվել մինչև այն չափը, որ ռազմագերին կարող է նորմալ տանել, սակայն թույլատրված քաշը յուրաքանչյուր մարդու հաշվով ոչ մի դեպքում չպետք է գերազանցի 25 կիլոգրամը:

Նախորդ ճամբարի հասցեով ստացված նամակագրությունը և ծանրոցները նրանց կուղարկվեն առանց ուշացման: Ճամբարի պետը, վստահված անձի հետ համաձայնեցնելով, անհրաժեշտ միջոցներ կձեռնարկի` ռազմագերիների կոլեկտիվ այն գույքի և իրերի փոխադրումն ապահովելու համար, որոնք ռազմագերիները չեն կարողացել իրենց հետ վերցնել սույն հոդվածի երկրորդ պարբերությունում նախատեսված սահմանափակումների պատճառով:

Տեղափոխման ծախսերը կկատարի գերության մեջ պահող տերությունը:

 

Բաժին 3
Ռազմագերիների աշխատանքը

 

ՀՈԴՎԱԾ 49

Ընդհանուր դրույթներ

 

Գերության մեջ պահող տերությունը կարող է աշխատունակ ռազմագերիներին օգտագործել որպես աշխատուժ` հաշվի առնելով նրանց տարիքը, սեռը, կոչումը, ինչպես նաև ֆիզիկական ընդունակությունները, մասնավորապես, այն բանի համար, որպեսզի նրանց պահպանի ֆիզիկական և բարոյական լավ վիճակում:

Ռազմագերի ենթասպաներից կարելի է միայն պահանջել աշխատանքների հսկողության իրականացում: Այդպիսի աշխատանքի մեջ չներգրավված ենթասպաները կարող են խնդրել, որպեսզի իրենց տրվի հարմար ուրիշ աշխատանք, որն ըստ հնարավորին նրանց կտրամադրվի:

Եթե սպաները կամ նրանց հավասարեցված անձինք խնդրում են իրենց համար հարմար աշխատանք, ապա հնարավորության սահմաններում այդպիսին նրանց կտրամադրվի: Ոչ մի դեպքում նրանց չի կարելի պարտադրել աշխատելու:

 

ՀՈԴՎԱԾ 50

Աշխատանքի թույլատրված տեսակները

 

Բացի իրենց ճամբարի կառավարման, սարքավորման և կանոնավոր վիճակում պահպանելու աշխատանքներից, ռազմագերիները հարկադրական կարգով կարող են ներգրավվել միայն այն աշխատանքների մեջ, որոնք վերաբերում են ներքոհիշյալ կատեգորիաներին:

ա) գյուղատնտեսություն,

բ) արդյունաբերության արդյունահանող և վերամշակող ճյուղեր, բացառությամբ մետաղամշակման, մեքենաշինական և քիմիական արդյունաբերության, ինչպես նաև այնպիսի հանրային աշխատանքների և շինարարության, որոնք կրում են ռազմական բնույթ կամ ունեն ռազմական նպատակներ,

գ) աշխատանք տրանսպորտում կամ բեռնման-բեռնաթափման աշխատանքներ, որոնք ռազմական բնույթ կամ նշանակություն չունեն,

դ) առևտրական գործունեություն, արվեստ և արհեստ,

ե) աշխատանք տնային տնտեսության մեջ,

զ) ռազմական բնույթ կամ նշանակություն չունեցող կոմունալ ծառայություններ:

Բ. Վերը նշված դրույթի խախտման դեպքում ռազմագերիներին թույլատրվում է օգտագործել գանգատարկման իրենց իրավունքը` 78 հոդվածին համապատասխան:

 

ՀՈԴՎԱԾ 51

Աշխատանքի պայմանները

 

Ռազմագերիներին պետք է տրամադրվեն համապատասխան պայմաններ աշխատանքի համար, հատկապես բնակարան, սնունդ, հագուստ և հանդերձանք. այդ պայմանները չպետք է զիջեն այն պայմաններին, որոնցից օգտվում են համանման աշխատանքներում օգտագործվող գերության մեջ պահող տերության քաղաքացիները: Հարկ է նաև ուշադրության առնել կլիմայական պայմանները:

Օգտագործելով ռազմագերիների աշխատանքը` գերության մեջ պահող տերությունը նրանց աշխատանքի տեղերում կապահովի աշխատանքի պահպանության մասին ազգային օրենքների և, մասնավորապես, անվտանգության տեխնիկայի կանոնների պահպանումը:

Ռազմագերիները պետք է անցնեն նախապատրաստություն, և նրանց վերաբերմամբ պետք է իրականացվեն աշխատանքի պաշտպանության միջոցառումներ այն աշխատանքին համապատասխան, որ նրանք պետք է կատարեն, և համանման այն միջոցառումներին, որոնք իրականացվում են գերության մեջ պահող տերության քաղաքացիների վերաբերմամբ: 52 հոդվածի դրույթները կատարելու պայմանի դեպքում ռազմագերիները կարող են ընդգրկվել սովորական ռիսկի հետ կապված այնպիսի աշխատանքների մեջ, որին ենթարկվում են քաղաքացիական բնակչության թվից բանվորները:

Ոչ մի դեպքում չի կարելի կարգապահական միջոցների կիրառման միջոցով ստեղծել աշխատանքի առավել ծանր պայմաններ:

 

ՀՈԴՎԱԾ 52

Վտանգավոր կամ նվաստացուցիչ աշխատանքներ

 

Ոչ մի ռազմագերի չի կարող օգտագործվել նրա առողջությանը սպառնացող կամ վտանգավոր աշխատանքներում, եթե նա դրան չի համաձայնում կամովին:

Ոչ մի ռազմագերի չի կարող օգտագործվել այնպիսի աշխատանքներում, որոնք գերության մեջ պահող տերության զինծառայողի համար համարվում են նվաստացուցիչ:

Ականների կամ նման այլ արկերի հեռացումը կդիտվի որպես վտանգավոր աշխատանք:

 

ՀՈԴՎԱԾ 53

Աշխատանքի տևողությունը

 

Ռազմագերիների աշխատանքային օրվա տևողությունը, ներառյալ` աշխատանքի հասնելու և վերադարձի ճանապարհի ժամանակը, չափից ավելի չի լինի և ոչ մի դեպքում չպետք է գերազանցի աշխատանքային օրվա այն տևողությունը, որ սահմանված է գերության մեջ պահող տերության քաղաքացիների թվից այդ նույն աշխատանքում զբաղված տվյալ շրջանի բանվորների համար:

Ռազմագերիներին պետք է հատկացվի հանգիստ` աշխատանքային օրվա կեսին, առնվազն մեկ ժամ. այն կհամապատասխանի այն հանգստին, որ նախատեսվում է գերության մեջ պահող տերության բանվորների համար, եթե այդ հանգիստն ավելի տևական է: Դրանից բացի, ռազմագերիներին շաբաթը մեկ անգամ տրամադրվում է քսանչորսժամյա անընդմեջ հանգիստ, նախընտրելի է` կիրակի օրը կամ նրանց հայրենիքում սահմանված հանգստի օրը:

Բացի դրանից, մեկ տարի աշխատած ռազմագերուն տրամադրվում է ութօրյա անընդմեջ հանգիստ` պահպանելով աշխատանքի վարձատրությունը:

Եթե օգտագործվեն աշխատանքի այնպիսի մեթոդներ, ինչպես գործարքն է, ապա դա չպետք է հանգեցնի աշխատանքային օրվա չափից ավելի երկարացման:

 

ՀՈԴՎԱԾ 54

Աշխատանքի վարձատրությունը: Աշխատանքի հետ կապված հիվանդությունները

և դժբախտ պատահարները

 

Աշխատանքի դիմաց ռազմագերիներին հատկացվող վարձատրության չափը սահմանվում է սույն Կոնվենցիայի 62 հոդվածի դրույթների համաձայն:

Աշխատանքում դժբախտ պատահարներից տուժած կամ աշխատանքի ժամանակ կամ աշխատանքի կապակցությամբ հիվանդացած ռազմագերիներին ցույց կտրվի նրանց վիճակից բխող անհրաժեշտ բուժօգնություն: Դրանից բացի, գերության մեջ պահող տերությունը նրանց կտա բժշկական վկայագիր, որը նրանց թույլ կտա հիմնավորել իրենց իրավունքներն այն տերության առջև, որին նրանք պատկանում են, և այդ վկայագրի կրկնօրինակը կհանձնի 123 հոդվածում նախատեսված` ռազմագերիների գործերի կենտրոնական գործակալություն:

 

ՀՈԴՎԱԾ 55

Բժշկական վերահսկողությունը

 

Աշխատանքի համար ռազմագերիների պիտանիությունն ստուգվում է պարբերաբար, ոչ պակաս, քան ամիսը մեկ անգամ` բժշկական զննությունների միջոցով: Բժշկական քննություն անցկացնելիս պետք է հատուկ հաշվի առնվի այն աշխատանքների բնույթը, որ ռազմագերիները ստիպված են կատարել:

Եթե ռազմագերին իրեն համարում է անաշխատունակ, նրան թույլ կտրվի ներկայանալու իր ճամբարի բժշկական անձնակազմին: Բժիշկները կարող են առաջարկել աշխատանքից ազատել այն գերիներին, որոնք իրենց կարծիքով, անաշխատունակ են:

 

ՀՈԴՎԱԾ 56

Աշխատանքային խմբերը

 

Աշխատանքային խմբերի համար սահմանված ռեժիմը պետք է նման լինի ռազմագերիների ճամբարի ռեժիմին:

Ամեն աշխատանքային խումբ կմնա ռազմագերիների որևէ ճամբարի վերահսկողության ներքո և նրա վարչական ենթակայության տակ: Զինվորական իշխանությունները և այդ ճամբարի պետն իրենց կառավարությունների վերահսկողության ներքո պատասխանատվություն են կրում աշխատանքային խմբում սույն Կոնվենցիայի դրույթների պահպանման համար:

Ճամբարի պետը պետք է կարգին վիճակում պահի իր ճամբարին ենթարկվող` աշխատանքային խմբերի ցուցակը և այն ներկայացնի հովանավոր տերության, Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեի և ռազմագերիներին օգնություն ցույց տվող այլ կազմակերպությունների այն պատվիրակներին, որոնք կայցելեն ճամբար:

 

ՀՈԴՎԱԾ 57

Մասնավոր անձանց մոտ աշխատող ռազմագերիները

 

Մասնավոր անձանց մոտ աշխատող ռազմագերիների հետ վարվելակերպը, անգամ եթե առաջիններն իրենց պատասխանատվության ներքո ստանձնեն նրանց պահպանությունը և հովանավորությունը, կլինի առնվազն այնպիսին, ինչպես դա նախատեսված է սույն Կոնվենցիայով: Գերության մեջ պահող տերությունը, զինվորական իշխանությունները և այն ճամբարի պետը, որին պատկանում են ռազմագերիները, լիակատար պատասխանատվություն են կրում ռազմագերիների պահպանության, նրանց նկատմամբ հոգատարության, նրանց հետ վարվելակերպի և աշխատանքի վարձատրության համար:

Ռազմագերիներն իրավունք կունենան կապ պահպանել այն ճամբարի վստահված անձանց հետ, որին պատկանում են:

 

-----------------------------------------------

ԻՐՏԵԿ - շարունակությունը հաջորդ մասերում

 

 

pin
''
12.08.1949
Միջազգային պայմանագիր