Սեղմել Esc փակելու համար:
ԲՆԱԿԵԼԻ, ՀԱՍԱՐԱԿԱԿԱՆ ԵՎ ԱՐՏԱԴՐԱԿԱՆ ՇԵ...
Քարտային տվյալներ

Տեսակ
Գործում է
Ընդունող մարմին
Ընդունման ամսաթիվ
Համար

Գրանցման ամսաթիվ
ՈՒժի մեջ մտնելու ամսաթիվ
ՈՒժը կորցնելու ամսաթիվ
Ընդունման վայր
Սկզբնաղբյուր

Ժամանակագրական տարբերակ Փոփոխություն կատարող ակտ

Որոնում:
Բովանդակություն

Հղում իրավական ակտի ընտրված դրույթին X
irtek_logo

ԲՆԱԿԵԼԻ, ՀԱՍԱՐԱԿԱԿԱՆ ԵՎ ԱՐՏԱԴՐԱԿԱՆ ՇԵՆՔԵՐԻ ՈՒ ՇԻՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՏԵԽՆԻԿԱԿԱՆ ՎԻՃԱԿԻ Հ ...

 

 

117.0282.251209

ԳՐԱՆՑՎԱԾ Է
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ԱՐԴԱՐԱԴԱՏՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱՐԱՐՈՒԹՅԱՆ ԿՈՂՄԻՑ

                                      «25»        12            2009 Թ.

                                        ՊԵՏԱԿԱՆ ԳՐԱՆՑՄԱՆ ԹԻՎ 11709465

 

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՔԱՂԱՔԱՇԻՆՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱՐԱՐ ՀՐԱՄԱՆ

 

8 դեկտեմբերի 2009 թվականի N 282-Ն

 

i

ԲՆԱԿԵԼԻ, ՀԱՍԱՐԱԿԱԿԱՆ ԵՎ ԱՐՏԱԴՐԱԿԱՆ ՇԵՆՔԵՐԻ ՈՒ ՇԻՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՏԵԽՆԻԿԱԿԱՆ ՎԻՃԱԿԻ ՀԵՏԱԶՆՆՈՒԹՅԱՆ ԵՎ ՎԿԱՅԱԳՐԱՎՈՐՄԱՆ (ԱՆՁՆԱԳՐԱՎՈՐՄԱՆ) ՄԵԹՈԴԱԿԱՆ ՑՈՒՑՈՒՄՆԵՐԸ ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՒ ԵՎ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՔԱՂԱՔԱՇԻՆՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱՐԱՐԻ 1998 ԹՎԱԿԱՆԻ ՆՈՅԵՄԲԵՐԻ 25-Ի N 168 ՀՐԱՄԱՆԸ ՈՒԺԸ ԿՈՐՑՐԱԾ ՃԱՆԱՉԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

(1-ին մաս)

 

«Քաղաքաշինության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 10.1 հոդվածի ու Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2003 թվականի փետրվարի 20-ի N 156-Ն որոշման համաձայն`

 

ՀՐԱՄԱՅՈՒՄ ԵՄ`

 

1. Հաստատել`

1) բնակելի, հասարակական և արտադրական շենքերի ու շինությունների տեխնիկական վիճակի հետազննության մեթոդական ցուցումները` համաձայն N 1 հավելվածի,

2) շենքերի ու շինությունների վկայագրավորման (անձնագրավորման) մեթոդական ցուցումները` համաձայն N 2 հավելվածի:

i

2. ՈՒժը կորցրած ճանաչել Հայաստանի Հանրապետության քաղաքաշինության նախարարի 1998 թվականի նոյեմբերի 25-ի «Բնակելի և հասարակական շենքերի տեխնիկական վիճակի հետազոտման մեթոդական ցուցումների հաստատման մասին» N 168 հրամանը:

 

ՀԱՎԵԼՎԱԾ N 1

Հաստատված է

ՀՀ քաղաքաշինության նախարարի

2009 թ. դեկտեմբերի 8-ի

N 282-Ն հրամանով

 

ԲՆԱԿԵԼԻ, ՀԱՍԱՐԱԿԱԿԱՆ ԵՎ ԱՐՏԱԴՐԱԿԱՆ ՇԵՆՔԵՐԻ ՈՒ ՇԻՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՏԵԽՆԻԿԱԿԱՆ ՎԻՃԱԿԻ ՀԵՏԱԶՆՆՈՒԹՅԱՆ ՄԵԹՈԴԱԿԱՆ ՑՈՒՑՈՒՄՆԵՐ

 

1. ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԴՐՈՒՅԹՆԵՐ

 

1. Շենքերի և շինությունների տեխնիկական վիճակի հետազննությունը կատարվում է վնասվածքների և վթարների առաջացման պատճառների պարզաբանման, վերակառուցման հնարավորության, ինչպես և դրանց առանձին տարրերի և ընդհանուր կրողունակության ու կոշտության հուսալիության գնահատման նպատակով:

Ըստ ստացված արդյունքների տրվում են առաջարկություններ` վնասված տարրերի ուժեղացման կամ փոխարինման և վնասվածքների առաջացման պատճառների վերացման վերաբերյալ:

2. Սույն մեթոդական ցուցումները կրում են խորհրդատվական բնույթ և նախատեսված են օգտագործելու բնակելի, հասարակական և արտադրական շենքերի (այսուհետ` շենքեր) և շինությունների տեխնիկական վիճակի հետազննության համար:

3. Մեթոդական ցուցումներում բերված են քարե, խոշորապանելային և կարկասային շենքերի հետազննության մեթոդաբանությունը, դրանց ֆիզիկական մաշվածության և վնասվածության աստիճանները, ինչպես նաև շահագործման համար պիտանիության գնահատման կանոնները, դրույթներ շենքերի վնասվածության աստիճանի որոշման վերաբերյալ:

4. Շենքերի և շինությունների հետազննությանը նախորդում է գոյություն ունեցող նախագծային և այլ տեխնիկական փաստաթղթերի ուսումնասիրությունը: Նախագծային փաստաթղթերի բացակայության կամ ոչ լրակազմ լինելու դեպքում կատարվում են անհրաժեշտ չափագրական գծագրեր և էսքիզներ:

5. Կիրառում են հետազննության երկու ձևեր.

1) դիտողական,

2) դիտողագործիքային:

6. Դիտողական հետազննության ժամանակ ի հայտ են բերվում և նշվում են (անհրաժեշտության դեպքում լուսանկարվում են) երևացող թերությունները, դեֆորմացիաները, կոնստրուկցիաների տարրերի չափերի, ձևի ու դիրքի շեղումները, ճաքերի առկայությունն ու տեղաբաշխման բնույթը, ինչպես նաև մեխանիկական, կոռոզիոն, կենսաբանական, այրվածքային և այլ տիպի վնասվածքները:

Հատուկ ուշադրություն պետք է ցուցաբերել կրող կոնստրուկցիաների` հիմքերի, պատերի, հիմնակմախքի, կապերի, ենթաամբարձիչային հեծանների, ծածկերի, սանդուղքների հետազննությանը:

Միաժամանակ նշվում են գոյություն ունեցող վնասվածքների, դեֆորմացիաների և թերությունների հնարավոր պատճառները:

Անհրաժեշտության դեպքում բացվում են կոնստրուկցիաները, ինչպես նաև ժամանակավոր ամրակապվում և ցանկապատվում են վթարային վիճակում գտնվող կոնստրուկցիաները և վտանգավոր տեղամասերը:

7. Շենքերի դիտողագործիքային հետազննության ժամանակ, բացի 6-րդ կետում նշված աշխատանքներից, կատարվում են նաև.

1) նստվածքների, ճկվածքների, ուղղաձիգ շեղումների, հենարանային հարթակների տեղափոխությունների և այլ չափումներ,

2) ճաքերի բացվածքի լայնության չափումներ,

3) կոնստրուկցիաների նյութերի ամրության որոշում,

4) բետոնի, ամրանների և մետաղե կոնստրուկցիաների կոռոզիոն վնասվածության, ինչպես նաև փայտե կոնստրուկցիաների կենսաբանական վնասվածության գնահատում:

Կոնստրուկցիաների նյութերի ամրության և այլ բնութագրերի որոշման ժամանակ առավելություն պետք է տալ հսկողության չքայքայող մեթոդներին (մասնավորապես բետոնի ամրությունը որոշել մեխանիկական գործողության սարքերով):

8. Ամբողջ շենքի և դրա կոնստրուկցիաների վիճակի մասին լրացուցիչ տվյալներ ստանալու անհրաժեշտության դեպքում կատարում են համապատասխան լաբորատոր հետազոտություններ և փորձարկումներ, ինչպես նաև ստուգիչ հաշվարկներ:

9. Շենքերի հետազննության ժամանակ մանրակրկիտ ստուգվում են ջրամատակարարման և ջրահեռացման ներքին ցանցի վիճակը (ջրմուղ, կոյուղի, ջեռուցում), ինչպես նաև արտաքին սալվածքի, մթնոլորտային տեղումների հեռացման այլ միջոցառումների առկայությունն ու վիճակը:

10. Անհրաժեշտության դեպքում, հատուկ մեթոդաբանության օգնությամբ, որոշվում է նաև օդաթափանցելիությունը, ջերմահաղորդականությունը, օդի խոնավությունը և օդափոխությունը սենյակներում, միջնորմների և ծածկերի ձայնամեկուսիչ հատկությունները և այլն:

11. Շենքերի տեխնիկական վիճակի գնահատականը (վնասվածության աստիճանը) տրվում է հետազննության արդյունքների հիման վրա` կախված կոնստրուկցիաների գումարային ֆիզիկական մաշվածության և վնասվածության մակարդակից: Կոնստրուկցիաների տեխնիկական վիճակի հատկանիշները և դրանց համապատասխան ֆիզիկական մաշվածության և վնասվածության աստիճանները բերված են համապատասխանորեն հավելված N 1-ի 2-րդ աղյուսակում և 10-րդ բաժնում:

Երկրաշարժի հետևանքով վնասված շենքերի տեխնիկական վիճակի գնահատականը (վնասվածության աստիճանը) որոշվում է Հայաստանի Հանրապետության քաղաքաշինության նախարարի 2006 թվականի փետրվարի 3-ի N 24 հրամանով հաստատված ՀՀՇՆ II-6.02.06 «Սեյսմակայուն շինարարություն. Նախագծման նորմեր» շիննորմերի համաձայն:

12. Բնակելի շենքերի և առանձին սենյակների շահագործման պիտանիության (բնակության համար) գնահատականը որոշվում է հաշվի առնելով շենքի տեխնիկական վիճակը (վնասվածության աստիճանները, տե՛ս 11-րդ կետը) և բնակարանների հատակագծման, ինժեներական սարքավորումների, կառուցապատման խտության և բնակելի թաղամասերի բարեկարգման համապատասխանությունը նորմերի պահանջներին:

Հիմնական ծավալատարածական թերությունները (հատկանիշները), որոնցով որոշվում է շենքի ոչ պիտանիությունը մշտական բնակության համար, բերված են հավելված 1-Գ-ում:

13. Գոյություն ունեն բնակության համար ոչ պիտանի երկու տիպի բնակարաններ.

1) բնակարաններ, որոնք ոչ պիտանի են և չեն կարող բարելավվել, ունեն այնպիսի թերություններ, որոնք տեխնիկապես հնարավոր չէ վերացնել կամ այն նպատակահարմար չէ տնտեսական առումով: Բացառություն են կազմում ճարտարապետական, պատմամշակութային հուշարձանները,

2) բնակարաններ, որոնք չեն համապատասխանում գործող սանիտարահիգիենիկ և ճարտարապետաշինարարական նորմերի պահանջներին, բայց կարող են օգտագործվել հիմնական նորոգումից կամ ձևափոխումից հետո, որոնց կատարման նպատակահարմարությունը հաստատվում է համապատասխան տնտեսական հաշվարկներով:

14. Շենքի հետազննության արդյունքները, որոնք պարունակում են դրա տեխնիկական վիճակի և բնակության պիտանիության գնահատականները, ներկայացվում են որոշակի ձևի եզրակացության տեսքով (Հավելված 1-Դ):

15. Շենքերի ծրագրային հետազննությունը և դրանց տեխնիկական վիճակի գնահատումը կատարվում է ոչ ուշ, քան 10 տարին մեկ:

16. Շենքերի արտածրագրային հետազննությունը կատարվում է.

1) շենքի գործառնական նշանակության փոփոխության դեպքում,

2) շահագործման պայմանների փոփոխության դեպքում (մասնավորապես բեռնվածքների մեծացման),

3) շենքերի կոնստրուկցիաներում վնասվածքների առկայության դեպքում, որոնք առաջացել են երկրաշարժի, սողանքների, փոթորիկների, հրդեհների, հիմնատակի գրունտների անհավասարաչափ նստվածքների և այլ ազդեցությունից:

 

2. ՀԻՄՆԱՏԱԿԵՐ ԵՎ ՀԻՄՔԵՐ

 

17. Շենքերի կոնստրուկցիաների դեֆորմացիաներն ու վնասվածքները կարող են առաջանալ հիմքերի և հիմնատակի գրունտների կրողունակության կորստի պատճառով, որը հիմնականում տեղի է ունենում`

1) երկրաբանահետախուզական, նախագծային և շինմոնտաժային աշխատանքների կատարման ժամանակ թույլ տրված սխալների և թերությունների հետևանքով,

2) շենքի տարածքի հիդրոերկրաբանական և սեյսմիկ պայմանների փոփոխության հետևանքով, որը տեղի է ունեցել երկրաբանահետախուզական աշխատանքների կատարումից հետո,

3) շենքերի և դրանց ջրամատակարարման ու ջրահեռացման համակարգերի սխալ շահագործման հետևանքով,

4) շենքում կատարված վերակառուցողական աշխատանքների հետևանքով:

18. Շենքերի դիտողական հետազննության ժամանակ ի հայտ են բերվում.

1) շենքի առանձին մասերի տեսանելի նստվածքները,

2) հիմքերի անջատումը գրունտից,

3) հորիզոնական և թեք ճաքերի բացվածքները պատերում, շենքի առաջին հարկերի հատակների և որմնախարսխային մասերի խոնավացումը,

4) առաջին հարկերի հատակների և դրանց վրա հենված կոնստրուկցիաների նստվածքները, ջրամատակարարման և ջրահեռացման համակարգերից ջրհոսքը դեպի հիմնատակ,

5) գետնի մակերևույթի վիճակը շենքի տեղադրման թեք տեղամասերի վրա,

6) հիմքերի վերափոխման և վերակառուցման դեպքերը,

7) շենքի հիմքերի մակարդակում գրունտային ընդփորումը:

19. Հիմնատակի գրունտների նստվածքի պատճառների պարզաբանման նպատակով փորվում են ստուգիչ հետախուզահորեր և հորատանցքեր հիմնատակի գրունտների համապատասխանությունը նախագծայինին ստուգելու, և հիմքերի երկրաչափական չափերը, որակը ու վիճակը ճշտելու նպատակով:

20. Ցցահիմքերի անհավասարաչափ նստվածքների հետ կապված դեֆորմացիաների պատճառները հայտնաբերելու համար կատարվում են ցցերի նստվածքների գեոդեզիական չափումներ, միաժամանակ հետևելով շենքի դեֆորմացիաների զարգացման դինամիկային:

21. Ցցահիմքերի անհավասարաչափ նստվածքներից առաջացած դեֆորմացիաների դեպքում, փորվում և բացվում են ռոստվերկները և ցցերի վերին մասերը 0,5-ից մինչև 1 մետր բարձրությամբ: Անհրաժեշտության դեպքում փորվում են հորատանցքեր մինչև ցից-կանգնակի կրունկի նիշը և 2 մ-ով ավելի խորը` կախովի ցցի դեպքում:

22. Ցցերի քայքայում հայտնաբերելիս, հետախուզահորերի օգնությամբ զննվում են այն բոլոր ցցերը, որոնց գոտում առաջացել են շենքերի նստվածքներ և վնասվածքներ:

23. Եթե դեֆորմացիաների և վնասվածքների ենթարկվել են միայն առաջին հարկի հատակները և դրանց վրա հենվող միջնորմները, ապա հետախուզահորերի օգնությամբ որոշվում են հատակների հիմնատակի գրունտների տիպերը, դրանց հզորությունը և վիճակը:

24. Ինչպես ամբողջ շենքի, այնպես էլ դրա առանձին մասերի թեքությունների և նստվածքների մեծություններն, ինչպես նաև դրանց աճի դինամիկան և ժամանակի ընթացքում դեֆորմացման բնույթը որոշում են գեոդեզիական չափումների օգնությամբ:

25. Հիմնատակի գրունտների նստվածքայնության, ուռչողականության կամ ենթաողողումային կայունության աստիճանը որոշելու նպատակով լաբորատոր փորձարկումների համար նմուշները վերցվում են դրանց բնական տեղադիրքից, անմիջապես հիմնատակից, շենքի բնորոշ դեֆորմացվող տեղամասերում փորված հետախուզահորերից և հորատանցքերից:

26. Գրունտների փորձարկումներն ըստ նստվածքայնության և ուռչողականության, ինչպես նաև ենթաողողումային նստվածքայնության կատարվում են համապատասխան գործող նորմատիվային փաստաթղթերի համաձայն:

27. Դեֆորմացվող շենքի հիմնատակի սեղմվող շերտի ընդհանուր երկրաբանական և հիդրոերկրաբանական պայմանները հայտնաբերելու նպատակով դրա բնորոշ գոտիներում, հիմքի անմիջական մոտիկությամբ փորվում են հորատանցքեր գրունտի բնական տեղադիրքից և խախտված կազմությամբ շերտից նմուշներ վերցնելու համար:

28. Շենքի ներքին մասերի ջրողողման կամ գերխոնավացման պատճառների հայտնաբերման համար, ստուգիչ հորատանցքերի օգնությամբ, որոշվում են գրունտային ջրերի և գրունտի պարամետրերը (շարժման ուղղությունը, մակարդակի փոփոխությունը, ագրեսիվության աստիճանը, ջրատար գրունտների ծծանցման գործակիցը):

29. Եթե շենքի դեֆորմացիաները և վնասվածքները տեղի են ունեցել երկրաշարժի հետևանքով, ապա հորատանցքերի օգնությամբ ստուգվում է տեղամասի սեյսմիկ գնահատականի ճշտությունը Հայաստանի Հանրապետության քաղաքաշինության նախարարի 2006 թվականի փետրվարի 3-ի N 24 հրամանով հաստատված ՀՀՇՆ II-6.02.06 «Սեյսմակայուն շինարարություն. Նախագծման նորմեր» շիննորմերի պահանջներին համապատասխան:

30. Շենքի վնասվածքների երկարատև բնույթի դեպքում հետախուզահորերից և հորատանցքերից վերցված նմուշները ենթարկվում են քիմիական անալիզի` դրանց աղակալության և գիպսակալության աստիճանը որոշելու համար:

31. Գրունտային ջրերի մակարդակից ցածր տեղադրված ցցերի քայքայման դեպքում որոշվում է գրունտային ջրերի ագրեսիվության աստիճանը` ցցերի ամբողջ բարձրությամբ: Ընդ որում, որոշվում է բետոնի նկատմամբ ագրեսիվ քիմիական միացությունների ջրի մեջ հայտնվելու աղբյուրը:

32. Սողանքի հետևանքով շենքում դեֆորմացիաների առաջացման դեպքում, տվյալ տեղամասում անցկացվում են համալիր հետազննություններ` սողաբնորոշ պարամետրերի և կառուցվածքի վրա հնարավոր ազդեցության բացահայտման համար:

 

3. ՔԱՐԵ ՇԵՆՔԵՐ

 

33. Քարե շենքերի դիտողական հետազննության ժամանակ ի հայտ են բերվում շեղումները նախագծային չափերից, շարվածքում ճաքերի առկայությունն ու բնույթը, ներքին խամքարաշաղախային շերտի լցման որակը, քարերի հորիզոնական եզրերի տրորումներն ու պոկումները, քարերի անկումները, շարվածքի շերտավորման ու կքման առկայությունը և դրա շեղումները ուղղաձիգից, ճաքերը և այլ վնասվածքները բարավորներում, ծածկերի, աստիճանների, պատշգամբների տարրերի վնասվածքներն ու ճկվածքները:

Նաև ստուգում են հակասեյսմիկ միջոցառումների առկայությունը և ծավալատարածական ու կոնստրուկտիվ լուծումների համապատասխանությունը գործող նորմերի պահանջներին (մասնավորապես հակասեյսմիկ գոտիների և կարանների առկայությունը, ամրանավորումը պատերի հարման և լծորդման տեղամասերում, ինչպես նաև կոմպլեքսային կոնստրուկցիաներում շարվածքի և երկաթբետոնե միջուկների հարումներում, լայնական պատերի կամ շրջանակների քայլը, միջապատերի և բացվածքների լայնությունը և այլն):

34. Կոնստրուկցիաներում ճաքերի առկայության դեպքում նշվում է դրանց բնույթը (միջանցիկ, միակողմանի, կայունացված, չկայունացված, առանձին, զուգահեռ, հատվող) և տրվում է դրանց գնահատականը (վտանգավոր են, վտանգավոր չեն):

35. Պատերի վրա հայտնաբերված ճաքերի դասավորման սխեման գծանշվում է պատերի մակերևույթի փռվածքի վրա` քարտեզագրվում է: Ճաքերի և այլ տեսակի թերությունների քարտեզագրումը կատարվում է շենքի լայնական և երկայնական պատերի գծագրերի վրա` դրանց ըստ առանցքների տեղակապմամբ:

36. Ճաքերի բացվածքի բնույթը և ժամանակի ընթացքում դրանց փոփոխման զարգացումները որոշելու համար ճաքերի վրա տեղակայում են փարոսներ (գիպսե, ցեմենտե): Յուրաքանչյուր ճաքի վրա տեղակայում են երկու փարոս` ճաքի առավելագույն և նվազագույն բացվածքների տեղերում, ընդ որում փարոսի տեղակայման մակերևույթը նախապես մանրազնին կերպով մաքրվում է:

37. Ճաքերի բացվածքի լայնությունը որոշվում է չափիչ մանրադիտակի կամ տրաֆարետ-հաստաչափի օգնությամբ:

38. Ճաքի բացվածքի լայնական զարգացման կամ դրա պարբերական նշանափոխ փոփոխումների (օրինակ` օդի ջերմային ազդեցությունների դեպքում) հայտնաբերման համար կիրառվում է ճաքերի բացվածքի չափման մեթոդը` հենանիշերի (ռեպերների) և ժամացուցային տիպի ինդիկատորների օգնությամբ, որոնք տեղադրվում են ճաքին ուղղահայաց:

39. Քարի հետ շաղախի կապակցման ամրությունն, ինչպես նաև շարվածքի կարանից վերցված շաղախի սեղմման ամրությունը որոշվում են ըստ համապատասխան ստանդարտի:

40. Կոմպլեքսային կոնստրուկցիայի պատերում երկաթբետոնե միջուկների, բարավորների, հակասեյսմիկ գոտիների, ծածկի սալերի բետոնի ամրության որոշումը կատարվում է մեխանիկական գործողության էտալոնային սարքերի օգնությամբ ըստ համապատասխան ստանդարտի:

41. Անհրաժեշտության դեպքում կատարվում է պատերի շարվածքի երկաթբետոնե ներառուկի ամրանի բացում և որոշվում է ամրանային կարկասի կցվանքների և կապերի վիճակը, ինչպես նաև ամրանի կոռոզիոն վնասվածքի և դրա շրջակա գոտում բետոնի կարբոնացման աստիճանը:

42. Քարե կոնստրուկցիաներում թաքնված թերությունների (ճաքեր, փչուկներ և այլն) բացահայտման համար օգտագործվում է ՈՒԲԿ-1 անդրաձայնային սարքը: Թերությունների տարածման գոտին բացահայտում են միջանցիկ ձայնային փորձարկումով` հաջորդական մոտեցման մեթոդով:

43. Ամրաձողերի դիրքի հայտնաբերման, դրանց տրամագծի և երկաթբետոնե կոնստրուկտիվ տարրերի բետոնե պաշտպանիչ շերտի հաստության չափման համար կիրառվում են ԻԶՍ-2 կամ ԻԶՍ-ԱՌ սարքերը:

44. Հավաքովի երկաթբետոնե ֆերմա-վրաքաշների հետազննության ժամանակ նշվում է վերին (տանիքային) և ստորին (ձեղնահարկային) սալերի միջև եղած կարանների, կանգնակների և շեղմույթների վիճակը, դրանց միացումների որակը: Նշվում է նաև լրացուցիչ տանիքային ծածկույթի առկայությունը (ալիքավոր ասբոցեմենտե թերթերից, տանիքաթիթեղից):

 

4. ԵՐԿԱԹԲԵՏՈՆԵ ԵՎ ՊՈՂՊԱՏԵ ԿԱՐԿԱՍԱՅԻՆ ՇԵՆՔԵՐ

 

45. Կարկասային շենքերի հետազննության ժամանակ ի հայտ են բերվում.

1) կոնստրուկցիաների վնասվածքների, դեֆորմացիաների (ճաքեր, բետոնի պոկվածքներ, ամրանների կքում և խզում, ճկվածքներ, պողպատե տարրերի ծռում և խզում, տեղական և ընդհանուր կայունության կորուստ, տեղական, մեխանիկական վնասվածքներ և այլն) և թերությունների առկայությունը (տարրերի առանցքաշեղվածությունը, շեղումները նախագծային հատվածքներից, հավաքովի էլեմենտների հենման անբավարարությունը և այլն),

2) տարրերի ամրացման պայմանները հենարաններում և միացումները միմյանց հետ, եռակցման, հեղուսային և գամային միացումների ճշտությունը և որակը, եռակցման կցվանքների, միջադիր դետալների և կապերի վիճակը, հակակոռոզիոն պաշտպանության առկայությունը,

3) ֆերմաների, պարզունակների միջև հեռավորությունը, ամբարձիչային ռելսերի ու կախովի ուղիների ստորին գոտիների նիշերի տարբերությունը, ռելսի շեղումը ենթաամբարձիչային հեծանի առանցքից և այլն,

4) ճաքերի բնույթը և ծագումը (կծկումային, նստվածքային, ջերմաստիճանային, առաջացած ուժային ազդեցություններից և տարամոդուլությունից):

46. Հետազննության ժամանակ ուշադրություն է դարձվում հետևյալի վրա.

1) հակասեյսմիկ միջոցառումների առկայությանը,

2) շինարարական մոնտաժային աշխատանքների կատարման և գործարանային արտադրության շինվածքների որակը,

3) արտադրական շենքերում` ենթաամբարձիչային կոնստրուկցիաների և կապերի վիճակը:

47. Երկաթբետոնե տարրերում եռակցման կցվանքների, միջադիր դետալների և միացումների վիճակի հսկողության ժամանակ բացման տեղամասերի ընտրությունը կատարում են ըստ արտաքին հատկանիշների (ճաքերի առկայությունը ծեփի մակերևույթին կամ դրա թափվածությունը, գույնի փոփոխությունը, խոնավ մակերևույթները և այլն):

Կոռոզիոն նստվածքի դեպքում նշվում է դրա բնույթը`

1) համատարած կոռոզիա` ժանգով ծածկված է դետալի ամբողջ մակերևույթը,

2) տեղական կոռոզիա` վնասվածքները բծերի տեսքով տեղայնացված են պողպատի մակերևույթի առանձին տեղամասերում:

48. Բետոնի կարբոնացումը պողպատե էլեմենտների մոտ որոշում են ֆենոլֆտալեինի նմուշի օգնությամբ` ոչ կարբոնացած բետոնի վրա վերջինս ստանում է վարդագույն երանգ:

49. Ծածկերի սալերի հենման մեծությունը որոշվում է նախապես սյուների (պարզունակների, ծպեղային ֆերմաների) փաստացի քայլի որոշումով և կրող պարզունակների լայնության չափով:

Անբավարար արդյունքներ ստանալու դեպքում հենման մեծությունը որոշվում է պանելների առանձին տեղամասերի բացումով:

50. Կատարվում է սանդղավանդակների կոնստրուկցիաների վիճակի ստուգում, որոշվում է սանդղաբազուկների հենման բավարարությունը, վերելակների հորանների տարրերի կցվանքային միացումների հուսալիությունը:

51. Նշագրվում է նաև պատերի պանելների և պատշգամբների ցանկապատման ամրացումների հանգույցների վիճակը, ինչպես նաև կախովի պանելների կցվանքների ջրա- և օդաթափանցելիության խախտման դեպքերը:

52. Ներքին միջնորմների հետազննության ժամանակ ուշադրություն պետք է դարձվի ճաքերի ուղղության և տեղաբաշխման բնույթի վրա` դրանց առաջացման պատճառները հայտնաբերելու նպատակով, այդ թվում` հիմքերի անհավասարաչափ նստվածքի հետևանքով շենքի հարկերի շեղվածքների, ծռման և սահքի դեֆորմացիաներից առաջացած տեղափոխությունների, ինչպես նաև շենքի կրող տարրերի հետ դրանց ամրացման անբավարարության վրա:

53. Ճաքերի զարգացման պատկերը կոնստրուկցիաների տարրերում որոշում են փարոսների օգնությամբ, որոնք տեղադրվում են նախապես մաքրված մակերևույթին, ճաքին ուղղահայաց, 2-ից 3 տեղում` առավելագույն և նվազագույն բացվածքների վրա: Շենքի արտաքին մակերևույթին փարոսներն իրագործվում են ցեմենտից, ներքին մակերևույթներին` գիպսից կամ ալեբաստրից:

54. Բետոնի ամրությունը ոչ քայքայող եղանակներով որոշելիս փորձարկման տեղամասերն ընտրվում են կոնստրուկցիայի այն մակերևույթի վրա, որը պատրաստման ժամանակ շփվել է հարթ կաղապարի հետ:

55. Անհրաժեշտության դեպքում բետոնի կամ պողպատի ամրությունը որոշվում է անմիջական կոնստրուկցիաներից հորատված կամ կտրված նմուշների փորձարկմամբ: Նմուշները վերցնելուց հետո հնարավորին կարճ ժամկետում պետք է վերականգնել այդ տեղամասը: Բետոնի ամրությունը որոշվում է ըստ համապատասխան ստանդարտի:

56. Պողպատի նմուշները վերցվում են այն տեղամասերից, որոնք չեն ենթարկվել պլաստիկ դեֆորմացիաների և կտրումից հետո ապահովված է կոնստրուկցիայի ամրությունը և կայունությունը: Պողպատի մեխանիկական հատկությունների բնութագրերը` հոսունության սահմանը` Sհ-ը, ժամանակավոր դիմադրությունը` Sժ-ն և հարաբերական երկարացումը խզումից հետո` d-ն որոշվում են նշված նմուշների ձգման փորձարկմամբ, ըստ համապատասխան ստանդարտի:

57. Բետոնում ամրանների դասավորությունը, ձողերի միջև հեռավորությունների չափումը, պաշտպանիչ շերտի մեծությունները և ամրանների տրամագծերը որոշվում են ԻԶՄ-2 և ԻԶՄ-ԱՌ սարքերով, իսկ որոշ դեպքերում անմիջական չափումով` դրանց նախնական բացումից հետո:

58. Ամրանների փաստացի ամրությունը անհրաժեշտության դեպքում կարելի է որոշել կտրված նմուշների փորձարկումով ըստ համապատասխան ստանդարտի:

Հեծաններից ամրանների նմուշների կտրումը կատարվում է նվազագույն ճիգեր ունեցող տեղամասերից` նախնական պարզեցված հաշվարկների հիման վրա, նույնանման տրամագծի և դասի ամրանների հետագա հուսալի եռակցման պայմանով:

59. Ճաքերի բացվածքի լայնությունը որոշում են չափիչ մանրադիտակի կամ տրաֆարետ-հաստաչափի օգնությամբ, ըստ երկարության երկու տեղերում, այդ թվում` առավելագույն բացվածքի մասում:

60. Կոնստրուկցիաների տարրերի դեֆորմացիաների աճի ինտենսիվությունը որոշվում է ժամացուցային տիպի ԼՃ 10 ՄՆ կամ 1 ՄԻԳՊ ինդիկատորի օգնությամբ, որը տեղադրվում է ճաքին ուղղահայաց` կոնստրուկցիային նախապես ամրացված ցցաձողերի օգնությամբ:

61. Անհրաժեշտության դեպքում, շենքի առանձին հենարանների դեֆորմացիաների (նստվածքների) ինտենսիվությունը ժամանակի ընթացքում որոշելու համար առաջարկվում է կիրառել հիդրոստատիկ նիվելիրացման մեթոդը:

62. ՈՒղղաձիգ և հորիզոնական ճկվածքների, շեղումների, թեքաշեղումների չափումը կատարվում է ճկվածքաչափերով:

63. Ծածկերի և հեծանների ճկվածքների չափումը կարող է կատարվել պարզագույն սարքի օգնությամբ` բաղկացած երեք չափորոշված մետաղաձողերից և դրանց միջև ձգված թելից:

 

5. ԽՈՇՈՐԱՊԱՆԵԼԱՅԻՆ ՇԵՆՔԵՐ

 

64. Խոշորապանելային շենքերի դիտողական հետազննության ժամանակ ի հայտ են բերվում.

1) շեղումները երկրաչափական չափերից,

2) անհամաառանցքությունը,

3) շեղումները ուղղաձիգից,

4) ճաքերը հիմքերում, ծածկերի և պատերի պանելներում և կցվանքներում,

5) ճկվածքները,

6) հենման անբավարար խորությունը,

7) ծածկի հավաքովի սալերի տեղաշարժը,

8) բետոնի ջարդումը և փշրամաշումը,

9) ամրանների կքումը,

10) միջադիր դետալների պոկումը,

11) կցվածքների հերմետիկության խախտումները,

12) արտաքին պանելների խոնավացումը, ջրակալումը կամ սառցապատումը,

13) երեսապատման շերտազատումը և անկումը:

65. Հետազննության ժամանակ հայտնաբերված թերությունները, ճաքերը և վնասվածքները նշագրվում և լուսանկարվում են: Կոնդենսատի առաջացման, խոնավացման, պատերի ջրակալման կամ սառցապատման տեղերի, երեսապատման շերտազատման և անկման, օդաանթափանցելիության խախտումների քարտեզավորումը կատարում են պայմանական նշանակումներով, նախապես պատրաստված գույքավորման գծագրերի վրա, ինչպես նաև ծածկերի սխեմաների վրա:

66. Ճաքերի ծագման (նստվածքային, կծկումային, ջերմաստիճանային, ուժային ազդեցություններից առաջացած) բնույթը որոշելուց հետո չափում են դրանց բացվածքի լայնությունը երեք տեղում ըստ երկարության, այդ թվում` ամենալայն մասում, նշում են` միջանցիկ են, թե` ոչ ճաքերը և տալիս են դրանց գնահատականը (վտանգավոր, ոչ վտանգավոր):

67. Ճաքերի վարքի որակական գնահատականը (կայուն, ոչ կայուն) որոշում են փարոսների օգնությամբ, որոնք տեղադրվում են ճաքին ուղղահայաց, մաքրված (երեսապատումից, ծեփից) մակերևույթի վրա, յուրաքանչյուր ճաքին 2-ական փարոս, ճաքի առավելագույն և նվազագույն բացվածքի տեղերում:

Ընդ որում, կոնստրուկցիաների արտաքին մակերևույթին տեղադրվում են ցեմենտե, իսկ ներքին մակերևույթին` գիպսե կամ ալեբաստրե փարոսներ: Փարոսի համարը և դրա տեղադրման ամսաթիվը նշում են կոնստրուկցիայի վրա և դիտարկումների մատյանում: Գրառում են փարոսի առաջին տեղադրման ժամանակ ճաքի բացվածքի լայնությունը և նշագրում փարոսների բաշխման սխեման: Փարոսներին կանոնավորապես հետևում են, դրանցում կտրում առաջանալու դեպքում տեղադրում են նորերը և մատյանում կատարում են համապատասխան գրառում: Փարոսների նկատմամբ դիտարկումները և նորերի տեղադրումը շարունակում են մինչև ճաքերի աճի կայունացումը:

68. Որոշում են հորիզոնական և ուղղաձիգ կցվանքների միաձուլման որակը, արտաքին կողմից կցվանքների լցափակման համար կիրառվող նյութի տեսակը (հերմետիկ, ցեմենտավազային շաղախի և այլն), կարաններում ճաքերի կամ այլ տեսակի թերությունների առկայությունը:

69. Որոշում են պատի պանելների կարանների լայնությունը ուղղաձիգ և հորիզոնական կցվանքներում: Արտաքին կարանների չափումը կարելի է կատարել կախալաստակից, ավտոաշտարակից կամ պատուհաններից` ներսաչափ-ձողակարկինի սկզբունքով գործող կցվանքաչափով:

70. Ամրանների, եռակցված կցվանքների, պողպատե կապերի և միջադիր դետալների վիճակը որոշվում է դրանց բացումով: Ընդ որում, առաջին հերթին բացման ենթակա են առավելագույն թերություններով (կաթոցներ, հարդարման շերտի քայքայում, փխրուն, ծակոտկեն բետոն և այլն) տեղամասերը:

Պողպատե տարրերը դիտարկելիս որոշում են հակակոռոզիոն պաշտպանության առկայությունը և տեսակը:

71. Կոռոզիոն վնասվածքի դեպքում նշում են հետևյալ քանակական ցուցանիշները.

1) համատարած կոռոզիա` ժանգով ծածկված է դետալի կամ կապի ամբողջ մակերևույթը (նշել համաչափ, անհամաչափ),

2) տեղային կոռոզիա (բծեր, խոցեր, կետեր),

3) կոռոզիոն վնասվածքի մակերեսը հետազոտված դետալի ընդհանուր մակերեսի նկատմամբ` տոկոսով,

4) կոռոզիոն վնասվածքի խորությունը:

Կոռոզիայի հաստությունը չափում են ձողակարկինով կամ մանրաչափով:

72. Բետոնի կարբոնացումը պողպատե տարրերի մոտ որոշում են ֆենոլֆտալեինի նմուշի օգնությամբ, որը չկարբոնացված բետոնի վրա լինելու դեպքում, վերջինս ընդունում է վարդագույն երանգ:

73. Պատերի պանելների ուղղաձիգ և հորիզոնական կցվանքների միաձուլման աշխատանքների որակի որոշման համար յուրաքանչյուր հարկում, ընտրովի պանելներում բացում են ամրանի արտաթողը և որոշում են վերջինիս եռակցման ու միաձույլ բետոնի որակը:

74. Պատերի մոնտաժի ճշգրտության գնահատման համար ստուգում են հետևյալ պարամետրերը.

1) կարանի լայնությունը արտաքին պատերի պանելների միջև,

2) պանելների կողաճակատի ուղղաձիգ և հորիզոնական նիստերի հարաբերական շեղումը խաչաձև կարանում,

3) մեկ հարթությունում կցորդված պանելների երեսային նիստերի հարաբերական շեղումը` ճակատային և ներքին մակերևույթի համար,

4) պատերի վերին անկյունների շեղումը ուղղաձիգից:

Պանելների միջև կարանի լայնությունը չափում են արտաքինից` մեկ պանելի սահմաններում, երկարության 8 կետերում:

Պանելների նիստերի հարաբերական շեղումը խաչաձև կարանում չափում են ցելուլոիդե ձևանմուշի օգնությամբ, համատեղելով դրա ուղղաձիգ և հորիզոնական առանցքները համապատասխանաբար պանելների ուղղաձիգ և հորիզոնական եզրերի հետ:

Ճակատային մակերևույթի վրա մեկ հարթությունում կցորդված երեսային նիստերի հարաբերական շեղումը չափում են ձողակարկինով մեկ պանելի սահմաններում, հորիզոնական և ուղղաձիգ կցվանքների երկարությամբ, 3 կետերում:

Ներքին մակերևույթի վրա, մեկ հարթությունում կցորդված պանելների երեսային նիստերի հարաբերական շեղումը չափում են համանման ձևով, սանդղավանդակներում:

Վերին անկյունների շեղումը ուղղաձիգից որոշում են հետազոտվող բնակարանի սահմաններում բոլոր կրող պանելների համար, օպտիկական գլխադիրով թեոդոլիտի օգնությամբ և լուսավորվող սանդղակով ձողաքանոնով:

Որոշվում է նաև ընդհանուր արտակենտրոնությունը շենքի ամբողջ բարձրությամբ:

75. Ծածկերի մոնտաժման ճշգրտության գնահատման համար սենյակի անկյուններում կատարում են առաստաղի նիշերի տարբերության և ծածկերի պատերի վրա հենման մեծության չափումներ:

76. Ծածկերի դեֆորմացումը գնահատելու համար չափում են դրանց ճկվածքները բոլոր զննվող բնակարաններում:

77. Միջնորմները զննելիս, որոշում են դրանց կոնստրուկցիան, պատերի և ծածկի հետ նախագծային ամրացման համապատասխանությունը, ճաքերի և դեֆորմացիաների առկայությունը մակերևույթի վրա և պատերի ու ծածկի հետ հպման եզրագծով:

78. Պատշգամբները հետազոտելիս, որոշում են կոնստրուկտիվ սխեման, կրող տարրերի վիճակը, առկա դեֆորմացիաների և վնասվածքների բնույթը, պատճառները և մեծությունները, սալերի ճոճունությունն ու թեքվածությունն, ինչպես նաև ջրամեկուսացման որակը:

79. Սանդուղքները զննելիս, բացահայտում են սանդղահարթակների պատերի մեջ ամրակցման վիճակը, սանդղաբազուկների հենարանների և դրանց միացումների վիճակը, ճաքերի և ճկվածքների առկայությունը, սանդղաբազուկների և հարթակների ճոճունությունը:

80. Տանիքը զննելիս, որոշում են դրա վերնածածկի, ձագարների, ջրհոսների և այլ հանգույցների վիճակը, թեքությունների համապատասխանությունը նախագծին:

81. Պատի պանելների, ծածկերի, ինչպես նաև միաձուլման կցվանքների բետոնի ամրությունը կարող է որոշվել մեխանիկական գործողության սարքի կամ ՈՒԿԲ-Մ անդրաձայնային սարքի օգնությամբ:

82. Քայքայող եղանակով բետոնի ամրությունը որոշելիս, պանելներից գայլիկոնում-հանում են բետոնի նմուշներ` գլանների ձևով: Նմուշները պետք է հանվեն պանելի նվազագույն բեռնավորված մասից:

83. Բետոնի ամրությունը որոշում են դեֆորմացիաներ ստացած կամ վնասվածքներ ունեցող բոլոր պանելների, ինչպես նաև ընտրովի` պատերի և ծածկերի առանձին սալերի վրա:

84. Բետոնում ամրանների դասավորությունը, դրանց տրամագծերը, բետոնի պաշտպանիչ շերտի հաստությունը որոշում են ԻԶՍ-ԱՌ սարքի օգնությամբ կամ կոնստրուկցիայի բացումով:

85. Ճկվածքների, նստվածքների, թեքաշեղումների և այլ չափումները կարելի է կատարել նիվելիրի, թեոդոլիտի, հիդրավլիկ կամ մեխանիկական ճկվածքաչափերի օգնությամբ:

86. Կոնստրուկցիայի դեֆորմացման ինտենսիվությունը որոշում են ժամացուցային տիպի ցուցիչի (ինդիկատորի) օգնությամբ:

87. Ճաքերի բացվածքների լայնությունը որոշում են «ՄԻՌ-2» հաշվարկային մանրադիտակի կամ հաստաչափի օգնությամբ:

 

6. ՇԵՆՔԵՐԻ ՓԱՅՏԵ ԿՈՆՍՏՐՈՒԿՑԻԱՆԵՐԸ

 

88. Շենքերի փայտե կոնստրուկցիաների հետազննության ժամանակ, տեխնիկական վիճակի մասին ընդհանուր տվյալների հետ մեկտեղ, նշվում են փայտաքայքայող սնկերի կամ միջատների կողմից տարրերի վնասվածության օջախները և տարածվածության սահմանները:

89. Վնասվածքի օջախ հայտնաբերելիս, տրվում է կոնստրուկցիայի և դրա տարրերի վիճակի մանրակրկիտ նկարագրությունը և կազմվում է գծագիր, որի վրա նշվում է տարրերի չափերը և վնասվածքի ձգվածությունը:

90. Սնկի պտղային մարմնի առկայության դեպքում, դրա տեսակը որոշելու համար զգուշորեն հավաքվում է 1-ից 2 նմուշ, տեղադրվում ամուր փակվող անոթի մեջ, որի վրա կատարվում է նշում, թե երբ և որտեղից է այն վերցված: Նույնը կատարվում է փայտաքայքայիչ միջատների, կենդանի թրթուրների հայտնաբերման դեպքում:

91. Սնկի պտղային մարմնի կամ փայտաքայքայիչ միջատների, կենդանի թրթուրների բացակայության դեպքում վնասվածքն առաջացրած սնկի կամ միջատների տեսակի որոշման համար, վնասված տարրերից վերցվում են փայտանյութի նմուշներ 20x20x30 սմ չափերով:

Փայտաքայքայիչ սնկով առաջացած վնասվածքների դեպքում նմուշները վերցվում են արտաքնապես առողջ և վնասված փայտանյութի սահմանում: Գծագրի վրա նշվում են այն տեղերը, որտեղից վերցված են նմուշները:

92. Նկուղների և առաջին հարկերի փայտե հատակները նկարագրելիս, բերվում են տեղեկություններ գրունտային ջրերի մասին, նկարագրվում են հատակների կոնստրուկցիաները, նշվում են դրանց նիշերը:

93. Նկուղների և առաջին հարկերի հատակների բացահայտ քայքայման դեպքում (հատակի փլուզում, տախտակների և տափակագերանների ջարդվածքներ և այլն) կատարվում է հատակի բացում քայքայման տեղում և տրվում է դրա մանրամասն նկարագիրը:

94. Եթե հատակի ծածկի վրա չկան քայքայման արտաքին նշաններ (ջարդվածքներ, տախտակների եզրերի մաշում), ապա կատարվում է ճոճունության ստուգում: Ընդ որում այնտեղ, որտեղ զգացվում է առավելագույն ճոճունությունը, կատարվում է ընդհատակի և հատակի փայտե տարրերի բացում և զննում:

95. Հատակի վնասվածքի նշան կարող է լինել նաև դրա նկատելի նստվածքը և հատակի ու շրիշակի (պլինտուս) միջև ճեղքի առաջացումը: Այդ դեպքում նույնպես կատարվում է հատակի կոնստրուկցիաների բացում և զննում: Նկուղների և առաջին հարկերի հատակների վնասվածքի ու հատակի կոնստրուկցիայի սնկային քայքայման ակտիվ ընթացքի բնորոշ հատկանիշ է հանդիսանում սնկային հոտի առկայությունը:

Միջհարկային ծածկերը նկարագրելիս, բերվում են դրանց կոնստրուկցիաները ու նշվում է, թե ինչպիսի հատակներ են պատրաստված տարբեր սենյակներում և ինչպես են պահպանված դրանց նիշերը:

96. Միջհարկային ծածկերի փայտե տարրերի ակնհայտ քայքայման բացակայության դեպքում` վնասվածության արտաքին նշանները կարող են լինել` բորբոսը հատակի տախտակների վրա, դրանց եզրերի կտորների փոշեմաշումը և կորացումը, խոնավ բծերի առկայությունը առաստաղի ծեփի վրա, մեծ ճկվածքները և ծածկերի զգալի ճոճունությունը:

97. Միջհարկային ծածկի փայտե հեծանների ծայրերի վնասվածքի նշանն է կրող պատերի երկայնքով հատակի նստվածքը, որի հետևանքով առաջանում է նկատելի ճեղք հատակի և շրիշակի միջև:

98. Փայտե հեծանների ծայրերի վիճակի ստուգման նպատակով պատաշաղախով կամ երկարացված հատիչով փորվում է 18 մմ լայնությամբ անցք` հեծանի առանցքի նկատմամբ 60o անկյան տակ, այնուհետև երկարացված սնամարմին հորատով հանվում է հանուկ (կեռն) հետազոտման համար, որից հետո անցքը լցվում է ծեփաշաղախով:

99. Միջհարկային ծածկերի վնասվածքների համար կասկածելի տեղերի բացումը նպատակահարմար է իրագործել միաժամանակ ներքևից և վերևից, այսինքն հատակի և առաստաղի կողմերից: Վնասվածքի հայտնաբերման դեպքում սահմանվում է վնասվածքի գոտին և հայտնաբերվում են ծածկի խոնավացման աղբյուրները:

100. Ձեղնահարկի ծածկը և վերնածածկը նկարագրելիս, նշվում է դրանց տեսակը, ծածկույթի նյութը, ինչպես նաև կատարվում են նշումներ տանիքում ջրակաթոցների առկայության, ջրատար սարքերի և շենքի շուրջ սալվածքի վիճակի վերաբերյալ:

101. Ձեղնահարկի ծածկի բացումը հարմար է կատարել վերևից և այնտեղից որոշել վնասվածքի ընդգրկված գոտին:

102. Վնասվածքի արտաքին նշանները կարող են լինել` տանիքի գագաթի նստվածքն, ինչպես նաև ցվիքի, հանգույցների կոնստրուկտիվ տարրերի տեղափոխությունները: Ծպեղնաոտքերի առավել խոցելի տեղերն են դրանց միացումները որմնափայտի (մաուերլատի) հետ:

103. Փայտե ֆերմաներով վերնածածկի հետազննության ժամանակ, որոնց ստորին գոտիներն ամրակցված են ձեղնահարկի ծածկի շերտի մեջ, հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնել այդ ստորին գոտիներին: Դրանց զննման համար ձեղնահարկի ծածկն առանձին տեղամասերում հարկավոր է բացել: Մանրազնին ուսումնասիրվում են ֆերմաների հենարանային հանգույցները, որոնց խորը ամրակցման դեպքում դրանք բացում են զննելու համար:

104. Փայտե ծեփված պատերը ու միջնորմները նկարագրելիս նշվում է հայտնաբերված դեֆորմացիաների բնույթը, փայտե պատվածքի և ծեփի վիճակը:

105. Միջնորմներում վնասվածքի նշաններ կարող են լինել դրանց հիմքի մոտ ծեփի փլումը կամ անջատումը, իսկ երբեմն էլ առաստաղի և միջնորմի միջև ճեղքի գոյացումը` կանգնակների նստվածքի հետևանքով:

106. Վնասվածքի օջախ հայտնաբերելիս, դրա շուրջը հեռացվում է ծեփը և որոշվում վնասվածքով ընդգրկված գոտին:

107. Պատուհանների և պատշգամբների դռների փտելու խոցելի տեղ են հանդիսանում շրջանակների ստորին չորսուները: Եթե դրանցում կասկածվում է վնասվածքի առկայություն, ապա հորատով կամ ֆրեզային գայլիկոնով հանվում է հանուկ` փայտանյութի հետազոտության համար: Պատուհանների և դռների կոնստրուկցիաների մնացած դետալները սովորաբար մատչելի են և վնասվածքներն այնտեղ հեշտ են հայտնաբերվում:

108. Ծածկապատշգամբների փայտե տարրերի վնասվածքի նշաններն են հատակների նստվածքները, կանգնակների շեղումը ուղղաձիգից: Հետազննության ժամանակ ուշադրություն է դարձվում փայտե տարրերի քարե պատերին հարող տեղերին, դրանց շրջակապերի միացումներին կանգնակների և դրանց հիմքերի հետ:

109. Փայտե բարձակային (կոնսոլային) պատշգամբներում փտումը կարող է ընդգրկել ինչպես արտաթռիչքային, այնպես էլ ամրակցման մասերը: Վերջինիս դեպքում նկատելի են պատշգամբի դռների նստվածքներ շեմի մոտ և պատշգամբի հարթակի թեքում դեպի դուրս:

110. Փայտը քայքայող սնկերի և միջատների տեսակը որոշվում է մասնագիտացված լաբորատորիաներում:

 

7. ՇԵՆՔԵՐԻ ՏԵԽՆԻԿԱԿԱՆ ՎԻՃԱԿԻ ԳՆԱՀԱՏՄԱՆ ԿԱՆՈՆՆԵՐ

 

111. Շենքերի հետազննության հիմնական խնդիրը դրանց տեխնիկական վիճակի գնահատումն է, նպատակ ունենալով ի հայտ բերել սակավ հուսալի, վնասված կամ քայքայված կոնստրուկցիաները և որոշելու նորոգման-վերականգնման աշխատանքների նպատակահարմար ծավալները:

Ամբողջ շենքի և դրա կոնստրուկտիվ տարրերի տեխնիկական վիճակի գնահատականը որոշվում է ելնելով դրանց ֆիզիկական մաշվածության կամ վնասվածության աստիճանից:

112. Կոնստրուկցիայի, տարրի, ինժեներական սարքավորումների համակարգի և ամբողջ շենքի ֆիզիկական մաշվածությունը դրանց սկզբնական տեխնիկական շահագործման և ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների (ամրության, կայունության, հուսալիության և այլն) կորուստն է բնակլիմայական գործոնների և մարդու կենսագործունեության հետևանքով:

113. Առանձին կոնստրուկցիաների տարրերի, համակարգերի ֆիզիկական մաշվածությունը գնահատվում է համեմատելով դիտողական և գործիքային հետազննության արդյունքում ի հայտ բերված հատկանիշները հավելված N 1-ի 1-ից 24-րդ աղյուսակներում բերված տվյալների հետ, ընդ որում.

1) եթե կոնստրուկցիայում, տարրում, համակարգում ի հայտ են բերվել մաշվածության բոլոր հատկանիշները, որոնք համապատասխանում են որոշակի միջակայքի տվյալներին, ապա ֆիզիկական մաշվածությունը վերցվում է հավասար միջակայքի վերին սահմանին,

2) եթե ի հայտ է բերվել մաշվածության հատկանիշներից միայն մեկը, ապա ֆիզիկական մաշվածությունը վերցվում է հավասար միջակայքի ստորին սահմանին,

3) եթե ի հայտ են բերվել մաշվածության բազմաթիվ հատկանիշներից մի քանիսը, ապա ֆիզիկական մաշվածությունը որոշվում է գծային միջարկումով (ինտերպոլյացիայով):

114. Կոնստրուկցիայի, տարրի, համակարգի ֆիզիկական մաշվածությունը, որոնց առանձին տեղամասերի մաշվածության աստիճանը տարբեր է, որոշվում է հետևյալ բանաձևով.

 

    Փկ = Sum(i=1,n)(Փi*Pi/Pկ),        (1)

 

որտեղ.

Փկ - կոնստրուկցիայի, տարրի, համակարգի ֆիզիկական մաշվածությունն է, %,

Փկi- կոնստրուկցիայի, տարրի, համակարգի i-րդ տեղամասի ֆիզիկական մաշվածությունն է, որը որոշվում է 1-ին Հավելվածի 1- 24 աղյուսակներով, %,

Pii -վնասված տեղամասի չափերը (մակերեսը կամ երկարությունը), մ2 կամ մ,

Pկ -ամբողջ կոնստրուկցիայի չափերը, մ2 կամ մ,

n -վնասված տեղամասերի քանակն է:

 

115. Շենքի ֆիզիկական մաշվածությունը որոշվում է հետևյալ բանաձևով.

 

    Փշ = Sum(i=1,n)(Փկi*li),          (2)

 

որտեղ.

Փշ -շենքի ֆիզիկական մաշվածությունն է, %,

Փկi-i առանձին կոնստրուկցիայի, տարրի կամ համակարգի ֆիզիկական մաշվածությունն է, %,

lili - առանձին կոնստրուկցիայի, տարրի, համակարգի արժեքի և շենքի արժեքի հարաբերությունն է,

n - առանձին կոնստրուկցիաների, տարրերի կամ համակարգերի քանակն է շենքում:

li և li գործակիցների որոշման համար օգտագործվում են հաստատված խոշորացված ցուցանիշներ: Այդպիսի ցուցանիշների բացակայության դեպքում օգտագործվում են դրանց նախահաշվային արժեքները:

Քարե շենքի առանձին կոնստրուկտիվ տարրերի համար li գործակցի միջինացված արժեքները (մեծացված 100 անգամ) բերված են հավելված N 1-ի աղյուսակ 1-ում:

 

Աղյուսակ 1

.______________________________________________________________.

|Տարրի  |Շենքի տարրերը | 100|Տարրի  |Շենքի տարրերը         |100|

|համարը,|              |Iili|համարը,|                      |Ii |

|i      |              |    |i      |                      |   |

|_______|______________|____|_______|______________________|___|

|   1   |Հիմքեր        |  9 |  11   |Սանդուղքներ           | 2 |

|_______|______________|____|_______|______________________|___|

|   2   |Ցոկոլ և  պատեր|  29|  12   |Խոհանոցի օջախներ      |1,5|

|_______|______________|____|_______|______________________|___|

|   3   |Արտաքին ծեփ   |  2 |  13   |Ներքին ծեփ            | 7 |

|_______|______________|____|_______|______________________|___|

|   4   |Տանիք         | 3,5|  14   |Ներկվածք              | 3 |

|_______|______________|____|_______|______________________|___|

|   5   |Տանիքածածկույթ| 2,5|  15   |Ջեռուցում             | 5 |

|_______|______________|____|_______|______________________|___|

|   6   |Ծածկեր        | 8,5|  16   |Ջրմուղ                |1,5|

|_______|______________|____|_______|______________________|___|

|   7   |Հատակներ      | 7,5|  17   |Կոյուղի               |1,7|

|_______|______________|____|_______|______________________|___|

|   8   |Միջնորմներ    |  3 |  18   |Էլեկտրալուսավորություն|1,3|

|_______|______________|____|_______|______________________|___|

|   9   |Պատուհաններ   |  6 |  19   |Այլ տարրեր            | 2 |

|_______|______________|____|       |                      |   |

|  10   |Դռներ         |  4 |       |                      |   |

.______________________________________________________________.

 

116. Ֆիզիկական մաշվածության թվային արժեքները կլորացվում են.

1) կոնստրուկցիաների, տարրերի, համակարգերի առանձին տեղամասերի համար` մինչև 10%,

2) կոնստրուկցիաների, տարրերի, համակարգերի համար` մինչև 5%,

3) ամբողջ շենքի համար` մինչև 1%:

117. Այն կոնստրուկցիաների, տարրերի և համակարգերի ֆիզիկական մաշվածության գնահատման համար, որոնք չեն նշված հավելված 1-ի 1-ից 24 աղյուսակներում, օգտագործվում են այդ աղյուսակներում բերված նմանօրինակ տվյալները:

118. Կոնստրուկցիաների և ամբողջ շենքի տեխնիկական վիճակի գնահատականը տրվում է ֆիզիկական մաշվածության աստիճանի (տես հավելված N 1-ի աղյուսակ 2 և 10-րդ բաժին) ու Հայաստանի Հանրապետության քաղաքաշինության նախարարի 2006 թվականի փետրվարի 3-ի N 24 հրամանով հաստատված ՀՀՇՆ II-6.02.06 «Սեյսմակայուն շինարարություն. Նախագծման նորմեր» շիննորմերի 24-րդ աղյուսակում բերված վնասվածության աստիճանի համատեղ հաշվառմամբ:

 

Աղյուսակ 2

.__________________________________________________________.

|Մաշվա- |Մաշվա- |Տեխնի-  |Տեխնիկական վիճակի ընդհանուր      |

|ծության|ծության|կական   |բնութագիրը                       |

|աստի-  |տոկոսը |վիճակի  |                                 |

|ճանը,  |       |գնահա-  |                                 |

|Փշ     |       |տականը  |                                 |

|_______|_______|________|_________________________________|

|   1   |   2   |    3   |                4                |

|_______|_______|________|_________________________________|

|   1   |մինչև  |  լավ է |Վնասվածքներ և  դեֆորմացիաներ     |

|       |  20   |        |չկան, կան առանձին մանր           |

|       |       |        |թերություններ, որոնք հնարավոր է  |

|       |       |        |վերացնել ընթացիկ նորոգման ժամանակ|

|       |       |        |և  որոնք չեն ազդում կոնստրուկտիվ |

|       |       |        |տարրերի շահագործման վրա: Կապիտալ |

|       |       |        |նորոգում կարող է կատարվել միայն  |

|       |       |        |առանձին տեղամասերում, որոնք ունեն|

|       |       |        |բարձր մաշվածություն              |

|_______|_______|________|_________________________________|

|   2   | 21-40 | բավարար|Կոնստրուկտիվ տարրերը ընդհանրապես |

|       |       |    է   |պիտանի են շահագործման համար, բայց|

|       |       |        |պահանջում են որոշ կապիտալ        |

|       |       |        |նորոգում, որն ամենաանհրաժեշտն է  |

|       |       |        |տվյալ պահին                      |

|_______|_______|________|_________________________________|

|   3   | 41-60 |  անբա- |Կոնստրուկտիվ տարրերի շահագործումը|

|       |       | վարար է|հնարավոր է միայն կապիտալ         |

|       |       |        |նորոգումից հետո                  |

|_______|_______|________|_________________________________|

|   4   | 61-85 |վթարային|Կրող կոնստրուկտիվ տարրերի վիճակը |

|       |       |    է   |վթարային է, ոչ կրող տարրերինը`   |

|       |       |        |խարխուլ է: Կոնստրուկտիվ տարրերի` |

|       |       |        |իրենց ֆունկցիաների սահմանափակ    |

|       |       |        |կատարումը հնարավոր է միայն       |

|       |       |        |պաշտպանական միջոցառումների       |

|       |       |        |կատարումից կամ կոնստրուկտիվ      |

|       |       |        |տարրերի լրիվ փոխելուց հետո       |

|_______|_______|________|_________________________________|

|   5   |86-100 | քանդված|Կրող կոնստրուկտիվ տարրերը գտնվում|

|       |       |վիճակում|են քայքայված, մասամբ կամ լրիվ    |

|       |       |        |փլված վիճակում                   |

.__________________________________________________________.

 

119. Առանձին կոնստրուկտիվ տարրերի և ամբողջ շենքի ֆիզիկական մաշվածության որոշման օրինակներ.

1) Կոնստրուկտիվ տարրի ֆիզիկական մաշվածության գնահատումը, երբ դրա տարբեր տեղամասերն ունեն տարբեր ֆիզիկական մաշվածություն`

Պահանջվում է որոշել 4 հատվածամասանոց քարե շենքի ժապավենային խամքարե շարվածքով հիմքերի ֆիզիկական մաշվածությունը:

Հետազննության ժամանակ պարզվել է.

ա. երեք հատվածամասերի հիմքերն ունեն հատկանիշներ, որոնք համաձայն հավելված 1-ի 1-ին աղյուսակի համապատասխանում են 30 մաշվածության,

բ. 4-րդ հատվածամասի հիմքերն ունեն հատկանիշներ, որոնք համապատասխանում են 50 մաշվածության:

 

Աղյուսակ 3

.__________________________________________________.

|Տեղամասի        |Տեղամասի |Տեղամասերի|Տեղամասի    |

|անվանումը       |տեսակարար|ֆիզիկական |ֆիզիկական   |

|                |կշռի     |մաշվա-    |մաշվածության|

|                |հարաբե-  |ծությունը |բաժինը տարրի|

|                |րությունը|Փii, %    |ամբողջ      |

|                |ամբողջ   |          |ֆիզիկական   |

|                |ծավալին  |          |մաշվածության|

|                |  Pii/P կ|          |մեջ,        |

|                |         |          |% Փii.Pii/Pկ|

|________________|_________|__________|____________|

|     Հիմքեր     |         |          |            |

|1, 2, 3-րդ      |  0,70   |    30    |      21    |

|հատվածամասերի   |         |          |            |

|4-րդ հատվածամասի|  0,30   |    50    |      15    |

.__________________________________________________.

 

Փկ = Sum(i=1,2)(Փi*Pi/Pկ) = 36%  (3)

 

Կլորացնելով մաշվածության մեծությունը 5 ճշտությամբ, կստանանք` հիմքի ֆիզիկական մաշվածությունը հավասար է 35%:

2) Ամբողջ շենքի ֆիզիկական մաշվածության որոշումը

Հինգհարկանի խոշորապանելային բնակելի շենքի ֆիզիկական մաշվածության որոշման արդյունքները բերվում են հավելված N 1-ի 4-րդ աղյուսակում:

 

Աղյուսակ 4

._____________________________________________________.

|N/N  |Շենքի տարրերի       |Տարրի |Տարրի |Տարրի       |

|ըստ  |անվանումը           |հաշ-  |ֆիզի- |ֆիզիկական   |

|հերթ.|                    |վային |կական |մաշվածության|

|     |                    |տեսա- |մաշվա-|բաժինը շենքի|

|     |                    |կարար |ծութ.`|ամբողջ ֆիզ. |

|     |                    |կշիռը`|Փկiկi,|մաշվածության|

|     |                    |lIii  |%     |մեջ. Փկi .  |

|     |                    |      |      |Iii, %      |

|_____|____________________|______|______|____________|

|  1  |Հիմքեր              | 0,04 |  10  |     0,4    |

|_____|____________________|______|______|____________|

|  2  |Պատեր               | 0,37 |  15  |    5,55    |

|_____|____________________|______|______|____________|

|  3  |Միջնորմներ          | 0.06 |  20  |     1,2    |

|_____|____________________|______|______|____________|

|  4  |Ծածկեր              | 0,11 |  10  |     1,1    |

|_____|____________________|______|______|____________|

|  5  |Տանիք               |0,0525|  35  |     1,8    |

|_____|____________________|______|______|____________|

|  6  |Տանիքածածկ          |0,0175|  40  |     0,7    |

|_____|____________________|______|______|____________|

|  7  |Հատակներ            | 0,11 |  30  |     3,3    |

|_____|____________________|______|______|____________|

|  8  |Պատուհաններ         |0,0288|  15  |    0,43    |

|_____|____________________|______|______|____________|

|  9  |Դռներ               |0,0312|  20  |    0,62    |

|_____|____________________|______|______|____________|

|  10 |Հարդարման ծածկույթ  | 0,05 |  50  |     2,5    |

|_____|____________________|______|______|____________|

|  11 |Ներքին տեխնիկական   |      |      |            |

|     |սարքավորումներ, այդ |      |      |            |

|     |թվում` ջեռուցում    |0,017 |  40  |    0,68    |

|     |սառը ջրամատակարարում|0,004 |  25  |     0,1    |

|     |տաք ջրամատակարարում |0,005 |  40  |     0,2    |

|     |կոյուղի             |0,036 |  30  |    1,08    |

|     |գազամատակարարում    |0,011 |  15  |    0,17    |

|     |էլեկտրամատակարարում |0,027 |  15  |     0,4    |

|_____|____________________|______|______|____________|

|  12 |Այլ տարրեր          |      |      |            |

|     |սանդուղքներ         |0,0093|  20  |    0,186   |

|     |պատշգամբներ         |0,0072|  20  |    0,14    |

|     |մնացածը             |0,0135|  20  |     0,27   |

._____________________________________________________.

 

Փշ = Sum(i=1,12)(Փկi*li) = 20,826%  (4)

 

Կլորացնելով ստացված արդյունքը 1%-ի ճշտությամբ, շենքի ֆիզիկական մաշվածությունը կազմում է 21% և ըստ 2-րդ աղյուսակի այն դասվում է 2-րդ աստիճանի:

 

8. ԲՆԱԿԵԼԻ ՇԵՆՔԵՐԻ ԲՆԱԿՈՒԹՅԱՆ ՀԱՄԱՐ ՊԻՏԱՆԻՈՒԹՅԱՆ ՈՐՈՇՈՒՄԸ

 

120. Բնակելի շենքերը, անկախ դրանց կապիտալության խմբից (տես հավելված 1-Ե), ինչպես նաև սենյակները համարվում են մշտական բնակության համար ոչ պիտանի, կախված ֆիզիկական մաշվածության աստիճանից, կրող կոնստրուկցիաների վնասվածության աստիճանից, հատակագծման և ներքին բարեկարգման թերություններից, ինչպես նաև սանիտարական պայմաններից:

121. Մշտական բնակության համար ոչ պիտանի շենքերին վերաբերվում են`

1) քարե, կարկասային, խոշորապանելային շենքերը, որոնց մաշվածության աստիճանը 71% և ավելի բարձր է,

2) փայտե և տեղական նյութերից պատրաստված պատերով շենքերը, ինչպես նաև ձեղնահարկերը, որոնց մաշվածության աստիճանը 65% և ավելի բարձր է:

122. Բացի 121-րդ կետում նշված պայմաններից, բնակության համար ոչ պիտանի բնակելի շենքեր են համարվում.

1) արդյունաբերական կազմակերպությունների, տրանսպորտի, ինժեներական ցանցերի սանիտարապաշտպանական, հրդեհապայթյունավտանգ, ինչպես նաև հատուկ պայմաններում գտնվող այլ գոտիների սահմաններում տեղադրված շենքերը.

2) հարստացման ֆաբրիկաների թափոնակույտերի (շեղջերի), սողանքների, կառուցապատմանը և շենքերի շահագործմանը սպառնացող ցեխահեղեղների և ձնահյուսերի, հեղեղաջրերով պարբերաբար ծածկվող տարածությունների վտանգավոր գոտիներում տեղադրված շենքերը.

3) շենքեր, որոնցում բացակայում են հակասեյսմիկ միջոցառումները և անկարելի է դրանց ստեղծումը: Տեխնիկական վիճակի գնահատականն այդ դեպքում պետք է տրվի մասնագիտացված կազմակերպության կողմից.

4) կոնստրուկտիվ ոչ հարմարեցված բնակելի շենքեր, որոնք գտնվում են հանքափորվածքներ պարունակող նստվածքային տարածքներում.

5) բարաքներ համարվող մեկ կամ երկհարկանի, ժամանակավոր բնակության համար հատկացված, ընդհանուր խոհանոցով և սանիտարական հանգույցով փայտե կամ տեղական նյութերից պատրաստված և ծառայության կարճ ժամկետի համար (10-20 տարի) նախատեսված շինությունները:

Նշված տիպի շինությունները, որոնք հատակագծում կրել են վերակառուցում և դարձել են պիտանի բնակության համար, ինչպես նաև հավաքովի-վահանային, կարկաս-լցվածքային կոնստրուկցիաներից բնակարանային տիպի բնակելի շենքերը համարվում են սակավ արժեքավոր են: Վերջիններիս ոչ պիտանիությունը որոշվում է սույն մեթոդական ցուցումների համաձայն.

6) վթարից (վթարի սպառնալիք առաջանալուց), հրդեհից, տարերային աղետից հետո այն շենքերը, երբ վերականգնման աշխատանքների անցկացնելը տեխնիկապես հնարավոր չէ կամ տնտեսապես աննպատակահարմար է:

123. Մշտական բնակության համար ոչ պիտանի բնակելի մակերեսներին են դասվում`

1) հիմնարկներին և կազմակերպություններին պատկանող բնակելի մակերեսները, որոնց մոտակայքում տեղակայված են սարքավորումներ, որոնց շահագործումը բերում է այդ բնակելի մակերեսներում նորմերի թույլատրելի մակարդակը գերազանցող թրթռումների, աղմուկի, ինչպես նաև բնակելի կառուցապատման տարածքի և օդի աղտոտմանը կամ հրդեհի վտանգի ստեղծմանը, այն դեպքում, երբ հնարավոր չէ նշված արտադրությունները դուրս բերել շենքից.

2) բնակության համար ոչ պիտանի ճանաչված բնակելի շենքերի սենյակները.

3) հատակագծման և ներքին բարեկարգման թերություններ ունեցող բնակելի մակերեսները (տես` Հավելված 1-Գ, աղյուսակ 1).

դ) բնակելի շինություններ, որոնք ունեն անբավարար սանիտարահիգիենիկ պայմաններ (տես` Հավելված 1-Գ, աղյուսակ 2):

124. Բնակելի շենքի, որի մի մասը պիտանի չէ մշտական բնակության համար, ոչ պիտանի լինելու մասին հարցը որոշվում է անհատական կարգով` կոնկրետ հանգամանքների հաշվառմամբ (լիարժեք և ոչ լիարժեք մակերեսի չափը և բնույթը, շենքի և կոնստրուկցիաների ֆիզիկական մաշվածությունը, շենքի արդիականացման համար ծախսերը, ոչ արտաբնակեցված բնակիչների համար նորմալ պայմաններ ապահովելու հնարավորությունը և այլն):

Բնակության համար ոչ պիտանիության մասին տեխնիկական եզրակացության օրինակը բերված է հավելված 1-Դ-ում:

 

9. ԱՐՏԱԴՐԱԿԱՆ ՇԵՆՔԵՐԻ ՏԵԽՆԻԿԱԿԱՆ ՎԻՃԱԿԻ ԳՆԱՀԱՏՈՒՄ

 

9.1 Վթարի, երկրաշարժի ազդեցությանը ենթարկված երկաթբետոնե

կոնստրուկցիաներ

 

125. Երկաթբետոնե կոնստրուկցիաների վիճակը գնահատվում է հետևյալ նպատակով`

1) որոշելու կոնստրուկցիայի փլման վտանգը, այսինքն դրա կրիտիկական վիճակը,

2) որոշելու կոնստրուկցիայի հետագա շահագործման հնարավորությունը դրա ուժեղացման դեպքում հիմնարար վերականգնման համար:

126. Չքայքայված երկաթբետոնե կոնստրուկցիաների վիճակի գնահատումը հիմնականում կատարվում է ղեկավարվելով ճաքերի առկայությամբ և չափերով, ինչպես տարրերի ձգված, այնպես և սեղմված գոտում.

1) ճաքերի բացվածքները մինչև 0,4 մմ նորմերով թույլատրելի են և վկայում են երկաթբետոնե տարրի նորմալ աշխատանքի մասին,

2) ճաքերի բացվածքը 0,4 մմ-ից ավելի չափով վկայում է կոնստրուկցիայի գերբեռնվածության մասին, ինչը բերել է մնացորդային դեֆորմացիաների առաջացման,

3) սանտիմետրի հասնող ճաքերի բացվածքը վկայում է կոնստրուկցիայի կամ տարրի նշանակալի քայքայման մասին, ամրանի հնարավոր խզումների կամ խարսխման խախտումների մասին, որոնց առկայության դեպքում կոնստրուկցիայի վիճակը համարվում է կրիտիկական (քանդման վտանգ ներկայացնող),

4) սեղմված տարրերում սեղմող ճիգին զուգահեռ ուղղությամբ ճաքերի առաջացումը, հատկապես բետոնի խիպարների և պոկումների առաջացմամբ, վկայում են սեղմվող բետոնի սկսվող քայքայման մասին (բացառությամբ, երբ դրանք երկայնական ամրանի կոռոզիայի կամ բետոնի կծկման արդյունք են): Տարրի այդպիսի վիճակը նույնպես դասվում է կրիտիկական,

5) սեղմված տարրերում լայնական ճաքերի առկայությունը վկայում է ձգող լարումների առաջացման մասին (հնարավոր է ժամանակավոր), ինչը բերում է կոնստրուկցիայի կրողունակության անկման (մինչև 15%), բայց ոչ կրիտիկական վիճակի,

6) տարրերում լայնական և թեք ճաքերը վկայում են դրանց գերբեռնվածության կամ նախապես լարման էֆեկտի կորստի մասին:

127. Կոնստրուկցիաների վնասվածության մոտավոր աստիճանը և դրանց վերականգնման միջոցառումներն ընդունվում են ըստ հավելվածի 1-Զ-ի 1-ին աղյուսակի:

 

9.2 Հրդեհի ազդեցությանը ենթարկված երկաթբետոնե կոնստրուկցիաներ

 

128. Կոնստրուկցիաների վթարայնության բնորոշ հատկանիշներ կարող են լինել`

1) կոնստրուկցիաների թռիչքի 1/50 ավելի չափի ճկվածքները, 1 մմ-ից ավելի բացվածքով ճաքերի առաջացմամբ.

2) բետոնի պոկվածքները և շերտազատումները, որոնց ընթացքում տարրի լայնական հատվածքի մակերեսը փոքրացել է 30-50%.

3) խուլ ձայնի առկայությունը բետոնը թխկթխկացնելու ժամանակ, կոնստրուկցիայի ճոճունությունը, ամրանի խարսխման խախտումը հենարանային հանգույցներում, միջադիր և հենարանային մասերի պոկումը.

4) ամրանի տաքացումը 300oC ավելի:

129. Կոնստրուկցիաների վիճակը կարող է գնահատվել ըստ հատկանիշների, բերված հավելված 1-Զ-ի 2-րդ աղյուսակում:

 

9.3 Վթարի, երկրաշարժի ազդեցությանը ենթարկված պողպատե կոնստրուկցիաներ

 

130. Վնասված պողպատե կոնստրուկցիաների վիճակի գնահատումը և դրանց վերականգնման միջոցառումների ընտրությունը կատարվում են ելնելով տարրերի վնասվածքների բնույթից և ծավալից.

1) Երկրորդական և թույլ բեռնավորված տարրերում փոքր ճմլվածքները, տեղական ծռվածքները, որոնք չեն նվազեցնում կոնստրուկցիայի կրողունակությունը, վկայում են վնասվածության թույլ աստիճանի մասին, այդպիսի դեպքերում նորոգում կարելի է չկատարել:

2) Վնասվածքները, որոնք նվազեցնում են կոնստրուկցիաների կրողունակությունը, բայց չեն ազդում հիմնական տարրերի կրողունակության վրա (երկրորդական տարրերի հատվածքի խզում կամ երկար հատվածի ծռում, հիմնական տարրերի տեղական ծռումներ և այլն) վկայում են վնասվածության միջին աստիճանի և տեղում կոնստրուկցիաների նորոգման անհրաժեշտության մասին: Վերջինս կատարվում է առանց ապամոնտաժման, անհրաժեշտության դեպքում լրացուցիչ կանգնակների, պահանգների, հենակների տեղադրմամբ:

3) Վնասվածքները, որոնք ուղեկցվում են կոնստրուկցիաների կրողունակության լրիվ կորստով շահագործման բեռների ազդեցությունից, հանգույցների և միացումների քայքայմամբ, ամբողջ հատվածքի խզմամբ կամ հիմնական էլեմենտների ծռմամբ մեծ երկարության վրա, դասվում են ուժեղ աստիճանի: Ընդ որում, անհրաժեշտ է կոնստրուկցիաների նորոգում, որպես կանոն, ապամոնտաժմամբ կամ ժամանակավոր ամրացումների կամ հենարանների տեղադրմամբ:

131. Կոնստրուկցիաների վնասվածքների բնութագրերը և վնասվածքների վերացմանն ուղղված միջոցառումները բերված են հավելված 1-Զ-ի 3-րդ աղյուսակում:

 

9.4 Հրդեհի ազդեցությանը ենթարկված պողպատե կոնստրուկցիաներ

 

132. Հետազննության ժամանակ նախ և առաջ գնահատվում է կառույցի ընդհանուր կայունությունն ապահովվող կոնստրուկցիաների, հանգույցների և տարրերի (կապերի) վիճակը:

133. Հետազննության ընթացքում նախատեսվում են կոնստրուկցիաներին մոտեցման հնարավորությունը ապահովող անհրաժեշտ աշխատանքներ, բացահայտվում են առավել վնասված գոտիները:

134. Պողպատե կոնստրուկցիաների հետագա շահագործման համար պիտանիության աստիճանը որոշում են ըստ արտաքին հատկանիշների, որոնք բնութագրում են ջերմաստիճանային ազդեցության ռեժիմը.

1) մինչև 200-250oC տաքանալիս քայքայվում է պաշտպանիչ լաքաներկային պատվածքը,

2) 300oC-ի դեպքում պողպատը երանգափոխվում է,

3) 500oC-ի դեպքում պողպատի վրա առաջանում է բաց գույնի հրաթեփ,

4) մինչև 600oC կարճատև ազդեցության դեպքում կոնստրուկցիաները ենթարկվում են փոքր ծռման, մակերեսի վրա ունեն հեշտ մաքրվող այրուք և մակայրված եզր,

5) 700-ից մինչև 900oC կարճատև ազդեցության դեպքում փոքր-ինչ ավելանում է կոնստրուկցիաների ծռմռումը և առաջանում է դժվար մաքրվող հրաթեփի բարակ շերտ,

6) 800oC-ի դեպքում տեղի է ունենում չբեռնավորված պողպատե տարրերի ճկվածք սեփական կշռից,

7) 900oC-ից ավելի կարճատև ազդեցությունը առաջացնում է տեղական շերտատումով հրաթեփի շերտ,

8) 900oC-ից ավելի երկարատև ազդեցությունը խիստ մեծացնում է դեֆորմացիաները, բերում է հրաթեփի հաստ շերտի առաջացման,

9) 1400oC-ից ավելի երկարատև ազդեցությունը բերում է կոնստրուկցիաների ուժեղ դեֆորմացիաների, կոտրվածքների, պատռվածքների, հալված հատվածների առաջացման, տարրի մակերևույթի վրա առաջանում է գորշակապույտ կամ սև գույնի կոշտ և փխրուն փառ ու սպունգանման խոցեր: Այս բոլորը վկայում են պողպատի գերայրման և հետագա շահագործման անպիտանիության մասին:

135. Պողպատե կոնստրուկցիաների վիճակը կարող է գնահատվել ըստ արտաքին հատկանիշների, բերված հավելված 1-Զ-ի 4-րդ աղյուսակում:

 

10. ԲՆԱԿԵԼԻ, ՀԱՍԱՐԱԿԱԿԱՆ ԵՎ ԱՐՏԱԴՐԱԿԱՆ ՇԵՆՔԵՐԻ ՎՆԱՍՎԱԾՈՒԹՅԱՆ ԱՍՏԻՃԱՆԻ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ ԴՐՈՒՅԹՆԵՐ

 

10.1 Ընդհանուր ցուցումներ

 

136. Սույն դրույթներով հստակեցվում են բնակելի, հասարակական և արտադրական շենքերի վնասվածության աստիճանները, ելնելով դրանց փաստացի տեխնիկական վիճակից և շահագործման անվտանգությունից:

137. Շենքերի վնասվածության աստիճանը որոշելու համար կատարվում է դրանց տեխնիկական վիճակի հետազննություն լիցենզավորված իրավաբանական և ֆիզիկական անձանց, ինչպես նաև անհատ ձեռնարկատերերի կողմից:

138. Շենքերի տեխնիկական վիճակի հետազննությունները կատարվում են` հաշվի առնելով սույն ցուցումների դրույթները և Հայաստանի Հանրապետության քաղաքաշինության նախարարի 2006 թվականի փետրվարի 3-ի N 24 հրամանով հաստատված ՀՀՇՆ II-6.02.06 «Սեյսմակայուն շինարարություն. Նախագծման նորմեր» շիննորմերի դրույթներն ու հանձնարարականները:

139. Շենքի տեխնիկական վիճակի վերաբերյալ եզրակացության հիման վրա տրվում է գնահատական դրա վնասվածությանը (ըստ աստիճանների):

Եզրակացության պատճենը հաշվետվության կազմում տրամադրվում է լիցենզավորող մարմնին` ստեղծված տվյալների միասնական տեղեկատվական համակարգչային բանկում ներառելու համար:

140. Շենքի տեխնիկական վիճակի վերաբերյալ եզրակացությունը պարունակում է նաև կոնկրետ առաջարկություններ ու հանձնարարականներ հետագա շահագործման, վնասված կոնստրուկտիվ տարրերի վերականգնման-ուժեղացման, ամբողջ շենքի սեյսմակայունության ապահովման վերաբերյալ:

141. Շենքի տեխնիկական վիճակի վերաբերյալ եզրակացությունը հիմք է հանդիսանում շենքի և դրա կոնստրուկտիվ առանձին տարրերի ուժեղացման-վերականգնման նախագծային փաստաթղթեր մշակելու համար:

 

10.2 Շենքերի վնասվածության աստիճանները

 

142. Շենքերը, որոնցում վնասվածքները ընդհանրապես բացակայում են, ըստ վնասվածության աստիճանի դասակարգման սանդղակի մեջ չեն ընդգրկվում (ունեն զրոյական աստիճանի վնասվածություն):

143. Առաջին աստիճանի վնասվածություն ունեցող համարվում են այն շենքերը, որոնցում նկատված առանձին, ոչ էական թերություններն ու վնասվածքները կարող են վերացվել ընթացիկ նորոգման աշխատանքներ կատարելիս (լավ տեխնիկական վիճակում գտնվող շենքեր):

144. Երկրորդ աստիճանի վնասվածություն ունեցող շենքերը (բավարար տեխնիկական վիճակում գտնվող շենքեր), ընդհանուր առմամբ, շահագործման համար պիտանի են: Առանձին կոնստրուկտիվ տարրերում նկատված արատներն ու վնասվածքները վերացվում են նորոգման-վերականգնման աշխատանքներ կատարելիս:

145. Երրորդ աստիճանի վնասվածություն ունեցող շենքերի (անբավարար տեխնիկական վիճակում գտնվող) կոնստրուկցիաներում առաջացած վնասվածքներն ու մնացորդային դեֆորմացիաները վերացվում են ուժեղացման-վերականգնման աշխատանքների կատարման միջոցով, սահմանված կարգով մշակված և հաստատված համապատասխան նախագծային փաստաթղթերի հիման վրա: Ընդսմին, պետք է նկատի ունենալ, որ տվյալ աստիճանի վնասվածություն ունեցող շենքերի հետագա տևական շահագործումն առանց վերոհիշյալ ուժեղացման-վերականգնման աշխատանքների կատարման, հղի է եղած վնասվածքների ու դեֆորմացիաների զարգացմամբ և նորերի առաջացմամբ:

146. Չորրորդ աստիճանի վնասվածություն ունեցող շենքերի կոնստրուկցիաների վիճակը վթարային է: Շենքը վտանգավոր է հետագա շահագործման համար: Այդ շենքերի բնակիչները ենթակա են տարահանման: Վերականգնման-ուժեղացման աշխատանքների կատարման տեխնիկատնտեսական աննպատակահարմարությամբ էլ պայմանավորում է տվյալ աստիճանի վնասվածության շենքերի քանդումը: Բացառություն կարող են կազմել ճարտարապետական և պատմամշակութային արժեք ներկայացնող շենքերը, որոնց նկատմամբ պետք է ցուցաբերել անհատական մոտեցում:

147. Տարբեր ազդեցությունների հետևանքով մասնակի կամ լրիվ փլված շենքերը, որոնց շահագործումը դադարեցված է եղել, համարվում են հինգերորդ աստիճանի վնասվածության:

 

-----------------------------------------------------

ԻՐՏԵԿ - շարունակությունը հաջորդ մասերում

 

 

pin
Քաղաքաշինության պետկոմ /նախկին նախ
08.12.2009
N 282-Ն
Հրաման