Սեղմել Esc փակելու համար:
ՀՀ ՏԱՎՈՒՇԻ ՄԱՐԶԻ 2012-2015 ԹՎԱԿԱՆՆԵՐԻ...
Քարտային տվյալներ

Տեսակ
Գործում է
Ընդունող մարմին
Ընդունման ամսաթիվ
Համար

Ստորագրման ամսաթիվ
ՈՒժի մեջ մտնելու ամսաթիվ
ՈՒժը կորցնելու ամսաթիվ
Ընդունման վայր
Սկզբնաղբյուր

Ժամանակագրական տարբերակ Փոփոխություն կատարող ակտ

Որոնում:
Բովանդակություն

Հղում իրավական ակտի ընտրված դրույթին X
irtek_logo
 

ՀՀ ՏԱՎՈՒՇԻ ՄԱՐԶԻ 2012-2015 ԹՎԱԿԱՆՆԵՐԻ ՍՈՑԻԱԼ-ՏՆՏԵՍԱԿԱՆ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ ԾՐԱԳԻՐԸ ՀԱՍՏԱՏԵ ...

 

 

040.0383.100412

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԿԱՌԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

 

22 մարտի 2012 թվականի N 383-Ն

 

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՏԱՎՈՒՇԻ ՄԱՐԶԻ 2012-2015 ԹՎԱԿԱՆՆԵՐԻ ՍՈՑԻԱԼ-ՏՆՏԵՍԱԿԱՆ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ ԾՐԱԳԻՐԸ ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

(7-րդ մաս)

 

ԾՐԱԳԻՐ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՏԱՎՈՒՇԻ ՄԱՐԶԻ 2012-2015 ԹՎԱԿԱՆՆԵՐԻ ՍՈՑԻԱԼ-ՏՆՏԵՍԱԿԱՆ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ

(7-րդ մաս)

 

Գյուղատնտեսության ոլորտի ռազմավարական ծրագրերի ֆինանսավորումը

 

աղյուսակ 7.9

._____________________________________________________________________.

|Միջոցառման անվանումը     |Իրականացման    |Ֆինանսավորման|Ֆինանսավորման|

|                         |ժամանակահատվածը|աղբյուրը     |ծավալը (հազ. |

|                         |               |             |դրամ)        |

|_________________________|_______________|_____________|_____________|

|    1                    |    2          |   3         |   4         |

|_________________________|_______________|_____________|_____________|

|Մրցունակ ագրոպարենային   |2012-2015      |գյուղացիական |100000.0     |

|համակարգի կայացում և     |               |տնտեսություն-|             |

|կայուն զարգացում         |               |ներ          |             |

|1. Գյուղատնտեսական       |               |             |             |

|հողատեսքերի միավորում և  |               |             |             |

|տնտեսությունների         |               |             |             |

|խոշորացում               |               |             |             |

|                         |               |             |             |

|2. սերմնաբուծության և    |2012-2015      |ՀՀ պետբյուջե,|50000.0      |

|տնկարանային              |               |այլ          |             |

|տնտեսությունների         |               |աղբյուրներ   |             |

|զարգացմանն ուղղված       |               |             |             |

|միջոցառումների           |               |             |             |

|իրականացում              |               |             |             |

|                         |               |             |             |

|3. անասնապահության       |2012-2015      |ՀՀ պետբյուջե,|մոտ          |

|ոլորտում տոհմային գործի  |               |Համաշխարհային|1100000.0    |

|բարելավում, արոտավայրերի |               |բանկ,        |             |

|օգտագործման              |               |Հայաստան     |             |

|արդյունավետության        |               |Համահայկական |             |

|բարելավում               |               |հիմնադրամ,   |             |

|                         |               |համայնքներ   |             |

|                         |               |             |             |

|4. գյուղտեխնիկայի        |2011-2015 թթ   |այլ          |1200000.0    |

|հավաքակայանների          |               |աղբյուրներ,  |             |

|արդիականացում, կոոպերատիվ|               |համայնքներ,  |             |

|հիմունքներով տեխնիկական  |               |մասնավոր     |             |

|միջոցների համատեղ        |               |ներդրողներ   |             |

|օգտագործման մեխանիզմների |               |             |             |

|ներդրում                 |               |             |             |

|                         |               |             |             |

|5. գյուղմթերքների        |2012-2015      |վարկային     |300000.0     |

|վերամշակման ոլորտի       |               |ծրագրեր      |             |

|տեխնիկական վերազինում    |               |             |             |

|                         |               |             |             |

|6. գյուղատնտեսական       |2012-2015      |ՀՀ պետբյուջե |500000.0     |

|ոլորտում ռիսկերի         |               |             |             |

|կանխարգելում, տարերային  |               |             |             |

|աղետների մեղմացում       |               |             |             |

|                         |               |             |             |

|7. սուբսիդիաների և       |2012-2015      |ՀՀ պետբյուջե,|250000.0     |

|սուբվենցիաների, ինչպես   |               |համայնքներ,  |             |

|նաև  արտոնյալ վարկերի    |               |ծրագրեր      |             |

|տրամադրում               |               |             |             |

|                         |               |             |             |

|8. կոոպերատիվների,       |2012-2015      |գյուղացիական |10000.0      |

|ընկերությունների և  այլ  |               |տնտեսություն-|             |

|միավորումների ստեղծում   |               |ներ          |             |

|_________________________|_______________|_____________|_____________|

|Սննդամթերքի              |2012-2015      |ՀՀ           |2100000.0    |

|ինքնաբավության ապահովում |               |կառավարու-   |             |

|1. բազմամյա տնկարկների   |               |թյուն,       |             |

|տարածքների ավելացում     |               |«Գյուղական   |             |

|                         |               |տարածքների   |             |

|                         |               |տնտեսական    |             |

|                         |               |զարգացման    |             |

|                         |               |ԾԻԳ»         |             |

|                         |               |ՊՀ, այլ      |             |

|                         |               |ծրագրեր      |             |

|                         |               |             |             |

|2. բանջարաբուծության     |2012-2015      |այլ դոնորներ,|75000.0      |

|զարգացման ծրագրերի       |               |գյուղացիական |             |

|իրականացում              |               |տնտեսություն-|             |

|                         |               |ներ          |             |

|                         |               |             |             |

|Սննդամթերքի անվտանգության|2012-2015      |ՀՀ պետբյուջե,|62000.0      |

|և  որակի ապահովում       |               |այլ դոնորներ |             |

._____________________________________________________________________.

 

Աղյուսակ 7.10 ՄԶԾ ծրագրավորվող գյուղատնտեսության ոլորտի ֆինանսավորումը

2012-2015 թթ. (մլն դրամ)

 

.___________________________________________________________.

|ՄԶԾ ոլորտը        |Պլանավորվող ֆինանսավորումը 2012-2015 թթ |

|                  |________________________________________|

|                  |2012 թ.|2013 թ.|2014 թ.|2015 թ.|Ընդամենը|

|                  |       |       |       |       |2012-   |

|                  |       |       |       |       |2015 թթ |

|__________________|_______|_______|_______|_______|________|

|Գյուղատնտեսություն|5644.0 |6914.2 |5186.2 |1727.2 |19471.8 |

.___________________________________________________________.

 

Գյուղատնտեսության ոլորտի տրամաբանական հենքը

 

.____________________________________________________________________.

|Ոլորտային նպատակներ/ |Արդյունքային ցուցանիշներ|Կարևոր  նախապայմաններ|

|ակնկալվող արդյունքներ|                        |                     |

|_____________________|________________________|_____________________|

|Ոլորտային նպատակ`    |1. Գյուղացիական         |Ֆինանսական           |

|Ավելացնել            |տնտեսությունների        |ռեսուրսների          |

|գյուղացիական         |աղքատության             |առկայություն         |

|տնտեսությունների     |մակարդակը %             |                     |

|եկամուտները և        |2. Գյուղատնտեսության    |Բնակլիմայական գործոնի|

|կրճատել աղքատությունը|համախառն արտադրման,     |ազդեցություն         |

|գյուղական            |մլրդ դրամ               |                     |

|բնակավայրերում       |3. Գյուղատնտեսության    |                     |

|                     |համախառն արտադրանքի     |                     |

|                     |տեսակարար կշիռը         |                     |

|                     |հանրապետության          |                     |

|                     |ծավալում %              |                     |

|_____________________|________________________|_____________________|

|Արդյունք 1.          |1.1. Ոռոգվող            |Ֆինանսական և         |

|Ոռոգման համակարգի    |գյուղատնտեսական         |տեխնիկական           |

|բարելավում           |նշանակության հողերի     |ռեսուրսների          |

|                     |մակերեսը, հա            |առկայություն         |

|                     |1.2. Էլեկտրաէներգիայի   |                     |

|                     |ծախսի տեսակարար կշիռը, %|Համակարգի ընթացիկ    |

|                     |1.3. Ջրի կորուստների    |պահպանման            |

|                     |տեսակարար կշիռը, %      |հնարավորություն      |

|                     |1.4. Վերանորոգված       |                     |

|                     |ոռոգման և  տեխնիկական   |                     |

|                     |ջրի ջրագծերի            |Բնակլիմայական գործոնի|

|                     |երկարությունը, կմ       |ազդեցություն         |

|                     |Թիրախ` 2008 թ.-ին 40 կմ |                     |

|                     |(ԳԶՄՀ, ՄԶՆ) Ներդրման    |                     |

|                     |չափ` 2.9 մլն. ԱՄՆ դոլար |                     |

|                     |(ԳԶՄՀ), 2.0 մլն. ՀՀ դրամ|                     |

|                     |(ՄԶՆ)                   |                     |

|                     |1.5. Վերակառուցված      |                     |

|                     |պոմպակայանների թիվը     |                     |

|                     |Թիրախ` 2011 թ.-ին 2 հատ,|                     |

|                     |(ՀՄՀ) Ներդրման չափ`     |                     |

|                     |1,900.0 հազար ԱՄՆ դոլար |                     |

|                     |(ՀՄՀ)                   |                     |

|                     |1.6. Վերականգնված       |                     |

|                     |ջրանցքները Ներդրման չափ`|                     |

|                     |2009-11 թթ.-ին 745.0    |                     |

|                     |հազար ԱՄՆ դոլար երրորդ  |                     |

|                     |կարգի ջրանցքների        |                     |

|                     |վերականգնման համար (ՀՄՀ)|                     |

|                     |1.7. Ոռոգման            |                     |

|                     |ծառայություններից       |                     |

|                     |բնակչության             |                     |

|                     |բավարարվածության        |                     |

|                     |աստիճանը, % (2007 թ. ԱՎԾ|                     |

|                     |հետազոտություն)         |                     |

|_____________________|________________________|_____________________|

|Արդյունք 2.          |2.1. Գյուղատնտեսական    |Ֆինանսական           |

|Գյուղատնտեսական      |մշակաբույսերի համախառն  |ռեսուրսների          |

|մշակաբույսերի        |բերքը, հազ. տ.          |առկայություն         |

|բերքատվության և      |2.2. Գյուղատնտեսական    |                     |

|արտադրության         |մշակաբույսերի           |Որակյալ սերմերի,     |

|արդյունավետության    |բերքատվությունը, ց/հա   |տնկանյութի           |

|բարձրացում           |2.3. Սերմնաբուծական և   |առկայություն         |

|                     |տնկարանային             |                     |

|                     |տնտեսությունների թիվը   |Բնակլիմայական        |

|                     |2.4. Խոշորացված         |գործոնի              |

|                     |ֆերմերային              |ազդեցություն         |

|                     |տնտեսությունների,       |                     |

|                     |ձևավորված               |                     |

|                     |կոոպերատիվների թիվը     |                     |

|_____________________|________________________|_____________________|

|Արդյունք 3.          |3.1. Կաթի արտադրության  |Տոհմային գործի       |

|Գյուղատնտեսական      |ծավալները, հազ.տ.       |բարելավման           |

|կենդանիների          |3.2. Իրացված միսը       |համար անհրաժեշտ      |

|մթերատվության        |կենդանի քաշով, հազ.տ.   |ռեսուրսների          |

|ավելացում,           |3.3. Ընդհանուր          |առկայություն         |

|հիվանդությունների    |անասնագլխաքանակը (խոշոր |                     |

|կանխում,             |եղջերավոր անասուններ,   |Անասնաբուժական       |

|անասնապահական        |խոզեր, ոչխարներ, այծեր),|կանոնների ճիշտ և     |

|մթերքի որակի և       |հազ. գլուխ              |ժամանակին կիրառում   |

|արտադրության         |3.4. Արհեստականորեն     |                     |

|արդյունավետության    |սերմնավորված            |Գյուղկենդանիների     |

|բարձրացում           |անասնագլխաքանակը,       |հիվանդությունների    |

|                     |հազ. գլուխ              |բռնկման              |

|                     |3.5. Համաճարակների դեմ  |կանխարգելում         |

|                     |պատվաստված              |                     |

|                     |անասնագլխաքանակը, հազ.  |                     |

|                     |գլուխ Ներդրման չափ`     |                     |

|                     |2008 թ.-ին 55.2 միլիոն  |                     |

|                     |ՀՀ դրամ (պետբյուջե)     |                     |

|                     |3.6. Գյուղկենդանիների   |                     |

|                     |հիվանդացության մակարդակը|                     |

|                     |%                       |                     |

|_____________________|________________________|_____________________|

|Արդյունք 4.          |4.1. Օգտագործվող        |Ֆինանսական, մարդկային|

|Հողային և  մարդկային |վարելահողերի մակերեսը,  |և  տեխնիկական        |

|ռեսուրսների լիարժեք  |հա                      |ռեսուրսների          |

|օգտագործման ապահովում|4.2. Չօգտագործվող հողերի|առկայություն         |

|                     |մակերեսը, հա            |                     |

|                     |4.3. Գյուղատնտեսու-     |                     |

|                     |թյունում զբաղվածների    |                     |

|                     |տեսակարար կշիռը, %      |                     |

|                     |4.4. Վերամշակող         |                     |

|                     |արդյունաբերությունում   |                     |

|                     |զբաղվածների տեսակարար   |                     |

|                     |կշիռը, %                |                     |

|_____________________|________________________|_____________________|

|Արդյունք 5.          |5.1. Գյուղացիական       |Ֆինանսական և         |

|Գյուղատնտեսության    |տնտեսությունների թիվը   |տեխնիկական           |

|արտադրական           |5.2. Առևտրային          |ռեսուրսների          |

|ենթակառուցվածքների   |կազմակերպությունների    |առկայության          |

|բարելավում           |թիվը                    |                     |

|                     |5.3. Գյուղարտադրանքի    |Արտադրական           |

|                     |շուկաների թիվը          |ենթակառուցվածքների և |

|                     |5.4. Կաթի ընդունման     |գյուղտեխնիկայի       |

|                     |կետերի թիվը (9)         |ընթացիկ պահպանման    |

|                     |5.5. Մթերող և           |հնարավորություն      |

|                     |վերամշակող              |                     |

|                     |կազմակերպությունների    |Բնակլիմայական գործոնի|

|                     |թիվը (խաղող-5), պտուղ,  |ազդեցություն         |

|                     |հատապտուղ-4, ծխախոտ-100 |                     |

|                     |հատ չորանոց/;           |                     |

|                     |սպանդանոցներ-1 հատ,     |                     |

|                     |սառնարանային            |                     |

|                     |տնտեսություն-5 հատ/     |                     |

|                     |5.6. Նորացված           |                     |

|                     |գյուղտեխնիկա ունեցող    |                     |

|                     |համայնքների թիվը        |                     |

|_____________________|________________________|_____________________|

|Արդյունք 6.          |6.1. Գյուղարտադրանքի    |Ֆինանսական և         |

|Գյուղմթերքի իրացման  |իրացման ծավալները, %    |տեխնիկական           |

|հնարավորությունների  |6.2. Մեծածախ առևտրում   |ռեսուրսների          |

|ընդլայնում           |ընդգրկված ֆերմերների    |առկայություն         |

|                     |թիվը                    |                     |

|                     |6.3. Գյուղարտադրանքի    |                     |

|                     |(հացահատիկ, կարտոֆիլ,   |                     |

|                     |բանջարանոցային          |                     |

|                     |մշակաբույսեր, պտուղ,    |                     |

|                     |խաղող, միս, կաթնամթերք, |                     |

|                     |ձու, բուրդ, մեղր)       |                     |

|                     |ապրանքայնության         |                     |

|                     |մակարդակը, %            |                     |

|                     |6.4. Վերականգնված       |                     |

|                     |ներ-/միջհամայնքային,    |                     |

|                     |դաշտամիջյան ճանապարհների|                     |

|                     |երկարությունը, կմ       |                     |

|_____________________|________________________|_____________________|

|Արդյունք 7.          |7.1. Տեխնիկական         |Տեխնիկական           |

|Գյուղացիական         |աջակցություն ստացած     |աջակցության          |

|տնտեսությունների     |ֆերմերների, գյուղացիական|նպատակայնություն     |

|մասնագիտական         |կազմակերպությունների,   |Առաջարկվող           |

|կարողությունների     |համայնքների թիվը        |ծառայություններից    |

|բարձրացում` ուղղված  |7.2. Ֆերմերների         |օգտվելու ցանկություն |

|եկամտաբեր, շուկայամետ|բավարարվածության        |գյուղացիական         |

|գյուղատնտեսության    |աստիճանը մատուցված      |տնտեսությունների     |

|զարգացմանը           |ծառայությունների որակից,|կողմից               |

|                     |% (ՀՄՀ)                 |                     |

|_____________________|________________________|_____________________|

|Արդյունք 8.          |8.1. Առևտրային          |Վարկերի              |

|Գյուղատնտեսության    |բանկերից և              |հասանելիություն      |

|վարկավորման          |միկրոֆինանսավորման      |գյուղացիական         |

|մատչելիության        |կառույցներից վարկային   |տնտեսությունների,    |

|բարձրացում,          |միջոցներ ստացած         |կազմակերպությունների |

|արդյունքում`         |գյուղացիական            |համար                |

|գյուղացիական         |տնտեսությունների        |                     |

|տնտեսությունների     |/կազմակերպությունների   |                     |

|տնտեսական բազայի     |թիվը                    |                     |

|ամրապնդում և         |8.2. ՀՄՀ ջրից դեպի      |                     |

|գյուղարտադրության    |շուկա ենթածրագրի        |                     |

|զարգացում            |շրջանակներում           |                     |

|                     |տրամադրված վարկերի      |                     |

|                     |քանակը                  |                     |

|_____________________|________________________|_____________________|

|Արդյունք 9.          |9.1. Գյուղատնտեսական    |Պետական աջակցություն |

|Գյուղատնտեսության    |արտադրության բարձր ռիսկի|համակարգի զարգացմանը |

|ոլորտում             |նվազում, %              |                     |

|ապահովագրական        |9.2. Ապահովագրական      |                     |

|համակարգի զարգացում  |համակարգին առնչվող,     |                     |

|                     |ապահովագրության         |                     |

|                     |հարաբերությունները      |                     |

|                     |կարգավորող իրավական     |                     |

|                     |ակտերի փաթեթի           |                     |

|                     |առկայություն            |                     |

|                     |9.3. Գյուղացիական       |                     |

|                     |տնտեսությունների,       |                     |

|                     |գյուղատնտեսական         |                     |

|                     |կոոպերատիվների իրավական |                     |

|                     |կարգավիճակի հստակեցման  |                     |

|                     |դեպքերի թիվը            |                     |

.____________________________________________________________________.

 

7.2. ԲՆԱՊԱՀՊԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

 

7.2.1. Բնապահպանության ոլորտի հիմնախնդիրները

 

246. 2012-2015 թթ. Տավուշի մարզային զարգացման ծրագրում բնապահպանական խնդիրները հիմնականում կարևորվել էին կենսաբազմազանության պահպանության առումով` հաշվի առնելով, որ մարզի տարածքում է գտնվում Դիլիջան ազգային պարկը և հանրապետության անտառային պաշարների 50%-ը:

247. Տավուշի մարզի բնապահպանական հիմնախնդիրները հիմնականում կապված են անտառային էկոհամակարգերի գերշահագործման հետ, որը եթե ինչ-որ չափով արդարացված էր էներգետիկ ճգնաժամի տարիներին, երբ արժեքավոր ծառատեսակներն օգտագործվում էին որպես վառելափայտ, ապա վերջին 10 տարիներին հիմնականում պայմանավորված է անտառկառավարման և վերահսկողության իրականացման թերություններով: Ապօրինի և անկանոն անտառահատումների պատճառով անտառների բնական վերաճի պայմանները խաթարվել են և առանց լրացուցիչ անտառվերականգնման աշխատանքների և բնականաբար դրա հետ կապված լրացուցիչ ֆինանսական ներդրումների հնարավոր չէ վերականգնել հանրապետության անտառային էկոհամակարգերի նախկին վիճակը:

248. Ապօրինի անտառհատումների հետևանքով ակտիվացել են հողերի էռոզիոն երևույթները և սողանքները: Բուսածածկի վերացումը նպաստել է մակերևութային հոսքի կարգավորման թուլացմանը, և դրա արդյունքում ավելացել են հեղեղների պատճառած վնասները, իսկ բնական աղբյուրների զգալի մասը սակավաջուր է դարձել: Հողերի դեգրադացիայի մյուս հիմնական պատճառը դա մշակվող գյուղատնտեսական հողերի ծավալների նվազումն է:

249. Հայաստանի Հանրապետության 2003 թ. մշակված Կայուն զարգացման ծրագրում անտառային ռեսուրսների արդյունավետ կառավարման և պահպանության խնդիրները կարևորվել են որպես աղքատության նվազեցման քաղաքականության իրականացման երաշխիք: ՀՀ նախագահի 07.02.2007 թ. ՆՀ-37-Ն հրամանագրով հաստատվել է Հայաստանի Հանրապետության ազգային անվտանգության ռազմավարությունը: Այդ փաստաթղթում նույնպես բնապահպանական խնդիրների և բնական պաշարների արդյունավետ կառավարման խնդիրների շարքում առանձնակի կարևորվել է անտառային պաշարների օգտագործման արդյունավետության բարձրացումը, անտառածածկույթի պահպանումը և վերականգնումը, ինչպես նաև բնակչության բնապահպանական իրազեկության ու կրթվածության ապահովումը:

250. Անտառային ռեսուրսների պահպանության հարցը փոխկապակցված է հողերի, կենսաբազմազանության, ինչպես նաև ջրային ռեսուրսների պահպանության հետ: ՀՀ բնապահպանության նախարարության 2010 թ. հաշվետվության մեջ թերությունների ու բացթողումների շարքում նշվել է նաև հանրապետության անտառների պահպանման և դրանց արդյունավետ օգտագործման նկատմամբ վերահսկողության ոչ բավարար լինելը: Տավուշի մարզի անտառային էկոհամակարգերի պահպանության խնդիրը եղել է նաև էկոլրագրողների կողմից ընտրված Հայաստանի 3 թեժ խնդիրների շարքում:

251. Վերը նշված խնդիրները վերջին տարիներին եղել և մնում են կառավարության ուշադրության կենտրոնում, և դա կարելի է համարել կարևոր նախադրյալ Տավուշի մարզի անտառային ռեսուրսների կառավարման համակարգի բարելավման համար:

252. Մարզի 2012-2015 թթ. զարգացման ծրագրի բնապահպանության ոլորտի եռամյա պլանի նպատակն է եղել բարելավել բնապահպանական իրավիճակը մարզում` մասնավորապես իրականացնելով. ա) անտառների վերականգնում և անտառային ռեսուրսների արդյունավետ կառավարում, «ԲՀՊՏ-ի կառավարման համակարգի բարելավում» բ) հանրային իրազեկում բնապահպանական խնդիրների վերաբերյալ, ներառյալ բնապահպանական խնդիրների վերաբերյալ տեղական ինքնակառավարման մարմինների իրազեկության բարձրացումը և շրջակա միջավայրի պահպանությամբ զբաղվող ՀԿ-ների կարողությունների բարելավումը, գ) էներգիայի այլընտրանքային աղբյուրների օգտագործման խթանումը:

253. Ծրագրերի կազմման համար հիմք էին ծառայել դոնորների և շահագրգիռ կողմերի հետ իրականացված քննարկումները և առաջարկությունները, միաժամանակ փորձ էր արվել գնահատել այդ խնդիրների իրականացման համար անհրաժեշտ ֆինանսական միջոցների ծավալները և դրանց տրամադրման իրատեսությունը:

254. Մարզային բնապահպանական կառույցները և ընդհանրապես բնակչությունը բավականին սուղ և թերարժեք տեղեկատվություն է ստանում մարզում իրականացվող բնապահպանական ծրագրերի, Դիլիջան ազգային պարկի գործունեության, անտառների հավատարմագրային կառավարման հետ կապված նոր գործընթացների վերաբերյալ: Շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության գնահատման փորձաքննության ընթացակարգերով նախատեսված հանրային լսումների գործընթացը, որը լուրջ լծակ է հանրային իրավունքի պաշտպանության իրականացման համար, կրում է ձևական բնույթ: Սա կարելի է համարել հասարակության իրավագիտակցության և իրազեկության բարձրացմանը նպատակաուղղված սահմանափակ աշխատանքի, տեղեկատվության տարածման համար օգտագործվող միջոցների (հիմնականում թերթերի փոքր տպաքանակի և մարզերում դրանց սպառողների սահմանափակ քանակի հետ) և մասամբ իրենց կարծիքի արտահայտման արդյունավետության նկատմամբ թերահավատ վերաբերմունքի հետևանք:

255. Տավուշի մարզում ներկայումս առկա են 36 օգտակար հանածոների հանքավայրեր, որոնցից շահագործվում են 26-ը, որոնցից երկուսը` հանքային ջրերի հանքավայրեր են: Մարզի մնացած 10 հանքերևակումներում իրականացվում են երկրաբանա-հետախուզական ուսումնասիրություններ:

256. Էկոհամակարգերի վրա ճնշման նվազեցման համար անհրաժեշտ են համալիր միջոցառումներ, քանի որ միայն գյուղատնտեսության և բնական ռեսուրսների շահագործման վրա հենված տնտեսությունը հանգեցնում է բնական ռեսուրսների սպառման, որը չի կարող կարգավորվել միայն վերահսկողության ուժեղացմամբ:

 

7.2.2. 2012-2015 թթ. զարգացման պլանով նախատեսված միջոցառումների իրականացման ընթացքը և խնդիրները

 

257. ՄԶԾ իրականացման դիտարկվող ժամանակահատվածը բավականին կարճ է, որպեսզի գնահատվի իրականացված միջոցառումների, մասնավորապես անտառային ռեսուրսների և բնության հատուկ պահպանվող տարածքների օրենսդրական և կառավարման համակարգի բարեփոխումների ազդեցությունը մարզի բնապահպանական վիճակի վրա, սակայն ծրագրերի իրականացման ընթացքի վերլուծությունը ՈԱԽ-ի կողմից թույլ է տվել գնահատել, թե ինչքանով նախատեսված միջոցառումները արդիական են նոր ժամանակահատվածի համար, բացի այդ, բացահայտվել են ծրագրերի իրականացման մեխանիզմների թերությունները:

258. Վերլուծության համար հիմք են ծառայել կառավարման մարմինների և միջազգային աջակցության ծրագրերի հաշվետվությունները, վիճակագրական տեղեկագրքերը, տարեկան աշխատանքային պլանի մոնիտորինգի և գնահատման հաշվետվությունները, առանձին միջոցառումների իրականացման ընթացքի վերաբերյալ ՈԱԽ անդամների կարծիքը, ինչպես նաև գնահատվել են վերջին 3 տարիների ընթացքում օրենսդրական դաշտի փոփոխությունները և ՀՀ կառավարության կողմից ընդունված ռազմավարական փաստաթղթերն ու ծրագրերը:

259. ՄԶԾ-ով նախատեսված միջոցառումները ֆինանսավորվել են պետական բյուջեի, գլոբալ բնապահպանական հիմնադրամի և միջազգային աջակցության այլ գրանտային ու վարկային միջոցներից:

260. Հաշվի առնելով, որ մարզի 23 համայնքներում առկա են սողանքային գոտիներ, որոշակի աշխատանքներ են կատարվել բնակավայրերի և ինժեներական ենթակառուցվածքների պահպանության համար:

261. Ընթացքի մեջ են համայնքների վարչական տարածքներում գտնվող անտառների գույքագրման, քարտեզագրման և սահմանների ճշտման աշխատանքները, որոնց հիման վրա կկազմվեն կառավարման պլաններ և պետք է սկսվի հավատարմագրային կառավարման գործընթացը:

262. Հայաստանի վերականգնվող էներգիայի և էներգախնայողության հիմնադրամի կողմից իրականացվող վերականգնվող էներգիայի զարգացման ծրագրով մասնավոր ներդրողներին արտոնյալ պայմաններով տրամադրվել են վարկային միջոցներ փոքր հիդրոկայանների կառուցման համար: Նախատեսված է 23 փոքր ՀԷԿ-երի կառուցումով կավելանա Աղստևի գետավազանում, 33770 կՎտ ընդհանուր դրվածքային հզորությամբ: Իրականացվել է նաև կենսագազի կայանների տեղադրում 7,2 մլն դրամ ընդհանուր ներդրումներով:

263. ԵԱՀԿ գրասենյակը Տավուշի մարզպետարանի հետ ստորագրած հուշագրի շրջանակներում Դիլիջան և Իջևան քաղաքներում հիմնադրել է Օրհուսի կենտրոններ, որոնք լայնածավալ բնապահպանական միջոցառումներ ու ծրագրեր են իրականացնում մարզում: Մարզում գրանցված 66 հասարակական կազմակերպություններից (ներառյալ մասնաճյուղերը և միությունները) 17-ը ունեն բնապահպանական ուղղվածություն: Այդ կազմակերպություններին համապատասխան օժանդակության պայմաններում դրանք կարողացել են ապահովել մարզի բնապահպանական հիմնախնդիրներին և գործընթացներին քաղաքացիական հասարակության մասնակցության բավարար մակարդակ:

264. Բացի դրանից, բնապահպանական իրավիճակի բարելավմանը նպաստել են ոռոգման համակարգի վերակառուցման և զարգացման աշխատանքները, գազամատակարարման համակարգի ընդլայնումը: Այսպես, եթե 2002-2003 թթ. Տավուշի մարզում փայտով ջեռուցվող տնատիրությունները կազմում էին 74.5%, ապա 2010-2011 թթ. դրանք կազմել են միայն 40%): Համագործակցված միջոցառումների արդյունքում 2011 թ մարզում տնկվել է 12 հազար հատ ծառ, որոնք ունեն կպչողականության բարձր տոկոս:

265. Այլ մարզերի համեմատ Տավուշի մարզում կարելի է միանշանակ արձանագրել զգալի առաջընթաց բնապահպանական խնդիրների լուծման առումով: Սակայն պետք է նշել, որ 2008-2011 թթ. ՄԶԾ նախատեսված միջոցառումներն իրականացվել են ոչ ամբողջ ծավալով, դեռևս չի հաղթահարված ՄԶԾ-ի մշակման սկզբում վերհանված այն խնդիրը, որը վերաբերում է մարզում տարբեր կազմակերպությունների կողմից իրականացվող միջոցառումների և ծրագրերի մասին մարզային կառույցների հետ համաձայնեցման, արդյունքների քննարկման և տեղեկատվության տրամադրման համակարգման խնդրի կարգավորմանը:

266. Պետք է նշել, որ մարզում իրականացվող բարեփոխումները, այդ թվում` նաև բնապահպանական ոլորտում դեռևս բավարար չեն արձանագրելու բնական ռեսուրսների պահպանության և զարգացման կայուն երաշխիքներ: Օրենսդրության կիրարկման մեխանիզմները բավարար չեն մշակված, և օբյեկտիվ վերահսկողության իրականացման համար հակակոռուպցիոն ռիսկերը հաղթահարված չեն:

267. 2008-2011 թթ. ՏԱՊ-ի շրջանակներում նախատեսված միջոցառումներից չեն իրականացվել հետևյալ աշխատանքները` արտադրական և կենցաղային կոշտ թափոնների տեղադրման համակարգի կատարելագործում (գործող աղբավայրերի բարեկարգում և նորերի ստեղծում) և կեղտաջրերի մաքրման պարզ տեխնոլոգիաների կիրառում գետային ավազանների աղտոտման կանխարգելման համար: Անհրաժեշտ է նաև մարզի տարածքում աղտոտված հողերի մոնիտորինգի իրականացումը: Հաշվի առնելով, որ ընդհանուր առմամբ մարզի օդային ավազանի աղտոտման մակարդակը գնահատվում է որպես լավ, հողերի և ջրերի աղտոտման խնդիրը էական և արդիական է մարզում օրգանական գյուղատնտեսության և տուրիզմի զարգացման համար:

 

7.2.3. Բնապահպանության ոլորտի 2012-2015 թթ. զարգացման ուղղությունները

 

268. «Դիլիջան» ազգային պարկի մասնակցային կառավարում - Մարզի բնապահպանական հիմնախնդիրները հիմնականում կապված են Դիլիջան ազգային պարկի կառավարման պլանի արդյունավետ իրականացման հետ, որը կարող է երաշխավորել մարզում բնապահպանական իրավիճակի բարելավման կայուն հիմքեր: Սակայն ազգային պարկի կառավարման պլանի իրականացումը չի կարող դիտարկվել առանց կառավարման առկա համակարգի փոփոխության: Ըստ ԱՊ կանոնադրության շահագրգիռ համայնքների մասնակցության, որոշումների կայացման գործընթացների թափանցիկության ապահովման համար ինստիտուցիոնալ պայմանները դեռևս չեն ստեղծված: ԱՊ հարակից համայնքները չեն մասնակցում համայնքների շահերին անմիջականորեն առնչվող որոշումների ընդունման գործընթացին, դրանով էլ մասամբ բացատրվում է ԱՊ վերահսկողական գործառույթների թուլությունը և հարակից համայնքների հետ կոնֆլիկտների առկայությունը:

269. Միևնույն ժամանակ, ԱՊ կառավարման պլանում առաջարկվում է 2012 թ. կառավարման վարչարարության կատարելագործման համար ստեղծել խորհրդակցական մարմին: Այդ խորհրդակցական մարմնի աշխատանքի արդյունքում ակնկալվում է նաև, որ ԱՊ, տարածքային կառավարման մարմնի ու տեղական ինքնակառավարման մարմինների միջև համագործակցության և վստահության մթնոլորտի համար կստեղծվեն համապատասխան պայմաններ:

270. Բնօգտագործման ոլորտը կարգավորող իրավական ակտերը, թույլտվությունների և սահմանափակումների ոչ օպտիմալ համակարգը, բուսական և կենդանական աշխարհի օբյեկտների օգտագործման չարդարացված բարդ ընթացակարգը բնակչության համար ստեղծում են հիմքեր կենսառեսուրսների ապօրինի օգտագործման համար:

271. «Դիլիջան» ազգային պարկին հարակից համայնքներում տնտեսավարող սուբյեկտների գործունեության ակտիվացումը կնպաստի բնական ռեսուրսների վրա ճնշման նվազեցմանը: 2010 թ. դրությամբ հարակից համայնքներում ձկնաբուծական գործունեություն են իրականացնում շուրջ 11 կազմակերպություններ, անտառօգտագործող կազմակերպությունների թիվը հասնում է 77-ի, շուրջ 80 կազմակերպություններ զբաղվում են հանգստի կազմակերպման, հյուրանոցային և ռեստորանային սպասարկման բնագավառներում: Սակայն հաշվի առնելով նախկինում արձանագրված բացասական փորձը, վարձակալների կողմից տարածքների կառուցապատման աշխատանքները պետք է անցնեն բնապահպանական լիարժեք փորձաքննություն, այդ թվում նաև տեղական ինքնակառավարման մարմինների և հասարակության ներգրավման միջոցով, որը կնվազեցնի հնարավոր անցանկալի կոնֆլիկտներն ապագայում:

272. Էկոտուրիզմի զարգացումը կարող է նպաստել Դիլիջանի տուրիստական սեզոնի երկարացմանը: Ռեկրեացիոն գոտու գրավչությունը բարձրացնելու համար պետք է կանոնակարգել տարերայնորեն իրականացվող կառուցապատումը, որը հաշվի չի առնում լանդշաֆտների պահպանության տարրական նորմերը, դրանով նվազեցնելով տարածքի գրավչությունը: Պետք է հաշվի առնել նաև, որ «Դիլիջան» ազգային պարկին հարակից համայնքներում ամբողջությամբ բացակայում է կոյուղու համակարգը, իսկ Դիլիջան քաղաքի կոյուղու կոլեկտորը չի վերականգնվել երկրաշարժից հետո, և կեղտաջրերն անարգել թափանցում են Աղստև ավազան: Տուրիզմի ու հանգստի գոտիների զարգացմանը զուգընթաց պետք է ապահովել կեղտաջրերի մաքրման կենսաբանական ինքնավար համակարգերի կիրառման խնդիրը և ապահովել զարգացման պլաններում այդ ենթակառուցվածքների վերականգնման համար համապատասխան միջոցներ:

273. Մարզի բնապահպանական հիմնախնդիրներից է նաև «Հայանտառ» ՊՈԱԿ-ի կառավարման տակ գտնվող պետական երեք արգելավայրերի (Գանձաքարի` 908 հա, Իջևանի` 5908 հա և Արջատխլենու` 40 հա) սահմանների հստակեցման և արգելավայրային ռեժիմի պահպանման ու համապատասխան կառավարման իրականացմանն ուղղված միջոցառումները, ինչպես նաև պետական արգելավայրերի և բնության հուշարձանների բնապահպանական խնդիրները և դրանց լուծմանն ուղղված առաջարկությունները կամ առաջնահերթ ծրագրերը: Որպես կենցաղային թափոնների կառավարման բարելավման առաջնահերթ միջոցառում է մնում մարզում կենցաղային աղբի կուտակման համար կափարիչով կոնտեյներների տեղադրման, փակ թափքերով աղբատար մեքենաների շահագործման խնդիրը:

274. Անտառկառավարման աշխատանքներում համայնքների մասնակցության պայմանների ապահովում - Անտառների հավատարմագրային կառավարման գործընթացում համայնքների իրավունքների և շահերի պաշտպանության խնդիրն արդիական է պլանավորվող ժամանակահատվածի համար: Տեղական ինքնակառավարման մարմինների հետ պետական կառավարման համագործակցությանը կարող է նպաստել նաև 24.05.2007 թ. Կառավարության N 806 որոշումը, որով ամրագրվել է, որ պետական անտառները կամ անտառային հողերն օգտագործման տալու ընթացակարգով նախատեսված է, որ մրցութային հանձնաժողովի կազմում պետք է ներգրավվեն տեղական ինքնակառավարման մարմինների ներկայացուցիչներ, որոնց վարչական տարածքում է գտնվում անտառօգտագործման տրամադրվող տարածքը: Այդ մեխանիզմի նպատակային օգտագործման համար կարևոր է աջակցել տեղական ինքնակառավարման մարմիններին բնապահպանական մոտեցումների և համայնքային շահերի պաշտպանության երաշխիքների ապահովման համար: Կարևոր է տեղական ինքնակառավարման մարմինների և հանրության բնապահպանական իրավագիտության ուսուցման դասընթացների կազմակերպմանը տալ շարունակական բնույթ:

275. Անտառտնտեսությունները անտառահատված տարածքների բնական և արհեստական վերարտադրության, պլանտացիոն անտառաբուծության կազմակերպման աշխատանքներում պետք է առավելագույնս օգտագործեն տեղական համայնքների հետ համագործակցության տարբեր եղանակները, ինչպես մասնավոր տնկարկների հիմնումը, անտառի կողմնարդյունքի հավաքման և մշակման մեջ համայնքների բնակիչների ներգրավումը:

276. Այս գործընթացի արդյունավետությունը կբարձրանա, եթե վարձակալության տրվող տարածքների կադաստրային արժեքները լիարժեք գնահատվեն և հաշվի առնվեն անտառային հողերի բնապահպանական և ռեկրեացիոն արժեքները:

277. Կենցաղային և արտադրական թափոնների կառավարման բարելավում-Բավականին հրատապ է դարձել կոշտ կենցաղային և արտադրական թափոնների հավաքման, տեղադրման և աղբավայրերի կառավարման խնդիրը, որը բացասական ազդեցություն է թողնում ինչպես բնակավայրերի էկոլոգիական վիճակի, այնպես էլ մարզի որպես ռեկրեացիոն գոտու գրավչության վրա: Այն պահանջում է աշխատանքների իրականացում մի քանի ուղղություններով` խոշոր բնակավայրերի հատակագծերով նախատեսված աղբավայրերի կառավարման պլանների մշակում, առաջնահերթ նվազագույն ներդրումներ պահանջող բարելավման և ցանկապատման աշխատանքների իրականացում, միջհամայնքային աղբավայրերի նախագծում և դրանց շահագործման համար տեխնիկական միջոցների տրամադրում, ՏԻՄ-երին անհրաժեշտ խորհրդատվության տրամադրում կազմակերպելու համար աղբահանության աշխատանքները: Միաժամանակ անհրաժեշտ է ուժեղացնել վերահսկողությունը համայնքների տարածքների սանիտարական վիճակի նկատմամբ:

278. Ամենացավոտ հարցը բնակավայրերում կոյուղու ցանցի քայքայված և վտանգված վիճակն է: Հաշվի առնելով, որ մարզի ջրային ավազանների աղտոտվածության հիմնական աղբյուրը դա կենցաղային կեղտաջրերն են և գյուղատնտեսական գործունեության հետևանքով առաջացող թափոնները, անհրաժեշտ է ուսումնասիրել գոյություն ունեցող կեղտաջրերի մաքրման ոչ ծախսատար տեխնոլոգիաների կիրառման հնարավորությունները: Այդ խնդիրն առանձնապես սուր է Դիլիջան, Իջևան և Նոյեմբերյան քաղաքային համայնքների համար:

279. Ջրօգտագործողների միջև կոնֆլիկտային իրավիճակների բացառման համար անհրաժեշտ է ակտիվացնել ջրավազանային կառավարման մարմիններում տեղական ինքնակառավարման մարմինների, հասարակական կազմակերպությունների և մարզի բնապահպանական բաժնի մասնագետների մասնակցությունը:

280. Մասնավոր համագործակցության խթանում բնապահպանական ծրագրերի իրականացման համար հեռանկարային կարող է լինել համաֆինանսավորման սկզբունքով պետական և համայնքային, ինչպես նաև մասնավոր ներդրողների ներգրավման միջոցով իրականացվող բնապահպանական նախագծերի մշակումը և իրականացումը: Այդ մեխանիզմով կարող են իրականացվել ինչպես անտառապատման, այնպես էլ ձկնաբուծության, մեղվաբուծության, խոտաբույսերի և հատապտուղների հավաքի ու վերամշակմանը միտված զարգացման ծրագրեր: Միաժամանակ նման ծրագրերը կապահովեն աշխատատեղեր մարզում և կնվազեցնեն ճնշումը բնական ռեսուրսների վրա:

281. Հաշվի առնելով օդերևութաբանական արտակարգ երևույթների հաճախացումը և դրանց հետևանքով մարզի գյուղատնտեսության վարման ռիսկայնությունը, անհրաժեշտ է ապահովել հուսալի կանխատեսումների և նախազգուշացումների ծառայություններ, ինչպես նաև շահառու սպառողներին այդ տեղեկատվության հասանելիության ապահովման արդյունավետ ուղիներ: Պետական աջակցության շրջանակներում պետք է ապահովել հակակարկտային համակարգի ներդնումը մարզում, ինչպես նաև ապահովել ոռոգելի տարածքների բաժնեմասի ավելացումը:

282. Սողանքների, սելավների և ջրհեղեղների հետևանքով հասցվող վնասի նվազեցման համար պետք է ուսումնասիրվեն առավել խոցելի տարածքները: Հաշվի առնելով, որ արտակարգ իրավիճակների և հողերի դեգրադացիայի կանխարգելման համար զգալի ֆինանսական միջոցներ են անհրաժեշտ վտանգավոր տարածքների կառուցապատման ինժեներապաշտպանական միջոցառումների կազմակերպման համար, մարզային և համայնքային իշխանությունների կողմից կմշակվի համաձայնեցված միջոցառումների պլան:

 

ՄԶԾ ծրագրավորվող բնապահպանական ոլորտի ֆինանսավորումը 2012-2015 թթ.

(մլն.դրամ)

 

Աղյուսակ 7.11

.__________________________________________________________.

|ՄԶԾ ոլորտը      |Պլանավորվող ֆինանսավորումը 2012-2015 թթ. |

|                |_________________________________________|

|                |2012 թ.|2013 թ.|2014 թ.|2015 թ.|Ընդամենը |

|________________|_______|_______|_______|_______|_________|

|Բնապահպանություն|20.0   |25.0   |30.0   |40.0   |115.0    |

.__________________________________________________________.

 

----------------------------------------------------------

ԻՐՏԵԿ - շարունակությունը հաջորդ մասերում

 

 

pin
ՀՀ կառավարություն
22.03.2012
N 383-Ն
Որոշում