Սեղմել Esc փակելու համար:
ՀՀ ՔԱՂԱՔԱՑԻԱԿԱՆ ՕՐԵՆՍԳՐՔԻ 411-ՐԴ, 880...
Քարտային տվյալներ

Տեսակ
Գործում է
Ընդունող մարմին
Ընդունման ամսաթիվ
Համար

ՈՒժի մեջ մտնելու ամսաթիվ
ՈՒժը կորցնելու ամսաթիվ
Ընդունման վայր
Սկզբնաղբյուր

Ժամանակագրական տարբերակ Փոփոխություն կատարող ակտ

Որոնում:
Բովանդակություն

Հղում իրավական ակտի ընտրված դրույթին X
irtek_logo

ՀՀ ՔԱՂԱՔԱՑԻԱԿԱՆ ՕՐԵՆՍԳՐՔԻ 411-ՐԴ, 880-ՐԴ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԻ ԿԻՐԱՌՄԱՆ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ

 

 

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

 

    ՀՀ վերաքննիչ քաղաքացիական                   Քաղաքացիական գործ թիվ

    դատարանի որոշում                                   ԵՔԴ/0846/02/08

    Քաղաքացիական գործ թիվ ԵՔԴ/0846/02/08                      2009 թ.

Նախագահող դատավոր` Ն. Հովսեփյան

Դատավորներ` Ա. Մկրտչյան

Ն. Բարսեղյան

 

ՈՐՈՇՈՒՄ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

 

Հայաստանի Հանրապետության վճռաբեկ դատարանի քաղաքացիական և վարչական

պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան)

 

                   նախագահությամբ             Ս. Սարգսյանի

                   մասնակցությամբ դատավորներ  Վ. Ավանեսյանի

                                              Վ. Աբելյանի

                                              Ս. Անտոնյանի

                                              Ա. Բարսեղյանի

                                              Մ. Դրմեյանի

                                              Ե. Խունդկարյանի

                                              Է. Հայրիյանի

                                              Տ. Պետրոսյանի

                                              Ե. Սողոմոնյանի

 

2009 թվականի դեկտեմբերի 4-ին

դռնբաց դատական նիստում, քննելով Վազգեն Ասատրյանի վճռաբեկ բողոքը ՀՀ վերաքննիչ քաղաքացիական դատարանի 18.04.2009 թվականի որոշման դեմ` ըստ հայցի Վազգեն Ասատրյանի ընդդեմ «Փարիզյան սուրճ» ՍՊԸ-ի (այսուհետ` Ընկերություն) 42.925.000 ՀՀ դրամ բռնագանձելու պահանջի մասին,

 

ՊԱՐԶԵՑ

 

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը

Դիմելով դատարան` Վազգեն Ասատրյանը պահանջել է բռնագանձել Ընկերությունից 42.925.000 ՀՀ դրամ:

Երևանի քաղաքացիական դատարանի (այսուհետ` Դատարան) 19.12.2008 թվականի վճռով հայցը բավարարվել է մասնակիորեն` Ընկերությունից հօգուտ Վազգեն Ասատրյանի բռնագանձվել է 15.500.000 ՀՀ դրամ, հայցը մնացած մասով մերժվել է:

ՀՀ վերաքննիչ քաղաքացիական դատարանի (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան) 18.04.2009 թվականի որոշմամբ Վազգեն Ասատրյանի վերաքննիչ բողոքը մերժվել է, իսկ Ընկերության բողոքը բավարարվել է` Երևանի քաղաքացիական դատարանի 15.12.2008 թվականի վճռի` հայցը բավարարելու մասը բեկանվել և փոփոխվել է` Վազգեն Ասատրյանի հայցը մերժվել է:

Սույն գործով վճռաբեկ բողոք է ներկայացրել Վազգեն Ասատրյանը:

Վճռաբեկ բողոքի պատասխան է ներկայացրել Ընկերությունը:

 

2. Վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը

Վերաքննիչ դատարանը խախտել է ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 6-րդ մասը, 51-րդ հոդվածը, 132-րդ հոդվածը, 219-րդ հոդվածի 1-ին մասը, 227-րդ, 228-րդ հոդվածները, չի կիրառել ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 411-րդ, 880-րդ հոդվածները, որոնք պետք է կիրառեր:

Բողոք բերած անձը նշված պնդումը պատճառաբանում է հետևյալ փաստարկներով.

Վերաքննիչ դատարանը վկայակոչել է «Դրամարկղային գործառնությունների մասին» ՀՀ օրենքը և նշել, որ փոխառության պայմանագրերը և Ընկերության տնօրենի ու փոխատուի միջև կազմված փոխառության գումարը ստանալու մասին ակտերը չեն կարող թույլատրելի ապացույցներ համարվել, քանի որ Ընկերության կողմից ներկայացվել են ապացույցներ գումարներն Ընկերության կողմից ստացված չլինելու մասին` նկատի ունենալով ներկայացված դրամարկղային գրքերը, որոնցում բացակայում են վիճելի գործարքների վերաբերյալ գրառումներ:

Մինչդեռ դրանք վերաբերելի ապացույց չեն սույն գործի համար, քանի որ Դատարան է ներկայացվել թիվ 1 դրամարկղային գրքից պատճեններ, որտեղ արտացոլված են Ընկերության 03.02.2003 թվականից մինչև 30.09.2006 թվականը կանխիկ դրամի մուտքերն ու ելքերը, ինչպես նաև թիվ 2 դրամարկղի գրքից պատճեններ, որտեղ արտացոլված են Ընկերության 2007 թվականի դեկտեմբերի 11-28-ն ընկած ժամանակահատվածի կանխիկ դրամի մուտքերն ու ելքերը: Մինչդեռ Վերաքննիչ դատարանի կողմից որպես հաստատված փաստ ընդունված փոխառության պայմանագրերը կնքվել են 01.02.2007 թվականին և 27.02.2007 թվականին:

Վերաքննիչ դատարանն անհիմն նշել է նաև, որ փոխառության պայմանագրերով գումարի փոխանցման փաստն ապացուցված համարելու հիմք կարող է հանդիսանալ միայն Ընկերության կողմից գումարի ստանալը հավաստող թույլատրելի ապացույցը, և եկել է այն եզրահանգման, որ 27.02.2007 թվականի փոխառության պայմանագիրն Ընկերությանը 15.500.000 ՀՀ դրամ գումարի փոխանցման փաստը հաստատող ապացույց չէ:

Վերոգրյալի հիման վրա բողոք բերած անձը պահանջել է բեկանել Վերաքննիչ դատարանի 18.04.2009 թվականի որոշումը, այն փոփոխել` հայցը բավարարել:

 

2.1 Վճռաբեկ բողոքի պատասխանի փաստարկները

01.02.2007 թվականի փոխառության պայմանագիրը կնքելիս Ընկերության տնօրեն Հայկ Հունանյանը` որպես Ընկերության տնօրեն, գրանցված չի եղել իրավաբանական անձանց պետական ռեգիստրում, այսինքն` Հայկ Հունանյանն Ընկերության անունից հանդես գալու իրավասություն չի ունեցել: Փոխառության պայմանագրերով ստացված գումարները Ընկերության դրամարկղային մուտքերի օրդերներում բացակայում են: Այնինչ, գործող օրենսդրության համաձայն` Ընկերության կողմից կանխիկ դրամի ընդունման դեպքում լրացվում են դրամարկղային գրքում:

Ինչ վերաբերում է 26.12.2007 թվականին կնքված հաշտության համաձայնագրի հիմքով 04.03.2008 թվականին Ընկերությանը 14.975.000 ՀՀ դրամ տրված լինելուն, ապա դա անհիմն է, քանի որ հաշտության համաձայնագիրը չի հաստատվել դատական ակտով և 04.03.2008 թվականի հանձնման-ընդունման ակտում չի նշվել վճարման նպատակը: Բացի այդ, հաշտության համաձայնագրում գումարի չափը նշվել է 15.000.000 ՀՀ դրամ, այլ ոչ թե` 14.975.000 ՀՀ դրամ:

 

3. Վճռաբեկ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը

Վճռաբեկ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեն հետևյալ փաստերը`

1) Վազգեն Ասատրյանի և Ընկերության միջև 01.02.2007 թվականին կնքվել է փոխառության պայմանագիր, որի 1.1 կետի համաձայն` Փոխատուն որպես սեփականություն Փոխառուին է հանձնում 12.450.000 ՀՀ դրամ Փոխառուի կողմից կանաչ սուրճ ձեռք բերելու համար, իսկ Փոխառուն պարտավորվում է Փոխատուին վերադարձնել նույն չափով ՀՀ դրամ: Վերը նշված փոխառության պայմանագրի համաձայն` 01.02.2007 թվականին Վազգեն Ասատրյանի և Հայկ Հունանյանի միջև կազմվել է 12.450.000 ՀՀ դրամ ստանալու մասին ակտ (հատոր առաջին գ.թ. 10-12):

2) Վազգեն Ասատրյանի և Ընկերության միջև 27.02.2007 թվականին կնքվել է փոխառության պայմանագիր, որի 1.1 կետի համաձայն` Փոխատուն որպես սեփականություն Փոխառուին է հանձնում 15.500.000 ՀՀ դրամ` Փոխառուի կողմից կանաչ սուրճ ձեռք բերելու համար, իսկ Փոխառուն պարտավորվում է Փոխատուին վերադարձնել նույն չափով ՀՀ դրամ: Վերը նշված փոխառության պայմանագրի համաձայն` 01.03.2007 թվականին Վազգեն Ասատրյանի և Հայկ Հունանյանի միջև կազմվել է 15.500.000 ՀՀ դրամ ստանալու մասին ակտ (հատոր առաջին գ.թ. 7-9):

3) 26.12.2007 թվականին Վազգեն Ասատրյանը և Վալերի-Աշխեն Գործունյան Ասատրյանը կնքել են հաշտության համաձայնագիր, որի 4-րդ կետի համաձայն` համաձայնագիրը ենթակա է ներկայացման ՀՀ քաղաքացիական վերաքննիչ դատարան` ըստ հայցի Վազգեն Ասատրյանի ընդդեմ «Փարիզյան սուրճ» ՍՊԸ-ի և Վալերի` Աշխեն Գործունյան Ասատրյանի` գույքի նկատմամբ սեփականության իրավունքը ճանաչելու պահանջի մասին քաղաքացիական գործի վարույթը ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 109-րդ հոդվածի 7-րդ կետի հիման վրա կարճելու նպատակով և ուժի մեջ է մտնում դատարանի վճիռը ուժի մեջ մտնելու պահից (հատոր առաջին գ.թ. 13-14):

4) Սույն գործի փաստերից չի հիմնավորվել, որ 26.12.2007 թվականին Վազգեն Ասատրյանի և Վալերի-Աշխեն Գործունյան Ասատրյանի միջև կնքված հաշտության համաձայնագիրը հաստատվել է ՀՀ վերաքննիչ քաղաքացիական դատարանի կողմից:

5) ՀՀ արդարադատության նախարարության պետական ռեգիստրի տարածքային բաժնի կողմից տրված Ընկերության իրավաբանական անձի պետական գրանցման 01 Ա013789 վկայականի 010 և 011 ներդիրներով հաստատվում է, որ Հայկ Հունանյանի` որպես Ընկերության տնօրենի լիազորությունները գրանցվել են 02.02.2007 թվականին (հատոր առաջին գ.թ. 43-44):

 

4. Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը

Քննելով վճռաբեկ բողոքը նշված հիմքի սահմաններում` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ այն հիմնավոր է մասնակիորեն հետևյալ պատճառաբանությամբ.

ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 877-րդ հոդվածի 1-ին կետի համաձայն` փոխառության պայմանագրով մեկ կողմը (փոխատուն) մյուս կողմի (փոխառուի) սեփականությանն է հանձնում դրամ կամ տեսակային հատկանիշներով այլ գույք, իսկ փոխառուն պարտավորվում է փոխատուին վերադարձնել միևնույն գումարի դրամ (փոխառության գումարը) կամ փոխատուից ստացված գույքային հավասար քանակի և նույն տեսակի ու որակի գույք:

Փոխառության պայմանագիրը կնքված է համարվում դրամ կամ այլ գույք հանձնելու պահից:

ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 880-րդ հոդվածի 1-ին կետի համաձայն` փոխառուն պարտավոր է փոխառության պայմանագրով նախատեսված ժամկետում և կարգով փոխատուին վերադարձնել ստացված փոխառության գումարը:

Նույն օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի համաձայն` պարտավորությունները պետք է կատարվեն պատշաճ` պարտավորության պայմաններին, օրենքին և այլ իրավական ակտերի պահանջներին համապատասխան, իսկ նման պայմանների ու պահանջների բացակայության դեպքում` գործարար շրջանառության սովորույթների կամ սովորաբար ներկայացվող այլ պահանջներին համապատասխան:

Դատարանը, հայցի մասնակի բավարարման հիմքում դրել է այն հանգամանքը, որ Հայկ Հունանյանը 01.02.2007 թվականին Ընկերության տնօրեն չի հանդիսացել, բացակայել է Ընկերության անունից գործելու նրա լիազորությունը, պայմանագրային հարաբերություններ են առաջացել Վազգեն Ասատրյանի և Հայկ Հունանյանի միջև, այլ ոչ թե Վազգեն Ասատրյանի և Ընկերության միջև, ինչի հիմքով էլ 12.450.000 ՀՀ դրամ գումարի պահանջը ենթակա է մերժման: Ինչ վերաբերում է 27.07.2007 թվականին կնքված պայմանագրի և 01.03.2007 թվականին կազմված դրամական միջոցների ստացման մասին ակտի հիմքով 15.500.000 ՀՀ դրամի պահանջին, ապա այդ մասով հայցը բավարարելու հիմքում Դատարանը դրել է այն հանգամանքը, որ երբևէ ոչ մի հիմքով նշված գործարքը չի վիճարկվել: ՈՒստի նշված պայմանագրից ծագող իրավունքներն ու պարտականությունները կողմերի միջև չեն դադարել: Ինչի հիմքով էլ Դատարանը գտել է, որ այդ մասով հայցը ենթակա է բավարարման: Ինչ վերաբերում է Վերաքննիչ դատարանի վարույթում գտնվող ըստ Վազգեն Ասատրյանի հայցի ընդդեմ Վալերի-Աշխեն Գուրգենի Գործունյան Ասատրյանի` սեփականության իրավունքը ճանաչելու պահանջի մասին 26.12.2007 թվականին կողմերի միջև կազմված հաշտության համաձայնության և 04.03.2007 թվականի դրամական միջոցների ընդունման-հանձնման ակտի հիմքերով 14.975.000 ՀՀ դրամ գումարը ստանալու պահանջին, ապա Դատարանը այդ մասով հայցը գտել է անհիմն այն պատճառաբանությամբ, որ Դատարան ներկայացված հաշտության համաձայնությունը դեռևս քաղաքացիական իրավունքներ ու պարտականություններ չի սահմանում, փոփոխում կամ դադարեցնում: Այն գործարք չէ, և դրա նկատմամբ կիրառելի չեն ՀՀ քաղաքացիական օրենսդրությամբ նախատեսված գործարքների անվավերության վերաբերյալ դրույթները:

Վերաքննիչ դատարանը Ընկերության վերաքննիչ բողոքի բավարարման և վճռի փոփոխման հիմքում դրել է այն հանգամանքը, որ Վազգեն Ասատրյանը չի ապացուցել վիճարկվող գումարներն Ընկերության կողմից ստացված լինելու փաստը, ուստի 27.02.2007 թվականի փոխառության պայմանագիրը չի կարող Ընկերությանը 15.500.000 ՀՀ դրամի փոխհատուցման հիմք հանդիսանալ:

Սույն գործի փաստերի համաձայն` 01.03.2007 թվականին Վազգեն Ասատրյանը Ընկերությանն է հանձնել փոխառության պայմանագրով սահմանված 15.500.000 ՀՀ դրամը, իսկ Ընկերությունը ստացել է այն:

Վերոհիշյալ պայմանագրի 1.2 կետի համաձայն` փոխատուն փոխառուին է հանձնել փոխառության գումարը մեկ տարի ժամանակով: Գործի նյութերով փոխառուի կողմից փոխառության 27.02.2007 թվականի պայմանագրով ստանձնած պարտավորությունը լրիվ կամ մասնակի կատարված լինելու հանգամանքը չի ապացուցվել: Հիմնավորված է նաև այն հանգամանքը, որ նշված փոխառության պայմանագիրը չի վիճարկվել Ընկերության կողմից: Հետևաբար Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 880-րդ և 347-րդ հոդվածների հիման վրա 27.02.2007 թվականի փոխառության պայմանագիրը ենթակա է անվերապահ կատարման:

Ինչ վերաբերում է 26.12.2007 թվականին Վազգեն Ասատրյանի և Վալերի-Աշխեն Գործունյան Ասատրյանի միջև կնքված հաշտության համաձայնագրին, ապա այդ հիմքով հայցվող 14.975.000 ՀՀ դրամի մերժումը Վճռաբեկ դատարանը հիմնավոր է համարում հետևյալ պատճառաբանությամբ.

ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ հոդվածի 1-ին և 4-րդ կետերի համաձայն` կողմերը դատավարության ցանկացած փուլում կարող են գործն ավարտել հաշտության համաձայնությամբ: Դատարանը չի հաստատում հաշտության համաձայնությունը, եթե այն հակասում է օրենքին և այլ իրավական ակտերին կամ խախտում է այլ անձանց իրավունքները և օրինական շահերը: Այդ դեպքում դատարանը վեճը քննում է ըստ էության:

Սույն գործով չի հիմնավորվել Վերաքննիչ դատարանի կողմից 26.12.2007 թվականին կնքված հաշտության համաձայնությունը հաստատված լինելու փաստը, հետևաբար, այն որևէ պարտավորություն չի կարող առաջացնել:

Ինչ վերաբերում է 01.02.2007 թվականին կնքված պայմանագրին, ապա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ այդ մասով հայցապահանջի մերժումը նույնպես հիմնավոր է հետևյալ պատճառաբանությամբ.

ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 319-րդ հոդվածի 1-ին կետի համաձայն` այլ անձի անունից գործելու լիազորության բացակայությամբ կամ նման լիազորությունների սահմանազանցմամբ գործարքը կնքված է համարվում այն կնքած անձի անունից և ի շահ նրա, եթե մյուս անձը (ներկայացվողը) հետագայում ուղղակի հավանություն չի տալիս տվյալ գործարքին:

Սույն գործի փաստերի համաձայն` Վազգեն Ասատրյանի և Հայկ Հունանյանի միջև 12.450.000 ՀՀ դրամ ստանալու մասին ակտը կազմվել է 01.02.2007 թվականին, իսկ Ընկերության տնօրեն Հայկ Հունանյանի լիազորությունները գրանցվել են 02.02.2007 թվականին: Այսինքն` վերոնշյալ ակտը ստորագրելու պահին Ընկերության անունից հանդես գալու Հայկ Հունանյանի լիազորությունը բացակայել է: Հետևաբար, պայմանագրային հարաբերություններ են առաջացել Վազգեն Ասատրյանի և Հայկ Հունանյանի միջև, այլ ոչ թե` Վազգեն Ասատրյանի և Ընկերության միջև:

Վճռաբեկ բողոքի` ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 411-րդ հոդվածի խախտման հիմքին Վճռաբեկ դատարանը չի անդրադառնում, քանի որ սույն գործով Վազգեն Ասատրյանը նման պահանջ չի ներկայացրել:

Այսպիսով, վերը նշված հիմքի առկայությունը Վճռաբեկ դատարանը դիտում է բավարար` ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 227-րդ և 228-րդ հոդվածների ուժով Վերաքննիչ դատարանի 18.04.2009 թվականի որոշումը բեկանելու համար:

Միաժամանակ, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ տվյալ դեպքում անհրաժեշտ է կիրառել ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 240-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետով սահմանված` առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտին օրինական ուժ տալու` Վճռաբեկ դատարանի լիազորությունը հետևյալ հիմնավորմամբ. «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի համաձայն` յուրաքանչյուր ոք ունի ողջամիտ ժամկետում իր գործի քննության իրավունք: Սույն քաղաքացիական գործով վեճի լուծումն էական նշանակություն ունի գործին մասնակցող անձանց համար: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ գործը ողջամիտ ժամկետում քննելը հանդիսանում է Կոնվենցիայի նույն հոդվածով ամրագրված անձի արդար դատաքննության իրավունքի տարր, հետևաբար, գործի անհարկի ձգձգումները վտանգ են պարունակում նշված իրավունքի խախտման տեսանկյունից:

Տվյալ դեպքում, Վճռաբեկ դատարանի կողմից ստորադաս դատարանի դատական ակտին օրինական ուժ տալը բխում է արդարադատության արդյունավետության շահերից, քանի որ սույն գործով վերջնական դատական ակտ կայացնելու համար նոր հանգամանք հաստատելու անհրաժեշտությունը բացակայում է:

Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտին օրինական ուժ տալով` Վճռաբեկ դատարանը հիմք է ընդունում սույն որոշման պատճառաբանությունները, ինչպես նաև` գործի նոր քննության անհրաժեշտության բացակայությունը:

Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 240-241.2-րդ հոդվածներով` Վճռաբեկ դատարանը

 

ՈՐՈՇԵՑ

 

1. Վճռաբեկ բողոքը բավարարել մասնակիորեն: Բեկանել ՀՀ վերաքննիչ քաղաքացիական դատարանի 18.04.2009 թվականի որոշումը և օրինական ուժ տալ Երևանի քաղաքացիական դատարանի 19.12.2008 թվականի վճռին:

2. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման:

 

Նախագահող` Ս. Սարգսյան

Դատավորներ` Ե. Խունդկարյան

Վ. Աբելյան

Ս. Անտոնյան

Վ. Ավանեսյան

Ա. Բարսեղյան

Մ. Դրմեյան

Է. Հայրիյան

Տ. Պետրոսյան

Ե. Սողոմոնյան

 

 

pin
Վճռաբեկ դատարան
04.12.2009
N ԵՔԴ/0846/02/08
Որոշում