Սեղմել Esc փակելու համար:
ՀՀ ՀԱԿԱԿՈՌՈՒՊՑԻՈՆ ՌԱԶՄԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆԸ ԵՎ...
Քարտային տվյալներ

Տեսակ
Գործում է
Ընդունող մարմին
Ընդունման ամսաթիվ
Համար

Ստորագրման ամսաթիվ
ՈՒժի մեջ մտնելու ամսաթիվ
ՈՒժը կորցնելու ամսաթիվ
Ընդունման վայր
Սկզբնաղբյուր

Ժամանակագրական տարբերակ Փոփոխություն կատարող ակտ

Որոնում:
Բովանդակություն

Հղում իրավական ակտի ընտրված դրույթին X
irtek_logo
 

ՀՀ ՀԱԿԱԿՈՌՈՒՊՑԻՈՆ ՌԱԶՄԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆԸ ԵՎ ԴՐԱ ԻՐԱԿԱՆԱՑՄԱՆ 2009-2012 ԹՎԱԿԱՆՆԵՐԻ ՄԻՋՈՑ ...

 

 

040.1272.161109

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԿԱՌԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

 

8 հոկտեմբերի 2009 թվականի N 1272-Ն

 

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՀԱԿԱԿՈՌՈՒՊՑԻՈՆ ՌԱԶՄԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆԸ ԵՎ ԴՐԱ ԻՐԱԿԱՆԱՑՄԱՆ 2009-2012 ԹՎԱԿԱՆՆԵՐԻ ՄԻՋՈՑԱՌՈՒՄՆԵՐԻ ԾՐԱԳԻՐԸ ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

(1-ին մաս)

 

Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը որոշում է.

1. Հաստատել Հայաստանի Հանրապետության հակակոռուպցիոն ռազմավարությունը և հակակոռուպցիոն ռազմավարության իրականացման 2009-2012 թվականների միջոցառումների ծրագիրը` համաձայն NN 1 և 2 հավելվածների:

2. Սահմանել, որ Հայաստանի Հանրապետության պետական կառավարման մարմինները յուրաքանչյուր տարվա Հայաստանի Հանրապետության կառավարության գործունեության միջոցառումների ծրագրի նախագծի մշակման ժամանակ հիմք են ընդունում նաև Հայաստանի Հանրապետության հակակոռուպցիոն ռազմավարության և դրա իրականացման 2009-2012 թվականների միջոցառումների ծրագրում համապատասխան պետական կառավարման մարմնի համար սահմանված տվյալ տարվա միջոցառումները:

3. Հանձնարարել հանրապետական գործադիր մարմինների ղեկավարներին, առաջարկել Հայաստանի Հանրապետության կոռուպցիայի դեմ պայքարի խորհրդի անդամներին և օրենքով ստեղծված մարմինների ղեկավարներին` մինչև 2009 թվականի դեկտեմբերի 1-ը Հայաստանի Հանրապետության կոռուպցիայի դեմ պայքարի խորհրդին ներկայացնել առաջարկություններ Հայաստանի Հանրապետության հակակոռուպցիոն ռազմավարության և դրա իրականացման 2009-2012 թվականների միջոցառումների ծրագրից բխող գործունեության 2010 թվականին իրականացվելիք գործողությունների ու գերակա խնդիրների վերաբերյալ:

4. Հայաստանի Հանրապետության ֆինանսների նախարարին` Հայաստանի Հանրապետության համապատասխան պետական մարմինների հետ համատեղ յուրաքանչյուր տարվա Հայաստանի Հանրապետության պետական բյուջեի պլանավորման ժամանակ քննարկել Հայաստանի Հանրապետության հակակոռուպցիոն ռազմավարության 2009-2012 թվականների միջոցառումների ծրագրով տվյալ տարվա համար նախանշված արդյունքների ապահովման նպատակով Հայաստանի Հանրապետության պետական բյուջեում համապատասխան ֆինանսական միջոցներ նախատեսելու հնարավորությունը:

5. Հանձնարարել հանրապետական գործադիր մարմինների ղեկավարներին և առաջարկել օրենքով ստեղծված մարմինների ղեկավարներին` յուրաքանչյուր տարվա ավարտից հետո մեկամսյա ժամկետում Հայաստանի Հանրապետության հակակոռուպցիոն ռազմավարության մոնիթորինգի հանձնաժողովին ներկայացնել տարեկան հաշվետվություն սույն որոշմամբ հաստատված ծրագրում ներառված միջոցառումների, ինչպես նաև նպատակային ցուցիչների իրագործման ընթացքի մասին:

6. Սույն որոշումն ուժի մեջ է մտնում պաշտոնական հրապարակմանը հաջորդող օրվանից:

 

ՍՏՈՐԱԳՐՎԵԼ Է ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԱՐՉԱՊԵՏԻ ԿՈՂՄԻՑ

2009 ԹՎԱԿԱՆԻ ՆՈՅԵՄԲԵՐԻ 16-ԻՆ

 

Հավելված N 1

ՀՀ կառավարության

2009 թվականի հոկտեմբերի 8-ի

N 1272-Ն որոշման

 

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՀԱԿԱԿՈՌՈՒՊՑԻՈՆ ՌԱԶՄԱՎԱՐՈՒԹՅԱՆ ԵՎ ԴՐԱ ԻՐԱԿԱՆԱՑՄԱՆ 2009-2012 ԹԹ. ՄԻՋՈՑԱՌՈՒՄՆԵՐԻ ԾՐԱԳԻՐ

 

ԵՐԵՎԱՆ-2009

 

ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

 

ՀԱՊԱՎՈՒՄՆԵՐ

ՆԵՐԱԾՈՒԹՅՈՒՆ ԳԼՈՒԽ I. ՀԱԿԱԿՈՌՈՒՊՑԻՈՆ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ 2003-2007 ԹԹ.

1.1. Հայաստանում կոռուպցիայի մակարդակի գնահատականը, գերիշխող

տեսակները, բնագավառներն ու ոլորտները

1.2. ՀՀ հակակոռուպցիոն ռազմավարության և դրա միջոցառումների

իրականացման 2003-2007 թթ. ծրագրի արդյունքները

1.3. Կոռուպցիայի դեմ պայքարում Հայաստանի Հանրապետության ստանձնած

միջազգային պարտավորությունները ԳԼՈՒԽ II.ՀՀ ՀԱԿԱԿՈՌՈՒՊՑԻՈՆ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ 2009-2012 ԹԹ.

2.1. Կոռուպցիայի դեմ պայքարի արդյունավետ, համակարգված

քաղաքականությունը

2.2. ՀՀ Հակակոռուպցիոն ռազմավարության և դրա իրականացման

միջոցառումների

ծրագրի, նպատակներն ու ակնկալվող արդյունքները

2.3. ՀՀ Հակակոռուպցիոն ռազմավարության հիմնական ուղղությունները և

խնդիրները

2.4. Հակակոռուպցիոն քաղաքականություն իրականացնող մարմիններ

2.5. Կադրերի պատրաստումը և վերապատրաստումը, կոռուպցիայի մասին

տեղեկատվության կառավարումը ԳԼՈՒԽ III. ԿՈՌՈՒՊՑԻԱՅԻ ԴԵՄ ՊԱՅՔԱՐԻ ՀԻՄՆԱԿԱՆ ՄԻՋՈՑՆԵՐԸ

3.1. Կոռուպցիայի կանխարգելման միջոցները

3.2. Կոռուպցիայի քրեականացումը և իրավապահ գործունեությունը

3.3. Կոռուպցիայի դեմ պայքարում քաղաքացիական հասարակության

աջակցությունը ԳԼՈՒԽ IV. ՀՀ ՀԱԿԱԿՈՌՈՒՊՑԻՈՆ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ ՀԱՆՐԱՅԻՆ ԿԱՌԱՎԱՐՄԱՆ,

ՏՆՏԵՍՈՒԹՅԱՆ ԱՌԱՆՁԻՆ ՈԼՈՐՏՆԵՐՈՒՄ ՈՒ ՃՅՈՒՂԵՐՈՒՄ

4.1. Փողերի լվացման և ահաբեկչության ֆինանսավորման դեմ պայքարի ոլորտ

4.2. Հանրային ֆինանսների կառավարման ոլորտ

4.3. Պետական գնումների համակարգ

4.4. Հարկային և մաքսային համակարգեր

4.5. Կրթության ոլորտ

4.6. Առողջապահության ոլորտ

4.7. Դատական համակարգ

4.8. Քրեակատարողական ծառայություն

4.9. Իրավաբանական անձանց պետական գրանցում

4.10. Դատական ակտերի հարկադիր կատարման ծառայություն

4.11. Ոստիկանական ծառայություն

4.12. Քաղաքական հատված և քաղաքական կոռուպցիա

4.13. Ընտրական համակարգ

4.14. Տեղական ինքնակառավարում

4.15. Մասնավոր հատված ԳԼՈՒԽ V. ՀՀ ՀԱԿԱԿՈՌՈՒՊՑԻՈՆ ՌԱԶՄԱՎԱՐՈՒԹՅԱՆ ԵՎ ԴՐԱ ԻՐԱԿԱՆԱՑՄԱՆ

ՄԻՋՈՑԱՌՈՒՄՆԵՐԻ ԾՐԱԳՐԻ ՄՈՆԻԹՈՐԻՆԳԻ ԵՎ ԳՆԱՀԱՏՄԱՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳԸ ԳԼՈՒԽ VI. ՀՀ ՀԱԿԱԿՈՌՈՒՊՑԻՈՆ ՌԱԶՄԱՎԱՐՈՒԹՅԱՆ ԵՎ ԻՐԱԿԱՆԱՑՄԱՆ 2009-2012 ԹԹ. ՄԻՋՈՑԱՌՈՒՄՆԵՐԻ ԾՐԱԳՐԻ ՄՈՆԻԹՈՐԻՆԳԻ ԵՎ ԳՆԱՀԱՏՄԱՆ ՑՈՒՑԱՆԻՇՆԵՐԻ ՀԱՄԱԿԱՐԳԸ

 

ՀԱՊԱՎՈՒՄՆԵՐ

ԱԶԲ         Ասիական զարգացման բանկ (ADB)

ԱԺ          Ազգային ժողով

ԱՀՌԾ        Աղքատության հաղթահարման ռազմավարական ծրագիր

ԱՄՆՄԶ       ԱՄՆ Միջազգային զարգացման գործակալություն (USAID)

ԱՄՊ         Առևտրի  միջազգային պալատ

ԱՊՀ         Անկախ պետությունների համագործակցություն (CIS)

ԱՏԵՀՑ       Անցումային տնտեսությամբ երկրների հակակոռուպցիոն ցանց (OECD/ACN)

ԲՀԻ         Բաց հասարակության ինստիտուտ (OSI)

ԲՓՀ         Բերթելսմանի փոխակերպման համաթիվ (BTI)

ԳՄՁՀ        Գործարար միջավայրի և  ձեռնարկությունների գործունեության

            հարցման (BEEPS)

ԵԱՀԿ        Եվրոպայի անվտանգության և  համագործակցության կազմակերպություն

            (OSCE)

ԵԽ          Եվրոպայի խորհուրդ (CoE)

ԵԿԱ         Եվրոպայի և  կենտրոնական Ասիայի (երկրներ)

ԵՀՔ         Եվրոպական հարևանության  քաղաքականության (ENP)

ԶԼՄ         Զանգվածային լրատվության միջոցներ

ԶՎԵԲ        Զարգացման և  վերակառուցման եվրոպական բանկ (EBRD)

ԷԱԳ         Փողերի լվացման և  ահաբեկչության ֆինանսավորման դեմ պայքարի

            Եվրասիական խումբ (EAG)

ԹԻ          Թրանսփարենսի ինթերնեյշնլ (TI)

ԿԱ համաթիվ  Կառավարման արդյունավետության համաթիվ

ԿԲ          ՀՀ Կենտրոնական բանկ

ԿԴՊՊԽ       Կոռուպցիայի դեմ պայքարող պետությունների խումբ (GRECO)

ԿՈ համաթիվ  Կառավարման որակի համաթիվ

ԿԸՀ         Կոռուպցիայի ընկալման համաթիվ

ԿՀՀ         Կոռուպցիայի հսկելիության համաթիվ

ԿՊԽ         Կոռուպցիայի դեմ պայքարի խորհուրդ

ՀԱԱ         Համախառն ազգային արդյունք

ՀԲ          Համաշխարհային բանկ (WB)

ՀԲԻ         Համաշխարհային բանկի ինստիտուտ

ՀԿ          Հասարակական կազմակերպություն

ՀՀ          Հայաստանի Հանրապետություն

ՀՌԻՄԾ       Հակակոռուպցիոն ռազմավարություն և  դրա իրականացման

            միջոցառումների ծրագիր

ՀՀ ՖՆ       ՀՀ Ֆինանսների նախարարություն

ՁԻՀ համաթիվ Ձայնի իրավունքի և հաշվետվողականության համաթիվ

ՄԱԶԾ        Միացյալ ազգերի զարգացման ծրագիր (UNDP)

ՄԱԿԿԴԿ      Միավորված ազգերի կազմակերպության Կոռուպցիայի դեմ կոնվենցիա

            (UNCAC)

ՄԱՆԻՎԱԼ     Փողերի լվացման դեմ պայքարի միջոցառումները գնահատող հատուկ

            փորձագետների հանձնաժողով (MONEYVAL)

ՄԶՆ         Մեծ Բրիտանիայի միջազգային զարգացման նախարարություն (DFID)

ՄԻՊ         Մարդու իրավունքների պաշտպան

ՄՀ          Հակակոռուպցիոն ռազմավարության իրականացման մոնիտորինգի

            հանձնաժողով

ՏԶԿ/ԹԻ      Տարածաշրջանային զարգացման կենտրոն/Թրանսփարենսի ինթերնեյշնլ

ՏՀԶԿ        Տնտեսական համագործակցության և  զարգացման կազմակերպություն

            (OECD)

ՄՑԵ         Միջինից ցածր եկամուտ ունեցող երկրներ

ՓԼ/ԱՖ       Փողերի լվացում և  ահաբեկչության ֆինանսավորում

ՔԱ համաթիվ  Քաղաքացիական ազատությունների համաթիվ ՔԻ համաթիվ Քաղաքական իրավունքների համաթիվ

ՔԾԽ         Քաղաքացիական ծառայության խորհուրդ

ՔԿ համաթիվ  Քաղաքական կայունության համաթիվ

ՔՕ          Քրեական օրենսգիրք

ՕԳ համաթիվ  Օրենքի գերակայության համաթիվ

ՖԱՏՖ        Ֆինանսական միջոցառումների աշխատանքային խումբ (FATF)

ՖԴԿ         Ֆինանսական դիտարկումների կենտրոն

 

ՆԵՐԱԾՈՒԹՅՈՒՆ

 

1. ՀՀ կառավարությունը կոռուպցիայի դեմ պայքարը ճանաչել է իր գործունեության առանցքային հիմնահարցերից մեկը: 2000 թ. մայիսին` առաջին անգամ սահմանելով կոռուպցիայի դեմ պայքարի պետական քաղաքականության հիմնական ուղղությունները, կարևորելով արդյունավետ և կշռադատված կադրային քաղաքականության իրականացումը, պետական ծառայողների սոցիալական և իրավական պաշտպանության պետական երաշխիքների ապահովումը, բարձրաստիճան պաշտոնատար անձանց եկամուտների հայտարարագրումը, պետական գնումները կարգավորող օրենսդրության կիրարկումը, ձեռնարկությունների լիցենզավորման գործընթացն ու պետական գրանցումը, ինչպես նաև տնտեսության ստվերայնացման և քրեականացման դեմ պայքարը:

2. Վերջին տարիներին ՀՀ կառավարությունը ընդունելով կոռուպցիայի հետևանքով առաջացող վտանգները` կոռուպցիայի դեմ պայքարելու մի շարք քայլեր է ձեռնարկել: Այսպես, 2001-2003 թթ. ՀՀ կառավարությունն ամբողջականացրեց կոռուպցիայի դեմ պայքարի պետական քաղաքականությունը, օրենսդրական և ինստիտուցիոնալ հիմնական շրջանակները: Մշակվեց և ՀՀ կառավարության կողմից ընդունվեց ՀՀ հակակոռուպցիոն ռազմավարությունը և դրա իրականացման միջոցառումների 2003-2007 թթ. ծրագիրը (ՀՌԻՄԾ), որը սահմանում է կոռուպցիայի դեմ պայքարի պետական քաղաքականությունը: ՀՌԻՄԾ նպատակը կոռուպցիայի հաղթահարումն է, այն ծնող և տարածմանը խթանող պատճառների ու պայմանների վերացումը, հանրապետությունում բարոյահոգեբանական առողջ մթնոլորտի ձևավորումը:

3. Կոռուպցիայի դեմ պայքարի ոլորտում ՀՀ կառավարության ստանձնած պարտավորությունների կատարման և ՀՌԻՄԾ իրականացումն ապահովող քաղաքական կամքի դրսևորման կարևորագույն գրավականը կոռուպցիայի դեմ պայքարի, պետական կառավարման արդյունավետ համակարգի ձևավորման ուղղությամբ որդեգրված քաղաքական ուղենիշերն ու սահմանված թիրախներն են: Մասնավորապես, ՀՀ Նախագահի նախընտրական ծրագիրը ՀՀ կառավարման համակարգի զարգացման 2012 թ. թիրախ է ընդունում Եվրոպական միության նորանդամ երկրների ներկա մակարդակը, նշելով, որ կառավարման համակարգը բնութագրող միջազգայնորեն ընդունված ցուցանիշներով 2012 թ. Հայաստանը կգերազանցի այդ երկրների ներկա ցուցանիշներին: Այս քաղաքական պարտավորությունն անմիջականորեն ընկած է սույն ռազմավարության նպատակների և խնդիրների ձևակերպման հիմքում: Այս սկզբունքով են ընտրված ՀՌԻՄԾ իրականացման ակնկալվող արդյունքների թիրախները:

4. 2008 թ. ապրիլին ՀՀ Ազգային ժողովը հաստատեց ՀՀ Նախագահի 2008 թ. փետրվարի 29-ի ընտրությունների արդյունքում ձևավորված կառավարության ծրագիրը, որում կոռուպցիայի դեմ պայքարը ճանաչվում է պետական քաղաքականության գլխավոր բաղադրիչներից մեկը: ՀՀ կառավարությունը կոռուպցիայի դեմ արդյունավետ պայքարի և հասարակության վստահության ապահովման գլխավոր նախապայման է համարում իրական քաղաքական մրցակցությունն ապահովող բազմակուսակցական համակարգի լիարժեք կայացումը: ՀՀ կառավարությունը նախանշել է ՀՌԻՄԾ հիմնական ուղղությունները. մարդու իրավունքների և ազատությունների պաշտպանություն, պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմինների գործունեության արդյունավետության բարձրացում, կոռուպցիայի դեմ պայքարի մասին հասարակությանն իրազեկում, կոռուպցիայի դեմ պայքարում քաղաքացիական հասարակության ներգրավում և այդ գործընթացում նրա ակտիվության բարձրացում, պետական կառավարման համակարգի կատարելագործում, պետական կառավարմանը հասարակության մասնակցության արդյունավետության բարձրացում, օրենքի առջև բոլորի հավասարության սկզբունքի ապահովում` հասարակության բոլոր անդամների համար, այդ թվում` իշխանավորների, տնտեսավարողների համար հավասար տնտեսվարման և մրցակցային դաշտի ձևավորում և ստվերային տնտեսության կրճատում: ՀՀ կառավարությունը պարտավորվել է նաև հետամուտ լինել ՀՌԻՄԾ-ում ԳՐԵԿՈ-ի և ՏԶՀԿ անցումային տնտեսություններ ունեցող երկրների հակակոռուպցիոն ցանցին ՀՀ անդամակցությունից բխող պարտավորությունների և ՄԱԿԴԿ պարտավորությունների կատարմանը, ինչպես նաև դրանցից բխող իրավական ակտերի ընդունմանը:

5. Արդյունավետ պետական կառավարումը, մասնավորապես պայքարը կոռուպցիայի դեմ, ճանաչվել է ՀՀ ազգային անվտանգության ռազմավարության գերակա ուղղություններից մեկը: ՀՀ Ազգային անվտանգության ռազմավարությունը ամրագրել է, որ ինստիտուցիոնալ բարեփոխումները մասնավորապես միտված են ժողովրդավարական պետության հզորացմանը, պետական կառավարման մարմինների արդյունավետ գործունեության, դատական իշխանության անկախության և անաչառության ապահովմանը, որոշումների նախապատրաստման և դրանց կատարման նկատմամբ վերահսկողության գործընթացներում քաղաքացիական հասարակության դերի բարձրացմանը, կոռուպցիայի, մասնավորապես կաշառակերության դեմ պայքարի ուժեղացմանը:

 

ԳԼՈՒԽ I. ՀԱԿԱԿՈՌՈՒՊՑԻՈՆ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ 2003-2007 ԹԹ.

 

1.1. Հայաստանում կոռուպցիայի մակարդակի գնահատականը, գերիշխող տեսակները, բնագավառներն ու ոլորտները

 

6. Հայաստանում Կոռուպցիայի ընկալման համաթիվը 1999-2000 թվականների 2.5 միավորը հետագա տարիներին տատանվելով 3.0 միավորի շուրջ, 2007 թ.-ին կազմել է 3.0: Հայաստանը 163 երկրների շարքում զբաղեցնելով 99-րդ հորիզոնականը, առավել բարվոք դիրք է գրավում թե' ԱՊՀ երկրների, թե' Արևելյան Եվրոպայի և Կենտրոնական Ասիայի 20 երկրների շարքում:

7. Համաձայն Համաշխարհային Բանկի Ինստիտուտի Կոռուպցիայի Հսկողության Համաթիվը (ԿՀՀ), Հայաստանում 2006 թ.-ին բարելավվել է: Հայաստանը 209 երկրների շարքում գտնվել է 35-րդ տոկոսային հորիզոնականում: Այս ցուցանիշով ՀՀ-ն ԱՊՀ երկրների շարքում գրավում է երկրորդ տեղը, զիջելով միայն հարևան Վրաստանին: ԿՀ համաթվով Հայաստանը զիջում է թե՛ ԵԿԱ երկրների միջին ցուցանիշին, թե՛ Կենտրոնական և արևելյան եվրոպայի երկրների միջինին, թե՛ ցածր միջին եկամուտ (ՑՄԵ) ունեցող երկրների միջինին: Միաժամանակ, այս ցուցանիշով Հայաստանը գերազանցում է ՑՄԵ խմբում ԵԿԱ տարածաշրջանի միջին ցուցանիշը (տե՛ս աղյուսակ 1 և 2):

Աղյուսակ 1. Հայաստանի համար ՀԲԻ կառավարման ցուցանիշների դինամիկան (տոկոսային գնահատական, 0-100,1998-2006 թթ.)

 

.___________________________________________________________________.

|                                |1998|2000|2002|2003|2004|2005|2006|

|________________________________|____|____|____|____|____|____|____|

|1. Կարգավորման որակ             |26.6|28.1|56.7|57.1|53.2|56.9|59.0|

|________________________________|____|____|____|____|____|____|____|

|2. Կառավարման արդյունավետություն|29.7|18.7|45.5|45.5|44.5|49.3|51.2|

|________________________________|____|____|____|____|____|____|____|

|3. Ձայնի լսելիություն և         |35.3|37.2|34.8|33.3|30.0|30.4|26.9|

|հաշվետվողականություն            |    |    |    |    |    |    |    |

|________________________________|____|____|____|____|____|____|____|

|4. Քաղաքական կայունություն      |22.6|17.9|23.6|28.3|31.6|38.2|35.1|

|________________________________|____|____|____|____|____|____|____|

|5. Իրավունքի գերակայություն     |38.0|36.1|35.6|39.4|38.0|41.5|38.1|

|________________________________|____|____|____|____|____|____|____|

|6. Կոռուպցիայի հսկողություն     |21.6|23.0|32.4|33.8|28.9|33.5|35.0|

.___________________________________________________________________.

 

Աղյուսակ 2. ԱՊՀ և Արևելյան Եվրոպայի երկրների կառավարման համակարգի ցուցանիշները 2006թ. (տոկոսային գնահատական, 0-100)

 

.__________________________________________________________________.

|                 |Կոռուպ- |Կառա-    |Կարգա-|Ձայնի   |Քաղաքա|Օրենքի|

|                 |ցիայի   |վարման   |վորման|լսելիու-|կան   |գերիշ-|

|                 |հսկողու-|արդյունա-|որակ  |թյուն և |կայու-|խանու-|

|                 |թյուն   |վետու-   |      |հաշվետ- |նու-  |թյուն |

|                 |        |թյուն    |      |վողակա- |թյուն |      |

|                 |        |         |      |նություն|      |      |

|_________________|________|_________|______|________|______|______|

|Սլովենիա         |81.1    |84.4     |72.7  |84.6    |82.7  |75.2  |

|_________________|________|_________|______|________|______|______|

|Էստոնիա          |80.1    |85.3     |92.2  |78.8    |71.2  |80.5  |

|_________________|________|_________|______|________|______|______|

|Լատվիա           |68.4    |73.5     |82.4  |72.6    |73.6  |63.8  |

|_________________|________|_________|______|________|______|______|

|Չեխիա            |66.0    |80.1     |79.5  |77.4    |70.2  |73.3  |

|_________________|________|_________|______|________|______|______|

|Սլովակիա         |65.5    |78.2     |83.4  |78.4    |76.4  |61.4  |

|_________________|________|_________|______|________|______|______|

|Լեհաստան         |60.2    |69.2     |69.3  |76.9    |54.3  |59.0  |

|_________________|________|_________|______|________|______|______|

|Բուլղարիա        |57.3    |60.2     |66.3  |65.4    |57.2  |50.0  |

|_________________|________|_________|______|________|______|______|

|ԱԵ և  ՄԲ * միջինը|56.3    |62.1     |65.7  |65.3    |56.6  |53.3  |

|_________________|________|_________|______|________|______|______|

|Ռումինիա         |53.4    |53.6     |62.0  |61.5    |50.0  |50.5  |

|_________________|________|_________|______|________|______|______|

|Վրաստան          |44.7    |50.7     |44.4  |44.7    |21.6  |32.9  |

|_________________|________|_________|______|________|______|______|

|Հայաստան         |35.0    |51.2     |59.0  |26.9    |35.1  |38.1  |

|_________________|________|_________|______|________|______|______|

|Մոլդովա          |30.1    |22.3     |41.5  |32.7    |29.8  |32.4  |

|_________________|________|_________|______|________|______|______|

|ԱՊՀ միջինը       |22.2    |26.3     |28.2  |21.3    |27.2  |20.0  |

|_________________|________|_________|______|________|______|______|

|Բելառուս         |21.4    |10.4     |4.9   |4.3     |52.4  |11.9  |

|_________________|________|_________|______|________|______|______|

|Տաջիկստան        |18.9    |14.2     |17.6  |11.1    |10.6  |12.9  |

|_________________|________|_________|______|________|______|______|

|Ղազախստան        |18.4    |33.6     |36.1  |19.7    |46.2  |23.8  |

|_________________|________|_________|______|________|______|______|

|Ադրբեջան         |15.0    |27.5     |34.1  |14.9    |15.9  |22.4  |

|_________________|________|_________|______|________|______|______|

|Ղրղզստան         |10.2    |21.3     |28.3  |27.9    |13.0  |10.5  |

.__________________________________________________________________.

__________________

* Արևելյան Եվրոպայի և Մերձբալթյան երկրներ

 

8. Հայաստանում կոռուպցիայի հիմնական տեսակները կարելի է դասակարգել հետևյալ խմբերի. գործառնական, վարչական և քաղաքական կոռուպցիա:

9. Գործառնական կոռուպցիան ուղղված է գործընթացներն ու պաշտոնական ընթացակարգերն արագացնելուն և գործառնական ծախքերը կրճատելուն` ՀՀ օրենսդրությամբ նախատեսված ընթացակարգերի և օրինական գործառնությունների շրջանակներում քաղաքացուն կամ տնտեսվարողին հանրային ծառայությունները, մասնավորապես, սահմանվածից կարճ ժամկետում մատուցելու նպատակով:

10. Գործառնական կոռուպցիան հայաստանյան ընկերությունները դիտում են որպես իրենց գործունեության համեմատաբար երկրորդական խոչընդոտ: ՀԲԻ-ի տվյալների համաձայն հայաստանյան ընկերությունների շուրջ 10%-ն է համարում, որ ոչ պաշտոնական վճարներ կատարում է հաճախակի: Ոչ պաշտոնական վճարները մեծ բեռ են հատկապես փոքր ձեռնարկությունների համար` կազմելով տարեկան իրացման շուրջ 1.2%-ը: Հատկանշական է նաև, որ պետական ծառայողների հետ շփման և պաշտոնական ընթացակարգերի վրա ավելի շատ ժամանակ տրամադրում են միջին և մեծ ձեռնարկությունների ղեկավարները:

11. Գործառնական կոռուպցիայի մակարդակը կրճատվել է կարգավորման քաղաքականության և կարգավորման մեխանիզմների շարունակական բարելավման հաշվին: Համաձայն ՀԲԻ Կարգավորման որակի (ԿՈ) համաթվի 2003 թվականին այդ ցուցանիշը թռիչքաձև բարելավվել է, և 2006 թ. Հայաստանը դիրքերն ամրապնդել է ԵԿԱ երկրների միջինից բարձր` 55-ից 60 տոկոսային խմբում, սակայն զիջում է Կենտրոնական և արևելյան եվրոպայի երկրների միջինին: Միաժամանակ, կարգավորման որակի բարելավումն ուղեկցվել է կառավարման ընդհանուր արդյունավետության բարձրացմամբ:

12. Վարչական կոռուպցիայի պարագայում խախտվում կամ վերապահորեն են կիրարկվում գործող իրավական նորմերը: Ըստ ԳՄՁԳՀ արդյունքների հայաստանյան ընկերությունների շուրջ 1/3-ը համարում են, որ կոռուպցիան խոչընդոտում է իրենց գործունեությանը, իսկ 20%-ը կոռուպցիան համարում են ձեռնարկատիրական գործունեության հիմնական խոչընդոտ: Ավելին, հարկային վարչարարությունը և կարգավորիչ քաղաքականության անորոշության բարձր աստիճանը հայաստանյան ընկերություններն ընկալում են որպես ձեռնարկատիրության հիմնական խոչընդոտ:

13. Վարչական կոռուպցիայի առանձին դրսևորումների վերաբերյալ տնային տնտեսությունների շուրջ 42%-ը համարում է, որ առանց կոռուպցիայի հնարավոր չէ «գործերն առաջ տանել», 28.5%-ը համարում է, որ կոռուպցիոն գործարքների դրդապատճառը պատժամիջոցներից խուսափելն է, 18.7%-ը կոռուպցիայի դրդապատճառ է համարում պաշտոնական բարձր վճարներից խուսափելը, իսկ 25.4%-ը կոռուպցիան արդարացնում է եկամտի լրացուցիչ աղբյուր ձեռք բերելու ձգտումով:

14. Վարչական կոռուպցիայի մակարդակի աճն ուղեկցվել է օրենքի գերակայության ապահովման մակարդակի հարաբերական վատթարացմամբ: 2006 թ. այս համաթվով Հայաստանը առաջ է ԵԿԱ երկրների միջին ցուցանիշից, սակայն զիջում է Կենտրոնական և արևելյան եվրոպայի երկրների միջինին: Ըստ ՀԲԻ տվյալների, 2005 թվականին ընկերությունների 47.5%-ը վստահություն չի հայտնել սեփականության իրավունքի պաշտպանության և պայմանագրերի կատարման ապահովման իրավական համակարգի հանդեպ:

15. Ինչպես նշում է ՄԻՊ 2006թ. զեկույցը հանրային մարմինները քաղաքացիների դիմումների, բողոքների հետ առնչվելիս միշտ չէ, որ ղեկավարվում են իրավունքի գերակայության սկզբունքով, իսկ բնակչության վստահությունը դատարանների հանդեպ հեռու է բավարար լինելուց: Վարչական կոռուպցիայի դրսևորման առավել ռիսկային ոլորտներ ու բնագավառներ են նշված առողջապահության, կրթության, աշխատանքի և սոցիալական ապահովության ոլորտները, ինչպես նաև ոստիկանության, դատախազության, ՀՀ արդարադատության և ՀՀ պաշտպանության նախարարությունների համակարգերը, Երևանի քաղաքապետարանը, մարզպետարանները և տեղական ինքնակառավարման մարմինները:

16. Քաղաքական կոռուպցիայի պարագայում կոռուպցիոն գործարքն ուղղված է օրենսդրական կամ կարգավորիչ նորմերի փոփոխությանը` մասնավոր անձի կամ խմբի շահերին համապատասխան, և հանրային քաղաքականությունը ծառայեցնում է մասնավոր շահերին, որը հանգեցնում է մրցակցության միջավայրի և քաղաքացիական հասարակության կայացման խաթարմանը:

17. 2002-2006 թթ. Հայաստանում քաղաքական կոռուպցիայի դրսևորումների, մասնավորապես ձայնի իրավունքի և հաշվետվողականության, քաղաքական իրավունքների, ընտրական գործընթացների օրինականության, քաղաքացիների արտահայտվելու և միավորման ազատության, մամուլի ազատության մակարդակի գնահատման միջազգային ցուցանիշները էական փոփոխություն չեն կրել:

18. Ըստ Ֆրիդոմ Հաուզ կազմակերպության 2007թ. զեկույցի կոռուպցիայի համաթիվը Հայաստանի համար նախորդ տաս տարիների նման մնացել է անփոփոխ կազմելով 5.75 միավոր: Բավարար չափով կայացած և ուժեղ չեն հայաստանյան լրատվամիջոցները և հետևաբար, չեն կարող քաղաքացիներին ապահովել լրատվամիջոցների պատշաճ ազատությունը, լրագրողական պրոֆեսիոնալիզմը և տեղեկատվության բազմակարծությունը:

19. Տնային տնտեսությունների հարցման արդյունքների համաձայն, քաղաքացիների մեծամասնությունը համարում է, որ կոռուպցիայի մակարդակն ամենաբարձրն է ընտրական համակարգում, իսկ հարցվածների 95%-ը համարում է, որ ընտրական համակարգն այս կամ այն չափով կոռումպացված է:

20. Ըստ ՀԲԻ տվյալների ընկերությունների շուրջ 42%-ը ձեռնարկատիրական գործունեության հիմնական խոչընդոտների շարքում նշել է հակամրցակցային միջավայրը: Բերթելսման հիմնադրամի 2008թ. զեկույցը նշում է, որ քաղաքական կոռուպցիայի դրսևորումների հետևանքով տնտեսական մրցակցության խոցելի միջավայրը շարունակաբար խոչընդոտում է Հայաստանի հետագա տնտեսական զարգացմանը: Ըստ ԱՄՆ Միջազգային զարգացման գործակալության (ԱՄՆ ՄԶԳ), Հայաստանում քաղաքացիական հասարակությունը գնահատվում է որպես թույլ:

21. Այսպիսով, Հայաստանի զարգացման ներկա փուլում կոռուպցիայի մակարդակի, գերիշխող տեսակների, բնագավառների ու ոլորտների գնահատականները վկայում են որ.

- ՀՀ-ում 2003-2006 թթ. կոռուպցիայի ընդհանուր մակարդակը գնահատող ցուցանիշները հիմնականում փոփոխություններ չեն կրել, իսկ Հայաստանը շարունակում է դասվել կոռուպցիայի բարձր մակարդակ ունեցող երկրների շարքին:

- Կոռուպցիայի ընդհանուր մակարդակի գնահատման ցուցանիշներով Հայաստանն առավել բարենպաստ դիրքերում է ԱՊՀ երկրների շարքում, սակայն էապես զիջում է Արևելյան Եվրոպայի և Մերձբալթյան երկրների կոռուպցիայի ընդհանուր մակարդակի համապատասխան ցուցանիշներին:

- Գործառնական կոռուպցիայի մակարդակի կրճատմանը նպաստել է կարգավորման քաղաքականության և մեխանիզմների շարունակական ու զգալի կատարելագործումը, ընդ որում կարգավորման որակի բարելավումը հստակորեն ուղեկցվել է կառավարման ընդհանուր արդյունավետության բարձրացմամբ:

- Անձանց օրինական շահերի պաշտպանությանն ուղղված իրավունքի գերակայության ապահովման թերությունների, դատական համակարգի հանդեպ անվստահության և այլ պատճառներով վատթարացել են վարչական կոռուպցիայի մակարդակը նկարագրող ցուցիչները, ընդ որում, այդ ցուցանիշներով Հայաստանը զգալիորեն ետ է մնում Կենտրոնական և արևելյան Եվրոպայի երկրներից:

- Քաղաքական կոռուպցիայի բարձր մակարդակի պայմաններում խոցելի է դառնում տնտեսական մրցակցության միջավայրը: ՀՀ քաղաքացիները ընտրական համակարգը համարում են կոռումպացված, իսկ վերջին տարիներին քաղաքացիական հասարակության կառույցների որոշակի թուլացումն էականորեն սահմանափակում է քաղաքական կոռուպցիայի դրսևորումներին դիմակայելու դրանց դերն ու կարողությունները:

 

1.2. ՀՀ հակակոռուպցիոն ռազմավարության և դրա միջոցառումների իրականացման 2003-2007 թթ. ծրագրի արդյունքները

 

22. ՀՀ հակակոռուպցիոն ռազմավարության և դրա իրականացման 2003-2007 թթ. ծրագիրը առավելապես կողմնորոշված էր կոռուպցիայի կանխարգելման միջոցառումների, նոր ինստիտուցիոնալ կառույցների, օրենսդրական դաշտի կատարելագործմանը` կարևորելով կոռուպցիայի դեմ պայքարում հասարակության լայն մասնակցությունը և հակակոռուպցիոն միջոցառումների մոնիտորինգի դերը: ՀՌԻՄԾ որոշ բնութագրական միջոցառումներ վերաբերվում էին օրենսդրական բացերի և հակասությունների վերացմանը` օրենսդրական նախագծերի փորձաքննության և կոռուպցիոն ռիսկերի բացահայտման միջոցով, կոռուպցիայի դեմ պայքարելու իրավապահ մարմինների կարողությունների զարգացմանը` նրանց մասնագիտական հմտությունների զարգացման, ինչպես նաև իրավապահ մարմինների աշխատողների վարձատրության և սոցիալական ապահովության մեխանիզմների կատարելագործման և վարքագծի կանոնների ներդրման միջոցով:

23. Ընդհանուր առմամբ ՀՌԻՄԾ 2003-2007 թթ. միջոցառումների ծրագրի շրջանակներում կոռուպցիայի կանխարգելման ուղղությամբ ընդունվեցին ավելի քան հիսուն օրենքներ և ենթաօրենսդրական ակտեր, ձևավորվեցին կոռուպցիայի դեմ պայքարին ուղղված հիմնական կառույցները, ընդունվեցին և վավերացվեցին կոռուպցիայի դեմ պայքարի միջազգային կարևորագույն կոնվենցիաներն ու համաձայնագրերը, երկիրն անդամակցեց կոռուպցիայի դեմ պայքարի ուղղությամբ միջազգային համագործակցությունն ապահովող ամենահեղինակավոր կազմակերպություններին:

24. Հայաստանի Հանրապետությունում հակակոռուպցիոն քաղաքականության ամբողջական և արդյունավետ իրականացման ապահովմանն ուղղված պետական լիազորված մարմինների գործունեության համադրման և կոռուպցիայի առաջացման ու տարածման պատճառները վերացնելու, դրանց կանխարգելման ուղղությամբ տարվող պետական քաղաքականությունը կատարելագործելու նպատակով ՀՀ նախագահի հրամանագրով ստեղծվեց Կոռուպցիայի դեմ պայքարի խորհուրդ (ԿՊԽ)` ՀՀ վարչապետի նախագահությամբ: ԿՊԽ կանոնակարգի համաձայն ստեղծվեց նաև Հակակոռուպցիոն ռազմավարության իրականացման մոնիտորինգի հանձնաժողով: Կոռուպցիայի դեմ պայքարի համակարգված և արդյունավետ քաղաքականության իրականացումն ապահովելուն կոչված կառույցների ձևավորմանն ու կայացմանը զուգահեռ, ստեղծվեցին նաև կոռուպցիայի բացահայտման ու հետապնդման մասնագիտացված գործառույթներ իրականացնող կառույցներ և ստորաբաժանումներ:

25. ՀՀ Սահմանադրության փոփոխություններով առավել հստակեցվեցին իշխանության բոլոր ճյուղերի գործառույթներն ու լիազորությունները, նվազագույնի հասցվեց իրավունքների և պարտականությունների կրկնությունները: Սկիզբ դրվեցին իրավական համակարգի ինստիտուցիոնալ բարեփոխումներին: «Դատախազության մասին» օրենքով տարանջատվեցին նախաքննություն վարելու և նախաքննության օրինականության նկատմամբ հսկողություն իրականացնելու գործառույթները: Սահմանվեցին դատախազության գործունեության անկախության և հրապարակայնության երաշխիքները: Հստակեցվեցին, ամբողջականացվեցին և միջազգային կոնվենցիաների դրույթներին համապատասխանեցվեցին «պաշտոնատար անձ» հասկացությունը, կոռուպցիոն հանցագործությունների սուբյեկտները, պատժաչափերը, կոռուպցիոն հանցագործությունների արդյունքում ստացված եկամուտների, օգուտների բռնագանձման մեխանիզմները: Օրենսդրորեն սահմանվեցին օպերատիվ-հետախուզական գործունեություն իրականացնող մարմիններն և նրանց իրավունքներն ու պարտականությունները, օպերատիվ-հետախուզական գործունեության նկատմամբ հսկողությունը և վերահսկողությունը, բարելավվել է վերջիններիս նյութատեխնիկական ապահովվածությունը:Բարձրացվել է կոռուպցիայի դեմ ներգրավված իրավապահ մարմինների աշխատողների մասնագիտական որակավորումը և կոռուպցիայի դեմ պայքարի կարողությունները:

26. Ամրագրվեցին դատական համակարգի անկախության և բնականոն գործունեության նախադրյալները: Կանոնակարգվեցին դատավորների գործունեության սկզբունքները, նշանակման կարգը, անկախության երաշխիքները, վարքագծի կանոնները, վերջիններիս պատասխանատվության ենթարկելու հիմքերը և կարգը, սահմանվեցին արդարադատության խորհրդի լիազորությունները, դատավոր անդամների ընտրության կարգը: «Փաստաբանության մասին» ՀՀ օրենքի ընդունումը նպաստեց մրցակցային դատական համակարգի կայացմանը:

27. Պետական ծառայության մեջ պատասխանատվության, թափանցիկության, հաշվետվողականության ներդրման և զարգացման ուղղությամբ Հայաստանում ստեղծվել և օրենսդրորեն կարգավորվել են պետական ծառայության առանձին տեսակները, քաղաքացիական և համայնքային ծառայությունները: Պետական և համայնքային ծառայության մասնագիտական կադրային ներուժի ընտրությունն ու առաջխաղացումը ապահովվում է մրցույթային հիմունքներով: Պետական ծառայողների և համայնքային ծառայողների վարձատրության համակարգը կանոնակարգված է և կախվածության մեջ է դրված զբաղեցրած պաշտոնից, որակավորման մակարդակից ու ստաժից: Պետական և համայնքային ծառայողների համար ստեղծվել են վերապատրաստման կառույցներ և նորացված ծրագրեր: Ծառայության առանձնահատկություններով պայմանավորված` ընդունվել են քաղաքացիական ծառայողների վարքագծի կանոններ, դատավորի, դատախազի, դիվանագետի և այլ պետական ծառայողների էթիկայի կանոնները: Սահմանվել է պաշտոնատար անձի համար տուգանք, անձի օրինական շահերին վերաբերող տեղեկատվության, փաստաթղթերն կամ նյութերը ոչ լրիվ կամ աղավաղված ներկայացնելու համար: 2004-2007 թթ. կառավարության քաղաքականությունը ուղղվել է պետական կառավարման մարմիններում տեղեկատվության մշակումն ու տարածումը ապահովող կառույցների` հասարակայնության հետ կապերի ստորաբաժանումների ստեղծմանն ու կարողությունների զարգացմանը: Մշակվեցին և կիրառվեցին հանրային մասնակցային կառավարման տարբեր մեխանիզմներ, որոնք նախադեպ հանդիսացան և կիրառվում են տարբեր ռազմավարական ծրագրերի մշակման գործընթացներում: Քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչները ներկայացված են խոշոր պետական ծրագրերի իրականացման կառավարման խորհուրդների կազմում:

28. Այսպիսով, հիմք ընդունելով ՀՀ հակակոռուպցիոն ռազմավարության և դրա իրականացման 2003-2007 թթ. միջոցառումների ծրագրի արդյունքները, ինչպես նաև կոռուպցիայի մակարդակի գնահատման միջազգային ցուցանիշներն, դրանց միտումների վերլուծությունը ցույց են տալիս, որ.

- Կոռուպցիայի մակարդակը Հայաստանում մնում է բարձր` այն կրում է համակարգային բնույթ:

- ՀՌԻՄԾ-ն չի ներառել կոռուպցիայի դեմ պայքարի հստակ, չափելի և հասանելի նպատակներ ու խնդիրներ, կողմնորոշված չի եղել կոնկրետ արդյունքների ստացմանը, չի ամբողջականացրել հիմնախնդիրների լուծման գործում միջոցառումների իրականացման արդյունքները:

- ՀՌԻՄԾ միջոցառումներն հիմնականում կողմնորոշված են եղել կոռուպցիայի կանխարգելմանը, համեմատաբար թույլ են ընդգրկել կոռուպցիոն հանցագործությունների բացահայտման և հետապնդման, կոռուպցիայի վերաբերյալ հանրության իրազեկման և հանրային աջակցության միջոցները: Հանրության կրթության, քարոզչության, քաղաքացիական հասարակության մասնակցության գործընթացներն իրականացվել են քաղաքացիական հասարակության կողմից:

- ՀՀ հակակոռուպցիոն քաղաքականության, ծրագրերի համակարգման և մոնիտորինգի համակարգը դեռևս ձևավորման փուլում է: Այն ամրապնդված չէ գործուն մեխանիզմներով: Իրականացվող մոնիտորինգը վարչական է և սահմանափակվում է օրենսդրական նախաձեռնությունների վերաբերյալ կոնկրետ նախագծերի ընդունման մասին որոշումների կայացմամբ: ՀՌԻՄԾ-ն չի ներառել ըստ ոլորտների և բնագավառների կոռուպցիայի մակարդակի գնահատման համակարգը, բովանդակային կատարողական մոնիտորինգի և հաշվետվությունների պահանջները, այդ թվում` արդյունքների տարեկան ամփոփման պահանջները, ընթացիկ իրավիճակի չափելի նկարագիրը և միջոցառումների իրականացման ելքերի և արդյունքների գնահատման ցուցիչները:

- ՀՌԻՄԾ իրականացման մեխանիզմները պատշաճ կերպով չեն ապահովվել պետական կառավարման մարմինների կողմից հակակոռուպցիոն կոնկրետ ծրագրերի մշակումը, քաղաքացիական հասարակության կառույցների հետ համագործակցությունը, նրանց արդյունավետ մասնակցությունը: Բացակայում են նաև ՀՌԻՄԾ-ի ամենամյա վերանայման և տարեկան ծրագրերի մշակման և հաստատման մեխանիզմները:

 

1.3. Կոռուպցիայի դեմ պայքարում Հայաստանի Հանրապետության ստանձնած միջազգային պարտավորությունները

 

29. Կոռուպցիայի դեմ պայքարի ոլորտում ՀՀ ստանձնած պարտավորությունները շարունակաբար ընդլայնվել են, իսկ այդ ոլորտում վարվող պետական քաղաքականությունը շաղկապվել և համադրվել է երկրի կայուն զարգացման գերակայություններին` 2008 թ. դառնալով կառավարության գործունեության գլխավոր ուղղություններից մեկը:

30. 2004 թ. հունվարին Հայաստանը անդամակցել է ԳՐԵԿՈ-ին, իսկ 2004 թ. հունիսին և դեկտեմբերին, համապատասխանաբար,ստորագրել և վավերացրել է Եվրախորհրդի «Կոռուպցիայի մասին» քրեական իրավունքի կոնվենցիան և «Կոռուպցիայի մասին» քաղաքացիական իրավունքի կոնվենցիան: ԳՐԵԿՈ-ի գնահատման առաջին և երկրորդ փուլի զեկույցն ընդունվել է 2006 թ. մարտին: Զեկույցը նախանշել է 24 առաջարկություններ` ուղղված կոռուպցիայի դեմ պայքարի ոլորտում առկա իրավիճակի բարելավմանը: ԳՐԵԿՈ-ի առաջարկությունների մեծամասնությունը կանխարգելող և բացահայտող բնույթի են և հիմնականում (24 առաջարկությունից` 20-ը) նպատակաուղղված են օրենքների և ընթացակարգերի ընդունմանն ու բարելավմանը: ՀՀ կոռուպցիայի դեմ պայքարի խորհուրդը հաստատել է ԳՐԵԿՈ-ի առաջարկությունների կատարումն ապահովող միջոցառումների ծրագիրը: ԳՐԵԿՈ-ի առաջարկությունների կատարման ընթացքի վերաբերյալ 2008 թ. զեկույցը փաստում է, որ տրված 24 առաջարկություններից 12-ը համարվել են ամբողջությամբ կատարված, 9-ը`մասնակի կատարված և միայն 3-ը`չկատարված:

31. Հայաստանը ներգրավված է նաև Տնտեսական համագործակցության և զարգացման կազմակերպության (ՏԶՀԿ)` նախկին խորհրդային 8 երկրների համար նախաձեռնած «Ստամբուլի հակակոռուպցիոն գործողությունների պլան» ծրագրում: Այն կոչված է բարելավելու նշված երկրների հակակոռուպցիոն քաղաքականությունը միջազգային փորձագետների կողմից մշակված առաջարկությունների միջոցով: Հայաստանին վերաբերող առաջարկությունները մշակվել և ընդունվել են 2004 թ.: ՏՀԶԿ-ի 24 առաջարկությունները դասակարգված են երեք խմբերում. 1) «Ազգային հակակոռուպցիոն քաղաքականություն և ինստիտուտներ» (7 առաջարկություն). 2) «Օրենսդրություն և կոռուպցիայի քրեականացում» (8 առաջարկություն). 3) «Քաղաքացիական ծառայության թափանցիկություն և ֆինանսական վերահսկողություն» (9 առաջարկություն): ՏՀԶԿ-ի թվով 7 առաջարկությունները ամբողջովին կամ մասամբ համընկնում են ԳՐԵԿՈ-ի համապատասխան առաջարկությունների հետ: 2006 թ. ՏՀԶԿ-ի մոնիտորինգի Հայաստանի առաջընթացը գնահատող առաջարկությունների կատարման զեկույցը ընդգծել է, որ 24 ներկայացված առաջարկություններից միայն 4-ն է գնահատվել «չկատարված», 11 առաջարկություն` «մասնակի կատարված», 8 առաջարկություն` «հիմնականում կատարված է» և 1 առաջարկություն` «ամբողջությամբ կատարված»: Միաժամանակ զեկույցը նշել է, որ իրականացված միջոցառումներից շատերը միայն առաջին քայլն են կոռուպցիայի նվազեցման ճանապարհին և որ դեռևս մեծ աշխատանք է պահանջվում թեթևացնելու կոռուպցիայի «բեռը» հանրային և տնտեսական կյանքի տարբեր ոլորտներում:

32. Եվրամիության եվրոպական հարևանության քաղաքականության (ԵՀՔ) շրջանակներում Եվրոպական միությունն ու Հայաստանը 2006 թ. վավերացրել են գործողությունների ծրագիր, որում կոռուպցիայի դեմ պայքարը ներառված է որպես գերակա ոլորտ: Հայաստանի գործողությունների ծրագրում հատուկ գերակայությունների մեջ ներառվել են 8 հակակոռուպցիոն միջոցառումներ, այդ թվում` պատշաճ քննության ապահովումը և կոռուպցիոն հանցանքների հետապնդումը, Քրեական օրենսգրքի համապատասխանեցումը միջազգային ստանդարտներին, դատավորների և դատախազների էթիկայի կանոնների մշակումը, պաշտոնյաների կողմից գույքի և եկամտի սխալ հայտարարագրման դեպքում պատասխանատվության սահմանումը, դատավորների աշխատավարձերի բարձրացումը և այլն: Այս գործողությունների ծրագրում նշված համարյա բոլոր միջոցառումները միաժամանակ ներառված են նաև ՄԱԿ-ի, Եվրոպայի խորհրդի «Քրեական իրավունքի մասին» և «Քաղաքացիական իրավունքի մասին» կոնվենցիաներում, ԳՐԵԿՈ-ի ու ՏՀԶԿ-ի առաջարկություններում:

33. 2005 թ. ՀՀ-ը ստորագրել է Միավորված ազգերի «Կոռուպցիայի դեմ» կոնվենցիան (ՄԱԿԴԿ), որը վավերացվել է ՀՀ Ազգային ժողովի կողմից, 2006 թ.: Որպես կոնվենցիայի պահանջների մոնիտորինգի իրականացման նախնական փուլ, Հայաստանը պետք է ՄԱԿ-ի Թմրամոլության և հանցավորության դեմ գրասենյակին ներկայացնի ՄԱԿ-ի «կոռուպցիայի դեմ» կոնվենցիայի Հայաստանի ինքնագնահատման զեկույցը` վերջինիս կողմից նախապատրաստված հարցաշարերին համապատասխան:

34. 2006 թ. Հայաստանի Հանրապետության կառավարության և ԱՄՆ «Հազարամյակի մարտահրավեր» կորպորացիայի միջև կնքված համաձայնագրով ՀՀ կառավարությունը կպահպանի Հազարամյակի մարտահրավերներ հիմնադրամի չափորոշիչների նկատմամբ ստանձնած իր պարտավորությունը, որոնց կատարումը գնահատվում է ՀՀ կառավարության գործունեությունը այնպիսի ոլորտներում, ինչպես քաղաքական իրավունքների և քաղաքացիական ազատությունների,կոռուպցիայի հսկողության, կառավարման արդյունավետության, իրավունքի գերակայության, ինչպես նաև քաղաքացիների ձայնի լսելիությունը և հաշվետվողականությունը:

35. 2005 թ. ստորագրված ՆԱՏՕ-ի հետ ՀՀ Անհատական գործընկերության գործողությունների ծրագրով, ՀՀ կառավարությունը պարտավորվել է ակտիվորեն մասնակցել ԳՐԵԿՈ-ի գործունեությանն ու իրականացնել ԳՐԵԿՈ-ի առաջարկությունները, իրականացնել ՀՌԻՄԾ-ն, ներդնել պետական պաշտոնյաների կողմից կոռուպցիայի կանխարգելման և հետապնդման հստակ և թափանցիկ հաշվետվողականության մեխանիզմ, բարելավել իրազեկումը կոռուպցիայի վերաբերյալ` պետական պաշտոնյաների ուսուցման և վերապատրաստման միջոցով:

 

ԳԼՈՒԽ II. ՀՀ ՀԱԿԱԿՈՌՈՒՊՑԻՈՆ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ 2009-2012 ԹԹ.

 

2.1. Կոռուպցիայի դեմ պայքարի արդյունավետ, համակարգված քաղաքականությունը

 

36. ՀՀ Հակակոռուպցիոն քաղաքականության արդյունավետ և համակարգված իրականացումն ապահովելու նպատակով ՀՀ կառավարությունը 2009-2012 թթ. շարունակելու է հետևողականորեն.

- կիրառել կոռուպցիայի դեմ պայքարի միջազգային գործիքները, այդ թվում` ՄԱԿ-ի և ԵԽ կոնվենցիաները, գործընկերային գնահատման կառույցները, և կոռուպցիայի դեմ պայքարի միջազգային լավագույն փորձը` դրանց վերլուծության, տեղայնացման և ներդրման միջոցով:

- ձևավորել կոռուպցիայի դեմ պայքարում հանրային աջակցություն` քաղաքացիական հասարակության գործուն մասնակցության և հանրային քարոզչության միջոցով:

- ապահովել ՀՀ հակակոռուպցիոն քաղաքականության պարբերական վերանայումն ու ճշգրտումը, ինչպես նաև դրա ներդաշնակությունը այլ ոլորտներում և բնագավառներում վարվող պետական քաղաքականության գերակայություններին` ՀՌԻՄԾ միջոցառումների իրականացման և դրանց նախնական ու միջանկյալ արդյունքների շարունակական մոնիտորինգի, կանոնավոր գնահատման և քաղված դասերի ներառման միջոցով:

- ապահովել կոռուպցիայի դեմ պայքարի քաղաքականության իրականացման համար պատասխանատու մարմինների արդյունավետ և համակարգված գործունեությունը` այդ մարմինների գործառույթների տարանջատման, մասնագիտական կարողությունների զարգացման, դրանց գործունեության նկատմամբ վերահսկողության սահմանման և այդ մարմինների միջև արդյունավետ համագործակցության ապահովման միջոցով:

- համաչափորեն կիրառել հակակոռուպցիոն քաղաքականության հիմնական միջոցները` կոռուպցիայի կանխարգելումը, բացահայտումն ու պատասխանատվության ենթարկումը, հանրության կրթությունը և քարոզչությունը` օրենսդրության կատարելագործման և, ինստիտուցիոնալ բարեփոխումների ու իրավական նորմերի հետևողական կիրարկման միջոցով:

 

2.2. ՀՀ Հակակոռուպցիոն ռազմավարության և դրա իրականացման միջոցառումների ծրագրի նպատակներն ու ակնկալվող արդյունքները

 

37. ՀՀ Հակակոռուպցիոն ռազմավարության և դրա իրականացման միջոցառումների ծրագրի հիմնական քաղաքական ուղենիշերն ու սահմանված թիրախները խարսխված են ՀՀ Նախագահի նախընտրական ծրագրի և ՀՀ կառավարության ծրագրի պետական կառավարման արդյունավետ համակարգի ձևավորման և կոռուպցիայի դեմ պայքարի ուղղությամբ ստանձնած պարտավորությունների վրա:

38. Միաժամանակ, ՀՌԻՄԾ նպատակները և խնդիրները տարանջատված են ըստ ակնկալվող արդյունքների` վերջնական (ազդեցության), միջանկյալ և գործոնային: Ընդ որում, յուրաքանչյուր մակարդակում ակնկալվող արդյունքներին ներկայացվող հիմնական պահանջներն են. դրանց շոշափելիությունը, իրատեսականությունը, չափելիությունը և համադրելիությունը:

39. ՀՌԻՄԾ իրականացումից ակնկալվող վերջնական և միջանկյալ արդյունքների 2012 թ. թիրախները համապատասխանում են Կենտրոնական և արևելյան Եվրոպայի երկրների (ԿԱԵ) խմբի պետական կառավարման արդյունավետության 2007 թ. միջին ցուցանիշներին, որոնք ընդհանուր առմամբ գերազանցում են, թե' ԵԿԱ, թե' ՄՑԵ երկրների խմբի միջին ցուցանիշներին: Կառավարման արդյունավետության ոլորտում ԿԱԵ երկրների ընթացիկ միջին ցուցանիշները բնութագրական են առավելապես Բուլղարիայի, Ռումինիայի և Հունգարիայի համար: Հետևաբար, նշված երկրների ցուցանիշներն այս ոլորտում հիմնականում համընկնում են Հայաստանի համար 2012 թ. սահմանված թիրախներին:

40. ՀՌԻՄԾ հիմնական նպատակը և ակնկալվող վերջնական արդյունքը Հայաստանում կոռուպցիայի ընդհանուր մակարդակի էական կրճատումն է: Մասնավորապես, ՀՀ կառավարությունն ակնկալում է, որ ՀՌԻՄԾ իրականացման արդյունքում 2012 թ. կվերանա կոռուպցիայի համակարգային բնույթը, նշանակալիորեն կսահմանափակվի դրա տարածվածության աստիճանը, կմեծանա քաղաքացիներին մատուցվող հանրային ծառայությունների որակը, զգալիորեն կբարելավվի սոցիալական արդարության ընկալումը տնային տնտեսությունների և գործարարների շրջանում, կամրապնդվի երկրում քաղաքական համակարգի կայունությունը, նախապայմաններ կստեղծվեն տնտեսության արտադրողականության բարձրացման համար` մեծացնելով երկրի մրցունակությունը և տնտեսության գրավչությունը ներդրումների համար:

41. ՀՌԻՄԾ իրականացման վերջնական արդյունքները կգնահատվեն Կոռուպցիայի ընկալման համաթիվ (ԹԻ) և Կոռուպցիայի հսկողության համաթիվ (ՀԲԻ) ցուցիչներով:

42. ՀՌԻՄԾ իրականացման վերջնական արդյունքների 2012թ. թիրախները սահմանվում են.

- Կոռուպցիայի ընկալման համաթիվ (ԹԻ)` 4.1 միավոր (2007 թվականի 3.0-ի փոխարեն),

- Կոռուպցիայի հսկողության համաթիվ (ՀԲԻ)` (-0.05) միավոր` (2007 թվականի (-0.58)-ի փոխարեն):

43. Ընթացիկ իրավիճակի և 2012թ. թիրախի միջև առկա խզումը ԿԸՀ և ԿՀՀ համաթվերի համար կազմում է համապատասխանաբար 11.0% (1.1 միավոր 0-10 միջակայքում) և 10.6% (0.53 միավոր, (-2.5) -2.5 միջակայքում) միջակայքային տոկոսային կետ:

44. ՀՌԻՄԾ միջանկյալ արդյունքները գործառնական, վարչական և քաղաքական կոռուպցիայի մակարդակների էական կրճատումն է:

45. ՀՀ կառավարությունն ակնկալում է, որ 2012թ. գործառնական կոռուպցիայի մակարդակի կրճատման արդյունքում կբարձրանա կառավարման արդյունավետությունը, կբարելավվեն կարգավորման որակն ու կառավարման գործառույթները և կբարձրանա տեղական ինքնակառավարման համակարգի արդյունավետությունը: Գործառնական կոռուպցիայի մակարդակի կրճատման ՀՌԻՄԾ միջանկյալ արդյունքի 2012թ. թիրախները սահմանվում են.

- Կառավարման արդյունավետության բարձրացում. Կառավարման արդյունավետության համաթիվ (ՀԲԻ)` 0.15 միավոր (2007 թվականի (-0.16)-ի փոխարեն):

- Կարգավորման որակի և կառավարման գործառույթների բարելավում. Կարգավորման որակի համաթիվ (ՀԲԻ)` 0.37 միավոր (2007 թվականի 0.26-ի փոխարեն):

46. Նախանշված թիրախների և առկա վիճակի միջև խզումը նշանակալի չէ և հիմնականում ենթադրում է նշված ուղղություններով ընթացիկ բարեփոխումների շարունակականության ապահովում:

47.ՀՀ կառավարությունն ակնկալում է, որ 2012թ. վարչական կոռուպցիայի մակարդակի կրճատման արդյունքում էականորեն կբարձրանա իրավունքի գերակայության ապահովման մակարդակը, կտրուկ կմեծանա դատական համակարգի անկախության աստիճանը, կբարձրանա պաշտոնեական դիրքի չարաշահումների հայտնաբերման և հետապնդման մակարդակը, էականորեն կբարձրանա կառավարման մարմինների հաշվետվողականության և թափանցիկության մակարդակը, ինչպես նաև կամբողջականացվի հակակոռուպցիոն քաղաքականության իրականացման ինստիտուցիոնալ համակարգը: Վարչական կոռուպցիայի մակարդակի կրճատման ՀՌԻՄԾ միջանկյալ արդյունքի 2012թ. թիրախները սահմանվում են.

- Օրենքի գերակայության ապահովման մակարդակի բարձրացում. Օրենքի գերակայության համաթիվ (ՀԲԻ)`(-0.15) միավոր (2007 թվականի (-0.52)-ի փոխարեն):

- Կառավարման մարմինների գործունեության հաշվետվողականության, թափանցիկության և հրապարակայնության մակարդակի բարձրացում. Ձայնի լսելիության և հաշվետվողականության համաթիվ (ՀԲԻ)` (-0.47) միավոր (2007 թվականի (-0.72)-ի փոխարեն):

48.Վարչական կոռուպցիայի կրճատման նշված թիրախների և ընթացիկ վիճակի միջև առկա խզումն զգալի է և հիմնականում ենթադրում է նշված ուղղություններով արմատական քայլերի հետևողական իրականացում: Գործառնական կոռուպցիայի մակարդակի կրճատման թիրախների համեմատ, վարչական կոռուպցիայի մակարդակի կրճատման թիրախներն առավել հավակնոտ են:

49.ՀՀ կառավարությունն ակնկալում է, որ 2012թ. քաղաքական կոռուպցիայի մակարդակի կրճատման արդյունքում կմեծանա քաղաքական կայունությունը, կբարձրանա քաղաքական իրավունքների և քաղաքացիական ազատությունների, այդ թվում` քաղաքական բազմակարծության և մասնակցության, խոսքի և դավանանքի ազատության, միավորվելու, կազմակերպվելու աստիճանը, փոխվստահությունը հանրության շրջանում, կկատարելագործվեն ընտրական գործընթացները, կմեծանա լրատվամիջոցների անկախության և կայունության աստիճանը, կհզորանա քաղաքացիական հասարակությունը և կընդլայնվի կառավարման գործընթացներին քաղաքացիական մասնակցությունը, էականորեն կբարելավվի շահերի բախումների կարգավորումը և կապահովվի արդյունավետ հակամենաշնորհային քաղաքականության իրականացումը: Քաղաքական կոռուպցիայի մակարդակի կրճատման ՀՌԻՄԾ միջանկյալ արդյունքի 2012թ. թիրախները սահմանվում են.

- Քաղաքական կայունության բարձրացում. Քաղաքական կայունության համաթիվ (ՀԲԻ)` 0.23 միավոր (2007 թվականի (-0.30)-ի փոխարեն)

- Քաղաքական իրավունքների և քաղաքացիական ազատությունների ապահովման մակարդակի բարձրացում և ընտրական գործընթացների կատարելագործում. Քաղաքական իրավունքների համաթիվ/ԱԱ (ՖՀ)` 2 միավոր (2007 թվականի 5-ի փոխարեն), Քաղաքացիական ազատությունների համաթիվ/ԱԱ (ՖՀ)` 2 միավոր (2007 թվականի 4-ի փոխարեն):

50. Քաղաքական կոռուպցիայի մակարդակի կրճատման նշված թիրախների և ընթացիկ վիճակի միջև առկա խզումը էական է և ենթադրում է նշված ուղղություններով արմատական փոփոխությունների իրականացում` քաղաքացիական հասարակության կառույցների լայն ներգրավմամբ: Քաղաքացիական հասարակության զարգացման համեմատաբար դրական միտումները ամուր հիմք են ծառայում կառավարման մարմինների և քաղաքացիական հասարակության կառույցների միջև արդյունավետ համագործակցություն ծավալելու համար: Ընդ որում, թե' գործառնական, թե' վարչական կոռուպցիայի մակարդակի կրճատման թիրախների համեմատ, քաղաքական կոռուպցիայի մակարդակի կրճատման թիրախներն ամենահավակնոտ են, իսկ մարտահրավերների սպեկտրն առավել լայն է և ընդգրկուն:

51. ՀՌԻՄԾ իրականացման միջանկյալ արդյունքների 2012 թ. թիրախները, ըստ կոռուպցիայի տեսակների ու մակարդակների գնահատման համար ընտրված ցուցիչների, ամփոփված են աղյուսակ 3-ում:

 

Աղյուսակ 3. ՀՌԻՄԾ իրականացման ակնկալվող արդյունքները, ընթացիկ և թիրախ ցուցիչները, թիրախային խզումը միջակայքերը, վերջնական և միջանկյալ արդյունքների մակարդակներում

 

._________________________________________________________________________.

|           |ԱՐԴՅՈՒՆՔ   |   ՑՈՒՑԻՉ    | ԸՆԹԱՑԻԿ|ԹԻՐԱԽ |  ԽԶՈՒՄ   |ՄԻՋԱԿԱՅՔ|

|           |           |             | ՑՈՒՑԻՉ |      |          |        |

|___________|___________|_____________|________|______|__________|________|

|ՄԱԿԱՐԴԱԿ   |           |ՀԱՄԱԹԻՎ/ՀԵՏԱ-|ՄԻԱՎՈՐ/ |ՄԻԱՎՈՐ|ՄԻԱՎՈՐ    |ՑԱԾՐ./. |

|           |           |ԶՈՏՈՒԹՅՈՒՆ   |ԿԱՐԳ    |/ԿԱՐԳ |% ԿԵՏ     |ԲԱՐՁՐ   |

|           |           |(ԿԱԶՄԱԿԵՐՊՈՒ-|(ՏԱՐԻ)  |(ՏԱՐԻ)|          |        |

|           |           |ԹՅՈՒՆ)       |        |      |          |        |

|___________|___________|_____________|________|______|__________|________|

|ՎԵՐՋՆԱԿԱՆ  |Կոռուպցիայի|Կոռուպցիայի  |3.0/99  |4.1   |1.1 |11.0%|0./.10  |

|ԱՐԴՅՈՒՆՔ   |ընդհանուր  |ընկալման     |(2007)  |(2012)|    |     |        |

|           |մակարդակի  |համաթիվ (ԹԻ) |        |      |    |     |        |

|           |կրճատում   |_____________|________|______|____|_____|________|

|           |           |Կոռուպցիայի  |-0.58/35|-0.05 |0.53|10.6%|-2.5./. |

|           |           |հսկողության  |(2006)  |(2012)|    |     |2.5     |

|           |           |համաթիվ (ՀԲԻ)|        |      |    |     |        |

|___________|___________|_____________|________|______|____|_____|________|

|ՄԻՋԱՆԿՅԱԼ  |Գործառնական|Կարգավորման  |0.26/59 |0.37  |0.11| 2.2%|-2.5./. |

|ԱՐԴՅՈՒՆՔՆԵՐ|կոռուպցիայի|որակ (ՀԲԻ)   |(2006)  |(2012)|    |     |2.5     |

|           |մակարդակի  |_____________|________|______|____|_____|________|

|           |կրճատում   |Կառավարման   |-0.16/51|0.15  |0.31| 6.2%|-2.5./. |

|           |           |արդյունա-    |(2006)  |(2012)|    |     |2.5     |

|           |           |վետություն   |        |      |    |     |        |

|           |           |(ՀԲԻ)        |        |      |    |     |        |

|           |___________|_____________|________|______|____|_____|________|

|           |Վարչական   |Օրենքի գերա- |-0.52/38|-0.15 |0.37| 7.4%|-2.5./. |

|           |կոռուպցիայի|կայություն   |(2006)  |(2012)|    |     |2.5     |

|           |մակարդակի  |(ՀԲԻ)        |        |      |    |     |        |

|           |կրճատում   |             |        |      |    |     |        |

|           |           |_____________|________|______|____|_____|________|

|           |           |Ձայնի        |-0.72/27|0.47  |1.19|23.8%|-2.5./. |

|           |           |լսելիություն |(2006)  |(2012)|    |     |2.5     |

|           |           |և  հաշվետվողա|        |      |    |     |        |

|           |           |կանություն   |        |      |    |     |        |

|           |           |(ՀԲԻ)        |        |      |    |     |        |

|           |___________|_____________|________|______|____|_____|________|

|           |Քաղաքական  |Քաղաքական    |-0.30/35|0.23  |0.53|10.6%|-2.5./. |

|           |կոռուպցիայի|կայունություն|(2006)  |(2012)|    |     |2.5     |

|           |մակարդակի  |(ՀԲԻ)        |        |      |    |     |        |

|           |կրճատում   |_____________|________|______|____|_____|________|

|           |           |Քաղաքական    |   5    |  2   |3   |50.0%|7./.1   |

|           |           |իրավունքներ/ |(2007)  |2012) |    |     |        |

|           |           |ԱԱ (ՖՀ)      |        |      |    |     |        |

|           |           |_____________|________|______|____|_____|________|

|           |           |Քաղաքացիական |  4     |  2   |2   |33.3%|7./.1   |

|           |           |ազատություն- |(2007)  |(2012)|    |     |        |

|           |           |ներ/ԱԱ (ՖՀ)  |        |      |    |     |        |

._________________________________________________________________________.

 

2.3. ՀՀ Հակակոռուպցիոն ռազմավարության հիմնական ուղղությունները և խնդիրները

 

52. ՀՌԻՄԾ իրականացման հիմնական խնդիրը հանրային կառավարման և տնտեսության առանձին ոլորտներում և բնագավառներում գործառնական, վարչական և քաղաքական կոռուպցիայի մակարդակների կրճատման նպատակով կոռուպցիայի կանխարգելման, քրեականացման և հանրային աջակցության միջոցների արդյունավետ կիրառումն է:

53. Կոռուպցիայի կանխարգելման ուղղությամբ կարևորվում է ՀՌԻՄԾ շրջանակներում ներառված ոլորտների և բնագավառների զարգացման քաղաքականության և դրանցում իրավահարաբերությունները կարգավորող ՀՀ օրենսդրության շարունակական կատարելագործումը: Մասնավորապես, միջազգային չափանիշներին և լավագույն փորձին համապատասխանող կարգավորման մեխանիզմների և ընթացակարգերի հետագա պարզեցումն ու հստակեցումը, օրենսդրական և ենթաօրենսդրական ակտերում առկա կոռուպցիոն ռիսկերի կրճատմանը միտված դրույթների ամրագրումը, օրենսդրության հետևողական կիրարկման և համապատասխանության նկատմամբ վերահսկողության մեխանիզմների ամրագրումը, օրենսդրությամբ սահմանված գործառույթների իրականացման թերացումների համար համարժեք պատասխանատվության միջոցների սահմանումը, օրենսդրության մեջ առկա հակասությունների, կրկնությունների բացահայտումն ու վերացումը:

54. Կոռուպցիայի կանխարգելման ուղղությամբ կարևորվում է նաև պետական մարմինների գործունեության արդյունավետության, թափանցիկության, հրապարակայնության և հաշվետվողականության ապահովումը: Մասնավորապես,պետական մարմինների գործառույթների տարանջատումը, դրանց կառուցվածքի բարելավումը, պետական մարմինների աշխատողների մասնագիտական չափորոշիչների սահմանումը, աշխատակազմերի կարողությունների զարգացումը, աշխատանքի արդյունավետության գնահատման համակարգերի ներդրումը, պետական ծառայողների վարձատրության և սոցիալական ապահովության համակարգերի բարելավումը, պետական և համայնքային ծառայողների վարքագծի և շահերի բախման օրենսդրական կարգավորումը, հանրային ծառայությունների մատուցման որակի չափորոշիչների սահմանումը, դրանց համապատասխանեցումը միջազգային չափանիշներին և լավագույն փորձին, հանրային ծառայությունների մատուցման ընթացակարգերի, ծառայությունների որակի վերաբերյալ քաղաքացիների ընկալման և բավարարվածության աստիճանի գնահատումը, պետական մարմինների գործունեության նկատմամբ վերահսկողության ընթացակարգերի կատարելագործումը, պետական մարմինների միջև արդյունավետ հաղորդակցության և համագործակցության ապահովումը:

55. Կոռուպցիայի քրեականացման ուղղությամբ Հայաստանում գերակա են. միջազգային ընդունելի մոտեցումներին համապատասխան կոռուպցիոն հանցագործությունների շրջանակի սահմանումը, առանձին հանցակազմերի հստակեցումը, համարժեք պատիժների և պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետների հարցերի կարգավորումը, վկաների, փորձագետների, տուժածների և տեղեկություններ հաղորդող անձանց պաշտպանության ինստիտուտի, կոռուպցիոն հանցագործությունների նախնական քննության արդյունավետությունը, իրավապահ մարմինների կարողություններն, իրավապահ մարմինների և քաղաքացիական հասարակության կառույցների միջև համագործակցությունը:Նշված խնդիրների լուծումը հնարավորություն կտա հաղթահարել հանրապետությունում առկա անպատժելիության մթնոլորտը և պատասխանատվության ենթարկել մեղավոր անձանց` անկախ նրանց դիրքից և զբաղեցրած պաշտոնից:

56. Կոռուպցիայի դեմ պայքարին քաղաքացիական հասարակության աջակցության ապահովման ուղղությամբ կարևորվում են. հասարակության գործուն մասնակցությունը կոռուպցիայի կանխարգելմանը, բացահայտմանը և հանրային իրազեկմանը: Մասնավորապես կարևորվում է հակակոռուպցիոն քաղաքականության մշակմանը, իրականացմանը, վերահսկողությանն ու գնահատմանը քաղաքացիների և հասարակական միավորումների մասնակցությունն ապահովող մեխանիզմների և մոդելների ներդրումը, տեղեկատվության ազատության օրենսդրական երաշխիքների ապահովումը, հանրային կառավարմանը քաղաքացիական հասարակության կառույցների արդյունավետ մասնակցության ինստիտուցիոնալ կարողությունների զարգացումը, հանրության իրազեկումը հակակոռուպցիոն մարմինների գործունեության վերաբերյալ, պետական մարմիններում էլեկտրոնային կառավարման համակարգերի ներդրումը, կոռուպցիայի հիմնախնդրի, տեսակների ու դրսևորումների, դրա հետևանքների ու վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ քաղաքացիների կրթությունը, ինչպես նաև մասնավոր հատվածում կոռուպցիայի կրճատմանը նպաստող գործարար միջավայրի ձևավորումը, թափանցիկության, հաշվետվողականության խթանումը:

57. ՀՌԻՄԾ-ն սահմանում է գործառնական, վարչական և քաղաքական կոռուպցիայի մակարդակների կրճատման խնդիրները փողերի լվացման և ահաբեկչության ֆինանսավորման դեմ պայքարի, հանրային ֆինանսների կառավարման ոլորտներում, պետական գնումների, հարկային և մաքսային համակարգերում, կրթության և առողջապահության ոլորտներում, դատական համակարգերում, քրեակատարողական, իրավաբանական անձանց պետական գրանցման, դատական ակտերի հարկադիր կատարման, ոստիկանական ծառայություններում, տեղական ինքնակառավարման համակարգում, քաղաքական և մասնավոր հատվածներում, ինչպես նաև ընտրական համակարգում: ՀՀ կառավարությունը հատկապես կարևորում է քաղաքական կայունության, քաղաքական իրավունքների և քաղաքացիական ազատությունների ապահովման մակարդակի շարունակական բարձրացումը, ազատ և արդար ընտրությունների ապահովման ընտրական գործընթացների կատարելագործումը:

 

2.4. Հակակոռուպցիոն քաղաքականություն իրականացնող մարմիններ

 

58. Հայաստանում գործում է կոռուպցիայի դեմ պայքարի ապակենտրոնացված կառավարման համակարգ, որտեղ հակակոռուպցիոն քաղաքականության մշակման, հսկողության և համակարգման գործառույթները տարանջատված են կոռուպցիայի բացահայտման մասնագիտացված մարմիններից:

59. Հայաստանի Հանրապետությունում հակակոռուպցիոն պետական քաղաքականության ամբողջական և արդյունավետ իրականացումը ապահովում է կոռուպցիայի դեմ պայքարում ընդգրկված պետական մարմինների գործունեության համադրման, կոռուպցիայի պատճառների վերացման, դրա կանխարգելման ուղղությամբ տարվող պետական քաղաքականությունը կատարելագործելու նպատակով ստեղծված Կոռուպցիայի դեմ պայքարի խորհուրդը:

60. ՀՀ նախագահի օգնականի նախագահությամբ և ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավորական խմբակցությունների և խմբերի, հասարակական կազմակերպությունների ներկայացուցիչների, ՀՀ պետական կառավարման մի շարք մարմինների ներկայացուցիչների մասնակցությամբ Խորհրդին կից ստեղծվել է Հակակոռուպցիոն ռազմավարության իրականացման մոնիտորինգի հանձնաժողով (այսուհետ` Հանձնաժողով):Հանձնաժողովի նախագահը և անդամները Հանձնաժողովի աշխատանքներին մասնակցում են հասարակական հիմունքներով: Հանձնաժողովի որոշումներն ունեն խորհրդատվական բնույթ: Հանձնաժողովը` հասարակական կազմակերպությունների մասնակցությամբ, ձևավորել է տասներկու աշխատանքային խմբեր: Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքային խմբերի գործունեությունը շարունակական չի եղել, ինչը հիմնականում պայմանավորված է եղել որակյալ կադրերով համալրված մասնագիտական անձնակազմի բացակայությամբ: Հանձնաժողովը գործելով հասարակական հիմունքներով հնարավորություն չի ունեցել ձևավորելու լիարժեք կարողություններ մասնագիտական գործունեություն ծավալելու համար: Հանձնաժողովի կազմը և քաղաքացիական միավորումների ներկայացուցիչների ընդգրկման մեխանիզմները բավարար հիմքեր չեն ապահովել լիարժեք մասնակցային գործընթացի իրականացման համար: Ավելին, հասարակական կազմակերպությունների առաջադրման քաղաքականացված մեխանիզմը խոչընդոտում է Հանձնաժողովի գործունեությանը մասնագիտական ներուժի ներգրավմանը: Հանձնաժողովը ֆինանսական միջոցների, ինչպես նաև մարդկային կարողությունների ու նյութական ռեսուրսների բացակայության պայմաններում հնարավորություն չի ունեցել ձևավորելու ՀՀ հակակոռուպցիոն ռազմավարության մոնիտորինգի ամբողջականացված համակարգ:

 

-------------------------------------------------------------

ԻՐՏԵԿ-  Որոշման N 2 հավելվածի աղյուսակում 67-69-րդ, 71-րդ կետերը

բաց են թողնված

շարունակությունը հաջորդ մասերում

 

 

pin
ՀՀ կառավարություն
08.10.2009
N 1272-Ն
Որոշում