Սեղմել Esc փակելու համար:
ՀՀ ՈՐԱԿԻ ԵՆԹԱԿԱՌՈՒՑՎԱԾՔԻ ԲԱՐԵՓՈԽՄԱՆ Ռ...
Քարտային տվյալներ

Տեսակ
Գործում է
Ընդունող մարմին
Ընդունման ամսաթիվ
Համար

Ստորագրման ամսաթիվ
ՈՒժի մեջ մտնելու ամսաթիվ
ՈՒժը կորցնելու ամսաթիվ
Ընդունման վայր
Սկզբնաղբյուր

Ժամանակագրական տարբերակ Փոփոխություն կատարող ակտ

Որոնում:
Բովանդակություն

Հղում իրավական ակտի ընտրված դրույթին X
irtek_logo
 

ՀՀ ՈՐԱԿԻ ԵՆԹԱԿԱՌՈՒՑՎԱԾՔԻ ԲԱՐԵՓՈԽՄԱՆ ՌԱԶՄԱՎԱՐՈՒԹՅԱՆԸ ՀԱՎԱՆՈՒԹՅՈՒՆ ՏԱԼՈՒ ՄԱՍԻՆ (2- ...

 

 

040.01693.201210

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԿԱՌԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

 

16 դեկտեմբերի 2010 թվականի N 1693-Ն

 

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՈՐԱԿԻ ԵՆԹԱԿԱՌՈՒՑՎԱԾՔԻ ԲԱՐԵՓՈԽՄԱՆ ՌԱԶՄԱՎԱՐՈՒԹՅԱՆԸ ՀԱՎԱՆՈՒԹՅՈՒՆ ՏԱԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

(2-րդ մաս)

 

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՈՐԱԿԻ ԵՆԹԱԿԱՌՈՒՑՎԱԾՔԻ ԲԱՐԵՓՈԽՄԱՆ ՌԱԶՄԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆ (2010-2020 ԹԹ)

(2-րդ մաս)

 

3.3.7 Չափագիտության ազգային ինստիտուտի բարեփոխումը

 

Չափագիտության ոլորտում հարկավոր է տարբերակել հետևյալ սուբյեկտներին.

. Չափագիտության ազգային ինստիտուտ, որը, որպես կանոն, պետական կազմակերպություն է: Այս ինստիտուտը կարող է այլ ինստիտուտների փոխանցել (պատվիրակել) չափագիտական որոշ առաջադրանքներ: Այս դեպքում համակարգը կոչվում է չափագիտության բաշխված համակարգ:

. Ստուգաճշտման լաբորատորիաներ, որոնք հիմնականում մասնավոր են:

. Օրենսդրական չափագիտության համապատասխանության գնահատման մարմիններ, որոնց մեծ մասը դեռևս պետական կազմակերպություններ են:

. Չափագիտական վերահսկողության պետական մարմիններ:

 

Քանի որ ներկայիս Չափագիտության ազգային ինստիտուտը, չնայած իր անվանմանը, ունի օրենսդրական չափագիտության ոլորտում համապատասխանության գնահատման գործառույթներ և կարողություններ, ապա առկա տարբերակները հետևյալն են`

. ՈՒնենալ երկու մարմիններ` վերանվանելով գործող ինստիտուտը, որը կզբաղվի օրենսդրական (իրավական) չափագիտությամբ, և ստեղծել նոր Չափագիտության ազգային ինստիտուտ,

. Բարեփոխել գործող ինստիտուտն այնպես, որ այն միաժամանակ կատարի թե՛ Չափագիտության ազգային ինստիտուտի և թե՛ օրենսդրական չափագիտության մասով համապատասխանության գնահատման մարմնի դեր:

Նոր «Չափագիտության ազգային ինստիտուտի» հիմնադրման դեպքում միակ տրամաբանական կազմակերպաիրավական ձևը պետական ոչ առևտրային կազմակերպությունն (ՊՈԱԿ) է: Գործող ինստիտուտի բարեփոխման դեպքում այն պետք է մնա փակ բաժնետիրական ընկերություն: Այս դեպքում բարեփոխված չափագիտության ազգային ինստիտուտը կարող է պատվիրակել գիտական չափագիտության աշխատանքները այլ կազմակերպություններին, որոնք պետք է ունենան բավարար ինքնավարություն, և դրա բյուջեն ու կառուցվածքը պետք է համապատասխանեն միջազգային չափագիտական կազմակերպությունների առաջարկություններին:

Չափագիտական վերահսկողության պետական մարմինը ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության Շուկայի և սպառողների շահերի պաշտպանության պետական տեսչությունն է: Վերջինիս կարգավիճակը փոփոխելու անհրաժեշտություն չկա:

 

._____________________________________________________________________.

|Չափագիտության         |    «Կողմ» փաստարկ       |   «Դեմ» փաստարկ    |

|կազմակերպման ձևը      |                         |                    |

|______________________|_________________________|____________________|

|ա) Երկու մարմին`      |. Արդյունաբերական        |. Փոքր պետության    |

|չափագիտության ազգային |չափագիտության բնագավառում|համար ոչ բնորոշ     |

|ինստիտուտ և           |առավել արագ առաջընթացի   |լուծում:            |

|համապատասխանության    |հնարավորություն          |                    |

|գնահատման մարմին`     |. Պակասում է պետական     |                    |

|օրենսդրական           |բյուջեի բեռը, քանի որ    |                    |

|չափագիտության ոլորտում|համապատասխանության       |                    |

|                      |գնահատման մարմինը կլինի  |                    |

|                      |ինքնաֆինանսավորվող       |                    |

|______________________|_________________________|____________________|

|ա1) Երկու մարմին`     |. Արդյունաբերական        |. Փոքր պետության    |

|չափագիտության ազգային |չափագիտության բնագավառում|համար ոչ բնորոշ     |

|ինստիտուտ`            |առավել արագ առաջընթացի   |լուծում:            |

|համապատասխանության    |հնարավորություն.         |                    |

|գնահատման մարմին`     |. Գիտական չափագիտության  |                    |

|օրենսդրական           |ոլորտում առանձին         |                    |

|չափագիտության ոլորտում|կարողությունների         |                    |

|                      |զարգացման                |                    |

|                      |հնարավորություն.         |                    |

|                      |. Պետական բյուջեի բեռի   |                    |

|                      |թեթևացում,  քանի որ      |                    |

|                      |համապատասխանության       |                    |

|                      |գնահատման մարմինը կլինի  |                    |

|                      |ինքնաֆինանսավորվող       |                    |

|______________________|_________________________|____________________|

|բ) Մեկ մարմին`        |. Ամենաընդունված         |. Կադրային          |

|Չափագիտության ազգային |տարբերակն է նման չափի և  |քաղաքականության     |

|ինստիտուտ, որի կազմում|տնտեսությամբ             |կտրուկ              |

|կգործի օրենսդրական    |պետությունների համար     |փոփոխությունների    |

|չափագիտության         |                         |անհրաժեշտություն    |

|համապատասխանության    |                         |. Արդյունաբերական   |

|գնահատման մարմինը     |                         |չափագիտության       |

|                      |                         |զարգացումը          |

|                      |                         |դանդաղեցնելու վտանգ`|

|______________________|_________________________|____________________|

|բ1) Մեկ մարմին`       |. Արդյունաբերական        |. Կպահանջվի գործող  |

|Չափագիտության ազգային |չափագիտության մեջ առավել |չափագիտության       |

|ինստիտուտ, որը        |արագ առաջընթացի          |ազգային ինստիտուտի  |

|ներառում է նաև        |հնարավորություն.         |ամբողջական լուծարում|

|օրենսդրական           |. Գիտական չափագիտության  |                    |

|չափագիտության         |առանձին կարողությունների |                    |

|համապատասխանության    |զարգացման                |                    |

|գնահատման մարմինը     |հնարավորություն.         |                    |

|                      |. Պետական բյուջեի բեռի   |                    |

|                      |թեթևացում,  քանի որ      |                    |

|                      |համապատասխանության       |                    |

|                      |գնահատման մարմինը կլինի  |                    |

|                      |ինքնաֆինանսավորվող       |                    |

._____________________________________________________________________.

 

Ներկայացված ա, ա1, բ, բ1 տարբերակները արագընթաց զարգացման ներուժ պարունակող տարբերակներ են: Տարբերակ բ1-ը, որը ենթադրում է գործող ինստիտուտի լուծարում, նպատակահարմար չէ, քանի որ կարող է հանգեցնել օրենսդրական չափագիտության գործունեության շարունակականության խափանմանը: Ընտրվել է տարբերակ բ-ն, ներկայացվում է 4-րդ գլխում:

 

3.3.8 Հավատարմագրման ազգային մարմնի բարեփոխումը

 

Ազգային հավատարմագրման մարմինը պետք է ստեղծվի որպես առանձին իրավաբանական անձ: ՀՀ էկոնոմիկայի և արտակարգ իրավիճակների նախարարությունները պետք է դադարեցնեն հավատարմագրման գործունեությունը: Օրենսդրության մեջ պետք է կատարել անհրաժեշտ փոփոխություններ, որպեսզի երկրում համապատասխանության գնահատման մարմիններին հավատարմագրման ծառայություններ մատուցի միայն նորաստեղծվելիք հավատարմագրման մարմնի կողմից:

Հաշվի առնելով Հայաստանի շուկայի ծավալները և հավատարմագրման ենթակա մարմինների հետագա պոտենցիալ քանակը` առաջարկվում է ձևավորել նոր Հավատարմագրման ազգային մարմին, որպես` պետական ոչ առևտրային կազմակերպություն: Այս մոտեցման դրական կողմերից է նաև այն, որ կապահովվի պետական բյուջեի հաշվին կառույցի ֆինանսական կայունությունը և հնարավորություն կա հավատարմագրման վճարների աստիճանական բարձրացման: Այնուհանդերձ, քանի դեռ օրենքով չի սահմանափակվել նախարարությունների կողմից հավատարմագրման գործունեությունը, հավատարմագրման որոշումների վրա քաղաքական ազդեցության ռիսկ կա:

 

3.3.9 Սննդամթերքի, անասնակերի և կենդանիների առողջության ազգային հենակետային լաբորատորիաների բարեփոխումը

 

Սանիտարական և բուսասանիտարական միջոցառումների ոլորտում իրավական մոտարկման գործընթացի արդյունքում կառավարության կողմից կնշանակվեն սննդամթերքի, անասնակերի և կենդանիների առողջության ազգային հենակետային լաբորատորիաներ` համաձայն թիվ 882/2004 (ԵՄ) կանոնակարգի: Դրա անհրաժեշտությունը արդեն իսկ առկա է Հայաստանից ԵՄ արտահանման ժամանակ (օրինակ` ձուկ և ձկնամթերք): Նշանակված հենակետային լաբորատորիաները կստանձնեն մասնավոր և պետական լաբորատորիաների համակարգման և գիտելիքներ փոխանցման գործառույթներ: Հենակետային լաբորատորիաները պետք է ստանան համապատասխան բավարար բյուջետային աջակցություն և պետք է ինտեգրվեն չափագիտության ազգային համակարգում` իրենց համապատասխան ոլորտում հենակետային չափումներ իրականացնելու նպատակով:

Այս լաբորատորիաների ներկայում ունեն տարբեր կազմակերպաիրավական կարգավիճակ` փակ բաժնետիրական ընկերություններ կամ պետական ոչ առևտրային կազմակերպություններ: Այս իրավիճակը խնդրահարույց է, քանի որ պոտենցիալ հենակետային լաբորատորիաները շուկայում մրցում են պետական և մասնավոր լաբորատորիաների հետ: Անարդար մրցակցությունը ստեղծում է շահերի բախում և թուլացնում է փորձարկման արդյունքների որակը: Առանձին դեպքերում իրավական կարգավիճակի փոփոխության կարիք կա` դրանք պետական բաժնետիրական ընկերությունից վերափոխելով պետական ոչ առևտրային կազմակերպության: Կառավարության կողմից պետական ոչ առևտրային կազմակերպությանը տրվող սուբսիդիաները կերաշխավորեն այդ լաբորատորիաների գործունեության կայունությունը և կվերացնեն դրանց առևտրայնացման միտումները: Իրավակազմակերպչական ձևերի և գործառույթների փոփոխության վերաբերյալ որոշումները կկայացվեն յուրաքանչյուր դեպքի համար առանձին-առանձին` հիմք ընդունելով կարիքների և բացերի գնահատումները, ինչպես ներկայացվում է 4-րդ գլխի 4.4.1 կետում:

 

Որակի ենթակառուցվածքի բարեփոխման էությունը

 

4.1 Նպատակները

 

Որակի ենթակառուցվածքի բարեփոխումների համար կան երկու հիմնական դրդապատճառներ` խթանել Հայաստանի արտահանման ներուժը զարգացած շուկաներ, և պայմաններ ստեղծել ինչպես ներքին, այնպես էլ արտաքին շուկաներում Հայաստանի արտադրողների մրցունակության բարձրացման համար:

Այս համատեքստում, բարեփոխումներն առանցքային նշանակություն կունենան ԵՄ-Հայաստան Խոր և համապարփակ ազատ առևտրի համաձայնագրի շուրջ բանակցությունների մեկնարկի և հաջող իրականացման համար: Բարեփոխումները հիմք կհանդիսանան ԵՀՔ գործողությունների ծրագրով առաջարկվող` ԵՄ-ի հետ Համապատասխանության գնահատման և արդյունաբերական արտադրանքի ընդունման համաձայնագրի շուրջ բանակցությունների համար:

Որակի ենթակառուցվածքի համակարգի բարեփոխումները կնպաստեն Հայաստանում`

. տնտեսվարող սուբյեկտների վարչական ծանր բեռի կրճատմանը, որը պայմանավորվում է տեխնիկական կանոնակարգերով, հնացած ստանդարտներով և պարտադիր սերտիֆիկացման պահանջներով, որոնց գոյությունը չի հիմնավորվում Առևտրի համաշխարհային կազմակերպության ԱՏԽ համաձայնագրի պահանջների տեսանկյունից,

. սպառողների շահերի պաշտպանության մակարդակը բարձրացմանը` միջազգային լավագույն փորձի ներդրման և արտադրանքի անվտանգության և սպառողների պաշտպանության վերաբերյալ ՀՀ օրենսդրությունը ԵՄ օրենսդրությանը մոտարկելու միջոցով:

Այսպիսով, որակի ենթակառուցվածքի բարեփոխման ռազմավարության նպատակը տեխնիկական կանոնակարգերի, ստանդարտացման, չափագիտության, հավատարմագրման, փորձարկման, տեխնիկական հսկողության, սերտիֆիկացման և շուկայի վերահսկողության ազգային ընթացակարգերի արդիականացումն է` վերոնշյալ ներքին և արտաքին բնույթի խնդիրներին լավագույնս ծառայելու համար:

 

4.2 Որակի ենթակառուցվածքի առաքելությունը

 

Պատմականորեն, որակի ենթակառուցվածքը ստեղծվել է գործարար համայնքի կողմից գործարարության համար: Ժամանակակից կյանքում որակի ենթակառուցվածքի ծառայություններից օգտվողների կամ շահառուների շրջանակը գնալով ընդլայնվում է` ներառելով նաև պետությունը: Հայաստանի նման երկրներում, ուր որակի ենթակառուցվածքի հիմնադիրը հանդիսանում է պետությունը, այսօր նույնպես ձգտում են որակի ենթակառուցվածքը առավելագույնս ծառայեցնել գործարարության կարիքներին: Այսպիսով, Հայաստանի որակի ենթակառուցվածքի առաքելությունը հաճախորդներին որակյալ ծառայություններ մատուցելն է: Հայաստանի որակի ենթակառուցվածքը պետք է համապատասխանի ազգային տնտեսության առանձնահատկություններին: Ընդ որում, որքան բարձր է տնտեսական աճը, այնքան մեծ է որակի ենթակառուցվածքի ծառայությունների պահանջարկը:

Հայաստանի տնտեսության ծավալներն ունեն օբյեկտիվ սահմանափակումներ, ինչն անդրադառնում է նաև մեր որակի ենթակառուցվածքի վրա: Ակնհայտ է, որ որակի ենթակառուցվածքը սահմանափակվում է ներքին շուկայում առկա, պահանջարկ վայելող որոշակի կոնկրետ ծառայություններով և կարողություններով: Այնուհանդերձ, որակի ենթակառուցվածքը և մատուցվող ծառայությունները պետք է ունենան բարձր որակ, հիմնավորված գին և լինեն միջազգայնորեն ընդունելի` ծառայելով պետության և տնտեսվարողների կարիքներին, նպաստելով երկրում բարեկեցության աճին:

 

4.3 Բարեփոխման ռազմավարության ընտրությունը

 

4.3.1 ՈՒղղությունները

 

Որակի ենթակառուցվածքի բարեփոխումն իրականացվելու է երեք ուղղությամբ.

ա) ՈՒղղություն 1. Ստանդարտացում, չափագիտություն և հավատարմագրում

Սրանք որակի ենթակառուցվածքի առանցքային ոլորտներն են: Ինստիտուտները կվերակազմակերպվեն, կհզորացվեն դրանց կարողությունները: Ինստիտուտները կինտեգրվեն միջազգային համակարգին և աջակցություն կստանան միջազգային ճանաչում ստանալու հարցում: Այդ բնագավառներում լիովին կներդրվեն միջազգային և եվրոպական ստանդարտները և գործելակերպերը:

բ) ՈՒղղություն 2. Տեխնիկական կանոնակարգում և շուկայի վերահսկողություն

Տեխնիկական կանոնակարգերի և շուկայի վերահսկողության միջոցով պետությունը փոխգործակցում է որակի ենթակառուցվածքի հետ: Տեխնիկական կանոնակարգերը աստիճանաբար կմոտարկվեն ԵՄ-ի տեխնիկական կանոնակարգերին, չնայած առաջնությունը կտրվի ԽՀԱԱՀ-ի որոշված արդյունաբերական ոլորտների կանոնակարգերին: Գործող տեխնիկական կանոնակարգերին բնորոշ բյուրոկրատական քաշքշուկը կնվազի համապատասխան օրենսդրության վերանայմանը զուգահեռ: Շուկայի վերահսկողությունը, մասնավորապես ոչ պարենային ապրանքների մասով, կորդեգրի եվրոպական պահանջները և գործելակերպերը:

գ) ՈՒղղություն 3. Փորձարկում, տեխնիկական հսկողություն և սերտիֆիկացում

Փորձարկումը, տեխնիկական հսկողությունը և սերտիֆիկացումը անմիջականորեն ծառայում են որակի ենթակառուցվածքի շահառուներին: Լաբորատորիաների, տեխնիկական հսկողության ու սերտիֆիկացման մարմինների կողմից տրված սերտիֆիկատները հիմք կհանդիսանան տեղական և միջազգային շուկաներում արտադրանքի մուտքի համար: Պետությունը աստիճանաբար կզարգացնի ժամանակակից լաբորատորիաներ և տեխնիկական հսկողության ու սերտիֆիկացման իրավասու մարմիններ և կաջակցի դրանց հավատարմագրմանը և ճանաչմանը Հայաստանում և արտերկրում: Առաջնությունը կտրվի ԽՀԱԱՀ-ի որոշարկված արդյունաբերական ոլորտներում գործող մարմիններին:

Բարեփոխման ռազմավարության բոլոր երեք ուղղություններով խնդիր է դրված ձևավորել և զարգացնել որակի ապահովմանը և անվտանգության վերահսկմանն առնչվող կրթության և վերապատրաստման կարողություններ:

 

4.3.2 Փուլեր, թիրախներ և մոնիտորինգային ցուցանիշներ

 

ա) 1-ին ուղղություն. Ստանդարտացում, չափագիտություն և հավատարմագրում.

1-ին ուղղության` ստանդարտացման, չափագիտության և հավատարմագրման բարեփոխումը բաղկացած է զարգացման երեք փուլերից.

. փուլ 1` «Վերակազմավորում» (2010-2011 թ.թ.),

. փուլ 2` «Ինստիտուցիոնալ և կարողությունների հզորացում» (2012-2016 թ.թ.),

. փուլ 3` «Ձևավորված կարողությունների միջազգային ճանաչում» (2016-2020 թ.թ.):

Այս փուլերը հիմնվում են որակի ենթակառուցվածքի ստեղծման կամ բարեփոխման նպատակով միջամտության ընդհանուր տրամաբանության քայլերի վրա (Գծապատկեր 1): Սույն ռազմավարությունը, մասնավորապես` ստանդարտացման, չափագիտության և հավատարմագրման ոլորտների բարեփոխումը հետամուտ է ոլորտների կատարելագործման նպատակին` մինչև որոշակի միջազգային ճանաչում ստանալը: Այն համապատասխանում է միջամտության ընդհանուր տրամաբանությանը` մոտավորապես 10 տարում ապահովել որակի ենթակառուցվածքի ընթացքը 1-4 քայլերով: Այս բարեփոխման բարեհաջող իրականացման դեպքում նոր ռազմավարության կարիք կզգացվի, որը նպատակաուղղված կլինի որակի ենթակառուցվածքի լիակատար զարգացմանը և լիարժեք միջազգային ճանաչման հարցերին:

ՈՒղղություն 1-ի (Ստանդարտացում, չափագիտություն և հավատարմագրում) շրջանակներում, ըստ փուլերի, սահմանվում են հետևյալ առանցքային թիրախները.

. Փուլ 1-ի` «Վերակազմավորման» շրջանակներում.

- Որակի ազգային խորհրդի հիմնում` ռազմավարության ընդունումից անմիջապես հետո,

- հորիզոնական օրենսդրության փաթեթի նախագծի ներկայացում ՀՀ Ազգային ժողով 2011 թ-ի վերջին,

- ինստիտուտների վերակազմավորում (նորերի հիմնում) մինչև 2011 թ.-ի հուլիս ամիս,

- համապատասխանության գնահատման մասով 17000 սերիայի բոլոր ԻՍՕ ստանդարտների ընդունում մինչև 2011 թ.-ի վերջ:

 

Գծապատկեր 1. Որակի ենթակառուցվածքի ռազմավարության տրամաբանությունը

 

    Ինստիտուտների    Ինստիտուցիոնալ և  կարողությունների հզորացում

հիմնում

 

.____________________.        ._______________.

|Անդամակցություն միջ.|        |Միջազգային     |

|կազմակերպություններ |        |ճանաչում       |

.____________________.        ._______________.

.____________________________________________________.

Քայլ 1         |   Քայլ 2    |   Քայլ 3   |   Քայլ 4   |   Քայլ 5   |

.____________________________________________________.

    Ինստիտուտների   Գործուն       Միջազգային   Միջազգային   Առավել լայն

    համապատասխա-    ինստիտուտներ  ինտեգրում    ճանաչում     ճանաչում

նեցում

 

1-ին ուղղության համար առաջարկվող ռազմավարությունը.

Ստանդարտացում, չափագիտություն և հավատարմագրում

 

    201                                                      202

._____________________________________________________________.

._____________________________________________________________.

Փուլ 1. Վերակազմավորում

._________. Փուլ 2. Ինստիտուցիոնալ և

._________. կարողությունների հզորացում

201

.___________________________.

.___________________________. Փուլ 3. Միջազգային ճանաչում

                2012                           .________________________.

.________________________.

                                                201                  202

 

- միջազգային մարմիններին (ԻԵԿ, ՕՉՄԿ, Չափումների կոնվենցիա, ԼՀՄՀ, ՀՄՖ) անդամակցության նպատակով դիմումների ներկայացում` սկսած 2011-ից, ամենաուշը` մինչև 2012 թ.-ի վերջ

- Չափագիտության ազգային ինստիտուտին լաբորատորիաների համար նոր տարածքների հատկացում` ամենաուշը մինչև 2013 թ.-ի վերջ

- կապերի և գործընկերության հաստատում ստանդարտացման ու հավատարմագրման եվրոպական կազմակերպությունների հետ (ՍԵՆԷԼԵԿ, ՀԵՍԻ և ՀԵՀ)` սկսած 2011 թ., ամենաուշը մինչև 2014 թ.-ի վերջ:

 

. Փուլ 3-ի` «Միջազգային ճանաչման» շրջանակներում.

. Չափագիտության ոլորտում փոխադարձ ընդունման ու ճանաչման մասին` ՕՉՄԿ-ի և ԿՉՄԿ-ի կողմից սահմանված միջազգային պայմանավորվածությունների ստորագրում ամենաուշը` մինչև 2016 թ.-ը:

 

Մոնիտորինգային ցուցանիշները

._____________________________________________________________________.

|                         |Ընթացիկ |2012 թ.   |2016 թ.    |2020 թ.    |

|                         |վիճակը  |Միջանկյալ |Միջանկյալ  |Վերջնական  |

|                         |2010 թ. |գնահատման |գնահատման  |գնահատման  |

|                         |(մայիս) |արժեք     |արժեք      |արժեք      |

|_________________________|________|__________|___________|___________|

|Ազգային տնտեսության      |  701   |առնվազն   |առնվազն 70%|մոտ 100%   |

|համապատասխան ոլորտների   |        |30%       |           |           |

|համար, որպես հայկական    |        |          |           |           |

|ստանդարտ ընդունված ԻՍՕ   |        |          |           |           |

|ստանդարտների քանակը *    |        |          |           |           |

|_________________________|________|__________|___________|___________|

|Ազգային տնտեսության      |  309   |առնվազն   |առնվազն 50%|մոտ 100%   |

|համապատասխան ոլորտների   |        |20%       |           |           |

|համար, որպես հայկական    |        |          |           |           |

|ստանդարտ ընդունված ԻԷԿ   |        |          |           |           |

|ստանդարտների քանակը **   |        |          |           |           |

|_________________________|________|__________|___________|___________|

|Որպես հայկական ստանդարտ  |  110   |ընդունվել |մոտ 100%   |           |

|ընդունված եվրոպական      |        |է ԽՀԱԱՀ-ի |           |           |

|ստանդարտների քանակը ***  |        |մասով     |           |           |

|_________________________|________|գերակա    |___________|___________|

|Որպես հայկական ստանդարտ  |   -    |ստանդարտ- |մոտ 100%   |           |

|ընդունված, ներդաշնակեցված|        |ների 70%-ը|           |           |

|եվրոպական ստանդարտների   |        |          |           |           |

|քանակը                   |        |          |           |           |

|_________________________|________|__________|___________|___________|

|ՈՒժը կորցրած, հնացած     |17,500  |այդ       |Այդ        |           |

|ստանդարտների քանակը      |ստանդարտ|ստանդարտ- |ստանդարտ-  |           |

|                         |պետք է  |ների 50%-ը|ների 100%-ը|           |

|                         |չեղյալ  |          |           |           |

|                         |համարել |          |           |           |

|_________________________|________|__________|___________|___________|

|Կատարված ստուգաճշտումների|   0    |    -     |տարեկան    |տարեկան    |

|քանակը                   |        |          |առնվազն 20 |առնվազն    |

|                         |        |          |ստուգա-    |100        |

|                         |        |          |ճշտում     |ստուգա-    |

|                         |        |          |           |ճշտում     |

|_________________________|________|__________|___________|___________|

|Ազգային ստանդարտների այն |   0    |    -     |առնվազն 2  |առնվազն 5  |

|լաբորատորիաների քանակը,  |        |          |լաբորատորիա|լաբորատորիա|

|որոնց ստուգաճշտման       |        |          |           |           |

|սերտիֆիկատները ճանաչվում |        |          |           |           |

|են արտասահմանում         |        |          |           |           |

|(միջազգայնորեն ընդունված |        |          |           |           |

|հավատարմագրման կամ ԿՉՄԿ  |        |          |           |           |

|ԲՃՀ-ի միջոցով)           |        |          |           |           |

|_________________________|________|__________|___________|___________|

|Միջազգային ստանդարտների  |   0    |    -     |առնվազն` 50|առնվազն` 80|

|համաձայն հավատարմագրված  |        |          |           |           |

|համապատասխանության       |        |          |           |           |

|գնահատման մարմինների     |        |          |           |           |

|քանակը                   |        |          |           |           |

._____________________________________________________________________.

 

* Համաձայն ԻՍՕ-ի (http://www.iso.org/iso/iso_catalogue.htm)` ամեն տարի ընդունվում են ավելի քան 18 000 ԻՍՕ ստանդարտներ և հրապարակվում մոտ 1100 նոր ԻՍՕ ստանդարտներ:

** Համաձայն ԻԷԿ-ի (http://www.iec.ch/news_centre/iec_figures/)` մինչև 2009 թ. վերջը հրապարակված ԻԷԿ ստանդարտների քանակը 5520 է, որոնցից 366-ը հրապարակվել է 2009 թ.:

*** ԽՀԱԱՀ գերակա ոլորտների համար եվրոպական ստանդարտների ցանկը, որը պետք է կազմվի Ստանդարտների ազգային ինստիտուտի կողմից մինչև 2010 թ. վերջը:

 

1-ին ուղղության` ստանդարտացման, չափագիտության և հավատարմագրման ոլորտների բարեփոխման շրջանակում ձեռնարկվող միջոցառումների գլխավոր դերակատարը ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարությունն է` որպես քաղաքականություն մշակող, ինչպես նաև համապատասխան հաստատությունները` Ստանդարտների ազգային ինստիտուտը, Չափագիտության ազգային ինստիտուտը և Հավատարմագրման ազգային մարմինը:

բ) 2-րդ ուղղություն. Տեխնիկական կանոնակարգում և շուկայի վերահսկողություն

Տեխնիկական կանոնակարգում և շուկայի վերահսկողություն ուղղության բարեփոխումը սկսվում է ՀՀ հորիզոնական օրենսդրությունը եվրոպական համընդհանուր օրենսդրությանը մոտարկելով, որին կհաջորդի ոլորտային օրենսդրության աստիճանական համապատասխանեցումը ԵՄ օրենսդրությանը:

Այս ուղղության համար առանձնացվում են հետևյալ 4 փուլերը.

. փուլ 1` «Տեխնիկական կանոնակարգերի ու շուկայի վերահսկողության հորիզոնական օրենսդրության վերանայում»,

. փուլ 2` «ԽՀԱԱՀ գերակա ոլորտներում` ՀՀ ոլորտային օրենսդրության վերանայում»,

. փուլ 3` «ԵՄ ներդաշնակեցված ոլորտներում ՀՀ ոլորտային օրենսդրության վերանայում, բացառությամբ ԽՀԱԱՀ-ում ընդգրկված ոլորտների»,

. փուլ 4` «ԵՄ չներդաշնակեցված ոլորտներում ՀՀ ոլորտային օրենսդրության վերանայում»:

Այս բոլոր փուլերի համար սահմանվում են հետևյալ թիրախները.

- Ազգային օրենսդրությունը ԵՄ համընդհանուր օրենսդրությանը մոտարկելու ազգային ծրագրի մշակում, փուլի սկզբում,

- Շահագրգիռ կողմերի (գործարար համայնք և սպառողներ) մասնակցությամբ մոնիտորինգային խմբերի ստեղծում ՀՀ ԷՆ համակարգմամբ, մինչև փուլի սկիզբը,

- Համապատասխան օրենսդրական փոփոխությունների փաթեթների ներկայացում ՀՀ ԱԺ, մինչև յուրաքանչյուր փուլի առաջին տարվա ավարտը,

- շուկայի վերահսկողության բնագավառի ընթացակարգերի բարելավում, փուլի սկզբից մեկ տարվա ընթացքում:

Բյուրոկրատական քաշքշուկի («կարմիր ժապավեն») նվազեցումն օրենսդրությունում ենթադրում է ներդաշնակեցում, պարզեցում, ինչպես նաև` հնացած կանոնակարգերի և օրենքների վերացում և նոր վարչական պահանջների ներդրում: Պետք է չեղյալ հայտարարել արտադրանքի նախաշուկայական վերահսկողության կամ սահմանային ստուգման տարբեր ձևերը, բացառությամբ այն ձևերի, որոնք բխում են միջազգայնորեն ընդունելի փորձից:

Այս ռազմավարությունը չի սահմանում, սակայն չի բացառում, առկա պետական տեսչությունների (շուկայի վերահսկողության մարմինների) վերակազմավորումը: Պատճառն այն է, որ թիվ 765/2008 (ԵՀ) կանոնակարգը ԵՄ անդամ պետությունների կողմից շուկայի վերահսկողության մասով ընդհանուր խնդիրների վերաբերյալ նվազագույն պահանջներ է սահմանում: Կանոնակարգն, այնուամենայնիվ, չի սահմանում շուկայի վերահսկողություն իրականացնող մարմիններին ներկայացվող կազմակերպական պահանջները: Հետևաբար, եվրոպական մոդելին հետևելիս, Հայաստանը պետք է ներդնի շուկայի վերահսկողության համակարգի աշխատանքի պարբերական վերանայման և գնահատման համակարգ: Եթե գնահատմամբ պարզվի, որ անհրաժեշտ են ինստիտուցիոնալ վերակազմավորում և հզորացում, ապա պետք է իրականացնել անհրաժեշտ վերակազմավորումը:

Մինչև 2011 թվականի վերջ կստեղծվի շուկայի վերահսկողություն իրականացնող մարմինների աշխատանքը համակարգող մշտական մեխանիզմ: Դա պետք է իրականացվի Հայաստանում Տեսչական բարեփոխումների հայեցակարգի համաձայն: Նույն ժամկետում շուկայի վերահսկողություն իրականացնող յուրաքանչյուր մարմին պետք է մշակի և սահմանի մաքսային մարմինների հետ համագործակցություն և տեղեկատվության փոխանակման ընթացակարգեր:

Բարեփոխումների մոնիտորինգի համար սահմանվում են հետևյալ ցուցանիշները.

. վերանայված և փոփոխված օրենքների և տեխնիկական կանոնակարգերի քանակը,

. շուկայի վերահսկողության արշավների քանակը,

. շուկայում հայտնաբերված, պահանջներին չհամապատասխանող արտադրանքի քանակը,

. արտադրողների, նրանց ներկայացուցիչների կամ ներմուծողների կողմից ձեռնարկվող ուղղիչ կամ կանխարգելիչ միջոցառումների քանակը,

. ԵՄ արտահանվող ապրանքախմբերի քանակը:

Վերը նշված բոլոր ցուցանիշները ժամանակի ընթացքում պետք է աճեն:

2-րդ ուղղության` Տեխնիկական կանոնակարգման ու շուկայի վերահսկողության բարեփոխման միջոցառումներն իրականացնող հիմնական սուբյեկտներն են.

. ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարությունը` որպես համակարգող գերատեսչություն,

. տեխնիկական կանոնակարգեր մշակող նախարարությունները, մասնավորապես` ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարությունը, ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարությունը, ՀՀ տրանսպորտի և կապի նախարարությունը, ՀՀ էներգետիկայի և բնական պաշարների նախարարությունը, ՀՀ բնապահպանության նախարարությունը, ՀՀ առողջապահության նախարարությունը, ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարությունը, ՀՀ քաղաքաշինության նախարարությունը և ՀՀ արտակարգ իրավիճակների նախարարությունը,

. ոչ պարենային արտադրանքի շուկայի վերահսկողության համար պատասխանատու պետական տեսչությունը, ինչպես նաև` մաքսային մարմինները:

 

գ) 3-րդ ուղղություն. Փորձարկում, տեխնիկական հսկողություն և սերտիֆիկացում

3-րդ ուղղության, այն է` փորձարկման, տեխնիկական հսկողության և սերտիֆիկացման բարեփոխումն իր բնույթով տարբերվում է մյուս ոլորտներից: Պատճառն այն է, որ փորձարկման լաբորատորիաների և տեխնիկական հսկողության ու հավատարմագրման մարմինների մեծ մասն աշխատում է մասնավոր հատվածում: Հետևաբար, Կառավարությունը կստեղծի պայմաններ մասնավոր հատվածի զարգացման համար: Այս ուղղությամբ առաջին բարեփոխումը կլինի ներկայիս հավատարմագրման համակարգից սահուն անցումը ԻՍՕ ստանդարտներին համապատասխանեցված հավատարմագրմանը, որպեսզի համապատասխանության գնահատման մարմինների աշխատանքը ոչ թե խաթարվի, այլ բարելավվի:

Բացի այդ, Կառավարությունը կիրականացնի մասնավոր ձեռնարկատերերին խրախուսման քաղաքականություն, որպեսզի վերջիններս ներդնեն ԻՍՕ/ԻԷԿ 9001-ի, ԻՍՕ 14001-ի և այլ ստանդարտների համաձայն կառավարման համակարգեր: Առաջնությունը կտրվի համապատասխանության գնահատման այն մարմիններին ու ընկերություններին, որոնք գործում են ԽՀԱԱՀ-ի գերակա ոլորտներում: ԽՀԱԱՀ-ի նպատակներից ելնելով` համապատասխանության գնահատման պոտենցիալ մարմինները պետք է հավատարմագրվեն արտասահմանյան որևէ ճանաչված մարմնի կողմից, քանի դեռ ՀՀ Հավատարմագրման ազգային մարմինը միջազգային ճանաչում չունի: Վերջապես, Կառավարությունը կխրախուսի համապատասխանության գնահատման մարմինների ասոցիացիաների ձևավորմանը: Այս ասոցիացիաներին հնարավորություն կտրվի մասնակցել քաղաքականությունների մշակմանը, ինչպես նաև, ըստ անհրաժեշտության, ստանդարտացման, չափագիտության և հավատարմագրման գործընթացներին:

Պետք է հասնել հետևյալ երեք առանցքային թիրախներին.

. կազմել դրամաշնորհային ծրագիր մինչև 2012 թ. վերջը կառավարման միջազգային ստանդարտների և հավատարմագրման ներդրման համար,

. մինչև 2013 թ. վերջը ընտրել դրամաշնորհային ծրագրի շահառուների առաջին խումբը,

. մինչև 2016 թ. վերջը ընտրել դրամաշնորհային ծրագրի շահառուների երկրորդ խումբը:

 

Բարեփոխման մոնիտորինգի համար կօգտագործվեն հետևյալ ցուցանիշները.

. ԻՍՕ/ԻԷԿ 9001 ստանդարտի համաձայն սերտիֆիկացված կառավարման համակարգեր ունեցող ընկերությունների քանակ,

. ԻՍՕ 14001 ստանդարտի համաձայն սերտիֆիկացված շրջակա միջավայրի կառավարման համակարգեր ունեցող ընկերությունների քանակ,

. ԻՍՕ 22000 ստանդարտի համաձայն սերտիֆիկացված սննդի անվտանգության կառավարման համակարգեր ունեցող ընկերությունների քանակ,

. ԻՍՕ/ԻԷԿ 27001 ստանդարտի համաձայն սերտիֆիկացված տեղեկատվության անվտանգության կառավարման համակարգեր ունեցող ընկերությունների քանակ,

. հավատարմագրված համապատասխանության գնահատման մարմինների քանակ,

. միջազգայնորեն ճանաչված հավատարմագրում ստացած համապատասխանության գնահատման մարմինների քանակ,

. համապատասխանության գնահատման մարմինների ասոցիացիաների քանակ:

Վերը նշված ցուցանիշների ցանկը կլրացվի ԻՍՕ-ի և ԻԷԿ-ի կողմից նոր ոլորտային կառավարման ստանդարտներ ընդունման դեպքում: Բոլոր ցուցանիշները պետք է ունենան աճման միտում: 3-րդ ուղղության բարեփոխման միջոցառումների իրականացման հիմնական պատասխանատուն ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարությունն է:

 

4.3.3 Ժամանակացույց և հենանիշներ

 

Բարեփոխումը նախատեսվում է իրականացնել մինչև 2020 թվականը: Ստորև ներկայացվում է ըստ տարիների ակնկալվող զարգացումները և առաջընթացը:

. Մինչև 2011 թ.

Կստեղծվի ռազմավարության իրականացման մոնիտորինգի և համակարգման մեխանիզմ, որը կիրականացվի Որակի ազգային խորհրդի ձևավորման միջոցով:

Բարեփոխման ռազմավարության հաստատումից հետո, կարճ ժամանակ անց, կներկայացվի նոր հորիզոնական օրենսդրության փաթեթը` ներկայում գործող «Ստանդարտացման մասին» ՀՀ օրենքը, «Համապատասխանության գնահատման մասին» ՀՀ օրենքը և «Չափումների միասնականության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքը փոխարինելու նպատակով: Փաթեթը կներմուծի հետևյալ նոր դրույթները` ինչպես կազմակերպել ու իրականացնել ազգային ստանդարտացումը, ինչպես մշակել տեխնիկական կանոնակարգերը, ինչպես կատարել արտադրանքի համապատասխանության գնահատում կանոնակարգվող բնագավառում և վերահսկել այն շուկայի վերահսկողության միջոցով, ինչպես կազմակերպել ու իրականացնել համապատասխանության գնահատման մարմինների հավատարմագրումը ԻՍՕ ստանդարտի համաձայն և ինչպես կազմակերպել չափագիտությունը, համեմատության ու տեխնիկական հսկողության միջոցով ապահովել չափումների հետագծելիությունը և կատարել չափման միջոցների համապատասխանության գնահատման ու չափածրարված ապրանքների չափագիտական վերահսկողությունը: Նոր օրենսդրությունը հիմնված կլինի ԱՀԿ ԱՏԽ համաձայնագրի և եվրոպական պահանջների (ԵՀ թիվ 98/34/ դիրեկտիվ, ԵՀ թիվ 765/2008 կանոնակարգ, Եվրախորհրդարանի և Եվրոպական խորհրդի թիվ 768/2008 որոշում, Եվրոպական նոր մոտեցման դիրեկտիվներ, ԵՀ թիվ 2001/95/ դիրեկտիվ, ԵՏՀ թիվ 85/374/ դիրեկտիվ և այլն) վրա, ինչպես նաև միջազգային ստանդարտների և միջազգային կազմակերպությունների առաջարկությունների վրա:

Նոր օրենսդրության կապահովի կանոնակարգերի պարզեցում: Ստանդարտների, չափագիտության և հավատարմագրման ազգային մարմինների գործունեությունը կսահմանափակվի այն ծառայություններով, որոնք սովորաբար մատուցվում են նմանատիպ կազմակերպությունների կողմից: Պետք է երաշխավորվի այս երեք մարմինների լիարժեք համապատասխանությունը միջազգային պահանջներին` բացառելով ապագայում հնարավոր թերացումները: Այսպիսով, մի շարք կարգավորող գործառույթներ կվերացվեն` թեթևացնելով բիզնեսի բեռը:

2011 թվականի կեսերից կսկսվի ԻՍՕ 17000 սերիայի ստանդարտների վրա հիմնված հավատարմագրման նոր կանոններին անցնելու գործընթացը: Այն կտևի մինչև ներկայումս տրված հավատարմագրման վկայագրերի ժամկետի ավարտը` սերտիֆիկացման ու փորձարկման աշխատանքների խափանումներից խուսափելու համար:

Հավատարմագրման մասով համապատասխանության գնահատման թեկնածու մարմինների աշխատակիցներին ներկայում ներկայացվող Ստանդարտների ազգային ինստիտուտում վերապատրաստում անցնելու պահանջը կվերացվի: Փոխարենը, համապատասխանության գնահատման մարմիններին հնարավորություն կտրվի մրցութային հիմունքներով ընտրել ուսուցում իրականացնող:

. Մինչև 2012 թ.

Ներկայիս Ստանդարտների ազգային ինստիտուտը, ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության Չափագիտության ազգային ինստիտուտը և Հավատարմագրման գործակալությունը կվերակազմավորվեն, կհաստատվի նոր կառուցվածք, մրցութային կարգով կընտրվի նոր ղեկավարություն, և մինչև 2011 թվականի տարեվերջ նոր մարմինները կսկսեն գործել իրենց նոր կառուցվածքով` իրականացնելով իրենց նոր գործառույթները: Կադրերի ընտրությունը կիրականացվի հեղինակավոր խորհրդատվական ընկերությունների և միջազգային փորձագետների մասնակցությամբ ձևավորված ընտրական հանձնաժողովի կողմից:

Անդամակցության դիմումներ կներկայացվեն միջազգային մարմիններին (ԻԷԿ, ՕՉՄԿ, Չափումների կոնվենցիա, ԼՀՄՀ, ՀՄՖ) և կընդլայնվի եվրոպական մարմինների հետ գործընկերությունը:

Շուկայի և սպառողի շահերի պաշտպանության պետական տեսչությունը նույնպես կվերակառուցվի տեսչական բարեփոխումների ներքո, առաջընթաց կապրի և իր ընթացակարգերում կներմուծի շուկայի վերահսկողության մասով ԵՄ հիմնական պահանջները: Այս ոլորտի օրենսդրության մոտարկմանը զուգահեռ` մինչև 2018 թ կշարունակվի կարողությունների հզորացումը` ԵՄ գործելակերպին լիովին համահունչ գործելու նպատակով:

. Մինչև 2013 թ.

Կավարտվի ՀՀ օրենսդրության վերանայումը ԽՀԱԱՀ գերակա արդյունաբերական ոլորտներում: Վերանայումը երկու նպատակ կունենա` նվազեցնել բյուրոկրատական քաշքշուկը և հնարավոր դարձնել մոտարկումը եվրոպական օրենսդրությանը: Օրենսդրության պարզեցման երկրորդ և հաջորդող փուլերը մասնավորապես ուղղված կլինեն չափազանց շատ սերտիֆիկատների, արտոնագրերի և գրանցումների նվազեցմանը: Անհրաժեշտության դեպքում կմշակվեն փոփոխություններ` համապատասխան օրենքներում և կանոնակարգերում, և դրանք կներկայացվեն ընդունման: Կընդունվեն նաև եվրոպական ստանդարտները ԽՀԱԱՀ գերակա արդյունաբերական ոլորտներում: Մաքսային մարմինը կստանձնի ԽՀԱԱՀ-ում ներառված արտադրանքի ծագման սերտիֆիկատների տրամադրման պատասխանատվությունը:

. Մինչև 2015 թ.

Խորհրդային ժամանակներից մնացած հնացած ստանդարտները կկորցնեն իրենց ուժը, իսկ միջազգային ու եվրոպական ստանդարտների ընդունման գործընթացը կշարունակվի:

Միջազգային մարմիններին անդամակցելու դիմումները ամենայն հավանականությամբ կարժանանա դրական եզրակացության, և Հայաստանի որակի ենթակառուցվածքը լիարժեքորեն կկապվի միջազգային համակարգին: Առաջիկա տարիներին անդամակցությունն առանցքային կլինի` սերտիֆիկացման, չափագիտության և հավատարմագրման զարգացումը միջազգային ուղու վրա դնելու համար: Բացի այդ, Հայաստանի ստանդարտացումն ու հավատարմագրումը կդառնան եվրոպական ստանդարտների ու հավատարմագրման կազմակերպությունների աշխատանքների մաս:

Ելնելով ԽՀԱԱՀ-ի շուրջ բանակցություններից` կառավարությունը կաջակցի ԽՀԱԱՀ ոլորտներում գործող համապատասխանության գնահատման մարմինների զարգացմանը` դրանց նյութական բազան բարելավելու, միջազգային ու եվրոպական ստանդարտներ կիրառելու և միջազգային ճանաչում ունեցող հավատարմագրման մարմիններից հավատարմագրում ստանալու նպատակով:

. Մինչև 2016 թ.

Չափագիտության ազգային ինստիտուտի լաբորատորիան կստանա հավատարմագրում իրենց կողմից մատուցվող ստուգաճշտման ծառայությունների մասով: Այս նպատակը պայմանավորված է մինչև 2013 թվականը Չափագիտության ազգային ինստիտուտին համապատասխան տարածք և ժամանակակից սարքավորումներ հատկացնելու խնդիրների բարեհաջող լուծմամբ: Միջազգային ճանաչման փուլը կարող է սկսվել միայն այն դեպքում, եթե չափագիտությունը բավականաչափ հզորանա` հիմնական պահանջները բավարարելու համար:

Կավարտվի ազգային ոլորտային օրենսդրության վերանայումը ԵՄ ԽՀԱԱՀ ներդաշնակեցված ոլորտներից բացի` այլ համաձայնեցված ոլորտների մասով, և վարչական բեռի նոր թեթևացում կկատարվի:

. Մինչև 2018 թ.

Կավարտվի ԵՄ ոչ ներդաշնակեցված ոլորտներին համապատասխան ազգային ոլորտային օրենսդրության վերանայումը և կիրականացվի վարչական բեռի չորրորդ ու վերջնական թեթևացումը: Ստանդարտների ազգային ինստիտուտը աստիճանաբար կանցնի միջազգային ու եվրոպական ստանդարտների ընդունմանը և կկարողանա այդ գործընթացը իրականացնել ընդունելի կարգով:

Հավատարմագրման մարմինը պետք է նպատակադրվի հավատարմագրման վկայագրերի միջազգային ճանաչմանը հասնելուն, ինչը չափազանց կարևոր է առևտրի տեսանկյունից, մասնավորապես` լաբորատորիաների և արտադրանքը սերտիֆիկացնող մարմինների համար: Դա հնարավոր է ՀԵՀ հավատարմագրման բազմակողմ պայմանավորվածության հիման վրա, որը և առաջարկվում է:

. Մինչև 2020 թ.

Հավատարմագրման ծառայությունները լիովին կճանաչվեն, և չափագիտական սերտիֆիկատների առաջին ճանաչումը ևս իրականություն կդառնա: Համապատասխանության գնահատման մարմինները, այդ թվում` ԽՀԱԱՀ ոլորտներում գործող մարմինները, կարող են արտասահմանյան հավատարմագրերը փոխարինել ազգայինով: Բարեփոխումը կավարտվի, որակի ենթակառուցվածքը լիովին կհամապատասխանի միջազգային և ԵՄ պահանջներին` ի վիճակի լինելով մատուցել էական և բարձրորակ ծառայություններ սպառողներին:

 

4.3.4 Ռիսկեր, ենթադրություններ և հաջողության գործոններ

 

Առաջարկվող ռազմավարությունը հիմնվում է հետևյալ ենթադրությունների վրա.

. ՀՀ կառավարությունը կշարունակի քաղաքական աջակցություն տրամադրել ռազմավարության իրականացման ողջ գործընթացի ընթացքում,

. ՀՀ կառավարությունը կմոբիլիզացնի անհրաժեշտ ռեսուրսներ, ներառյալ դոնորների աջակցությունը,

. բազմազան և միջազգային ճանաչում ունեցող որակի ենթակառույցների ծառայությունների նկատմամբ տնտեսվարող սուբյեկտների պահանջարկը գնալով կաճի:

 

Բարեփոխման գործում Որակի ազգային խորհրդի և շահագրգիռ կողմերի ներգրավումը կօգնի նվազագույնի հասցնել ռիսկերը:

Ռազմավարության հաջողությունը կախված կլինի հետևյալ գործոններից.

. որակի ենթակառուցվածքի շրջանակներում քաղաքական ազդեցության և պոտենցիալ շահերի բախման բացառում,

. բարեփոխված հաստատությունների անկախություն և կայունություն (դրանք պետք է ունենան սեփական գործառնական ծախսերը հոգալու և որակյալ աշխատակիցներ ներգրավելու հնարավորություն և կարողություններ),

. համապատասխան գիտելիքների, հմտությունների ուսուցման և վերապատրաստման ներքին համակարգի կարողությունների առկայություն,

. որակի ազգային ենթակառուցվածքի ծառայություններից սպառողների օգտվելու պատրաստակամություն,

. բարեփոխմանը ոչ կառավարական և մասնավոր հատվածների կողմից աջակցություն:

 

4.4 Որակի ենթակառուցվածքի նոր ինստիտուցիոնալ կառուցվածքը

 

4.4.1 Ինստիտուցիոնալ բարեփոխման հաջորդականությունը

 

Հայաստանյան որակի ենթակառուցվածքի նոր ինստիտուցիոնալ կառուցվածքը կկայանա քայլ առ քայլ` երեք ու կես տարվա ընթացքում (Գծապատկեր 3):

Բարեփոխումը կսկսվի 2010 թվականին ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության ներքին վերակազմակերպումից, որի նպատակն է հզորացնել վերջինիս` քաղաքականություն մշակողի և համակարգողի ունակություններն ու կարողությունները: Կձևավորվի Որակի ազգային խորհուրդը և կսահմանվի դրա իրավասությունների շրջանակը` որպես բարեփոխման հարցերով վերադաս խորհրդատվական մարմին: Կսկսվեն նաև ստանդարտացման, չափագիտության և հավատարմագրման ոլորտների բարեփոխման նախապատրաստական աշխատանքները:

 

Գծապատկեր 3

 

.____________________________________________________________.

|Տարի|  Պետական հատվածում վերակազմակերպման հաջորդականություն |

|    |_______________________________________________________.

|____|                 ._________________.

|2010|                 |Էկոնոմիկայի      |

|    |                 |նախարարություն   |

|    |                 |(ներքին          |

|    |                 |վերակազմակերպում)|

|    |                 ._________________.

|    |          .______________________________________________.

|____|  ._______________. .__________.|.______________. ._____________.

|2011|  |Ազգային        | |ՉԱԻ       |||Հավատարմագրման| |Շուկայի և    |

|    |  |ստանդարտիզացման| |Վերակառու-|||մարմին        | |սպառողների   |

|    |  |ինստիտուտ      | |ցում      |||(իրավական     | |իրավունքների |

|    |  |(իրավական      | |          |||կարգավիճակի   | |պաշտպանության|

|    |  |կարգավիճակի    | |          |||ձեռքբերում)   | |պետական      |

|    |  |փոխում)        | |          |||              | |տեսչություն  |

|    |  |               | |          |||              | |(ներքին վերա-|

|    |  |               | |          |||              | |կազմակերպում)|

|    |  ._______________. .__________.|.______________. ._____________.

|    |                                |

|____|  ._____________________________________________________________.

|2012|  |ԽՀԱԱՀ առաջնայնության ոլորտներում տեխնիկական կանոնակարգեր     |

|    |  |մշակող նախարարություններ և  դրանց մարմիններ                  |

|    |  |(նախարարություններ - հնարավոր ներքին վերակազմակերպում,       |

|    |  |հենակետային լաբորատորիաներ - իրավական կարգավիճակի փոփոխում.  |

|    |  |շուկայի վերահսկողության մարմին - ներքին վերակազմակերպում).   |

|    |  ._____________________________________________________________.

|    |                                |

|____|  ._____________________________________________________________.

|2013|  |Տեխնիկական կանոնակարգեր մշակող այլ նախարարություններ և  դրանց|

|    |  |մարմիններ (նախարարություններ. հնարավոր ներքին                |

|    |  |վերակազմակերպում, Հենակետային լաբորատորիաներ - իրավական      |

|    |  |կարգավիճակի փոփոխում. շուկայի վերահսկողության մարմին - ներքին|

|    |  |վերակազմակերպում)                                            |

.____.  ._____________________________________________________________.

 

2011 թվականին Ստանդարտների ազգային մարմինը, Չափագիտության ազգային ինստիտուտը և հավատարմագրման մարմինը բարեփոխվելու են և ձեռք են բերելու նոր իրավական կարգավիճակ ու կառավարման կառուցվածք, ինչով դրանց գործառույթները կհամապատասխանեցվեն միջազգային պահանջներին: Տեխնիկական կանոնակարգեր մշակող նախարարությունների համակարգում կիրականացվի կարիքների և բացերի գնահատում:

2012 թվականին վերակազմակերպումը կընդգրկի ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարության, ՀՀ առողջապահության նախարարության, ՀՀ քաղաքաշինության նախարարության և ՀՀ արտակարգ իրավիճակների նախարարության կառույցները: Ըստ անհրաժեշտության, կփոփոխվեն պոտենցիալ հենակետային լաբորատորիաների շահագործման իրավական կարգավիճակը և կանոնները` դրանք վերափոխելով պետական ոչ առևտրային կազմակերպության: Այս լաբորատորիաների գործունեությունը կախված չի լինի առևտրային գործունեությունից ստացված եկամուտներից: Անհրաժեշտության դեպքում կարդիականացվի շուկայի վերահսկողության մարմինների կառուցվածքը և կբարելավվեն կապերը մաքսային մարմինների հետ:

Վերակազմակերպման հաջորդ և վերջին տարում նույն գործընթացում կընդգրկվեն տեխնիկական կանոնակարգեր մշակող նախարարությունները, մասնավորապես` ՀՀ տրանսպորտի և կապի նախարարությունը, ՀՀ էներգետիկայի և բնական պաշարների նախարարությունը, ՀՀ բնապահպանության նախարարությունը և ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարությունը:

 

4.4.2 Որակի ենթակառուցվածքի հիմնական հատվածի կազմակերպումը

 

Բարեփոխումը կնպատակաուղղվի առանցքային սուբյեկտների` քաղաքականություն մշակողների և համակարգողների, ստանդարտների ազգային մարմնի, չափագիտության ազգային ինստիտուտի, հավատարմագրման գործակալության կազմակերպմանը, ինչը պատկերված է Գծապատկեր 4-ում:

 

Գծապատկեր 4

 

.________________________________________________.

| Որակի ենթակառուցվածքի նախատեսվող կազմակերպումը |

.________________________________________________.

.______________.

.__|Կառավարություն|

|  .______________.   ______ Քաղաքականության

.______________. |         |                  մշակում և

|Որակի-խորհուրդ| |         |                  բյուջետային

|Մրցունակության|_.         |                  աջակցություն

|խորհուրդ      |           |

.______________.    .______________.   ______ Վարչական

|Էկոնոմիկայի   |          ենթակայություն

|նախարարություն|

.______________.   ______ խորհրդատվություն

|  |

._____________________________|_______________________.

|               |   ._____________|________________.  |

.____________. .______________. .________________.._____________.

|Ստանդարտների| |Չափագիտության | |Հավատարմագրման  ||Շուկայի և    |

|ազգային     | |ազգային       | |հայաստանյան     ||սպառողների   |

|ինստիտուտ   | |ինստիտուտ     | |կազմակերպություն||իրավունքների |

|            | |              | |                ||պաշտպանության|

|            | |              | |                ||պետական      |

|            | |              | |                ||տեսչություն  |

|____________| |______________| |________________||_____________|

| ասոցիացիա  | |     ՓԲԸ      | |պետական         ||Նախարարության|

|            | |              | |ոչ առևտրային    ||կազմում      |

|            | |              | |կազմակերպություն||             |

.____________. .______________. .________________.._____________.

 

Լավագույն դեպքում այս վերակազմակերպումը կիրականանա 2011 թվականին: Գործնականում, ցանկալի կազմակերպում ունենալու համար պետք է բավարարել որոշ նախապայմաններ: Այդ նախապայմաններն են`

. պետական բյուջեից ֆինանսավորումը պետք է բավարար լինի բարեփոխված համակարգը ֆինանսապես կայուն դարձնելու համար,

. Չափագիտության ազգային ինստիտուտը պետք է լինի ձևավորված և գործուն:

Պայմանավորված օբյեկտիվ պատճառներով` այս նախապայմանները կարող են չկատարվել 2011 թ. ընթացքում: Հետևաբար առաջարկվում է անցումային մոտեցում (Գծապատկեր 5):

 

Գծապատկեր 5

 

.________________________________________________.

|   Որակի կառուցվածքի անցումային կազմակերպումը   |

.________________________________________________.

.______________.

.__|Կառավարություն|

|  .______________.   ______ Քաղաքականության

.______________. |         |                  մշակում և

|Որակի-խորհուրդ| |         |                  բյուջետային

|Մրցունակության|_.         |                  աջակցություն

|խորհուրդ      |           |

.______________.    .______________.   ______ Վարչական

._|Էկոնոմիկայի   |          ենթակայություն

._____________.     | |նախարարություն|

|Չափագիտության|     | .______________.   ______ խորհրդատվություն

._|սերտիֆիկացման|     |        |

| |մարմին       |     |        |           ______ Պետության

| ._____________.     |        |                  սեփականությունը

|_____________________.        |                  հանդիսացող

| ._____________.              |                  ընկերության

| |Ապրանքների   |              |                  հսկողություն

._|սերտիֆիկացման|              |

|մարմին       |              |

._____________.              |

._____________________________________________________.

.____________. .______________. .________________.._____________.

|Ստանդարտների| |Չափագիտություն| |Հավատարմագրման  ||Շուկայի և    |

|ազգային     | |ազգային       | |հայաստանյան     ||սպառողների   |

|ինստիտուտ   | |ինստիտուտ     | |կազմակերպություն||իրավունքների |

|            | |              | |                ||պետական      |

|            | |              | |                ||տեսչություն  |

|____________| |______________| |________________||_____________|

| ասոցիացիա  | |     ՓԲԸ      | |պետական         ||Նախարարության|

|            | |              | |ոչ առևտրային    ||կազմում      |

|            | |              | |կազմակերպություն||             |

.____________. .______________. .________________.._____________.

 

Քանի որ ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության բյուջեն կարող է զգալիորեն չավելանալ, և ելնելով համակարգի ֆինանսական կայունությունն ապահովելու նպատակից` ներկայիս Ստանդարտների ազգային ինստիտուտի արտադրանքի փորձարկման և սերտիֆիկացման աշխատանքները ժամանակավորապես կպահպանվեն ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության համակարգում: Այս երկու աշխատանքները կփոխանցվեն մի նոր մարմնի, որը կստեղծվի որպես պետական փակ բաժնետիրական ընկերություն և կգործի ներկայիս Ստանդարտների ազգային ինստիտուտից անկախ: Նոր Ստանդարտների ազգային ինստիտուտը կֆինանսավորվի գործող համակարգում փորձարկումից և սերտիֆիկացումից առաջացած եկամուտներից: Քանի որ նման կառուցվածքը, ակնհայտորեն, շահերի բախում կառաջացնի նախարարության համակարգի ներսում, ապա դրա կառավարումը կփոխանցվի որևէ անկախ սուբյեկտի` կոնցեսիայի իրավունքով: Հենց որ բարեփոխված Ստանդարտների ազգային ինստիտուտը հասնի ֆինանսական կայունության, այն կմասնավորեցվի: Սեփականաշնորհումից ստացված հասույթը կօգտագործվի նույն նպատակով:

Ֆինանսական կայունություն նշանակում է, որ ստանդարտների ինստիտուտը կարող է կայուն կերպով գործել օրենսդրությամբ սահմանված աշխատանքների համար պետական բյուջեից տրվող ֆինանսավորման, անդամավճարների, ստանդարտների վաճառքի, դասընթացների ու մատուցված ստանդարտացման ծառայություններից ստացված եկամուտների հաշվին:

Նոր Ստանդարտների ազգային ինստիտուտի ֆինանսական գործունեությունը պետք է ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության կողմից վերահսկվի տարեկան կտրվածքով:

Բարեփոխված հիմնական հաստատությունների վարչական կարողությունը նույնպես կարող է փոփոխվել: Հիմնական աշխատանքներում ներգրավված մասնագիտական աշխատակիցների քանակը կփոփոխվի հետևյալ կերպ.

 

Աշխատակազմի քանակի փոփոխությունը

 

._____________________________________________________________________.

|Գործառույթ/            |2010 |2011|2012|2014|2015|2017|2018|2019|2020|

|հաստատություն          |(ընթա|    |    |    |    |    |    |    |    |

|                       |ցիկ) |    |    |    |    |    |    |    |    |

|_______________________|_____|____|____|____|____|____|____|____|____|

|Քաղաքականության մշակում|  4  |  7 |  7 |  7 |  7 |  7 |  7 |  7 |  7 |

|և  համակարգում/ ՀՀ ԷՆ  |     |    |    |    |    |    |    |    |    |

|_______________________|_____|____|____|____|____|____|____|____|____|

|Ստանդարտացում/ ՍԱԻ     | 20  | 25 | 25 | 25 | 25 | 25 | 25 | 25 | 25 |

|_______________________|_____|____|____|____|____|____|____|____|____|

|Սերտիֆիկացում/         | 50  | 20*|    |    |    |    |    |    |    |

|արտադրանքի և           |     |    |    |    |    |    |    |    |    |

|համակարգերի            |     |    |    |    |    |    |    |    |    |

|համապատասխանության     |     |    |    |    |    |    |    |    |    |

|գնահատման մարմին       |     |    |    |    |    |    |    |    |    |

|_______________________|_____|____|____|____|____|____|____|____|____|

|Փորձարկում /արտադրանքի | 17  | 17*|    |    |    |    |    |    |    |

|և  համակարգերի         |     |    |    |    |    |    |    |    |    |

|համապատասխանության     |     |    |    |    |    |    |    |    |    |

|գնահատման մարմին       |     |    |    |    |    |    |    |    |    |

|_______________________|_____|____|____|____|____|____|____|____|____|

|Ազգային ստանդարտներ և  |  -  | 16 | 16 | 20 | 20 | 25 | 25 | 30 | 30 |

|ստուգաճշտում/ԱԳԼ և  ՉԱԻ|     |    |    |    |    |    |    |    |    |

|_______________________|_____|____|____|____|____|____|____|____|____|

|Չափման միջոցների       | 144 | 50*|    |    |    |    |    |    |    |

|համապատասխանության     |     |    |    |    |    |    |    |    |    |

|գնահատման մարմին       |     |    |    |    |    |    |    |    |    |

|_______________________|_____|____|____|____|____|____|____|____|____|

|Հավատարմագրում/ ՀԱՄ    |  7  |  5 |  5 |  5 |  6 |  6 |  6 |  7 |  7 |

|_______________________|_____|____|____|____|____|____|____|____|____|

|Շուկայի                |41** |    |    |    |    |    |    |    |    |

|վերահսկողություն/ ՇՍՇՊ |     |    |    |    |    |    |    |    |    |

|պետական տեսչություն    |     |    |    |    |    |    |    |    |    |

._____________________________________________________________________.

 

* քանի դեռ գործում է

** անձնակազմի հարցերը կքննարկվեն տեսչական բարեփոխումների շրջանակում

 

4.4.3 ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության գործառույթները որպես քաղաքականություն մշակող և համակարգող

 

Ստանդարտների և տեխնիկական կանոնակարգերի ոլորտներում ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարությունը պետք է զարգացնի հետևյալ կարողությունները.

. տեխնիկական կանոնակարգերի և ազգային ստանդարտացման մասով պետական քաղաքականության մշակում,

. տեխնիկական կանոնակարգեր մշակող նախարարությունների աշխատանքի համակարգում,

. տեխնիկական կանոնակարգման և ստանդարտների բնագավառներում նախարարությունների և մասնագիտացված մարմինների կարիքների համար ուղեցույցերի մշակում,

. նախարարության իրավասության ներքո տեխնիկական կանոնակարգերի մշակում, այդ թվում` ազդեցության գնահատումների իրականացում,

. այն ստանդարտների ցանկի հրատարակում, որոնք նախատեսում են արդյունաբերական արտադրանքի համապատասխանությունը օրենսդրությանը,

. Կառավարության անունից համագործակցություն Ստանդարտների ազգային ինստիտուտի հետ և պետական բյուջեից տրամադրվող համապատասխան ֆինանսավորման ապահովում,

. միջազգային, եվրոպական և ազգային ստանդարտների ընդունման հայտերի մշակում և դրանց շուրջ բանակցություններ Ստանդարտների ազգային ինստիտուտի հետ,

. տեխնիկական կանոնակարգերի և ստանդարտների ոլորտներում այլ երկրների հետ համագործակցության ապահովում:

 

Շուկայի վերահսկողության մասով` ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարությունը պետք է.

. ստեղծի հաղորդակցության և համակարգման մեխանիզմներ շուկայի վերահսկողության մարմինների, մաքսային մարմնի և նախարարությունների միջև,

. ապահովի շուկայի վերահսկողության համապատասխան ընթացակարգերի ստեղծումը,

. երաշխավորի, որ շուկայի վերահսկողության մարմիններին տրվեն լիազորություններ, միջոցներ և գիտելիքներ,

. ապահովի շուկայի վերահսկողության ծրագրերի առկայությունը,

. վերանայի և գնահատի շուկայի վերահսկողության միջոցառումների իրականացումը,

. իրականացնի շուկայի վերահսկողության բնագավառում համագործակցություն այլ երկրների հետ:

Չափագիտության և հավատարմագրման բնագավառների մասով` ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարությունը պետք է.

. մշակի պետական քաղաքականություն չափագիտության ոլորտում,

. վերահսկի Չափագիտության ազգային ինստիտուտի աշխատանքը և ապահովի պետական բյուջեից համապատասխան ֆինանսավորում,

. մշակի չափման միջոցների համար տեխնիկական կանոնակարգեր և հաստատի օրենսդրական չափագիտական վերահսկողության ենթակա չափման միջոցների ստուգաչափման պարբերականությունը,

. համագործակցի հավատարմագրման ազգային մարմնի հետ, ապահովի վերջինիս պետական բյուջեից համապատասխան ֆինանսավորում, ինչպես նաև իրականացնի կատարողականի պարբերական մոնիտորինգ,

. խրախուսի հավատարմագրումը պարտադիր համապատասխանության գնահատման ոլորտներում,

. նշանակի կարգավորվող ոլորտներում գործող համապատասխանության գնահատման մարմիններ, հավատարմագրման ազգային մարմին ներկայացնի հայտեր համապատասխանության գնահատման մարմինների տեխնիկական իրավազորության նախնական և պարբերական գնահատման նպատակով,

. հրապարակի և թարմացնի նշանակված համապատասխանության գնահատման մարմինների ցանկը,

. իրականացնի կանոնակարգող համագործակցություն այլ երկրների հետ` չափագիտության, հավատարմագրման և համապատասխանության գնահատման ոլորտներում:

Փորձարկման, տեխնիկական հսկողության և սերտիֆիկացման մասով` ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարությունը պետք է.

. իրականացնի համապատասխանության գնահատման մարմինների զարգացման և գործունեության մոնիտորինգ,

. խրախուսի որակի ապահովման կիրառումը կանոնակարգվող և ոչ կանոնակարգվող ոլորտներում,

. իրականացնի իրազեկման բարձրացման և այլ աշխատանքներ, որոնք նպաստում են որակի ստանդարտների ներդրմանը, հատկապես կարևորելով փոքր և միջին կազմակերպություններին ուղղված գործունեությունը,

. համագործակցի ոչ կառավարական և մասնավոր հատվածների հետ:

ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարությունը պետք է աջակցի տեխնիկական կանոնակարգերի և շուկայի վերահսկողության հարցերով երկու մշտական գործող միջգերատեսչական աշխատանքային խմբերի աշխատանքներին: Այն նաև պետք է պարբերաբար տեղեկատվություն ներկայացնի Որակի ազգային խորհուրդ և աջակցի դրա աշխատանքներին:

 

---------------------------------------------------------------

ԻՐՏԵԿ - շարունակությունը հաջորդ մասերում

 

 

pin
ՀՀ կառավարություն
16.12.2010
N 1693-Ն
Որոշում