Սեղմել Esc փակելու համար:
ՀՀ ԼՈՌՈՒ ՄԱՐԶԻ 2010-2013 ԹՎԱԿԱՆՆԵՐԻ Զ...
Քարտային տվյալներ

Տեսակ
Գործում է
Ընդունող մարմին
Ընդունման ամսաթիվ
Համար

Ստորագրման ամսաթիվ
ՈՒժի մեջ մտնելու ամսաթիվ
ՈՒժը կորցնելու ամսաթիվ
Ընդունման վայր
Սկզբնաղբյուր

Ժամանակագրական տարբերակ Փոփոխություն կատարող ակտ

Որոնում:
Բովանդակություն

Հղում իրավական ակտի ընտրված դրույթին X
irtek_logo

ՀՀ ԼՈՌՈՒ ՄԱՐԶԻ 2010-2013 ԹՎԱԿԱՆՆԵՐԻ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ ԾՐԱԳԻՐԸ ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ (11-ՐԴ ՄԱՍ)

 

 

040.1130.011009

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԿԱՌԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

 

1 հոկտեմբերի 2009 թվականի N 1130-Ն

 

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԼՈՌՈՒ ՄԱՐԶԻ 2010-2013 ԹՎԱԿԱՆՆԵՐԻ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ ԾՐԱԳԻՐԸ ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

(11-րդ մաս)

 

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԼՈՌՈՒ ՄԱՐԶԻ 2010-2013 ԹՎԱԿԱՆՆԵՐԻ ՍՈՑԻԱԼ-ՏՆՏԵՍԱԿԱՆ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ ԾՐԱԳԻՐ

(11-րդ մաս)

 

6.1.3. Գյուղատնտեսության ոլորտի տրամաբանական հենքը

 

._____________________________________________________________________.

|Ոլորտային նպատակը,   |Արդյունքային ցուցանիշներ,     |Կարևոր          |

|ակնկալվող արդյունքներ|թիրախներ                      |նախապայմաններ   |

|_____________________|______________________________|________________|

|Ավելացնել            |1. Գյուղատնտեսության համախառն |Առկա            |

|գյուղացիական         |   արտադրանքը, մլրդ դրամ      |նյութատեխնիկական|

|տնտեսությունների     |2. Գյուղատնտեսության համախառն |և  ֆինանսական   |

|եկամուտները և        |   արտադրանքի տեսակարար կշիռը |ռեսուրսների     |

|կրճատել աղքատությունը|   հանրապետության ծավալում, % |արդյունավետ     |

|գյուղական            |3. Գյուղացիական               |օգտագործում     |

|բնակավայրերում:      |   տնտեսությունների           |Բնակլիմայական   |

|                     |   աղքատության մակարդակը, %   |գործոնի         |

|                     |                              |ազդեցություն    |

|_____________________|______________________________|________________|

|Արդյունք 1           |1.1. Օգտագործվող              |Ֆինանսական,     |

|Մարզի հողային և      |     վարելահողերի, խոտհարքների|մարդկային և     |

|մարդկային ռեսուրսների|     և  արոտավայրերի մակերեսը,|տեխնիկական      |

|արդյունավետ (լիարժեք)|     հա                       |ռեսուրսների     |

|օգտագործում          |1.2. Չօգտագործվող             |առկայություն    |

|                     |     վարելահողերի, խոտհարքների|                |

|                     |     և  արոտավայրերի տարածքը, |                |

|                     |     հա                       |                |

|                     |1.3. Գյուղատնտեսության        |                |

|                     |     ոլորտում զբաղված         |                |

|                     |     աշխատուժի տեսակարար      |                |

|                     |     կշիռը, %                 |                |

|                     |1.4. Վերամշակող               |                |

|                     |     արդյունաբերության        |                |

|                     |     ոլորտում զբաղված         |                |

|                     |     աշխատուժի տեսակարար      |                |

|                     |     կշիռը, %                 |                |

|                     |1.5. Ոռոգելի մշակաբույսերի    |                |

|                     |     ցանքատարածությունների    |                |

|                     |     մակերեսը, հա             |                |

|_____________________|______________________________|________________|

|Արդյունք 2           |2.1. Գյուղատնտեսական          |Ֆինանսական      |

|Գյուղատնտեսական      |     մշակաբույսերի համախառն   |ռեսուրսների     |

|մշակաբույսերի        |     բերք, հազ. տ.            |առկայություն    |

|բերքատվության և      |2.2. Գյուղատնտեսական          |Որակյալ սերմերի,|

|արտադրության         |     մշակաբույսերի            |տնկանյութի      |

|արդյունավետության    |     բերքատվությունը, ց/հա    |առկայություն    |

|բարձրացում           |2.3. Կոշտ կերի                |Բնակլիմայական   |

|                     |     արտադրությունը, տոննա    |գործոնի         |

|                     |2.4. Սերմնաբուծական և         |ազդեցություն    |

|                     |     տնկարանային              |                |

|                     |     տնտեսությունների թիվը    |                |

|                     |2.5. Խոշորացված ֆերմերային    |                |

|                     |     տնտեսությունների,        |                |

|                     |     ձևավորված                |                |

|                     |     կոոպերատիվների թիվը      |                |

|_____________________|______________________________|________________|

|Արդյունք 3           |3.1. Կաթի և  մսի արտադրության |Տոհմային գործի  |

|Գյուղատնտեսական      |     ծավալները, հազ. տոննա    |բարելավման համար|

|կենդանիների          |3.2. Կաթի և  մսի իրացման      |անհրաժեշտ       |

|մթերատվության        |     ծավալները, հազ. տոննա    |ռեսուրսների     |

|ավելացում,           |3.3. Բրդի իրացման ծավալները,  |առկայություն    |

|հիվանդությունների    |     հազ. տոննա               |Անասնաբուժական  |

|կանխում,             |3.4. Ձվի ծավալները, մլն հատ   |կանոնների ճիշտ  |

|անասնապահական մթերքի |3.5. Ընդհանուր անասնաքանակը   |և  ժամանակին    |

|որակի և  արտադրության|     (խոշոր եղջերավոր         |կիրառում        |

|արդյունավետության    |     անասուններ, խոզեր,       |Գյուղկենդանիների|

|բարձրացում           |     ոչխարներ, այծեր), հազար  |հիվանդություն-  |

|                     |     գլուխ                    |ների բռնկման    |

|                     |3.6. Արհեստական սերմնավորված  |կանխարգելում    |

|                     |     անասնագլխաքանակը,        |                |

|                     |     հազ. գլուխ               |                |

|                     |3.7. Համաճարակների դեմ        |                |

|                     |     պատվաստված               |                |

|                     |     անասնագլխաքանակը,        |                |

|                     |     հազ. գլուխ               |                |

|_____________________|______________________________|________________|

|Արդյունք 4           |4.1. Մարզում գյուղատնտեսական  |Ֆինանսական և    |

|Գյուղատնտեսության    |     արտադրանքի շուկաների թիվը|տեխնիկական      |

|արտադրական           |4.2. Գյուղացիական             |միջոցների       |

|ենթակառուցվածքների   |     տնտեսությունների թիվը    |առկայություն    |

|բարելավում           |4.3. Առևտրային                |Արտադրական ենթա-|

|                     |     կազմակերպությունների թիվը|կառուցվածքների  |

|                     |4.4. Սառնարանային             |և               |

|                     |     տնտեսությունների թիվը    |գյուղտեխնիկայի  |

|                     |4.5. Սպանդանոցների թիվը       |պահպանման       |

|                     |4.6. Կաթ մթերող և  վերամշակող |հնարավորություն |

|                     |     ձեռնարկությունների թիվը  |Բնակլիմայական   |

|                     |4.7. Մսի և  մսամթերքների      |գործոնի         |

|                     |     վերամշակման կետերի թիվը  |ազդեցություն    |

|                     |4.8. Նորացված գյուղտեխնիկա    |                |

|                     |     ունեցող համայնքների թիվը |                |

|_____________________|______________________________|________________|

|Արդյունք 5           |5.1. Գյուղարտադրանքի իրացման  |Ֆինանսական և    |

|Գյուղմթերքների       |     ծավալները, %             |տեխնիկական      |

|իրացման              |5.2. Մեծածախ առևտրում         |ռեսուրսների     |

|հնարավորությունների  |     ընդգրկված ֆերմերների թիվը|առկայություն    |

|ընդլայնում           |5.3. Գյուղարտադրանքի          |                |

|                     |     (հացահատիկ, կարտոֆիլ,    |                |

|                     |     բանջարանոցային           |                |

|                     |     մշակաբույսեր, պտուղ,     |                |

|                     |     խաղող, միս, կաթնամթերք,  |                |

|                     |     ձու, բուրդ, մեղր)        |                |

|                     |     ապրանքայնության          |                |

|                     |     մակարդակը,%              |                |

|                     |5.4. Վերականգնված             |                |

|                     |     ներ-/միջհամայնքային,     |                |

|                     |     դաշտամիջյան ճանապարհների |                |

|                     |     երկարությունը, կմ        |                |

|_____________________|______________________________|________________|

|Արդյունք 6           |6.1. Գյուղատնտեսական          |Պետական         |

|Գյուղատնտեսության    |     արտադրանքի բարձր ռիսկի   |աջակցություն    |

|ոլորտում             |     նվազում, %               |համակարգի       |

|ապահովագրական        |6.2. Ապահովական համակարգին    |զարգացմանը      |

|համակարգի զարգացում  |     առնչվող, ապահովագրության |                |

|                     |     հարաբերությունները       |                |

|                     |     կարգավորող իրավական      |                |

|                     |     ակտերի փաթեթի            |                |

|                     |     առկայություն             |                |

|                     |6.3. Գյուղացիական             |                |

|                     |     տնտեսությունների,        |                |

|                     |     գյուղատնտեսական          |                |

|                     |     կոոպերատիվների իրավական  |                |

|                     |     կարգավիճակի հստակեցման   |                |

|                     |     դեպքերի թիվը             |                |

|_____________________|______________________________|________________|

|Արդյունք 7           |7.1. Առևտրային  բանկերից և    |Վարկերի         |

|Գյուղատնտեսության    |     միկրոֆինանսավորման       |հասանելիություն |

|վարկավորման          |     կառույցներից վարկային    |գյուղացիական    |

|մատչելիության        |     միջոցներ ստացած          |տնտեսություն-   |

|բարձրացում,          |     գյուղացիական             |ների, ձեռնարկութ|

|արդյունքում`         |     տնտեսությունների,        |յունների համար  |

|գյուղացիական         |     ձեռնարկությունների թիվը  |                |

|տնտեսությունների     |                              |                |

|տնտեսական բազայի     |                              |                |

|ամրապնդում և         |                              |                |

|գյուղարտադրության    |                              |                |

|զարգացում            |                              |                |

|_____________________|______________________________|________________|

|Արդյունք 8           |8.1. Տեխնիկական աջակցություն  |Տեխնիկական      |

|Գյուղացիական         |     ստացած ֆերմերների,       |աջակցության     |

|տնտեսությունների     |     գյուղացիական             |նպատակայնություն|

|մասնագիտական         |     ձեռնարկությունների,      |Աջակցվող ծառա-  |

|կարողությունների     |     համայնքների թիվը         |յություններից   |

|բարձրացում` ուղղված  |                              |օգտվելու        |

|եկամտաբեր, շուկայամետ|                              |ցանկություն     |

|գյուղատնտեսության    |                              |գյուղացիական    |

|զարգացմանը           |                              |տնտեսությունների|

|                     |                              |կողմից          |

|_____________________|______________________________|________________|

|Արդյունք 9           |9.1. Ոռոգվող գյուղատնտեսական  |Ֆինանսական և    |

|Ոռոգման համակարգի    |     հողերի մակերեսը, հա      |տեխնիկական      |

|բարելավում           |9.2. Մարզում վերանորոգված     |ռեսուրսների     |

|                     |     ոռոգման ցանցերի և        |Համակարգի       |

|                     |     տեխնիկական ջրի ջրագծերի  |ընթացիկ         |

|                     |     ընդհանուր երկարությունը, |պահպանման       |

|                     |     կմ                       |հնարավորություն |

|                     |9.3. Էլեկտրոէներգիայի ծախսի   |Բնակլիմայական   |

|                     |     տեսակարար կշիռը, %       |գործոնի         |

|                     |9.4. Ոռոգման ջրի կորուստների  |ազդեցություն    |

|                     |     տեսակարար կշիռը, %       |                |

|                     |9.5. ՋՕԸ-երին ոռոգման         |                |

|                     |     աշխատանքների կազմակերպման|                |

|                     |     համար ՀՀ պետ. բյուջեից   |                |

|                     |     հատկացումների չափը,      |                |

|                     |     մլն դրամ                 |                |

|                     |9.6. Վերակառուցված            |                |

|                     |     պոմպակայանների թիվը      |                |

|                     |9.7. Մեխանիկական համակարգից   |                |

|                     |     ինքնահոսի կատարած        |                |

|                     |     անցումների թիվը          |                |

|                     |9.8. Վերականգնված ջրանցքները  |                |

|                     |9.9. Ոռոգման ծառայություններից|                |

|                     |     բնակչության              |                |

|                     |     բավարարվածության աստիճան,|                |

|                     |     %                        |                |

._____________________________________________________________________.

 

6.2. ԲՆԱՊԱՀՊԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

 

6.2.1. Բնապահպանության ոլորտի իրավիճակի վերլուծություն

 

Օրենսդրական դաշտ, ինստիտուցիոնալ համակարգ

 

456. Հայաստանի Հանրապետության բնապահպանության ոլորտում քաղաքականությունն ու օրենսդրությունը հիմնականում ձևավորվել և կատարելագործվել են վերջին 15 տարիների ընթացքում: Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 10-րդ հոդվածի համաձայն պետությունն ապահովում է շրջակա միջավայրի պահպանությունը և վերականգնումը, բնական պաշարների ողջամիտ օգտագործումը: Հայաստանն ակտիվորեն մասնակցում է միջազգային համագործակցության գործընթացներին, ստորագրել ու վավերացրել է բնապահպանական մի շարք միջազգային ու եվրոպական կոնվենցիաներ և դրանցից բխող արձանագրություններ:

457. Միջազգային այդ համաձայնագրերի ու կոնվենցիաների շրջանակներում Հայաստանը նպատակ ունի կանխարգելել կամ սահմանափակել մարդու առողջության և շրջակա միջավայրի վրա վնասակար ներգործությունը, վերացնել մթնոլորտի գերնորմատիվային աղտոտվածությունը, մեղմացնել կլիմայի գլոբալ փոփոխության բացասական հետևանքները, պահպանել կենսաբազմազանությունը, ապահովել վերականգնվող բնական ռեսուրսների վերարտադրության անհրաժեշտ ծավալները և բնական հավասարակշռվածությունն ապահովող պայմանները, ապահովել չվերականգնվող բնական ռեսուրսների բանական և արդյունավետ օգտագործումը:

458. Հայաստանի Հանրապետության շրջակա միջավայրի և բնական ռեսուրսների պահպանության և կառավարման խնդիրները մեծ չափով առկա են նաև Լոռվա մարզում: Դրանք հիմնականում վերաբերվում են` մթնոլորտի պահպանության ու կլիմայի փոփոխություններ առաջացնող ռիսկերի նվազեցման, ջրային ռեսուրսների պահպանության ու արդյունավետ օգտագործման, հողերի պահպանության ու արդյունավետ օգտագործման, այդ թվում` հողերի դեգրադացիայի կանխման ու անապատացմանը նպաստող անթրոպոգեն գործոնների նվազեցման, բուսական ու կենդանական աշխարհի, այդ թվում` անտառների ու բնության հատուկ պահպանվող տարածքների պահպանության և արդյունավետ օգտագործման, լանդշաֆտների պահպանության և արտադրական ու սպառման թափոնների կառավարման, այդ թվում` աղբահանության հետ կապված խնդիրներին: Վերջին տարիների ընթացքում, օրենսդրական դաշտի բարելավման առումով, բավականին մեծ աշխատանք է կատարվել նշված խնդիրների լուծման համար. ընդունվել են ռազմավարական նշանակություն ունեցող մի շարք իրավական ակտեր և ծրագրեր: Դրանցից կարելի է նշել ՀՀ նոր անտառային օրենսգիրքը (2005 թ.) և Հայաստանի անտառների ազգային ծրագիրը (2005 թ.), «Ջրի ազգային քաղաքականության հիմնադրույթների մասին» ՀՀ օրենքը (2005 թ.), «Թափոնների մասին» ՀՀ օրենքը (2004 թ.), «Բնության հատուկ պահպանվող տարածքների մասին» ՀՀ օրենքը (2006 թ.), «Բնապահպանական վերահսկողության մասին» ՀՀ օրենքը (2005 թ.), «Օզոնային շերտը քայքայող նյութերի մասին» ՀՀ օրենքը (2006 թ.), «Հայաստանի Հանրապետության ջրի ազգային ծրագրի մասին» ՀՀ օրենքը (2006 թ.) և «Որսի և որսորդական տնտեսության վարման մասին» ՀՀ օրենքը (2007 թ.) և այլն:

459. Բնապահպանության ոլորտում օրենսդրությունը մարզպետների համար նախատեսել է գործունեության որոշակի շրջանակ: «Հայաստանի Հանրապետության մարզերում պետական կառավարման մասին» ՀՀ Նախագահի 1997 թ. մայիսի 6-ի ՆՀ-728 հրամանագրի 1.20 կետի համաձայն, բնության և շրջակա միջավայրի պահպանության բնագավառում մարզպետը`

. մասնակցում է բնության և շրջակա միջավայրի պահպանության պետական

ծրագրերի մշակմանը և իր լիազորությունների շրջանակներում ապահովում է

դրանց իրականացումը մարզի տարածքում,

. մարզի տարածքում վերահսկում է բնապահպանական օրենսդրության կատարումը

և խախտման փաստերի վերաբերյալ տեղյակ է պահում համապատասխան

մարմիններին,

. աջակցում է արգելոցների, արգելավայրերի, հատուկ պահպանվող գոտիների

պահպանությանը և օգտագործմանը, որսագողության, ապօրինի ձկնորսության,

ծառահատումների դեմ կազմակերպվող միջոցառումների իրականացմանը,

. համագործակցում է բնապահպանական խնդիրներ իրականացնող հասարակական

կազմակերպությունների, ինչպես նաև քաղաքացիների հետ:

460. Բնագավառի խնդիրներով զբաղվելու իրավասություններ ունեն նաև տեղական ինքնակառավարման մարմինները: 1996 թվականին ընդունված և մինչև 2002 թվականը գործող «Տեղական ինքնակառավարման մասին» ՀՀ օրենքը, ինչպես նաև բնապահպանության ոլորտը կարգավորող մինչև 2001 թվականն ընդունված ՀՀ օրենսդրական այլ ակտերը հիմնականում չէին պարունակում համայնքներին բնապահպանության ոլորտում համապատասխան լիազորություններով, պարտականություններով և պատասխանատվությամբ օժտող դրույթներ: Սակայն դրանից հետո իրավիճակը շտկվեց: «Տեղական ինքնակառավարման մասին» ՀՀ նոր օրենքի 32-րդ հոդվածի համաձայն համայնքի ղեկավարը օրենքով կամ կառավարության սահմանած կարգով վարում է համայնքի բնապահպանական կադաստրը, 45-րդ հոդվածի համաձայն` բնության և շրջակա միջավայրի պահպանության բնագավառում իրականացնում է համայնքի սեփականություն համարվող հողերի, անտառային և ջրային տարածքների, շրջակա միջավայրի պահպանության կազմակերպման` պարտադիր, ինչպես նաև պետության կողմից պատվիրակված հետևյալ լիազորությունները.

. վերահսկողություն է իրականացնում բնության պահպանության բնագավառում,

կազմակերպում է ընդերքի, անտառային, ջրային և օդային տարածքների,

ինչպես նաև բուսական ու կենդանական աշխարհի օգտագործման և պահպանման

միջոցառումները.

. ապահովում է հողերի պահպանությունը հողատարումից, ողողումներից,

ճահճացումից, քիմիական, ռադիոակտիվ նյութերով և արտադրական թափոններով

աղտոտումից:

461. Բնապահպանության ոլորտը Լոռում ներկայացված է նաև որոշակի ինստիտուցիոնալ համակարգով: Մարզում բնապահպանությանը հիմնականում առնչվում են հետևյալ կառուցվածքային միավորները`

. ՀՀ Լոռու մարզպետարանի աշխատակազմի գյուղատնտեսության և

բնապահպանության վարչությունը

. ՀՀ բնապահպանության նախարարության աշխատակազմի բնապահպանական պետական

տեսչության Լոռու տարածքային բաժինը

. Մարզի անտառտնտեսությունները, որոնք գործում են ՀՀ գյուղատնտեսության

նախարարության գերատեսչական ենթակայության տակ

. Բնապահպանական խնդիրներով զբաղվող հասարակական կազմակերպությունները,

մարզում գործող Օրհուս կենտրոնները:

Այսպիսով մարզում բնապահպանական իրավիճակը կառավարվում է որոշակի օրենսդրական և ինստիտուցիոնալ համակարգերի միջոցով:

 

Անտառներ, բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ, կենսաբազմազանություն

 

Ներկա իրավիճակը

462. Ոչ ոքի համար գաղտնիք չէ, որ 1991-2000 թթ.-ի ընթացքում, էներգետիկ ճգնաժամի և տնտեսական շրջափակման հետևանքով, հանրապետության անտառները ինտենսիվ շահագործման հետևանքով կրեցին զգալի տարածքային և որակական կորուստներ: Չհամակարգված ծառահատումների հետևանքով հազարավոր հեկտարների վրա խաթարվել է անտառի ինքնակարգավորման և ինքնավերականգնման ունակությունը, ինչպես նաև բնապահպանական հատկությունները: Ըստ միջազգային կազմակերպությունների դիտորդների տվյալների, էներգետիկ ճգնաժամի տարիներին հանրապետության անտառներում յուրաքանչյուր տարի հատվել է մոտ 700 000-ից մինչև 1 000 000 մ3 անտառանյութ, որի 70%-ը բաժին է ընկել ապօրինի հատումների: Անտառային տարածքներում վերջնական գույքագրման (անտառշինություն) բացակայության պատճառով վերը նշված տվյալները պաշտոնապես հաստատված չեն:

463. Հանրապետության անտառային պետական ֆոնդը 1993 թվականի հաշվառման արդյունքներով կազմում է երկրի տարածքի 11.2% կամ 459.9 հազ. հա, որից 334.1 հազ. հա-ը անտառածածկ տարածքներ են, այդ թվում` 283.6 հա-ը բնական անտառներ են, իսկ 51.5 հազ. հա-ն արհեստական:

464. Հայաստանի անտառներն, ըստ իրենց նպատակային նշանակության, դասակարգվում են պաշտպանական (257 հազ. հա), արտադրական (106 հազ. հա) և հատուկ նշանակության (96 հազ հա) խմբերի:

465. Հանրապետության անտառների արդյունավետության միջին ցուցանիշը 3.6 բոնիտետ է, միջին լրիվությունը` 0.55, բնափայտի միջին պաշարը կազմում է 125 մ3/հա, տարեկան միջին աճը` 1.3 մ3/հա:

466. Անտառները ՀՀ-ում տարածված են խիստ անհամաչափ: Հայաստանի հարավ-արևելյան շրջանների անտառպատվածությունը կազմում է 13%, կենտրոնական Հայաստանում` 2%, իսկ հյուսիս-արևելյանում` 29%: ՀՀ-ի անտառային տարածքների 62%-ը գտնվում են հյուսիս-արևելյան` Տավուշի և Լոռու մարզերում:

467. ՀՀ Լոռու մարզի անտառային պետական ֆոնդը կազմում է 101835 հա, որից անտառածածկ է 80867 հա-ը: Անտառային ֆոնդը կազմում է մարզի տարածքի մոտ 26%-ը: Մարզի անտառները լեռնային են, ունեն ընդգծված հողապաշտպան, ջրապաշտպան և կլիմայակարգավորիչ նշանակություն, ինչպես նաև սոցիալ-տնտեսական, գիտական բարձր արժեք և աչքի են ընկնում բուսական տեսակների բազմազանությամբ:

468. Մարզի անտառկազմող հիմնական ծառատեսակներն են` հաճարենին, կաղնին, բոխին և սոճին, իսկ ոչ հիմնական տեսակներն համարվում ղաժին, լորենին, կեչին, թեղին, հացենին:

469. 1990-2000 թթ. մարզի անտառների մոտ 30 տոկոսը ինտենսիվ ձևով ոչնչացվել է: Վառելափայտի և շինափայտի ստացման համար ապօրինի կատարված ծառահատումները մերկացրել են անտառապատ լեռնալանջերի բազմաթիվ հեկտարներ: Սերմնային ծագման անտառների տարածքները պակասել և փոխարենը ավելացել են կոճղաշիվային ու երկրորդական տեսակի ծառատեսակները և թփատեսակները: Լեռնային ռելիեֆ ունեցող մեր բնաշխարհի համար այս երևույթները խիստ զգալի և անցանկալի են: Մարզի անտառները պատկանում են առաջին խմբին, ունեն բացառապես սանիտարահիգիենիկ և ջրապաշտպան նշանակություն: Անկանոն հատումների պատճառով անտառները կորցնում են իրենց կլիմայակարգավորիչ, հակաէրոզիոն, ջրակարգավորիչ նշանակությունը: Մարզի անտառածածկ սարալանջերը հիմնականում ունեն անկման բարձր անկյուն:

470. Անտառների ոչնչացմանը հաջորդեց կտրված ծառերի արմատային համակարգի փտումը` արմատները հող դարձան, որի հետևանքով ակտիվացան էռոզիոն և սողանքային երևույթները: Կախված լանջի թեքությունից ու բնակլիմայական պայմաններից, ինչպես նաև սեյսմիկ իրավիճակից` հողը սկսում է սահել: Սահելով գետն է թափվում սևահողը, որի վերարտադրությունը լեռնային պայմաններում շատ երկար ժամանակ է պահանջում: Բնական աղբյուրների զգալի մասը դարձել է սակավաջուր:

471. ՈՒսումնասիրությունները ցույց են տվել նաև, որ եթե տվյալ տարածաշրջանում անտառները 25%-ից պակաս են, ապա կորցնում են իրենց կլիմայակարգավորիչ, հակաէրոզիոն, ջրակարգավորիչ նշանակությունը և արդյունաբերական նպատակներով օգտագործվել չեն կարող: Եթե հաշվի առնենք, որ մինչև մասսայական անտառհատումները Հայաստանում անտառները զբաղեցնում էին հանրապետության տարածքի մոտավորապես 11%-ը, ապա պարզ է, թե էներգետիկ ճգնաժամի հետևանքով ստեղծված իրավիճակը ինչպես է վտանգում հետագա սերունդների ապագան:

472. Չնայած իր փոքր տարածքին Հայաստանում առկա են յոթ լանդշաֆտային տիպեր իրենց համակեցությունների, բուսական ու կենդանական տեսակների ողջ բազմազանությամբ: Այստեղ տարածված են Կովկասի ֆլորայի բարձրակարգ ծաղկավոր բուսատեսակների շուրջ 50%-ը, առկա են տնտեսապես արժեքավոր բազմաթիվ տեսակներ, մի շարք գլոբալ նշանակություն ունեցող մշակաբույսերի և ընտանի կենդանիների վայրի ցեղակիցներ, որի շնորհիվ Հայաստանը համարվում է բույսերի և կենդանիների ծագման և անասնապահության և երկրագործության առաջացման պատմական կենտրոններից մեկը: Չնայած դրան ներկայումս Հայաստանը համարվում է անտառազուրկ երկիր և բնակչության մեկ շնչին ընկնող անտառապատ տարածությամբ գրավում է աշխարհում վերջին տեղերից մեկը:

473. Ապօրինի և անկանոն անտառհատումների պատճառով անտառների բնական վերաճի պայմանները խաթարվել են և առանց լրացուցիչ անտառվերականգնման աշխատանքների հնարավոր չէ վերականգնել մարզի անտառային էկոհամակարգի նախկին վիճակը:

474. ՀՀ նախագահի 07.02.2007 թ. ՆՀ-37-Ն հրամանագրով հաստատվել է Հայաստանի հանրապետության ազգային անվտանգության ռազմավարությունը, որտեղ առանձնակի կարևորվել է անտառային պաշարների օգտագործման արդյունավետության բարձրացումը, անտառածածկույթի պահպանումը և վերականգնումը, ինչպես նաև բնակչության բնապահպանական իրազեկության ու կրթվածության ապահովումը:

475. Մարզի անտառների կառավարումն իրականացնում են ՀՀ Գյուղատնտեսության նախարարության կազմում գործող «Հայանտառ» ՊՈԱԿ-ի 5 անտառտնտեսություններ` Գուգարքի, Թումանյանի, Դսեղի, Տաշիրի և Ստեփանավանի:

476. Անտառային ռեսուրսների պահպանությունը և կայուն օգտագործումը համարվում է պետության գերակա խնդիրներից մեկը: Վերջին տարիներին զգալիորեն ավելացել են ՀՀ կառավարության կողմից անտառի պահպանության, պաշտպանության և անտառվերականգնման համար հատկացվող միջոցները:

 

._____________________________________________________________________.

|      |Իրականացված է պետական բյուջեի հաշվին   |Իրականացվել է այլ     |

|      |                                       |ծրագրերի հաշվին       |

|      |_______________________________________|______________________|

|      |Անտառ-   |Բնաշիվային|Հիմնադրված|Բնական |Անտառ-    |Բնական     |

|      |մշակույթ-|վերաճի    |անտառ-    |վերաճի |մշակույթ- |վերաճի     |

|      |ների     |օժանդակում|մշակույթ- |օժանդա-|ների      |օժանդակում |

|      |հիմնադ-  |/հա/      |ների      |կում   |հիմնադրում|ցանկապատման|

|      |րում /հա/|          |լրացում   |ցանկա- |/հա/      |միջոցով    |

|      |         |          |/հա/      |պատման |          |           |

|      |         |          |          |միջոցով|          |           |

|      |         |          |          |_______|          |___________|

|      |         |          |          |կմ|հա  |          |կմ    |հա  |

|______|_________|__________|__________|__|____|__________|______|____|

|2007թ.|     61.4|       200|       115|46|1610|     195.1|  28.5|    |

|______|_________|__________|__________|__|____|__________|______|____|

|2008թ.|       29|       538|       305|23|1150|       108|      |    |

._____________________________________________________________________.

 

477. Նախորդ տարիների համեմատությամբ շոշափելի նվազել են անտառների ապօրինի հատումները և փայտանյութի տեղափոխումն ու վերամշակումը: Այնուամենայնիվ այդ խնդիրը դեռևս առկա է և պետք է մնա ուշադրության կենտրոնում:

 

ԾԱՌԱՀԱՏՈՒՄՆԵՐ

 

---------------------------------

ԻՐՏԵԿ - նկարը չի բերվում

 

478. Մարզի տարածքում, բացի պետական անտառհիմնման և անտառվերականգնման աշխատանքներից, 2006-2008 թթ. կատարվել է 67 հա անտառհիմնում համայնքային տարածքներում: Անտառհիմնման աշխատանքներ են կատարել նաև մի շարք բնապահպանական հասարակական կազմակերպություններ: 2009 թ. ՀՀ Լոռու մարզպետարանի աջակցությամբ, «Էյ-Թի-Փի» բարեգործական հիմնադրամը Բնության Համաշխարհային հիմնադրամի Հայաստանյան մասնաճյուղի հետ համատեղ, Գերմանիայի կառավարության ֆինանսավորմամբ նախատեսում է իրականացնել անտառպատման աշխատանքներ Ջրաշեն և Ծաղկաբեր համայնքների դեգրադացված հողատարածքներում` ընդհանուր 420 հա:

479. Հայաստանի բնության հատուկ պահպանվող տարածքների (ՀՊՏ) համակարգը ձևավորվել է 1958 թ-ից էկոհամակարգերի հազվագյուտ, անհետացման եզրին գտնվող, էնդեմիկ, ռելիկտային տեսակների պահպանությունը և անհետացման վտանգված տեսակների վերարտադրությունը բնական միջավայրում ապահովելու նպատակով: Ներկայումս ՀՊՏ ցանցը ներառում է 3 պետական արգելոց, 23 պետական արգելավայր և 2 ազգային պարկ: Պահպանվող տարածքների ընդհանուր մակերեսը կազմում է հանրապետության մակերեսի մոտ 10%-ը` (124.1 հազ. հա ներառյալ Սևանա լճի հայելին):

480. Համաձայն «Բնության հատուկ պահպանվող տարածքների մասին» ՀՀ օրենքի, պետական արգելավայրերը մշտապես կամ ժամանակավորապես առանձնացված այն տարածքներն են, որտեղ ապահովվում են էտալոնային, գիտական, պատմամշակութային տնտեսական արժեք ներկայացնող բնական համալիրների և նրանց տարրերի պահպանությունն ու վերարտադրությունը: Արգելավայրերի տարածքում սահմանափակվում կամ արգելվում է ցանկացած գործունեություն, որը հակասում է արգելավայրի նպատակին:

481. Պետական արգելավայրերը, դենդրոպարկերը և բուսաբանական այգիները հիմնադրվել են պահպանելու Հայաստանի հազվագյուտ, անհետացող կարևորագույն բնակմիջավայրերը, բուսական ու կենդանական տեսակազմը:

482. Մարզում գրանցված արգելավայրերը և դրանցում պահպանվող օբյեկտները ներկայացված են ստորև.

. Մարգահովիտի մեզոֆիլ անտառներ, հիմնադրվել է 1959 թ., տարածքը -

5 000 հա:

. Գյուլագարակի ռելիկտային սոճու անտառներ, հիմնադրվել է 1958 թ, տարածքը

- 2 576 հա:

. Մրտավարդենու (ռելիկտային մրտավարդի կովկասյան տեսակը), գտնվում է

Ֆիոլետովո, Մարգահովիտ, Լերմոնտովո և Շահումյան համայնքների հարակից

տարածքներում, հիմնադրվել է 1959 թ., տարածքը - 10 000 հա:

483. Մարզում առկա են նաև ՀՀ բնապահպանության նախարարության ենթակայությամբ գործող 3 դենդրոպարկ և 1 բուսաբանական այգի.

. Վանաձորի բուսաբանական այգի

. Ստեփանավանի դենդրոպարկ

. Վանաձորի դենդրոպարկ

. Ախթալայի դենդրոպարկ, որը օգտագործվում է որպես քաղաքային այգի:

484. Հիմնախնդիրները

. Դեռևս շարունակվող ապօրինի ծառահատումներ:

. Մեծ անկման անկյուն ունեցող լանջերի էռոզիոն, հեղեղային և

սելավա-սողանքային երևույթների ակտիվացում:

. Անտառների հատումների հետևանքով Էկոլոգիական հավասարակշռության

փոփոխության վտանգ:

. Բուսական և կենդանական աշխարհի անցանկալի փոփոխություններ, որոշ

արժեքավոր տեսակների իսպառ վերացման վտանգ:

. Բռնագրավված փայտանյութի պահպանության և իրացման դժվարություն:

. Անտառամերձ համայնքների ազգաբնակչության գերակշռող մասի կողմից անտառի

դերի ու նշանակության ոչ ճիշտ ընկալում (սպառողական մտածելակերպ):

. Անտառների ոչնչացման հետևանքով սևահողի լվացում և վերարտադրության

խիստ նվազում:

. Էնդեմիկ ծառատեսակների անհետացման վտանգ:

. Առողջապահական և ռեկրիացիոն գոտու նշանակության կորուստ:

. Մթնոլորտում փոշու, ծանր մետաղների և թունավոր գազերի բարձր

պարունակություն:

. Անտառային տարածքներում դեռևս շարունակվող անասունների ապօրինի արածեցում

. Անտառային դենդրոբազմազանության կրճատման վտանգ:

. Ֆինանսական միջոցների սակավությունը և համապատասխան կադրային ներուժի ոչ բավարար լինելը հանգեցնում են մարզի բնության հատուկ պահպանվող տարածքների, դենդրոպարկերի, բուսաբանական այգու և այլն, ոչ լիարժեք կառավարմանը, զարգացմանն ու հնարավորությունների օգտագործմանը:

. Լոռու մարզի բնության վրա հատկապես ուժեղ է մարդկային գործոնի ազդեցությունը: Լեռնահանքային արդյունաբերության և գյուղատնտեսության առանձին ճյուղերի զարգացումը կենցաղային և արդյունաբերական թափոններով հողի և ջրի աղտոտումը, որսագողությունը, անտառհատումներն ու գերարածեցումը հանգեցրել են մարզի կենսաբազմազանության էական փոփոխությունների:

 

485. Ոլորտի ուժեղ կողմերը

. Մարզի համայնքների գազաֆիկացման մեծ տոկոս:

. Կոճղաշիվային արագ և փարթամ վերաճ:

. Հատված անտառներում բնական ինտենսիվ վերաճ, որը դժվար անցանելի է

դարձնում մարդու և կենդանիների մուտքը դեպի անտառ: Տվյալ հանգամանքը

կարելի դիտել, որպես անտառի ինքնապաշտպանական միջոց:

. Ապօրինի ծառահատումների դիմաց վարչական տուգանքների խստացում:

. Տարեցտարի ապօրինի ծառահատումների քանակի նվազման տենդենց:

. Օրենսդրական դաշտի կատարելագործում և պահանջների խստացում:

. Նախորդ տարիների համեմատ պետբյուջեի և միջազգային դոնոր

կազմակերպությունների կողմից անտառպահպանությանը և անտառվերականգնմանը

տրամադրվող գումարների զգալի աճ:

. Անտառամերձ որոշ համայնքներում անասունների մուտքը դեպի անտառ արգելող

ցանկապատի հիմնում:

. Գյուղ. նախարարության կողմից անտառների պահպանությանն ուղղված քիմիական

պայքարի ավիացիոն միջոցառումների իրականացում:

. ԶԼՄ-ների և բնապահպանական ՀԿ-ների կողմից անտառպահպանության և

անտառվերականգնման աշխատանքներին մասնակցության ակտիվացում, ապօրինի

հատված ծառերի վերաբերյալ ահազանգում: . Տնկարանների առկայություն: . Մարզում ձևավորված բնության հատուկ պահպանվող տարածքների, դենդրոպարկերի, բուսաբանական այգու առկայություն:

 

486. Ոլորտի թույլ կողմերը

. Դեռևս առկա ապօրինի ծառահատումներ

. Անտառային տարածքներում հանքավայրերի հետախուզում և շահագործում:

. Անտառային մասնագետների ոչ բավարար քանակ և տեխնիկական հագեցվածության

ցածր մակարդակ:

. Գազամատակարարման խափանման դեպքում, այլընտրանքային էներգիայի

անբավարարություն և թանկություն:

. Հատված տարածքներում սելավա-սողանքային և էռոզիոն երևույթների

ակտիվացում:

. Բնակլիմայական պայմանների և էկոլոգիական համակարգի փոփոխության

առկայություն:

. Անտառտնտեսությունների տեխնոպարկի քայքայված վիճակ:

. Անտառտնտեսությունների կողմից անտառային կենդանիների վերարտադրության

և խնամքի կազմակերպման բացակայություն:

. Սերմնային ծագման անտառների տարածքները պակասել և փոխարենը ավելացել

են կոճղաշիվային և երկրորդական տեսակի ծառատեսակները և թփատեսակները:

. Ջերմաստիճանի բարձրացման հետևանքով, ինչպես նաև տեղնածին պատճառներով

անտառային տարածքներում հաճախակի առաջացող հրդեհներ:

 

Զարգացման հեռանկարները

 

487. Անտառի ներկայիս վիճակը ենթադրում է հիմնախնդիրների տարբերակված լուծում: Բացի այն, որ պետք է բոլոր շահագրգիռ գերատեսչությունների, ծառայությունների, իրավապահ մարմինների և լայն հասարակության ուժերը համախմբել ապօրինի անտառհատումների դեմ պայքարելու ուղղությամբ, անհրաժեշտ է նաև մշակել և իրականացնել անտառի կայուն կառավարման համապարփակ ծրագիր` ուշադրություն սևեռելով անտառվերականգնման աշխատանքների վրա: Մեծածավալ անտառտնկման աշխատանքներ իրականացնելու միջոցով ավելացնել երիտասարդ անտառների տարածքները:

488. 2006 թ. գերմանական «Ֆիխտներ» ընկերությունը և ՀՀ բնապահպանության նախարարությունը Լոռու մարզպետարանի հետ համատեղ Լոռու մարզում կատարել են հետազոտություններ անտառհիմնման աշխատանքներ կատարելու համար, որի արդյունքում մարզում ընտրվել են շուրջ 25 համայնքներ և այդ համայնքների ղեկավարների հետ կնքվել են նախնական պայմանագրեր: Ծրագրի իրականացման դեպքում համայնքների տարածքներում կկատարվեն մոտ 1000 հա անտառտնկման աշխատանքներ: Դոնորների բացակայության պատճառով այդ ծրագիրը գտնվում է անավարտ վիճակում:

489. Մարզի ցավոտ բնապահպանական խնդիրներից է նաև Թեղուտի պղինձ-մոլիբդենային հանքավայրի շահագործման ընթացքում շուրջ 357 հա անտառների հատումը:

Առայժմ «Թեղուտ» ՓԲԸ-ի կողմից իրականացվում են հանքավայրի լեռնահարսռացուցիչ ֆաբրիկայի, պոչամբարների և այլ ենթակառուցվածքների շինարարություն, որի հետևանքով 2008 թ. ընթացքում հատվել է 20 հա անտառ - 2814 խ.մ: 2009 թ. հունվար-փետրվար ամիսներին հատվել է 2 հա անտառ - 286 խ.մ: Թեղուտի հանքավայրի շահագործման ծրագրով նախատեսված է մինչև 2020 թ. հատել 158.1 հա անտառ, իսկ մնացած 198.9 հա-ը` 2020 թ. և հետագա տարիներին: Ընկերությունը պարտավորվել է կատարել 714 հա անտառտնկման աշխատանքներ, որից 2009թ. ընթացքում 102 հա: Թեղուտի հանքավայրի շահագործման ծրագրի իրականացման ընթացքում բնակչության անվտանգության ապահովման նպատակով 775 հա հանքավայրը շրջափակող անտառների նկատմամբ սահմանվելու է հատուկ իրավական ռեժիմ` սանիտարական գոտի:

490. Լոռու մարզպետարանը աջակցություն և ակտիվ մասնակցություն է ցուցաբերում համայնքների վարչական սահմաններում գտնվող պետական անտառները համայնքային ենթակայության կազմակերպություններին հավատարմագրային կառավարման հանձնելու համար` Նորվեգիայի ԱԳՆ-ի կողմից ֆինանսավորվող «Համայնքային անտառկառավարում» ծրագրի աշխատանքներին: Ծրագրի իրականացվում է Լոռու մարզի Մարգահովիտ և Լեռնապատ համայնքներում: Ներկայումս ծրագրով իրականացվել է տարածքների ընտրություն, անտառկառավարման վերաբերյալ ուսուցողական դասընթացներ և փորձի փոխանակում այլ երկրներում նմանատիպ ծրագրեր իրականացրած կազմակերպությունների հետ:

491. Անտառային ռեսուրսների կառավարման գործում կարևորվում է նաև ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարության կազմում գործող «Անտառային պետական մոնիտորինգի կենտրոն» ՊՈԱԿ-ի աշխատանքը: ՈՒնենալով համապատասխան լիազորություններ և տեխնիկական միջոցներ ՊՈԱԿ-ի աշխատակազմը կարողանում է օպերատիվ կերպով ստուգայցեր կատարել անտառների դժվարամատչելի վայրեր և ուշադրության կենտրոնում է պահում փայտանյութի ապօրինի տեղաշարժը:

492. Վերը նշված խնդիրները վերջին տարիներին եղել և մնում են ՀՀ կառավարության ուշադրության կենտրոնում:

 

493. Առաջարկություններ

. Մարզի անտառտնտեսություններում ավելացնել և հիմնել նոր

տեխնոլոգիաներով զինված տնկարանային տնտեսություններ, որոնցում

կազմակերպել ըստ տարածքների առանձնահատկություններին բնորոշ

ծառատեսակների մատղաշի ցանք և մշակություն:

. Պետական աջակցություն ցուցաբերել մարզի տարածքում գործող տնկարային

տնտեսությունների զարգացմանը: Անտառվերականգնման և անտառհիմնման

աշխատանքներ իրականացնելիս օգտվել նաև մարզում գործող Ստեփանավանի

«Սոճուտ» դենդրոպարկի, Վանաձորի բուսաբանական այգու և այլ հատուկ

պահպանվող տարածքների տնկարանային տնտեսություններից:

. Մեծ ուշադրություն դարձնել սերմերի հավաքման և պահպանման գործընթացին:

. Հասնել այն բանին, որ բռնագրավված փայտանյութը պահպանվի նորմալ

պայմաններում, որպեսզի հետագայում հնարավոր լինի այն իրացնել:

. Մեծ ուշադրություն դարձնել անտառներում իրականացվող բույսերի

պաշտպանության և ծառերի հիվանդության դեմ պայքարի աշխատանքներին:

. Կատարել անտառային ֆոնդի վերջնական գույքագրում, ավարտին հասցնել

անտառշինական և անտառկառավարման պլանների մշակումը:

. Կատարել անտառհատման նոր տեխնոլոգիաների ներդրում:

. Հասնել այն բանին, որ հանրապետությունում օգտագործվող շինափայտը ձեռք

բերվի գերազանցապես արտերկրից (իջեցնել ներմուծվող և ընդհակառակը

բարձրացնել արտահանվող շինափայտի մաքսային վճարները):

. Էլ ավելի ուժեղացնել ապօրինի ծառահատումների կանխարգելման գործընթացը:

. Մեծ ուշադրություն դարձնել, որպեսզի հակահրդեհային ծրագրերը չմնան

թղթի վրա:

. Խրախուսել համայնքային և մասնավոր անտառների հիմնման ծրագրերի

շարունակական ընթացքը:

. Ավարտին հասցնել բոլոր բնակավայրերի գազաֆիկացումը, խթանել

այլընտրանքային էներգիայի զարգացումը և օգտագործումը, որի հետևանքով

էլ ավելի կնվազեն ապօրինի ծառահատումները:

. Մեծածավալ անտառտնկման աշխատանքներ իրականացնելու միջոցով ավելացնել

երիտասարդ անտառների տարածքները: Էռոզիոն, հեղեղային և

սելավա-սողանքային երևույթների ակտիվացումը կանխելու նպատակով

անտառապատում իրականացնել նաև մեծ անկման անկյուն ունեցող լանջերի

վրա:

. Կատարել անտառշահագործման և անտառպահպանության ֆունկցիաների

բաժանում:

. Վերահսկողության տակ պահել համայնքների վարչական սահմաններում գտնվող

պետական անտառները հավատարմագրային կառավարման հանձնելու, ինչպես նաև

արդեն հավատարմագրային կառավարման հանձնված տարածքներում պայմանագրով

նախատեսված անտառօգտագործման գործընթացը:

. Մարզի նախադպրոցական,դպրոցական և ուսումնական այլ

հաստատություններում իրականացնել էկոկրթական ծրագրեր, տեղական

հեռուստաալիքներով նախատեսել էկոկրթական, էկոդաստիարակչական և

բնապահպանական խնդիրներին նվիրված պարբերական հաղորդումներ:

. Անհրաժեշտ է բացատրական աշխատանք տանել անտառամերձ համայնքների ՏԻՄ

ներկայացուցիչների, ինչպես նաև բնակչության հետ, ՏԻՄ օրենքով

համայնքներին ամրագրված լիազորությունները անտառպահպանության ոլորտում

պատշաճ մակարդակով կատարելու, անտառների հակահրդեհային միջոցառումները

իրականացնելու, ինչպես նաև համայնքի տարածքում նոր կանաչ գոտիներ

ստեղծելու նպատակահարմարության վերաբերյալ:

. Վրաստանի հետ սահմանամերձ ոչ անտառապատ տարածքներում կատարել

անտառաշերտերի հիմնում, որը կնպաստի սահմանամերձ գոտու ամրապնդմանը,

ինչպես նաև բնապահպանական և էկոլոգիական հիմնախնդիրների լուծմանը:

. Գոյություն ունեցող և նոր հիմնված սահմանամերձ անտառաշերտերին տալ

պետական արգելոցների կարգավիճակ, որը կնպաստի սահմանամերձ տարածքներում

բուսական և կենդանական աշխարհի արդյունավետությանը և

վերարտադրությանը:

. Մարզում կենդանական ու բուսական աշխարհի բազմազանության պահպանության

հիմնահարցի լուծման ուղիներից է բնության նկատմամբ բնակչության

սպառողական վերաբերմունքի հաղթահարումը և պետության բնապահպանական

քաղաքականության ձևավորումը` էկոլոգիական դաստիարակության և

կրթության միջոցով:

 

494. Ակնկալվող արդյունքներ

. Վերականգնված և նոր հիմնված անտառային տարածքների ավելացումով

կպակասեն մակերևութային ջրերի հոսքերը, որի հետևանքով կնվազեն

էռոզիոն, սելավային, հեղեղային և սողանքային երևույթները:

. Կվերականգնվեն ոչնչացված անտառները, խաթարված էկոհամակարգը:

. Կբարձրանա համայնքների պատասխանատվությունը անտառպահպանության և

անտառվերականգնման գործում:

. Համայնքային անտառների հիմնման միջոցով կբարելավվի բնակչության որոշ

հատվածի սոցիալական վիճակը:

. Կբարձրանա սերմերի պահպանման արդյունավետությունը:

. Նոր տեխնոլոգիաների կիրառմամբ կբարձրանա անտառվերականգնման

աշխատանքների արդյունավետությունը, կպչողականության %-ը:

 

Ընդերք

Ներկա իրավիճակը

 

495. Լոռու մարզը հարուստ է տարբեր տեսակի օգտակար հանածոներով և իր նշանակությամբ երկրորդն է Հայաստանի Հանրապետությունում: 2003 թ. սկսած օգտակար հանածոների արդյունահանող և երկրաբանական ուսումնասիրություններ կատարող կազմակերպությունների կողմից դիտվում է ընդերքի նոր և նախկինում թերի ուսումնասիրված տեղամասերի երկրաբանահետախուզական աշխատանքների ակտիվացում: Տվյալ աշխատանքներին ցուցաբերվում է ամենայն լրջություն` հրավիրվում են օտարերկրյա փորձառու մասնագետներ, կիրառվում են հորատման նոր տեխնոլոգիաներ և տեխնիկա: Տվյալ աշխատանքների արդյունքում ի հայտ են գալիս ռազմավարական նշանակություն ունեցող ոսկու, մոլիբդենի, պղնձի, կապարի, երկաթի և այլ մետաղների հանքավայրեր ու նոր պաշարներ:

496. 2008-2009 թթ. ընթացքում Լոռու մարզում հանքարդյունահանման նպատակով կնքվել են թվով 8 ընդերքօգտագործման լիցենզային պայմանագրեր: Դրանք են`

1. «ՍՍ Ինտերնեյշն» ՍՊԸ - Գութանաքարի հանքային ներկերի /կավային մումիո/ հանքավայր, Տաշիրի տարածաշրջան:

2. «Թեղուտ» ՓԲԸ/»Արմենիան Քափր Փրոգրամ»/ - Թեղուտի պղինձ-մոլիբդենի հանքավայր, Թումանյանի տարածաշրջան:

3. «Հերուհուշ» ՍՊԸ - Քարատեղի պորֆիրանման գրանիտի հանքավայր, Գուգարքի տարածաշրջան:

4. «Վառմաշ» ՍՊԸ - Լեռնաջրի ԱԿԽ-ի հանքավայր, Գուգարքի տարածաշրջան:

5. «Պեգա» ՍՊԸ - Բորբորթի դիաբազային պորֆիրիտների հանքավայր, Թումանյանի տարածաշրջան:

6. «Հուշ» ՍՊԸ - Կամենկայի բազալտի հանքավայր, Տաշիրի տարածաշրջան:

7. «Նոր-Շին» ՍՊԸ - Մեծավանի երկրորդային քվարցիտի հանքավայր, Տաշիրի տարածաշրջան:

8. «Տաշիրի ՃՇՇՁ» ՓԲԸ - Նովոսելցովոյի ԱԿԽ-ի հանքավայր, Տաշիրի տարածաշրջան:

497. Ստորև ներկայացվում է մարզում երկրաբանական ուսումնասիրության լիցենզիա ստացած ընկերությունների ցանկը.

 

._________________________________________________________________________.

|   |Լիցենզիա ունեցող         |Լիցենզիայի                        |        |

|   |կազմակերպության          |                                  |        |

|___|_________________________|__________________________________|________|

|NN |անվանումը |գործունեության|հա-|գործունեութ-|տրամադր-|գործո-  |Լիցենզա-|

|ը/կ|          |իրականացման   |մա-|յան նպատակը |ման     |ղության |յին     |

|   |          |վայրը         |րը |            |ամսաթիվը|ժամկետի |պայմա-  |

|   |          |(վայրերը) և   |   |            |        |ավարտը  |նագիր   |

|   |          |նպատակը       |   |            |        |        |        |

|___|__________|______________|___|____________|________|________|________|

| 1 |    2     |      5       | 7 |      8     |   9    |   10   |   11   |

|_________________________________________________________________________|

|             Երկրաբանական ուսումնասիրության հատուկ լիցենզիա              |

|_________________________________________________________________________|

| 1 |«Նյուվալլ»|ՀՀ Լոռու մարզի| 51|Որոնողագնա- |28.08.07|01.08.12| Պ 312  |

|   |ՓԲԸ       |Դեբեդ-Աղստև   |   |հատողական   |        |        |25,02,08|

|   |          |միջգետային    |   |աշխատանքներ |        |        |        |

|   |          |1450 կմ2      |   |            |        |        |        |

|   |          |մակերեսով     |   |            |        |        |        |

|   |          |տարածք        |   |            |        |        |        |

|___|__________|______________|___|____________|________|________|________|

| 2 |«Արմենիան |ՀՀ Լոռու և    | 52|Որոնողագնա- |28.08.07|01.08.12| Պ 313  |

|   |Քափըր     |Տավուշի       |   |հատողական   |        |        |25,02,08|

|   |Փրոգրամ»  |մարզերում     |   |աշխատանքներ |        |        |        |

|   |ՓԲԸ       |Լալվար-Կողբ   |   |            |        |        |        |

|   |          |տեղամասի      |   |            |        |        |        |

|   |          |350 կմ2       |   |            |        |        |        |

|   |          |մակերեսով     |   |            |        |        |        |

|   |          |տարածք        |   |            |        |        |        |

|___|__________|______________|___|____________|________|________|________|

| 3 |«Սուրարտ» |ՀՀ Լոռու մարզի| 69|  Պ 335     |        |        |        |

|   |ՍՊԸ       |Բազումի երկաթի|   | 08,05,08   |        |        |        |

|   |          |երևակ.        |   |            |        |        |        |

|___|__________|______________|___|____________|________|________|________|

| 4 |«Լեռնամետա|ՀՀ Լոռու մարզի| 71|Երկրաբանա-  |25,02,08|30,12,12| Պ 327  |

|   |լուրգիայի |Վահագնաձորի   |   |հետախուզական|        |        |15,04,08|

|   |ինստիտուտ»|ազնիվ         |   |աշխատանքներ |        |        |        |

|   |ՓԲԸ       |մետաղների     |   |            |        |        |        |

|   |          |երևակ.        |   |            |        |        |        |

|___|__________|______________|___|____________|________|________|________|

| 5 |«Լուլիար» |ՀՀ Լոռու մարզի| 74| 10,06,08 31|05,13  Պ|350     |        |

|   |ՍՊԸ       |Բարդուտի ոսկու|   |            |      01|07,08   |        |

|   |          |երևակում      |   |            |        |        |        |

|___|__________|______________|___|____________|________|________|________|

| 6 |«Արագածի  |ՀՀ Լոռու մարզի| 77|Երկրաբանա-  |13,06,08|31,05,13| Պ 377  |

|   |լեռնագործ-|Կույբիշևի     |   |հետախուզական|        |        |04,11,08|

|   |ներ» ՍՊԸ  |ոսկի-         |   |աշխատանքներ |        |        |        |

|   |          |բազմամետաղ.   |   |            |        |        |        |

|   |          |հանքերևակ.    |   |            |        |        |        |

|_________________________________________________________________________|

|                Երկրաբանական ուսումնասիրության լիցենզիա                  |

|_________________________________________________________________________|

| 1 |«Լուլիար» |ՀՀ Լոռու մարզի|352|Երկրաբանա-  |17,04,08|30,09,10| Պ 329  |

|   |ՍՊԸ       |Տաշիրի ագաթի  |   |հետախուզական|        |        |21,04,08|

|   |          |երևակ.        |   |աշխատանքներ |        |        |        |

|___|__________|______________|___|____________|________|________|________|

| 2 |«Լուլիար» |ՀՀ Լոռու մարզի|353|Երկրաբանա-  |17,04,08|30,09,10| Պ 330  |

|   |ՍՊԸ       |Շահնազարի     |   |հետախուզական|        |        |21,04,08|

|   |          |ագաթի երևակ.  |   |աշխատանքներ |        |        |        |

|___|__________|______________|___|____________|________|________|________|

| 3 |«Էկո-     |ՀՀ Լոռու մարզի|356|Երկրաբանա-  |04,05,08|30,12,10| Պ 342  |

|   |Փոտաշ» ՍՊԸ|Տաշիրի բարձր  |   |հետախուզական|        |        |05,06,08|

|   |          |կալիումական   |   |աշխատանքներ |        |        |        |

|   |          |ռեոլիտադացի-  |   |            |        |        |        |

|   |          |տային տուֆերի |   |            |        |        |        |

|   |          |հանք.         |   |            |        |        |        |

|   |          |Ձորամուտի տեղ.|   |            |        |        |        |

|___|__________|______________|___|____________|________|________|________|

| 4 |«Էդիկ     |ՀՀ Լոռու մարզի|365|Երկրաբանա-  |09,06,08|30,09,09| Պ 349  |

|   |Մովսիսյան»|Քարի գլուխ    |   |հետախուզական|        |        |25,06,08|

|   |ԱՁ        |տեղամասի      |   |աշխատանքներ |        |        |        |

|   |          |բազալտների    |   |            |        |        |        |

|   |          |երևակում      |   |            |        |        |        |

|___|__________|______________|___|____________|________|________|________|

| 5 |«Հայր և   |ՀՀ Լոռու մարզի|371|Երկրաբանա-  |07,07,08|30,05,09| Պ 363  |

|   |որդի Բե-  |Խնձորուտի գրա-|   |հետախուզական|        |        |09,07,08|

|   |ժանյաններ»|նոդիորիտների  |   |աշխատանքներ |        |        |        |

|   |ՍՊԸ       |երևակ.        |   |            |        |        |        |

|___|__________|______________|___|____________|________|________|________|

|6  |«Նագէմ»   |ՀՀ Լոռու մարզի|372|Երկրաբանա-  |09,07,08|30,06,09| Պ 359  |

|   |ՍՊԸ       |Սիսիբերդի     |   |հետախուզական|        |        |09,07,08|

|   |          |գրանիտների    |   |աշխատանքներ |        |        |        |

|   |          |հանքեր.       |   |            |        |        |        |

|   |          |1-ին տեղ.     |   |            |        |        |        |

|___|__________|______________|___|____________|________|________|________|

| 7 |«Աշոտ-    |ՀՀ Լոռու մարզի|373|Երկրաբանա-  |09,07,08|30,06,09| Պ 360  |

|   |Նաիրի     |Սիսիբերդի     |   |հետախուզական|        |        |09,07,08|

|   |եղբայրներ»|գրանիտների    |   |աշխատանքներ |        |        |        |

|   |ՍՊԸ       |հանքեր.       |   |            |        |        |        |

|   |          |2-րդ տեղ.     |   |            |        |        |        |

|___|__________|______________|___|____________|________|________|________|

| 8 |«Ա.Դ.Հ.Գ.»|ՀՀ Լոռու մարզի|382|Երկրաբանա-  |16,10,08|31,10,10| Պ 382  |

|   |ԲԲԸ       |Արջուտի ոսկու |   |հետախուզական|        |        |19,11,08|

|   |          |երևակ.        |   |աշխատանքներ |        |        |        |

|___|__________|______________|___|____________|________|________|________|

| 9 |«Մկրտում- |ՀՀ Լոռու մարզի|387|Երկրաբանա-  |17,10,08|30,12,09| Պ 393  |

|   |յան       |Քարինջի       |   |հետախուզական|        |        |19,12,08|

|   |եղբայրներ»|բազալտի       |   |աշխատանքներ |        |        |        |

|   |ՍՊԸ       |երևակ.        |   |            |        |        |        |

|___|__________|______________|___|____________|________|________|________|

|10 |«Արփալիք» |ՀՀ Լոռու մարզի|391|Երկրաբանա-  |17,10,08|30,12,09| Պ 396  |

|   |ՍՊԸ       |Բորբոթի       |   |հետախուզական|        |        |19,12,08|

|   |          |դիաբազային    |   |աշխատանքներ |        |        |        |

|   |          |պորֆիրիտների  |   |            |        |        |        |

|   |          |հանք. «Սեգ»   |   |            |        |        |        |

|   |          |տեղ.          |   |            |        |        |        |

|___|__________|______________|___|____________|________|________|________|

|11 |«ՈՒկրշին» |ՀՀ Լոռու մարզի|393|Երկրաբանա-  |19,11,08|30,12,09| Պ 428  |

|   |ԲԲԸ       |ՈՒրասարի      |   |հետախուզական|        |        |22,04,09|

|   |          |բազալտի       |   |աշխատանքներ |        |        |        |

|   |          |երևակ.        |   |            |        |        |        |

|___|__________|______________|___|____________|________|________|________|

|12 |«ՈՒկրշին» |ՀՀ Լոռու մարզի|394|Երկրաբանա-  |19,11,08|30,12,09| Պ 429  |

|   |ԲԲԸ       |Կուռթանի      |   |հետախուզական|        |        |22,04,09|

|   |          |բազալտի       |   |աշխատանքներ |        |        |        |

|   |          |երևակ.        |   |            |        |        |        |

|___|__________|______________|___|____________|________|________|________|

|13 |«Թեղուտ»  |ՀՀ Լոռու և    |400|Երկրաբանա-  |29,11,08|30,12,10| Պ 389  |

|   | ՓԲԸ      |Տավուշի       |   |հետախուզական|        |        |11,12,08|

|   |          |մարզերի       |   |աշխատանքներ |        |        |        |

|   |          |Մերձայրումյան |   |            |        |        |        |

|   |          |ԱԿԽ երևակ.    |   |            |        |        |        |

|___|__________|______________|___|____________|________|________|________|

|14 |«Պատանի   |ՀՀ Լոռու մարզի|401|Երկրաբանա-  |01,12,08|30,12,10| Պ 394  |

|   |երկրաբան» |Արջիձորի      |   |հետախուզական|        |        |19,12,08|

|   |ՍՊԸ       |գերհիմքային և |   |աշխատանքներ |        |        |        |

|   |          |մետամորֆ.     |   |            |        |        |        |

|   |          |ապարների      |   |            |        |        |        |

|   |          |երևակ.        |   |            |        |        |        |

|___|__________|______________|___|____________|________|________|________|

|15 |«Պատանի   |ՀՀ Լոռու մարզի|402|Երկրաբանա-  |01,12,08|30,12,10| Պ 395  |

|   |երկրաբան» |Ջրաշենի       |   |հետախուզական|        |        |19,12,08|

|   |ՍՊԸ       |գրանիտների    |   |աշխատանքներ |        |        |        |

|   |          |երևակ.        |   |            |        |        |        |

|___|__________|______________|___|____________|________|________|________|

|16 |«Քարաբուխ»|ՀՀ Լոռու մարզի|427|Երկրաբանա-  |17,03,09|30,12,10| Պ 415  |

|   |ՍՊԸ       |Քարինջի       |   |հետախուզական|        |        |10,04,09|

|   |          |դոլերիտային   |   |աշխատանքներ |        |        |        |

|   |          |բազալտների    |   |            |        |        |        |

|   |          |հանք.         |   |            |        |        |        |

|   |          |«Քարաբուխ»    |   |            |        |        |        |

|   |          |տեղ.          |   |            |        |        |        |

|___|__________|______________|___|____________|________|________|________|

|17 |«Արա      |ՀՀ Լոռու մարզի|431|Երկրաբանա-  |14,04,09|30,12,10| Պ 432  |

|   |Զավարյան» |Քոբայրի       |   |հետախուզական|        |        |19,05,09|

|   |ԱՁ        |բազալտի       |   |աշխատանքներ |        |        |        |

|   |          |հանքերևակ.    |   |            |        |        |        |

|___|__________|______________|___|____________|________|________|________|

|18 |«Արթինսոն |ՀՀ Լոռու մարզի|433|Երկրաբանա-  |14,04,09|30,12,10| Պ 433  |

|   |Մաղաքյան- |Քարինջի       |   |հետախուզական|        |        |19,05,09|

|   |ներ» ՍՊԸ  |դոլերիտային   |   |աշխատանքներ |        |        |        |

|   |          |բազալտների    |   |            |        |        |        |

|   |          |Տանձուտ և     |   |            |        |        |        |

|   |          |Քարաբլուր     |   |            |        |        |        |

|   |          |երևակ.        |   |            |        |        |        |

|___|__________|______________|___|____________|________|________|________|

|19 |«Խաչքար   |ՀՀ Լոռու մարզի|434|Երկրաբանա-  |16,04,09|30,09,10| Պ 435  |

|   |Լալվարի»  |Խաչքարի տուֆա-|   |հետախուզական|        |        |09,06,09|

|   |ՍՊԸ       |ավազաքարերի   |   |աշխատանքներ |        |        |        |

|   |երևակ.    |              |   |            |        |        |        |

|___|__________|______________|___|____________|________|________|________|

|20 |«Կարատ»   |ՀՀ Լոռու մարզի|438|Երկրաբանա-  |20,05,09|30,06,10| Պ 438  |

|   |ՍՊԸ       |Լեռնապատի     |   |հետախուզական|        |        |22,06,09|

|   |          |անդեզիտա-     |   |աշխատանքներ |        |        |        |

|   |          |բազալտների և  |   |            |        |        |        |

|   |          |գրանիտոիդների |   |            |        |        |        |

|   |          |երևակ.        |   |            |        |        |        |

._________________________________________________________________________.

 

-------------------------------------------------------

ԻՐՏԵԿ- շարունակությունը հաջորդ մասերում

 

 

pin
ՀՀ կառավարություն
01.10.2009
N 1130-Ն
Որոշում