Սեղմել Esc փակելու համար:
ՀՀ ԳԵՂԱՐՔՈՒՆԻՔԻ ՄԱՐԶԻ 2012-2015 ԹՎԱԿԱ...
Քարտային տվյալներ

Տեսակ
Գործում է
Ընդունող մարմին
Ընդունման ամսաթիվ
Համար

Ստորագրման ամսաթիվ
ՈՒժի մեջ մտնելու ամսաթիվ
ՈՒժը կորցնելու ամսաթիվ
Ընդունման վայր
Սկզբնաղբյուր

Ժամանակագրական տարբերակ Փոփոխություն կատարող ակտ

Որոնում:
Բովանդակություն

Հղում իրավական ակտի ընտրված դրույթին X
irtek_logo
 

ՀՀ ԳԵՂԱՐՔՈՒՆԻՔԻ ՄԱՐԶԻ 2012-2015 ԹՎԱԿԱՆՆԵՐԻ ՍՈՑԻԱԼ-ՏՆՏԵՍԱԿԱՆ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ ԾՐԱԳԻՐԸ ՀԱ ...

 

 

040.0308.230312

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԿԱՌԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

 

1 մարտի 2012 թվականի N 308-Ն

 

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԳԵՂԱՐՔՈՒՆԻՔԻ ՄԱՐԶԻ 2012-2015 ԹՎԱԿԱՆՆԵՐԻ ՍՈՑԻԱԼ-ՏՆՏԵՍԱԿԱՆ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ ԾՐԱԳԻՐԸ ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

(11-րդ մաս)

 

9.5.7 Քաղաքացիական պաշտպանության կառույցների հիմնանորոգում

 

517. Նախատեսվում է իրականացնել հետևյալ աշխատանքները`

1) Մարզային պահեստային կառավարման կետերի հիմնանորոգում, տեխնիկական զինվածությամբ և գույքով ապահովում

2) Առկա քաղաքացիական պաշտպանության պաշտպանական կառույցների վերանորոգում, անհրաժեշտ գույքով և տեխնիկական միջոցներով կահավորում

3) Բնակչության պատսպարման համար անհրաժեշտ պաշտպանական կառույցների նախագծում և կառուցում

4) Նախատեսվող արագ կառուցվող պաշտպանական կառույցների և գետանցների համար շինանյութի և տեխնիկական սարքերի, սարքավորումների նախօրոք ձեռք բերում և պահեստավորում

 

518. Անհրաժեշտ է ժամանակակից հրշեջ տեխնիկական միջոցներով հրշեջ փրկարարական ջոկատները վերազինելու նպատակով` գոյություն ունեցող հրշեջ փրկարարական ջոկատների շենքերի վերակառուցում և նորերի կառուցում:

 

* Քաղաքաշինության ոլորտի 2012-2015 թթ իրատեսական բյուջեն կազմում է 8172.2 մլն դրամ, իսկ կարիքները` 10501.8 մլն դրամ:

 

Աղյուսակ 9.9. ՄԶԾ ենթակառուցվածքների ծրագրավորվող ֆինանսավորումը 2012-2015 թթ. ըստ տարիների

 

._____________________________________________________________________.

|    ՄԶԾ ոլորտը     | Պլանավորվող ֆինանսավորումը 2012-2015 թթ         |

|                   |                (մլն դրամ)                       |

|                   |_________________________________________________|

|                   | 2012 թ. | 2013 թ.| 2014 թ  | 2015 թ.|Ընդամենը`  |

|                   |         |        |         |        |2012-2015թթ|

|___________________|_________|________|_________|________|___________|

|Ճանապարհաշինություն|  6.400.0| 6.400.0|  6.400.0| 6.490.6|   25.690.6|

|___________________|_________|________|_________|________|___________|

|Ջրամատակարարում    |  1.810.0| 1.830.0|  1.850.0| 1.854.0|    7.344.0|

|___________________|_________|________|_________|________|___________|

|Ջրահեռացում        |    420.0|   435.0|    445.0|   465.5|    1.765.5|

|___________________|_________|________|_________|________|___________|

|Գազամատակարարում   |  1.302.0|   878.0|    633.0|   318.0|    3.131.0|

|___________________|_________|________|_________|________|___________|

|Քաղաքաշինություն   |  2.321.6| 2.151.1|  2.041.3| 1.689.3|    8.203.3|

|___________________|_________|________|_________|________|___________|

|Ենթակառուցվածքներ  | 12.253.6|11.694.1| 11.369.3|10.817.4|   46.134.4|

|Ընդամենը           |         |        |         |        |           |

._____________________________________________________________________.

 

519. Աղյուսակ 9.9-ում 2012-2013 թթ գազիֆիկացման ոլորտի ֆինանսավորման մեջ ներառված է Սևանա լճի մակարդակի բարձրացման հետ կապված, ինչպես նաև գազաբաշխման համակարգերի վթարային գազատարների փոխարինման ու վերատեղադրման համար (2012 թ.-ին` 450.0 մլն դրամ, 2013 թ.-ին` 110.0 մլն դրամ) «ՀայՌուսգազարդ» ՓԲԸ-ի կողմից նախատեսված հատկացումները:

 

10. ՏԱՐԱԾՔԱՅԻՆ ԿԱՌԱՎԱՐՈՒՄ, ՏԵՂԱԿԱՆ ԻՆՔՆԱԿԱՌԱՎԱՐՈՒՄ ԵՎ ՔԱՂԱՔԱՑԻԱԿԱՆ ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

 

10.1 Տարածքային կառավարում

 

10.1.1 Վարչատարածքային բաժանում

 

520. Հայաստանի տարածքային կառավարման ներկայիս համակարգը նախանշվել է Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությամբ, որն ընդունվել է 1995թ. հուլիսի 5-ին, համաձայն որի ՀՀ վարչատարածքային միավորներն են մարզերն ու համայնքները և որով անցում կատարվեց վարչատարածքային բաժանման նոր երկաստիճան կառավարման համակարգին (հանրապետական և տեղական ինքնակառավարում): Հիմնվելով Սահմանադրության վրա` ՀՀ Ազգային Ժողովը 1995 թ.-ի նոյեմբերին ընդունեց «ՀՀ վարչատարածքային բաժանման մասին» ՀՀ օրենքը: Գեղարքունիքի մարզում ընդգրկվեցին նախկին Կամոյի, Կրասնոսելսկի, Մարտունու, Սևանի և Վարդենիսի վարչական 5 շրջանները:

 

521. Սահմանադրությունը վարչատարածքային բաժանման հիմքում դնում է իշխանության տարբերակման և տարանջատման գաղափարը: Մարզերում իրականացվում է պետական կառավարում: Տարածքային կառավարման համակարգի մեջ բացի մարզպետից, մարզպետարանից մտնում են նաև մարզային ենթակայության կազմակերպությունները, հանրապետական գործադիր մարմինների տարածքային ծառայությունները, որոնք մի կողմից ուղղակիորեն ենթարկվում են համապատասխան վերադաս մարմիններին, սակայն, հանդիսանալով պետական կառավարման մարմիններ, միաժամանակ գտնվում են համապատասխան մարզպետների համակարգման ոլորտում: (օր. անշարժ գույքի կադաստրի պետական կոմիտեի, գանձապետարանի, հիգիենիկ հակահամաճարակային տեսչության տարածքային ծառայությունները և այլն):

 

522. 2005 թ.-ի սահմանադրական փոփոխությունների արդյունքում տարածքային կառավարման գործող համակարգը, ըստ էության, փոփոխությունների չենթարկվեց: Վերափոխված Սահմանադրության 88.1 հոդվածով սահմանվում է, որ ՀՀ կառավարության կողմից նշանակված մարզպետներն իրագործում են կառավարության տարածքային քաղաքականությունը և, բացառությամբ օրենքով սահմանված դեպքերի, համակարգում են գործադիր մարմինների տարածքային ծառայությունների գործունեությունը:

 

10.1.2. Գերակայություններ և հիմնախնդիրներ

 

523. Տարածքային կառավարման բնագավառում դեռևս չլուծված խնդիրներից կարևորագույնը մարզպետարանների իրավասությունների ոչ հստակ սահմանումն է: Ներկայումս մարզպետների գործունեությունը հիմնականում կարգավորվում է դեռևս 1997 թվականին ընդունված «Հայաստանի Հանրապետության մարզերում պետական կառավարման մասին» ՀՀ Նախագահի հրամանագրով, որի համաձայն մարզպետներին վերապահված են իրավասություններ տնտեսական և հասարակական կյանքի տարբեր բնագավառներում: Հատկանշական է, որ չնայած վերջին տարիներին իրականացված սահմանադրական և օրենսդրական բարեփոխումներին, հրամանագիրը էական փոփոխությունների չի ենթարկվել, ինչի հետևանքով դրանում ամրագրված բազմաթիվ դրույթներ և փոխհարաբերություններ վերանայման կարիք ունեն: Ավելին, ներկայումս առանձնապես կարևորվում է «Տարածքային կառավարման մասին» ՀՀ օրենքի և դրանից բխող այլ իրավական ակտերի անհետաձգելի ընդունումը:

 

524. Հաշվի առնելով խնդրի համապետական բնույթը` մարզպետների լիազորությունների հստակ սահմանումը 2012-2015 թթ.-ի պետք է դիտարկել ընդհանուր օրենսդրության վերափոխման համատեքստում:

 

525. Կարևոր հիմնախնդիրներից է նաև մարզխորհրդի դերի ակտիվացումը, հաշվի առնելով որ այն մարզպետարանի և ՏԻՄ-երի միջև տեղեկատվության փոխանակման, առկա հիմնախնդիրների քննարկման, գերակայությունների սահմանման, մարզի բնակչության բոլոր հատվածների հետ անմիջական կապ հաստատելու, ինչպես նաև զարգացման պլանավորման ու ծրագրերի իրականացման հետ կապված գործընթացները քննարկող խորհրդակցական մարմինն է:

 

526. Գեղարքունիքի մարզխորհուրդը ՀՏԶԾ-ի իրականացման վերջին տարիների ընթացքում ուղղակիորեն մասնակցել է ՄԶԾ-ների գերակայությունների վերջնական համաձայնեցման, հրապարակայնության ապահովման և իրազեկման գործընթացներին` այսպիսով ձեռք բերելով որոշակի փորձ:

 

527. Տարածքային կառավարման բնագավառում 2012-2015 թթ.-ի գործունեության կարևորագույն ուղղություններն ըստ առաջնահերթությունների հետևյալներն են.

1) Կանոնակարգել մարզպետարանի, ՏԻՄ-երի, ինչպես նաև ոչ պետական հատվածի փոխհարաբերությունները: Սա ենթադրում է մարզպետարանի աշխատակազմի պաշտոնական անձնագրերի դրույթների հստակեցում, որը պետք է հաշվի առնի երկրում և մարզում տեղի ունեցող հանրային ոլորտի բարեփոխումները և դրանց շրջանակներում տարածքային կառավարման մարմինների գործառույթների արդյունավետ իրականացումը:

2) Մասնագիտական հսկողության արդյունավետ կազմակերպման համար կարևորվում է ՀՀ կառավարության կողմից պետության պատվիրակած լիազորությունների իրականացման կարգերի ու չափորոշիչների մշակումը և սահմանումը, ինչը կնպաստի ինչպես այդ լիազորությունների արդյունավետ իրականացմանը, այնպես էլ դրանց կատարման նկատմամբ պատշաճ հսկողության իրականացմանը:

3) Վերահսկողության գործառույթի հստակեցմանը զուգահեռ` ավելի մեծ կարևորություն տալ մարզպետարանի համակարգման գործառույթին, ելնելով ԿԶԾ-ով ամրագրված զարգացման ու աղքատության հաղթահարման գերակայությունների տրամաբանությունից:

4) Վերանայել մարզային զարգացման պլանավորման բնագավառում մարզպետարանի գործառույթները, պարտականությունները ու իրավասությունները` հաշվի առնելով Հայաստանի տարածքային զարգացման ծրագրի շրջանակներում մշակված ու գործադրված ինստիտուցիոնալ համակարգը

5) Մշակել ոլորտային աշխատանքային խմբերի, մարզային զարգացման հանձնաժողովների, մարզի ՓՄՁ ԶՄԽ-ի կազմավորման մեխանիզմները, մշակել և հաստատել նրանց անդամների պարտականությունների և իրավասությունների ցանկը:

6) Մշակել մարզպետարանի և մարզում գործող պետական կառավարման մարմինների միջև տեղեկատվական հոսքերի կարգավորման հայեցակարգ, որը թույլ կտա միասնականացնել սոցիալ-տնտեսական զարգացման խնդիրներին վերաբերող տվյալները, ստեղծել միասնական տվյալների բազա, որն ի վերջո կծառայի որպես մարզային կյանքի բոլոր բնագավառների համար բոլորի կողմից ընդունված պաշտոնական տեղեկատվության աղբյուր: Այս ուղղությամբ հատկապես կարևորվում է ԱՎԾ-ի տարածքային ստորաբաժանումների հետ փոխհարաբերությունների արդյունավետության բարձրացումը:

7) Հստակեցնել, պարզեցնել և արդյունավետ դարձնել մարզպետարանի կողմից ՏԻՄ-երին տրամադրող մեթոդաբանական օգնությունը:

 

528. Հաշվի առնելով Գեղարքունիքի մարզպետարանում և, ընդհանուր առմամբ, մարզում վերջին շրջանում ընթացող բարեփոխումները (2003-2011 թթ.-ին), տարածքային կառավարման և տեղական ինքնակառավարման բնագավառներում ԿԶԾ-2-ի գերակայությունները, անհրաժեշտ ենք համարում արձանագրել, որ տարածքային կառավարման արդյունավետության բարձրացման, մարզային իշխանությունների գործունեության իրական հաշվետվականությունը, թափանցիկությունն ու հրապարակայնությունն ապահովելու, ինչպես նաև զարգացման պլանավորման բնագավառում հանրային, մասնավոր ու հասարակական սեկտորների համագործակցության ուղղությամբ կուտակվել է զգալի արդյունավետ փորձ, որը հիմք է հանդիսանում մարզպետարանի և մարզի հասարակության միջև համատեղ գործողությունների իսկապես արդյունավետ իրականացման և դրանց հետագա զարգացման համար:

 

10.1.3. Մարզպետարանի կառավարում

 

529. Իրավիճակը շտկելու նպատակով 2012-2015 թվականների համար, օրինակ, մարզպետի առաջարկությամբ ՀՀ կառավարության կողմից պետք է իրականացվի մարզպետարանի կառավարման կազմակերպական կառուցվածքի կատարելագործում: Այս ուղղությամբ արդեն իսկ արձանագրվել է որոշակի առաջընթաց հատկապես Մեծ Բրիտանիայի ՄԶՆ-ի հետ համագործակցության շրջանակներում (ՀՏԶԾ և Հանրային ոլորտի բարեփոխումների ծրագիր): ՀՀՈԲԾ-ի հետ համագործակցության արդյունքում մշակվեց մարզպետարանի կառուցվածքային հարցերին վերաբերող մի փաստաթուղթ (տես` ՀՀ Տավուշի և Գեղարքունիքի մարզպետարանների կառուցվածքային և գործառութային բարեփոխումների ուսումնասիրություն, ք. Երևան, 2006 թ.), որի առաջարկություններից մի քանիսը կարող են օգտագործվել վերը նշված առաջարկությունը մշակելիս: Ընդհանուր մոտեցումը, սակայն, պետք է հիմնվի նոր ստորաբաժանումներ ստեղծելուց խուսափելու սկզբունքի վրա: Փոխարեն առաջարկվում է վերանայել և հստակեցնել մարզպետարանի աշխատակազմի պաշտոնների անձնագրերը և գործառույթները:

 

530. Հայաստանի տարածքային զարգացման ծրագրի հետ համագործակցության շրջանակներում մարզպետարանում ձևավորվեց Մոնիտորինգի և գնահատման համակարգ (ՄԳ համակարգը մանրամասնորեն ներկայացված է ՄԶԾ-ի «Մոնիտորինգի և գնահատման համակարգ» բաժնում), որը պահանջեց համապատասխան լրացումներ մտցնել մարզպետարանի ՄԳ խմբի անդամների պաշտոնի անձնագրերում: Մարզպետարանի մոնիտորինգային գործունեության կազմակերպման և իրականացման հիմքում ընկած է երկու սկզբունք: Նախ և առաջ, ծրագրերի մոնիտորինգը պետք է իրականացվի համապատասխան ոլորտային ստորաբաժանումների մասնագետների կողմից, հետևաբար, առանձնացված կառուցվածքային ստորաբաժանման ստեղծումը նպատակահարմար չէ: Մյուս կողմից, հարկավոր է ունենալ ոլորտային մոնիտորինգային հաշվետվությունները վերլուծող և ամփոփող որևիցե մարմին, որտեղ կուտակվի պլանավորված ծրագրերի իրականացման ընթացքի մասին ողջ ինֆորմացիան: Այս նպատակով մարզպետարանում Ֆինանսական և սոցիալ-տնտեսական զարգացման վարչության կազմում ընդգրկված Ծրագրերի և ներդրումների բաժինը առանձնացվել է որպես առանձին կառուցվածքային ստորաբաժանում, որն անմիջականորեն ենթարկվում է ՄԳ խմբի ղեկավար հանդիսացող մարզպետի տեղակալին, և իր բուն ծրագրային գործունեության հետ համատեղ իրականացնում է նաև ՄԳ խմբի աշխատանքների կազմակերպման և համակարգման, ինչպես նաև ամփոփ մոնիտորինգային հաշվետվությունների կազմման գործառույթները: Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 02.04.2009 թ. N 329-Ն որոշման համաձայն մարզպետարանի աշխատակազմում ձևավորվել են քաղաքացիական ծառայության նոր պաշտոններ: Քաղաքացիական ծառայության պաշտոնների անվանացանկում կատարվել է փոփոխություններ և նոր պաշտոնների անձնագրերը ներկայացվել է ՀՀ Քաղաքացիական ծառայության խորհրդի համաձայնեցմանը` հավելված 9:

 

10.1.4. Քաղաքացիական ծառայություն

 

531. Տարածքային կառավարման համակարգի արդյունավետ գործունեության երաշխիքներից մեկը քաղաքացիական ծառայության համակարգն է: Ներկայումս կարելի է արձանագրել այն փաստը, որ համակարգը հաղթահարել է կայացման շրջանին բնորոշ դժվարությունները: Հստակ են քաղաքացիական ծառայության պաշտոնները, կազմակերպվել և օրենքով սահմանված ժամկետներում ու կարգով շարունակում են կազմակերպվել քաղաքացիական ծառայողների վերապատրաստումն ու ատեստավորումը: Քաղաքացիական ծառայության բոլոր պաշտոնները զբաղեցվում են օրենքով սահմանված կարգով` մրցույթների կամ ատեստավորման հիման վրա: Պլանավորվող ժամանակաշրջանի համար անհրաժեշտ է միջոցներ ձեռնարկել համակարգի հետագա կատարելագործման, քաղաքացիական ծառայողների մասնագիտական վերապատրաստման, պաշտոնների անձնագրերի հստակեցման և դրանց համապատասխան կադրային ապահովվածության ապահովման ուղղությամբ:

 

532. Քաղաքացիական ծառայության համակարգում ներկայումս կարևոր հիմնախնդիրներից մեկն այն է, որ մարզպետներին իրավունք է վերապահված համակարգել հանրապետական գործադիր մարմինների տարածքային ծառայությունների գործունեությունը, սակայն վերջիններս ունեն գերատեսչական պատկանելություն և նրանց ղեկավարները, որպես քաղաքացիական ծառայողներ, ուղղակիորեն ենթարկվում են համապատասխան վերադաս մարմնին` անհասկանալի դարձնելով մարզպետի հետ փոխհարաբերությունների դրսևորումները:

 

533. Տարածքային կառավարման համակարգի արդյունավետությունը պահանջում է բարելավվել մարզպետի և գործադիր իշխանության մարմինների տարածքային ծառայությունների գործունեությունը: Մասնավորապես, անհրաժեշտ է նորմատիվ իրավական ակտերում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու միջոցով, մեխանիզմներ մշակել, համաձայն որոնց գործադիր իշխանության մարմինների տարածքային ծառայությունները պետք է տեղեկատվություն և հաշվետվություններ ներկայացնեն մարզպետին իրենց գործունեության, ինչպես նաև տվյալ ոլորտը բնութագրող ցուցանիշների մասին: Միաժամանակ մարզպետը պետք է հնարավորություն ունենա հանձնարարականներ տալ համապատասխան ստորաբաժանումների ղեկավարներին, ինչը պետք է ամրագրված լինի նրանց պաշտոնների անձնագրերում:

 

10.1.5. Էլեկտրոնային կառավարում

 

534. Իրականացված ծրագրի արդյունքում ներկայումս ՀՀ տարածքային կառավարման նախարարությունը, ինչպես նաև բոլոր մարզպետարաններն ունեն էլեկտրոնային կառավարման համակարգեր: Դա հնարավորություն է տալիս հրապարակային դարձնել տարածքային կառավարման մարմինների գործունեությունը` ապահովելով անհրաժեշտ տեղեկատվության հրապարակմամբ: Իհարկե, սա միայն առաջին քայլն է, որին պետք է հետևի կայքերում տեղադրված տեղեկատվության անընդհատ թարմացումը, ինչպես նաև համակարգիչներից օգտվելու` մարզպետարանի և պոտենցիալ սպառողների գիտելիքների բարձրացումը:

 

535. Մարզպետարանի աշխատակիցների մեծ մասի համակարգչային ոչ բավարար գիտելիքները հնարավորություն չեն տալիս ամբողջությամբ օգտագործելու գոյություն ունեցող համակարգը: Մյուս կողմից ինտերնետի տարածվածության ցածր աստիճանը և ոչ մատչելի լինելու հանգամանքը, ինչպես նաև բնակչության կողմից համակարգիչների կիրառման սահմանափակության պատճառով մարդիկ չեն գրում էլեկտրոնային նամակներ և չեն օգտվում արդեն իսկ ընձեռնված հնարավորությունից:

 

536. 2012-2015 թվականների ընթացքում անհրաժեշտ է.

1) Ստեղծել միասնական տեղեկատվական ցանց համայնքների և մարզպետարանի միջև:

2) Էլեկտրոնային կառավարման համակարգի միջոցով գնումների գործընթացի կազմակերպումը նույնպես բխում է ԿԶԾ 2-ի պահանջներից, և կոչված է բարձրացնելու համակարգի թափանցիկությունն ու մատչելիությունը մարզի բնակչության ավելի լայն շրջանակների համար:

 

537. Մշակվել և ներդրվել է մարզում գործող ծրագրերի տվյալների բազա: Այնուամենայնիվ, բազան տվյալներով համալրելու, այն թարմացնելու, ինչպես նաև դրանից օգտվելու կարողությունների զարգացման առումով դեռևս անելիքներ շատ կան: Մարզպետարանի ղեկավարությունը պլանավորում է դիմել հատկապես դոնոր կազմակերպություններին իրենց կողմից մարզում իրականացվող ծրագրերի ու միջոցառումների մասին տեղեկատվություն տրամադրելու խնդրանքով: Ընդ որում, հաշվի առնելով տվյալների բազայի կենսունակության, ինչպես նաև բազայում պարունակվող տվյալների արդիականության ապահովման անհրաժեշտությունը, պետք է համապատասխան գործընկերների հետ կնքել եռամյա փոխըմբռնման հուշագրեր, որոնցով և կկարգավորվեն տվյալների բազայի համալրման խնդիրները:

 

538. 2010 թ. մարտի 1-ից ՀՀ պետական կառավարման համակարգը, որի մեջ մտնում են ՀՀ կառավարությունը, կառավարությանն առընթեր պետական կառավարման մարմինները, նախարարությունները, նախարարությունների կառավարման ոլորտում գործող պետական կառավարման մարմինները և մարզպետարանները անցել են էլեկտրոնային փաստաթղթաշրջանառության համակարգին: «Մալբերի» համակարգի ներդրումը զգալի տեղաշարժ է մտցրել, ինչպես փաստաթղթաշրջանառության, այնպես էլ ընդհանուր գործավարության կանոնակարգման մեջ:

 

539. Համակարգի ներդրման արդյունքում զգալիորեն բարձրացել է`

1) փաստաթղթաշրջանառության արագությունը

2) օպերատիվությունը

3) կատարող ստորաբաժանումների պատասխանատվությունը

4) ծառայողների համակարգչային գնահատման օբյեկտիվությունը

5) հանձնարարականների կատարման ժամկետայնությունը

6) թղթերի խնայողությունը

7) պատասխանների և գրությունների ժամանակին առաքումը

 

540. Համակարգի ներդրմամբ պակասել է մատենավարությունը: Վերջին 1.5 տարվա ընթացքում մարզպետարանի աշխատակիցները` մասնավորապես քաղաքացիական ծառայողները, ապահոված են համակարգիչներով, տպիչ և բազմացնող սարքերով:

 

541. Փաստաթղթաշրջանառության էլեկտրոնային համակարգը էլ ավելի արդյունավետ կգործեր եթե համակարգին միանային նաև, ինչպես մարզի համայնքները, այնպես էլ հանրապետական գործադիր մարմինների տարածքային ծառայությունները և ստորաբաժանումները, քանի որ դրանց հասցեագրված գրությունները, որոշումները կամ թղթակցությունները ուղարկվում են փոստով կամ հանձնվում են առձեռն, որի ընթացքում դրանք հաճախ տեղ են հասնում ուշացումներով:

 

10.2. Տեղական ինքնակառավարում և ապակենտրոնացում

 

10.2.1. Վարչատարածքային բաժանում և համայնքային կարողություններ

 

542. Մարզային զարգացումը դժվար է պատկերացնել առանց տեղական ինքնակառավարման համակարգի և համայնքային զարգացման: Ավելին, մարզի զարգացումը պետք է դիտարկել համայնքների զարգացման տեսանկյունից: Այսինքն, մի դեպքում մարզում առկա հիմնախնդիրները պետք է լուծվեն պետության աջակցությամբ` պետական բյուջեի միջոցների հաշվին, սակայն պետք է նկատի ունենալ, որ դրանք կրում են հատվածական բնույթ և կարող են պայմանավորված լինել կառավարության ծրագրերով, մյուս կողմից համայնքային հիմնախնդիրների լուծման հիմնական և արդյունավետ համակարգը պետք է տեսնել համայնքային կարողությունների ամրապնդման և տեղական ինքնակառավարման մարմինների լիազորությունների արդյունավետ իրականացման համատեքստում:

 

543. Հարկ է նշել, որ համաձայն ՀՀ Սահմանադրության 104 հոդվածի տեղական ինքնակառավարումը ոչ միայն համայնքի տեղական նշանակության հարցերը լուծելու իրավունքն է, այլև կարողությունը: Այսինքն` համայնքները պետք է բավարար կարողություն ունենան լուծելու տեղական ինքնակառավարման օրենսդրությամբ իրենց վերապահված հարցերը և իրականացնել լիազորությունները:

 

544. Հայաստանում ներկայիս ապակենտրոնացման քաղաքականությունը հիմնականում ուղղված է տարածքային և տեղական կառավարման մարմիններին լիազորությունների և իրավասությունների փոխանցմանը: Այս գործընթացը զգալիորեն դանդաղում է երկու հիմնական պատճառներով: Առաջինը, համայնքները շատ փոքր են և մասնատված: Ապակենտրոնացման քաղաքականությունն առավել արդյունավետ իրականացնելու համար անհրաժեշտ է խոշորացնել համայնքները` կրճատելով դրանց թիվը և միավորելով մի քանի բնակավայր մեկ համայնքի մեջ: Սա շատ նուրբ քաղաքական հարց է, և կառավարության կողմից խրախուսվող միջհամայնքային միավորումների ստեղծումն առաջին քայլն է այս ուղղությամբ:

 

545. Միջհամայնքային միավորումներին աջակցելու նպատակը ամրագրված է նաև ՀՀ կառավարության գործունեության ծրագրում, որը հաստատվել է ՀՀ Ազգային ժողովի կողմից: Այն նախատեսված է նաև ԿԶԾ-ում: Նոր կազմավորվելիք միջհամայնքային միավորումները պետք է ստանան պետության ֆինանսական և տեխնիկական աջակցությունը: Այդ նպատակի իրականացման համար անհրաժեշտ է ներգրավվել նաև միջազգային կազմակերպությունների ջանքերն ու կարողությունները:

 

546. Համաձայն «Հայաստանի Հանրապետության վարչատարածքային բաժանման մասին» ՀՀ օրենքի Գեղարքունիքի մարզում կազմավորվել են 92 համայնքներ, որոնցից 5-ը քաղաքային, իսկ 87-ը` գյուղական: Ինչպես ողջ հանրապետությունում, այնպես էլ Գեղարքունիքի մարզում համայնքները հիմնականում կազմավորվել են «մեկ բնակավայր-մեկ համայնք»ւ սկզբունքով: Մասնավորապես, Գեղարքունիքի մարզում մեկից ավելի բնակավայրեր են ընդգրկում միայն Սևան քաղաքային համայնքը, Կալավանի, Գեղհովիտի, Կուտականի և Այգուտի գյուղական համայնքները: Ընդ որում հիշյալ դեպքերում համայնքը կազմված է ընդամենը երկու բնակավայրերից: Գյուղական համայնքների թիվն ըստ բնակչության թվաքանակի ներկայացված է Աղյուսակ 10.1-ում: Ընդ որում հիշյալ բոլոր համայնքները կազմված են երկու բնակավայրերից, բացառությամբ Գեղհովիտ համայնքից, որը կազմված է երեք բնակավայրերից:

 

Աղյուսակ 10.1. Գեղարքունիքի մարզի գյուղական համայնքների թիվն` ըստ բնակչության թվի

 

.__________________________________________________________.

|           Համայնքներ               |Գեղարքունիք|Հայաստան |

|____________________________________|___________|_________|

|Մինչև  100 բնակիչ ունեցող           |      3    |   27    |

|____________________________________|___________|_________|

|101-ից մինչև  200 բնակիչ ունեցող    |      6    |   79    |

|____________________________________|___________|_________|

|201-ից մինչև  500 բնակիչ ունեցող    |     19    |  181    |

|____________________________________|___________|_________|

|501-ից մինչև  1000 բնակիչ ունեցող   |     16    |  189    |

|____________________________________|___________|_________|

|1001-ից մինչև  3000 բնակիչ ունեցող  |     24    |  309    |

|____________________________________|___________|_________|

|3001-ից մինչև  5000 բնակիչ ունեցող  |      9    |   57    |

|____________________________________|___________|_________|

|5001-ից մինչև  10000 բնակիչ ունեցող |     10    |   29    |

|____________________________________|___________|_________|

|Ընդամենը                            |     87    |  871    |

.__________________________________________________________.

 

547. Ինչպես երևում է ներկայացված աղյուսակից մարզի 87 գյուղական համայնքներից 44-ը կամ շուրջ 50,5%-ն ունեն մինչև 1.000 բնակիչ, իսկ 3.000 ավել բնակիչ ունեն 43 գյուղական համայնքներ կամ ընդհանուրի մոտ 49%-ը:

 

548. Համայնքային բյուջեների ցուցանիշների վերլուծությունը թույլ է տալիս եզրակացնել, որ առաջնային խնդիրներն են համայնքների կարողությունների բարձրացումը և բյուջեների հավաքագրման ապահովումը: Մասնավորապես, մարզում բնակչության մեկ շնչի հաշվով համայնքի բյուջեների ընդհանուր եկամուտները (ներառյալ պետական բյուջեից տրամադրվող դոտացիաները) կազմում է 12.961 դրամ: Ընդ որում 38 համայնքներում (կամ ընդհանուրի մոտ 38%-ում), ընդ որում Գավառ, Սևան, Վարդենիս քաղաքներում, այդ ցուցանիշը ցածր է միջինից:

 

549. Վերջին տարիների դրական տեղաշարժերից մեկն այն է, որ պետական բյուջեով նախատեսված ֆինանսական համահարթեցման դոտացիաները բոլոր համայնքներին հատկացվում են 100%-ով: Սակայն չլուծված հիմնախնդիրներից մեկը մնում է համայնքային բյուջեի 100%-ով հավաքագրման ապահովումը: Մասնավորապես, մարզի կտրվածքով համայնքային բյուջեները սեփական եկամուտների մասով հավաքագրվել են 85-95%-ով: Այդ միջին ցուցանիշից ցածր մակարդակի վրա են գտնվում 47 համայնքներ (կամ ընդհանուրի շուրջ 51%-ը): Սա նշանակում է, որ այդ հարաբերականորեն բարձր ցուցանիշը ապահովվել է 44 համայնքների հաշվին: Այս խնդիրը արդիական է այնքանով, որ 25 համայնքներում (կամ 27,0%-ում) հավաքագրման ցուցանիշը չի գերազանցում պլանավորված եկամուտների 60%-ը:

 

550. Ապակենտրոնացմանը խոչընդոտող երկրորդ կարևոր հանգամանքը մարզային և համայնքային մակարդակներում բավարար կարողությունների բացակայությունն է, որը թույլ կտա ստանձնել նոր լիազորությունները և առավել արդյունավետ կառավարել տեղերում: Այդ իսկ պատճառով, կարողությունների բարձրացումը ապակենտրոնացման ընթացքում կարևոր նախապայման է: Կարողությունների զարգացման տարբեր մեթոդներ կան: Նախ և առաջ դա ուսուցողական դասընթացներն են, որոնք կազմակերպվում են տեղական և կենտրոնական մակարդակով թե՛ կառավարության, թե՛ դոնորների կողմից: Դրանք հիմնականում ուղղված են կարողությունների զարգացմանը բյուջետավարման, համայնքային և մարզային զարգացման պլանավորման, մոնիտորինգի և գնահատման, ինչպես նաև բնակչությանը որակյալ ծառայությունների մատուցման բնագավառներում: Կարողությունների զարգացմանն ուղղված ծրագրերը, անշուշտ, պետք է շարունակվեն և ընդլայնվեն:

 

551. Համայնքների բյուջեների հավաքագրման կարևոր նախապայմաններից մեկը պլանավորվող բյուջեների իրատեսությունն է և բազաների հստակությունը: Պլանավորվող ժամանակաշրջանում անհրաժեշտ է շարունակել համայնքների բյուջեներում հատկապես գույքահարկի, հողի հարկի, տուրքերի բազաների ճշգրտման աշխատանքները:

 

552. Այս բնագավառում մարզպետարանի կարևորագույն խնդիրներից է պետական մակարդակում ընթացող նոր նախաձեռնությունների մասին ՏԻՄ-երին տեղեկացնելը և համապատասխան մեթոդաբանական օգնություն տրամադրելը: Օրինակ, Հայաստանի ֆինանսիստների միության կողմից շրջանառության մեջ է դրվել պետական բյուջեից դոտացիաների տրամադրման նոր հայեցակարգը, որը լայնորեն քննարկելուց հետո դրվելու է համապատասխան օրենսդրական ակտի հիմքում: Սա նշանակում է, որ մարզպետարանը պետք է նախաձեռնի շրջանառվող նախագծի վերաբերյալ լայնածավալ հանրային ու մասնագիտական քննարկումներ դոտացիաների հաշվարկման նոր բանաձևերի ու մոտեցումների կիրառման համար ՏԻՄ-երի համապատասխան մասնագետներին վերապատրաստման ուղղությամբ:

 

553. Տեղական ինքնակառավարման համակարգի զարգացման վարչատարածքային կարևոր խնդիրներից են համայնքների սահմանների նկարագրումն ու սահմանանիշերի տեղադրման աշխատանքները, համայնքների գլխավոր հատակագծերի կազմումը կամ դրանց ժամանակակից պայմաններին հարմարեցումը, համայնքների բյուջետային կարողությունների ամրապնդումն ու զարգացումը, ինչպես նաև բյուջեների հավաքագրման մակարդակի բարձրացումը` այն հասցնելով պլանավորված մակարդակին:

 

554. Տեղական ինքնակառավարման բնագավառի 2009-2011 թթ.-ի գերակայություններն են.

1) ամրապնդել ու զարգացնել համայնքների բյուջետային կարողությունները, ինչպես նաև բարձրացնել բյուջեների հավաքագրման մակարդակը:

2) Ավարտել համայնքների սահմանների ճշգրտման և սահմանանիշերի տեղադրման աշխատանքները:

3) Նպաստել միջհամայնքային միավորումների ստեղծմանը:

4) Մեթոդաբանական և տեխնիկական աջակցություն ցուցաբերել համայնքներին բյուջեների կազմման ու բազաների ճշգրտման աշխատանքներում:

 

10.2.2. Համայնքային ծառայություն

 

555. ՀՀ ԱԺ-ի կողմից ընդունվել է օրենք «Համայնքային ծառայության մասին», համաձայն որի ՀՀ կառավարության և ՀՀ տարածքային կառավարման նախարարի կողմից հաստատվել են օրենքից բխող բոլոր նորմատիվ-իրավական փաստաթղթերը: Համայնքների ղեկավարների կողմից հաստատվել են համայնքային ծառայության պաշտոնների անվանացանկերն ու պաշտոնների անձնագրերը:

 

556. Տեղական ինքնակառավարման համակարգի կենսագործունեությունը էապես պայմանավորված է համայնքային ծառայության համակարգի արդյունավետ իրականացմամբ: Նոր կազմավորված համակարգը իր հետ առաջ է բերում խնդիրներ, որոնց լուծումը պետք է նախատեսել 2012-2015 թթ.-ներին: Պլանավորվող ժամանակաշրջանում, համաձայն օրենսդրության պահանջների, պետք է կազմակերպվի բոլոր համայնքային ծառայողների վերապատրաստումը, որին կհետևի նրանց հերթական ատեստավորումը: Դրա համար անհրաժեշտ է համայնքային ատեստավորման և մրցույթային հանձնաժողովներին ապահովել անհրաժեշտ տեխնիկական միջոցներով, համակարգչային ծրագրերով, ատեստավորման կազմակերպման համար անհրաժեշտ հարցաշարերով, տեղեկատվական նյութերով և փաստաթղթերով: Համայնքային ծառայության համակարգի աշխատանքների ապահովման համար անհրաժեշտ է իրականացնել հետևյալ միջոցառումները.

1) կազմակերպել համայնքային մրցույթային և ատեստավորման հանձնաժողովների անդամների վերապատրաստումը,

2) ապահովել համայնքային ծառայության օրենսդրական փաստաթղթերի և հարցաշարերի թարմացումը և տրամադրումը համապատասխան հանձնաժողովներին,

3) մարզում ստեղծել միասնական տեղեկատվական համակարգ, որը տեղեկություններ կպարունակի այս կամ այն պաշտոնին համապատասխան կադրերի վերաբերյալ` թափուր պաշտոնները հնարավորինս արագ համալրելու նպատակով,

4) խորհրդատվական աջակցություն ցուցաբերել համայնքներին արդյունավետ գործող և օպտիմալ կառուցվածքներ սահմանելու, ինչպես նաև դրանց համապատասխան համայնքային ծառայության պաշտոնների անձնագրերը փոփոխելու և հաստատելու ուղղությամբ

5) միջոցներ ձեռնարկել համայնքային ծառայողների վարձատրության միասնական համակարգ սահմանելու ուղղությամբ,

6) համայնքներին ապահովել համապատասխան տեխնիկական միջոցներով և համակարգչային ծրագրերով:

 

557. Հիշյալ աշխատանքների կատարմանը զուգահեռ, հաշվի առնելով գործնականում առաջացած խնդիրները, կմշակվեն օրենսդրական փոփոխություններին վերաբերվող առաջարկություններ և դրանք սահմանված կարգով կներկայացվեն ՀՀ կառավարության քննարկմանը:

 

10.2.3. Տեխնիկական ապահովվածություն

 

558. Տեղական ինքնակառավարման համակարգում կարևոր և դեռևս ամբողջությամբ չլուծված խնդիրներից մեկը շարունակում է մնալ համայնքների տեխնիկական զինվածության մակարդակի բարձրացումը, որը կակտիվացնի նաև ապակենտրոնացման գործընթացը: Սակայն, համայնքները ժամանակակից տեխնիկայով և հեռահաղորդակցության համակարգերով (ինտերնետային կապ, ցանցային ծրագրեր և այլն) ապահովելը բավարար չէ այդ գործընթացի արդյունավետ իրականացման համար: Հարկավոր է նաև բարձրացնել ՏԻՄ-երի կարողությունները` ինֆորմացիոն տեխնոլոգիաների կիրառման ուղղությամբ: Տեխնիկական աջակցություն այս բնագավառում տրամադրվում է բազմաթիվ դոնոր կազմակերպությունների կողմից:

 

559. 2013 թ.-ին բոլոր համայնքները պետք է ապահովված լինեն ժամանակակից համակարգիչներով և իրենց գործունեության կազմակերպման համար անհրաժեշտ համակարգչային ծրագրերով: Համակարգչին տիրապետելու հմտությունները պետք է ներառվեն համապատասխան համայնքային ծառայողների պաշտոնների անձնագրերում` իրականացնելով ծրագրերի ուսուցման և վերապատրաստման դասընթացներ:

 

560. Ցավալի իրողություն է այն, որ համայնքների մեծ մասը պատշաճ կերպով տեղեկացված չեն օրենսդրական փոփոխություններին, որոնք տեղի են ունենում տեղական ինքնակառավարման օրենսդրության մեջ: Պաշտոնական տեղեկագրերի ոչ մատչելի գները հնարավորություն չեն տալիս համայնքներին կազմակերպել բաժանորդագրություն և տեղեկանալ իրականացվող զարգացումներին ու փոփոխություններին: Այս խնդրի լուծման նպատակով մարզային թերթերի միջոցով պետք է կազմակերպվի տեղական ինքնակառավարման ոլորտին առնչվող իրավական ակտերի ոչ պաշտոնական հրապարակում:

 

1) Ցավալի իրողություն է այն, որ համայնքների մեծ մասը պատշաճ կերպով տեղեկացված չեն օրենսդրական փոփոխություններին, որոնք տեղի են ունենում տեղական ինքնակառավարման օրենսդրության մեջ: Այս խնդրի լուծման նպատակով մարզային թերթերի միջոցով պետք է կազմակերպվի տեղական ինքնակառավարման ոլորտին առնչվող իրավական ակտերի ոչ պաշտոնական հրապարակում և համայնքներին ինտերնետային կայքով ապահովում:

 

10.2.4. Համայնքային զարգացման ծրագրեր

 

561. Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ համայնքային բյուջեները կրում են ծրագրային բնույթ, այսինքն դրանք ընդունվում են նախապես հաստատված համայնքի սոցիալ-տնտեսական զարգացման ծրագրի հիման վրա, 2012-2015 թթ.-երին անհրաժեշտ է լուրջ ուշադրություն դարձնել համայնքային զարգացման ծրագրերի մշակման և հաստատման գործընթացի վրա: Ցավոք սրտի տեղական ինքնակառավարման օրենսդրությունը համայնքային զարգացման ծրագրերի մշակման միասնական մոտեցումներ և պահանջներ չի սահմանում, ինչի հետևանքով շատ համայնքներում սոցիալ-տնտեսական զարգացման ծրագրերը չունեն իրատեսական հիմնավորումներ և չեն իրականացնում իրենց հիմնական ֆունկցիան: Նկատի ունենալով ներկա իրողությունը, ինչպես նաև մարզային և համայնքային զարգացման ծրագրերի ներդաշնակության ապահովման անհրաժեշտությունը, 2012-2015 թթ-երին անհրաժեշտ է մշակել համայնքի զարգացման ծրագրերի միասնական մեթոդաբանական ուղեցույցներ և դրանց հիման վրա համայնքային զարգացման ծրագրերը համապատասխանեցնել միասնական կառուցվածքային չափանիշներին: Սա կպահանջի վերապատրաստման դասընթացներ, որոնց պետք է մասնակցեն ՏԻՄ-երի համապատասխան ծառայողները: Կարևորն այն է, որ միասնականությունը թույլ կտա խուսափել կրկնողություններից և բարձրացնել միջոցների օգտագործման արդյունավետությունը:

 

562. Համայնքային զարգացման ծրագրերի որակը էապես պայմանավորված է դրանց առկա հիմնախնդիրների և համայնքի բնակչության ցանկությունների համապատասխանությունից: Հաշվի առնելով այն իրողությունը, որ դեռևս ձևավորված չէ բնակչության ակտիվ մասնակցություն ծրագրերի քննարկման և հաստատման ավանդույթ, նպատակահարմար է, որ մարզի տարածքում գոյություն ունեցող առավել ակտիվ հասարակական կազմակերպությունների և տեղեկատվական-վերլուծական կենտրոնների մասնակցությամբ, սկզբնական շրջանում պետության աջակցությամբ, սակայն հետագայում համայնքների և միջհամայնքային միավորումների միջոցներով, համայնքներում իրականացվեն հարցումներ և ուսումնասիրություններ` պարզելու համար բնակչության կարիքները, ցանկությունները, դժգոհությունները, ինչպես նաև սահմանելու համայնքային հիմնախնդիրների լուծման առաջնահերթությունները: Այս ուսումնասիրությունները պետք է հիմք հանդիսանան սոցիալ-տնտեսական զարգացման ծրագրերի մշակման համար: Այս առումով կարևոր դեր կարող են խաղալ Գեղարքունիքի մարզի զարգացման ծրագրերը և նրանց մշակման և իրականացման ընթացքում ձեռք բերված փորձը, որը հիմք կհանդիսանա համայնքների կողմից ծրագրերի կազմման մեթոդաբանության համար և կօգնի խուսափել կրկնողություններից:

 

563. Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ տեղական ինքնակառավարման մարմինների գործունեությունը հատկապես լուրջ դժվարությունների է հանդիպում փոքր համայնքներում, որոնք զրկված են բավարար ֆինանսական միջոցներից և որտեղ առավել ցածր մակարդակի վրա են գտնվում բյուջեների հավաքագրման ցուցանիշները, 2012-2015 թթ-ին անհրաժեշտ է քննարկել և համայնքների առանձնահատկություններից ելնելով առաջարկություններ ներկայացնել համայնքների խոշորացմանն ուղղված վարչատարածքային բարեփոխումներ իրականացնելու իմաստով:

 

564. Մնացյալ բոլոր դեպքերի համար 2012-2015 թթ.-երին գործուն ջանքեր պետք է ներդրվեն միջհամայնքային համագործակցության ամրապնդման և խորացման ուղղությամբ: Հաշվի առնելով համայնքների միությունների արդեն իսկ կուտակած որոշ փորձն ու համագործակցության որոշ դրսևորումները, պետք է միջոցներ ձեռնարկվեն միջհամայնքային միավորումների ստեղծման ուղղությամբ:

 

565. Միջհամայնքային միավորումների կազմավորման համար էական նշանակություն ունի հետևյալ հիմնախնդիրների լուծումը.

1) Նոր վարչատարածքային բաժանման ժամանակ, որպես կանոն, հիմք է ընդունվել «մեկ բնակավայր մեկ համայնք» սկզբունքը: Արդյունքում գյուղական համայնքների զգալի մասը փոքր են, սեփական միջոցները չեն բավարարում նույնիսկ ՏԻՄ աշխատակազմի աշխատավարձի ապահովմանը:

2) Բնակչությանը մատուցվող ծառայությունների մի զգալի մասը իրականացվում է նախկին շրջանների տարածքներում, ապակենտրոնացում իրականացնելիս դրանք հնարավոր չէ տրոհել առանձին համայնքների միջև:

3) Համայնքների մասնագիտական և ֆինանսական ռեսուրսների սակավության պատճառով, դժվարանում է համայնքներին նոր խնդիրներ վերագրելու գործընթացը, դանդաղում է կառավարման ապակենտրոնացման իրականացումը:

4) Միջհամայնքային միավորումների ձևավորումը կապահովի ռեսուրսների համակենտրոնացում, որը հնարավորություն կտա ոչ միայն բարելավել արդեն իսկ մատուցվող ծառայությունների որակը, այլև մատուցել նոր ծառայություններ և այլն:

 

10.2.5 Քաղաքացիական հասարակություն

 

566. Ժամանակակից արդյունավետ կառավարման նախապայմաններից մեկը ակտիվ քաղաքացիական հասարակության կայացումն ու որոշումների ընդունման գործընթացում բնակչության և քաղաքացիական ակտիվ խմբերի մասնակցության ապահովումն է: Քաղաքացիական հասարակության տարբեր խավերի մասնակցությունը կառավարման գործընթացներում ոչ միայն ժողովրդավարության ամրապնդման երաշխիքն է, այլև կարողությունների զարգացման բնագավառում կարևորագույն ուղիներից մեկը: Համայնքային և մարզային զարգացման ծրագրերի մշակման ընթացքում մասնակցային մոտեցումը կնպաստի տեղական մարմինների կարողությունների բարձրացմանը` համայնքների զարգացմանն ուղղված այլընտրանքային կարծիքների հավաքագրման և համապարփակ ծրագրերի կազմման աշխատանքներում: Միևնույն ժամանակ, ՏԻՄ-երի ղեկավարները պետք է զարգացնեն իրենց կառավարչական հմտությունները` մասնակցային գործընթացները արդյունավետ համակարգելու նպատակով: Համայնքներում ՄԶԾ-ով նախատեսված միջոցառումներ իրականացնելիս, հատկապես դրանց պլանավորման, ինչպես նաև մոնիտորինգի և գնահատման ժամանակ, մասնակցային մոտեցումը կապահովի թափանցիկություն և հրապարակայնություն, ինչպես նաև կբարձրացնի բնակչության վստահությունը տարածքային կառավարման և տեղական ինքնակառավարման մարմինների հանդեպ:

 

567. Մարզպետարանը ողջունում է մարզի տարածքում գործունեություն ծավալող մի շարք հասարակական կազմակերպություններին, նրանց կողմից ցուցաբերվող ակտիվության և մարզի համայնքներում առկա տարաբնույթ հիմնախնդիրների կարգավորման հարցում նախաձեռնություն ցուցաբերելու համար և կարևորում նրանց` մարզպետարանի հետ համագործակցություն ծավալելու գործընթացը: ՄԶԾ իրականացման գործընթացում մարզպետարանը պատրաստակամ է ՄԶԾ կազմման, ինստիտուցիոնալ կառույցների, այդ թվում ոլորտային աշխատանքային խմբի` ՈԱԽ, մարզի զարգացման հանձնաժողովի` ՄԶՀ, մոնիտորինգի գնահատման համակարգի` ՄԳՀ հանրային իրազեկման գործընթացին մասնակից դարձնել նաև մարզի հասարակական կազմակերպություններին, անհրաժեշտության դեպքում աջակցել նրանց` հետագա գործունեության ընթացքում:

 

568. 2012-2015 թթ.-ի ընթացքում տարածքային կառավարման մարմինների գործունեության թափանցիկության շարունակականությունն ապահովելու նպատակով մարզպետի, նրա տեղակալների, մարզպետարանի աշխատակազմի, մարզի հասարակական կազմակերպությունների և ԶԼՄ-ների ջանքերով նախատեսվում է իրականացնել հետևյալ միջոցառումները.

 

1) շարունակել մարզային և հանրապետական ԶԼՄ-ներով լրատվական բնույթի նյութերի պարբերական թողարկումները` ներկայացնելով մարզպետի, մարզպետի տեղակալների, մարզպետարանի աշխատակազմի և մարզային ենթակայության կազմակերպությունների գործունեությունը, ներկայացնելով գոյություն ունեցող հիմնախնդիրները և իրականացվող ծրագրերն ու այլ ընթացիկ աշխատանքները, պարբերաբար հրապարակել առավել լայն կիրառություն ունեցող օրենքներն և նորմատիվ իրավական ակտերը, դրանցում կատարվող փոփոխությունները` տալով պարզաբանումներ և մեկնաբանություններ.

 

2) պարբերաբար և համակարգված ձևով շարունակել մարզպետի, նրա տեղակալների և մարզպետարանի ստորաբաժանումների ղեկավարների` մարզի համայնքներ, մարզային ենթակայության կազմակերպություններ աշխատանքային այցելությունները, որոնք պետք է ուղեկցվեն տեղական ինքնակառավարման մարմինների և համայնքի բնակչության հետ հանդիպումներով, մարզպետի կողմից կազմակերպվող քաղաքացիների ընդունելություններով, տարբեր խնդիրների շուրջ հրավիրվող քննարկումներով, ՏԻՄ-երի կողմից հանրությանը պարբերաբար ներկայացվող հաշվետվություններով, հանրային լսումներով:

 

3) հանրային իրազեկվածության բարձրացման նպատակով տպագիր և էլեկտրոնային լրատվամիջոցների օգնությամբ շարունակել Մարզի զարգացման ծրագրի, այդ թվում` մարզի տարածքում պետական բյուջեի և միջազգային դոնոր կազմակերպությունների կողմից իրականացվող ծրագրերի մասին տեղեկատվական բնույթի նյութերի պատրաստումն ու տարածումը.

 

4) ակտիվացնել հասարակական կազմակերպությունների և զանգվածային լրատվամիջոցների ներկայացուցիչների ներգրավվածությունը մարզպետարանում կազմակերպվելիք մարզխորհրդի նիստերին, մարզպետարանում հրավիրվող տարբեր քննարկումներին, հասարակական լսումներին, ինչպես նաև մարզպետարանում ձևավորվող ժամանակավոր հանձնաժողովների աշխատանքներին.

 

5) մարզպետարանի ինտերնետային կայքի միջոցով շարունակել մարզպետի գործունեության հրապարակայնության ապահովման գործընթացը, այնտեղ տեղադրելով մարզպետի և մարզպետարանի աշխատակազմի աշխատանքային գործունեության վերաբերյալ նյութեր, մարզպետի բոլոր որոշումներն ու կարգադրությունները և մարզային ենթակայության հիմնարկ-կազմակերպությունների վերաբերյալ հայտարարությունները, մարզպետի և ՏԻՄ տարեկան և կիսամյակային հաշվետվությունները, մարզում առկա և հրատապ լուծում պահանջող հիմնախնդիրների վերաբերյալ տեղեկատվական նյութեր, ՄԶԾ-ի շրջանակներում ձևավորված աշխատանքային խմբերի գործունեության, դրանց տարեկան և կիսամյակային հաշվետվությունների, տեղեկատվություն ՄԶԾ շրջանակներում իրականացվող և իրականացվելիք ծրագրերի, մարզային զարգացման հանձնաժողովի` ՄԶՀ գործունեության, հրապարակման անհրաժեշտություն ունեցող այլ բնույթի նյութերի վերաբերյալ:

 

569. 2012-2015 թթ.-ի ընթացքում տեղական ինքնակառավարման մարմինների գործունեության թափանցիկության և հրապարակայնության ապահովման ուղղությամբ նախատեսվում է իրականացնել հետևյալ միջոցառումները.

 

1) ակտիվացնել աշխատանքները` մարզի համայնքապետարաններում ինտերնետային կայք էջերի ստեղծման և դրանց կանոնավոր գործունեության ուղղությամբ.

 

2) փորձնական ծրագրեր իրականացնել մի քանի համայնքներում` կազմակերպել համայնքի զարգացման ծրագրի, բյուջեի կամ գլխավոր հատակագծի և հողերի գոտիավորման և օգտագործման սխեմաների հրապարակային քննարկումներ:

 

3) Համայնքների հնարավորություններից ելնելով հրապարակել համայնքի սոցիալ-տնտեսական զարգացման ծրագրի և համայնքի բյուջեի հանրամատչելի և վերլուծական ձեռնարկներ, և դրանք անվճար տարածել համայնքի բնակչությանը:

 

4) Հասարակական կազմակերպությունների, համայնքի ակտիվ հասարակական խմբերի ներկայացուցիչներին, մարզի տարածքում գործող ԶԼՄ-ներին հրավիրել համայնքի ավագանու նիստերին, կազմակերպել դրանց իրազեկման գործընթացը:

 

5) Համայնքի ղեկավարի և համայնքի ավագանու որոշումների վերաբերյալ համայնքի բնակչությանը իրազեկելու նպատակով դրանք տեղադրել մարզպետարանի կամ համայնքապետարանների ինտերնետային կայք էջերում, մեկական օրինակ փակցնել համայնքապետարաններում առկա տեղեկատվական տախտակների վրա, փակցնել մարդաշատ և հանրության համար առավել մատչելի վայրերում:

 

6) շարունակել պետության կամ միջազգային դոնոր կազմակերպությունների կողմից տրամադրվող սերմացուների, վառելիքի, պարարտանյութերի և այլ նյութերի բաշխմանը վերաբերող որոշումների հրապարակայնության ապահովման գործընթացը:

 

7) Հասարակական կազմակերպությունների ջանքերով կազմակերպել հանրային իրազեկման ծրագրեր, որոնց արդյունքում բնակչությանը տրամադրել իրավական և այլ բնույթի տեղեկատվություն կամ խորհրդատվություն:

 

8) «Տեղական հանրաքվեի մասին» օրենքի դրույթներից ելնելով` նախաձեռնել և իրականացնել համայնքային հանրաքվե` ստեղծելով դրա նախադեպ և համայնքային հետաքրքրություն ունեցող հարցի քննարկում հանրաքվեի միջոցով:

 

570. Քաղաքացիական հասարակության ակտիվության ապահովման համար անհրաժեշտ է հանրային կառավարման հարաբերություններում մշտական մասնակցային դեր վերապահել գոյություն ունեցող տարաբնույթ կազմակերպություններին և հասարակական խմբերին (օրինակ, «Գավառ» Ջրօգտագործողների ընկերությունը, համայնքների միություններ, «Գեղարքունիքի մարզի ՀԿ ցանց», ՓՄՁ զարգացման մարզային խորհուրդ, դպրոցական խորհուրդներ, «Սևան» ազգային պարկ, Գեղարքունիքի մարզի առևտրաարդյունաբերական պալատ և այլն):

 

10.2.6 Մարզի զարգացման ծրագրերի մշակման ինստիտուցիոնալ համակարգը

 

571. Անհրաժեշտ ենք համարում ՀՀ կառավարության 2008 թ. հոկտեմբերի 30-ի թիվ 1207-Ն որոշմամբ հաստատված Կայուն զարգացման ծրագրից այստեղ մեջբերել ՀՀ մարզերում համալիր զարգացման ծրագրերին վերաբերող հիմնարար դրույթները, ընդ որում դրանց փորձը հաշվի առնելով «ՀՀ կառավարությունը մշակել է տարածքային զարգացման հայեցակարգ».

1) Մարզերի զարգացման հիմնական գերակայությունները և ուղղությունները պետք է արտացոլվեն մարզերի զարգացման միջնաժամկետ համալիր ծրագրերում, որոնք կազմվում են մարզպետարանների կողմից և հաստատվում է ՀՀ կառավարության կողմից:

2) Մարզային զարգացման ծրագրերի (ՄԶԾ) հիմնական նպատակը ԿԶԾ-ով և Կառավարության այլ ռազմավարական ծրագրերով նախանշված գերակա զարգացման ուղղությունների ապահովումն է` հաշվի առնելով մարզերին բնորոշ առանձնահատկությունները:

3) ՄԶԾ-ների կազմումը և իրագործումը ընթանում է քաղաքացիական հասարակության ակտիվ մասնակցությամբ:

4) ՄԶԾ-ները պարբերաբար վերանայվում են` կապված, նախ և առաջ, ԿԶԾ և Կառավարության այլ ռազմավարական ծրագրերի վերանայման և ընդունման հետ, ինչպես նաև հիմք ընդունելով ՄԶԾ-ների իրականացման ընթացքում ի հայտ եկած տարբեր հանգամանքները, որոնք ցուցահանվում են մոնիտորինգի և գնահատման գործառույթով:

5) ՄԶԾ-ների կազմման և իրագործման ընթացքում բարձրացվել են մարզային խորհուրդների դերը, իսկ մարզպետարաններում ստեղծվել են անհրաժեշտ կարողություններ` այդ ողջ գործընթացը համակարգելու և կառավարելու համար:

6) Միասնական մեթոդաբանությամբ կազմված ՄԶԾ-ների հիման վրա հստակեցվել և կանխորոշվել են ՀՀ Կառավարության տարածքային քաղաքականության գերակայությունները, որոնք նախ և առաջ ուղղված են մարդկային և եկամտային աղքատության հաղթահարմանը և մարզերի զարգացման անհամամասնությունների նվազեցմանը:

7) Սոցիալական ենթակառուցվածքներում ՀՀ Կառավարության կողմից իրականացվող կապիտալ ծախսերի տարածքային կառուցվածքը նպատակադրվել է առաջին հերթին նվազեցնելու մարդկային աղքատության մակարդակը` գերակայությունը տալով այս առումով առավել աղքատ մարզերին:

8) Եկամտային աղքատությունը նվազեցնելու և մարզերի տնտեսական զարգացման անհամամասնությունները մեղմելու նպատակով ՀՀ Կառավարությունը.

ա. Միջոցներ է հատկացնում` ուսումնասիրելու համար յուրաքանչյուր մարզի տնտեսական ներուժը:

բ. Ըստ ամենայնի նպաստում է մարզերում գերակա ոլորտների զարգացման ծրագրերի կազմմանը և այդ ծրագրերի ներքին և արտաքին ներդրողներին և գործարարներին ներկայացմանը:

գ. Որոշակի ներդրումներ են կատարվել մարզային ենթակառուցվածքներում (այդ թվում` համագործակցելով մասնավոր հատվածի հետ)` նպատակ ունենալով էապես բարելավելու գործարարության զարգացման համար անհրաժեշտ պայմանները:

ե. Առանձին դեպքերում իրականացվելու են ուղղակի և անուղղակի ֆինանսական աջակցություն գործարարներին` առավել աղքատ մարզերում և տարածաշրջաններում (մասնավորապես` բարձր լեռնային և սահմանամերձ) գործունեություն ծավալելու նպատակով:

 

572. Ահա այս համատեքստում է, որ կարևորվում է Գեղարքունիքի և Տավուշի մարզերում Մեծ Բրիտանիայի և Հյուսիսային Իռլանդիայի ՄԶՆ-ի դրամաշնորհային ֆինանսավորմամբ 2003 թ.-ից գործող Հայաստանի տարածքային զարգացման ծրագրի փորձը (2003-2008 և 2009-2011 թթ-ների համար նախատեսված Հայաստանի տարածքային զարգացման ծրագիրը գործում է Գեղարքունիքի և Տավուշի մարզերում: Ծրագրերի նպատակն էր մարզերում աղքատության նվազեցումը և աղքատամետ զարգացման ծրագրեր կազմելու ու իրականացնելու բնագավառում մարզպետարանների կարողությունների ուժեղացումը: Այժմ մշակվել է ՀՀ Գեղարքունիքի մարզի 2012-2015 թթ. Զարգացման ծրագիրը:

 

573. Մարզպետարանի առաջնորդությամբ, արդեն որպես ավանդույթ մարզային զարգացման ծրագրի մշակման աշխատանքներին լծվել են մարզի քաղաքացիական հասարակությունը, մասնագիտացված կազմակերպությունները, դոնոր կազմակերպությունները, ճյուղային նախարարությունների և պետական կառավարման մարմինների տարածքային ստորաբաժանումների ներկայացուցիչները: Առաջին անգամ Հայաստանում Գեղարքունիքի և Տավուշի մարզերում ստեղծվեցին և գործադրվեցին ՄԶԾ-ի մշակման աշխատանքները: 2012-2015 թթ. մարզի զարգացման ծրագրի մշակման աշխատանքները ավանդույթ է դարձել, ինչպես նաև ՄԳ գործընթացների մեխանիզմները, մարզերի զարգացման պլանավորման նոր ինստիտուցիոնալ համակարգը արդեն ավել մատչելի են: Այս լայնածավալ աշխատանքները համակարգում է ՀՀ տարածքային կառավարման նախարարությունը:

 

574. Մարզային զարգացման ծրագրի մշակման ու հետագա գործունեության ընթացքում փորձարկվել են և հաջող գործադրվել այնպիսի նոր մեթոդներ ու կառույցներ և ուժեղացվել են գործողները, ինչպիսիք են «Աղքատության մասնակցային գնահատումը» համայնքային թիրախային խմբերը, ոլորտային աշխատանքային խմբերը (ընդ որում` իշխանության և հասարակության հավասարաչափ անդամակցությամբ), Մարզային զարգացման հանձնաժողովը և Տարեկան աշխատանքային պլանները, մոնիտորինգի և գնահատման կիսամյակային և տարեկան հաշվետվությունները և դրանց դերը հաջորդ ժամանակահատվածի պլանավորման ընթացքում, ինչպես նաև հրապարակայնության և բնակչության իրազեկվածության ապահովման գործառույթը:

 

575. ՄԶԾ-Ի նվաճումներից մեկը մարզային զարգացման պլանավորման ու իրականացման ինստիտուցիոնալ համակարգն է, որը խարսխված է ՄԶԾ-ների շուրջ ձևավորված Մոնիտորինգի և գնահատում բաժնում արձանագրված սկզբունքների վրա: ՄԶԾ-ների շուրջ ձևավորված գործընթացների գերակա նպատակներից են մարզում փաստացի առկա և պոտենցիալ միջոցների առավել արդյունավետ պլանավորումն ու օգտագործումը, իրականացնող մարմինների հաշվետվողականությունն ու նրանց գործունեության թափանցիկությունը, պոտենցիալ ներդրողներին առաջնահերթ ծրագրերի և միջոցառումների առաջադրումը: Այստեղ հարկավոր է նաև նշել, որ պլանավորման գործընթացն իր մեջ անպայմանորեն պարունակում է առաջնահերթ ծրագրերի ընտրության համար հստակ մշակված չափանիշները, որը պետք է իրականացվի ոլորտային աշխատանքային խմբերի համապատասխան մասնագետների կողմից:

 

576. Բխելով Հայաստանի Հազարամյակի զարգացման նպատակներից, ԿԶԾ-ից և գործող ոլորտային քաղաքականություններից, այն հնարավորություն է տալիս համակարգել գոյություն ունեցող մարդկային, ֆինանսական ու տեխնիկական ռեսուրսները և դրանք ուղղել լայն հասարակության հետ համաձայնեցված առաջնահերթությունների իրականացմանը: Բնականաբար, գործող ինստիտուցիոնալ համակարգը դեռևս կպահանջի զգալի լրամշակումներ և շահագրգիռ մարմինների առաջարկություններ և մեկնաբանություններ, սակայն մեր խորին համոզմամբ, համակարգի ճկունությունը և համապարփակությունը, ինչպես նաև այն հանգամանքը, որ այն խարսխված է Հայաստանում գործող վարչատարածքային բաժանման, բյուջետավարման, գնումների, միջնաժամկետ պլանավորման գործող համակարգերի օգտագործման (բոլոր տեսակի ֆինանսական միջոցների համար), մասնակցային ու հրապարակային գործընթացների պարտադիր կիրառման, ու հստակ հաշվետվողականության սկզբունքների վրա, թույլ է տալիս վստահ ասել, որ մշակված այս համակարգը դարձել է Հայաստանում մարզերի զարգացման պլանավորման ու ծրագրերի իրականացման մոդելի հիմքը: Բացի այդ, ունենալով արդեն ավելի քան 9 տարվա փորձ, Գեղարքունիքի մարզպետարանը պատրաստակամություն է հայտնում իր ուժերի սահմաններում հանդես գալ որպես այլ մարզերում ու մարզպետարաններում մոդելի տարածմանը նպաստող փորձի փոխանակման, մասնագիտական, ինչպես նաև մեթոդաբանական աջակցության ռեսուրս:

 

577. Հետևաբար անհրաժեշտ ենք համարում նշել, որ մարզպետարանը հավանություն տալով ինստիտուցիոնալ համակարգին, նպատակահարմար է գտնում ՀՀ տարածքային կառավարման նախարարությանը առաջարկել մոդելային այս համակարգը տարածել ՀՀ այլ մարզերում, ինչը հնարավորություն կտա միասնականացնել մարզային զարգացման ծրագրերի մշակման, միջոցների ծրագրավորման, դրանց մոնիտորինգի և գնահատման, ինչպես նաև հրապարակայնության հետ կապված խնդիրները: Բացի այդ, միջին ժամկետ ծրագրերը նախատեսում են նաև տարեկան աշխատանքային պլանների կազմման աշխատանքներ, որոնք համահունչ են ծրագրային բյուջետավարման բնագավառում ընթացող վերափոխումների հետ, ինչպես նաև բավարարում են աղքատության գնահատման ու դրա վերացմանն ուղղված միջոցառումների վերաբերյալ տեղեկատվական մոնիտորինգային համակարգերին:

 

Աղյուսակ 10.2 ՄԶԾ ծրագրավորվող տարածքային կառավարման և տեղական ինքնակառավարման ոլորտների ֆինանսավորումը 2012-2015 թթ.(մլն. դրամ)

 

._____________________________________________________________________.

|  ՄԶԾ ոլորտը               |Պլանավորվող ֆինանսավորումը 2012-2015 թթ. |

|                           |_________________________________________|

|                           |2012թ.|2013թ.|2014թ.|2015թ.|Ընդամենը     |

|                           |      |      |      |      |2012-2015 թթ.|

|___________________________|______|______|______|______|_____________|

|Տարածքային կառավարում և    |      |      |      |      |             |

|տեղական ինքնակառավարում,   |      |      |      |      |             |

|քաղաքացիական ծառայություն  |  10.0|  11.0|  11.0|  10.0|         42.0|

|___________________________|______|______|______|______|_____________|

|Համայնքների ֆոնդային       |      |      |      |      |             |

|բյուջեներով նախատեսված     |      |      |      |      |             |

|կապիտալ ներդրումներ        | 478.4| 481.1| 493.2| 496.1|      1.948.9|

|___________________________|______|______|______|______|_____________|

|Ընդամենը                   | 488.4| 492.1| 504.2| 506.1|      1.990.9|

._____________________________________________________________________.

 

Գեղարքունիքի մարզային զարգացման պլանավորման և իրականացման ինստիտուցիոնալ համակարգ

 

._____________________________________________________.

| Քաղաքականության վերլուծություն` տրամաբանական հենքով |

|սահմանված աշխատանքների տարեկան պլանավորման գործընթացի|_________.

|         (Տարեկան աշխատանքային պլան) միջոցով         |         |

._____________________________________________________.         |

.________________________________________________________.    |

Ի    .________. ._______. .__________. ._______. ._________. ._______. |

Ր    |Գյուղա- | |Բնապահ-| |Սոցիալական| |Ենթա-  | |ՓՄՁ և    | |Տարած- | |

Ա    |տնտեսու-| |պանու- | |ոլորտ     | |կառուց-| |մասնավոր | |քային  | |

Կ    |թյուն   | |թյուն  | |կրթություն| |վածքներ| |հատվածի  | |կառավա-| |

Ա    |        | |       | |առողջա-   | |ճանա-  | |զարգացում| |րում և | |

Ն    |        | |       | |պահություն| |պարհներ| |         | |տեղական| |

Ա    |        | |       | |սոց.      | |ջուր,  | |         | |ինքնա- | |

Ց    |        | |       | |պաշտպանու-| |գազ    | |         | |կառավա-| |

ՈՒ   |        | |       | |թյուն     | |       | |         | |րում   | |

Մ    .________. ._______. .__________. ._______. ._________. ._______. |

.__________|____________________________________________.     |

.___________________.   .___________.        .______________. |

|Պետ. բյուջե (ՄԺԾԾ  |   |  Դոնորներ |        | Մարզպետարանի | |

.__|և  ԿԶԾ գործընթաց)  |___|           |___.    | ՄԳ թիմ և     |_.

|  .___________________.   .___________.   |    | ՀԿ սեկտոր    |

|                                          |    .______________.

|                           .__________________________.  |

|  ._________________.      |Մոնիտորինգի և  գնահատման  |  |

.__|ՀՀ կառավարության |____. |համակարգ` միջանկյալ և     |  |

|ՄԶԾ-ի հաստատում  |    | |տարեկան հաշվետվություններ,|__.

._________________.    | |մասնակցային մոնիտորինգ,   |

|                  | |ազդեցության գնահատում,    |

Մ  .___________.  .___________. | |տարեկան ժողով             |

Շ  |Տարածքային |  |ՏԿ նախարա- | | .__________________________.

Ա .|զարգացման  |__|րություն   |_.

Կ ||հանձնաժ.   |  |           |

ՈՒ||           |  |           |

Մ |.___________.  .___________.

.________. ._______|________.              ._________________.

.____________________.    |              |ՀԿ-ներ (ցանց) և  |

.|     Ոլորտային      |____|______________|քաղաքական        |

|| աշխատանքային խմբեր |    |              |հասարակություն   |

|.____________________.    |              ._________________.

._______.     |            |                     |

.____________________.    |                     |

| Ֆոկուս խմբեր       |____|                     |

.____________________.    ._____________________.

 

----------------------------------------------------------------

ԻՐՏԵԿ - շարունակությունը հաջորդ մասերում

 

 

pin
ՀՀ կառավարություն
01.03.2012
N 308-Ն
Որոշում