Սեղմել Esc փակելու համար:
ՍԵՎԱՆԱ ԼՃՈՒՄ ԻՇԽԱՆԻ ՊԱՇԱՐՆԵՐԻ ՎԵՐԱԿԱՆ...
Քարտային տվյալներ

Տեսակ
Գործում է
Ընդունող մարմին
Ընդունման ամսաթիվ
Համար

Ստորագրման ամսաթիվ
ՈՒժի մեջ մտնելու ամսաթիվ
ՈՒժը կորցնելու ամսաթիվ
Ընդունման վայր
Սկզբնաղբյուր

Ժամանակագրական տարբերակ Փոփոխություն կատարող ակտ

Որոնում:
Բովանդակություն

Հղում իրավական ակտի ընտրված դրույթին X
irtek_logo

ՍԵՎԱՆԱ ԼՃՈՒՄ ԻՇԽԱՆԻ ՊԱՇԱՐՆԵՐԻ ՎԵՐԱԿԱՆԳՆՄԱՆ ԵՎ ՁԿՆԱԲՈՒԾՈՒԹՅԱՆ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ ՀԱՄԱԼԻՐ Ծ ...

 

 

040.1442.251213

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԿԱՌԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

 

19 դեկտեմբերի 2013 թվականի N 1442-Ն

 

ՍԵՎԱՆԱ ԼՃՈՒՄ ԻՇԽԱՆԻ ՊԱՇԱՐՆԵՐԻ ՎԵՐԱԿԱՆԳՆՄԱՆ ԵՎ ՁԿՆԱԲՈՒԾՈՒԹՅԱՆ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ ՀԱՄԱԼԻՐ ԾՐԱԳՐԻ ՆԱԽԱԳԾԻ ՊԵՏԱԿԱՆ ԲՆԱՊԱՀՊԱՆԱԿԱՆ ՈՒ ԱՆԿԱԽ ՏՆՏԵՍԱԿԱՆ ՓՈՐՁԱՔՆՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԱՆՑԿԱՑՄԱՆ ԵՎ ՍԵՎԱՆԻ ԻՇԽԱՆԻ ՊԱՇԱՐՆԵՐԻ ՎԵՐԱԿԱՆԳՆՄԱՆ ԵՎ ՁԿՆԱԲՈՒԾՈՒԹՅԱՆ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ ՀԻՄՆԱԴՐԱՄ ՍՏԵՂԾԵԼՈՒ, ՀԻՄՆԱԴՐԱՄԻ ԿԱՆՈՆԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆԸ ԵՎ ԴՐԱ ԿԱԶՄԸ ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

(3-րդ մաս)

 

1.7.4. Տնտեսական արդյունքները

 

Փորձնական ծրագրի իրականացման նպատակով Սևանա լճում` Շորժա գյուղին հարող տարածքում, տեղադրվել է 4 ցանցավանդակ, յուրաքանչյուրը 16 մ տրամագծով և 8 մ խորությամբ: Ցանցավանդակների գումարային ծավալը շուրջ 6400 մ3 է, տնտեսության հզորությունը շուրջ` 50 տոննա: Սարքավորումների հիմնական մասը ներմուծվել է Դանիայից: Տնտեսության ստեղծման և շահագործման համար ներդրվել է շուրջ 290 մլն դրամ` 1 տոննա հզորության համար կազմելով շուրջ 6 մլն դրամ:

Փորձնական փուլի իրականացման ընթացքում բացահայտվել են ներդրումային ծախսերի կրճատման մի շարք հնարավորություններ, որոնք են.

. մեկ տնտեսության օպտիմալ չափը, որը ամենաարդյունավետը կլինի ներդրումների ընթացիկ ծախսերի և կառավարելիության տեսանկյունից: Արդյունքները ցույց են տալիս, որ օպտիմալը 400 տոննա հզորությամբ և շուրջ 700 տոննա տարեկան արտադրողականությամբ տնտեսությունների ստեղծումն է, որոնք բաղկացած կլինեն 10 ցանցավանդակներից` յուրաքանչյուրը 25 մ տրամագծով և 10 մ խորությամբ:

. սարքավորումների հիմնական մասը` 60-70%-ը, հնարավոր է արտադրել Հայաստանում, ինչը հնարավորություն կտա կրճատել ներդրումային ծախսերը շուրջ 40%-ով: Նշված 400 տոննա հզորությամբ տնտեսության ստեղծման և շահագործման համար անհրաժեշտ ծախսերը գնահատվում են շուրջ 770 մլն դրամ: Այս դեպքում 1 տոննա հզորության համար անհրաժեշտ ծախսերը կկազմեն շուրջ 2 մլն դրամ, ինչը 3 անգամ պակաս է փորձնական ծրագրի ծախսերից:

Փորձնական փուլի ընթացքում կիրառվել է 10 կգ/մ3 խտությունը: Դիտարկումները ցույց են տալիս, որ ձկները չեն օգտագործում ցանցավանդակի ամբողջ ծավալը, այլ կախված ջրի ջերմաստիճանից կուտակվում են ցանցավանդակի որոշակի հատվածում` այդպիսով մեծացնելով փաստացի խտությունը, ինչն էլ բացասական է ազդում քաշաճի վրա: Այս խնդիրը լուծելու նպատակով ձկան խտությունը նվազեցվել է մինչև 7-8 կգ/մ3, որն ամենաարդյունավետն է քաշաճի առումով: Խտության նվազեցումը դրական ազդեցություն կունենա նաև արտանետումների կրճատման տեսանկյունից:

Տնտեսության արտադրական ցուցանիշները հիմնականում համապատասխանում են ծրագրի խորհրդատու Դանիական ԷնՍի Քոնսալթինգ ընկերության մշակած դինամիկ պլանին: Շեղում նկատվում է միայն պահանջվող կերի հետ կապված, որը մոտ 30% ավելի պակաս է, քան նախատեսված է դինամիկ պլանով, ինչը մասնագետները բացատրում են լճում առկա բնական կերով:

Ձկան քաշաճը համապատասխանում է դինամիկ պլանին` առաջին 8 ամիսներին աճելով ամսեկան միջինում մոտ 40%-ով` 20 գրամից հասնելով մինչև 300-350 գրամ, իսկ հաջորդ 12 ամիսներին` միջինում մոտ 15%-ով` հասնելով 1500-1700: Կանխատեսվում է, որ ևս 12 ամիս հետո ձկների քաշը կլինի 3500-3800 գրամ: Սեփական մանրաձկան արտադրություն կազմակերպելու պարագայում քաշաճի ցուցանիշները հնարավոր է բարելավել` օգտագործելով մայրական կազմի սելեկցիայի, ձկնկիթի սելեկցիայի և ստերիլիզացման ժամանակակից մեթոդները:

Փորձնական փուլի ընթացքում ձկան 1 կգ-ի ինքնարժեքը կազմել է շուրջ 6000 դրամ, ինչը պայմանավորված է համեմատաբար մեծ ներդրումային ծախսերով և տնտեսության ողջ հզորության չօգտագործելու հանգամանքով (օգտագործվում է տնտեսության հզորության 25%-ը): Վերը նշված 400 տոննա հզորությամբ տնտեսության պարագայում ձկան 1 կգ-ի ինքնարժեքը հնարավոր է նվազեցնել մինչև 2000 դրամի: Նման ինքնարժեքի ապահովումը մեծապես կախված կլինի համալիր ծրագրի իրականացումից, որը կներառի մանրաձկան արտադրությունը և կենտրոնացված մատակարարումը, կերի և բուժանյութերի կենտրոնացված մատակարարումը, ապրանքային ձկան կենտրոնացված գնումը և վերամշակումը, գիտական կենտրոնի և լաբորատորիայի գործունեությունը, միասնական մարքեթինգը և արտահանման-ներմուծման գործընթացը և այլն:

Այսպիսով` ամփոփելով վերը շարադրվածը կարելի է փաստել, որ ծրագրի իրականացման ընթացքում լճի էկոհամակարգի վրա թույլատրելի սահմանները գերազանցող որևէ բացասական ազդեցություն չի գրանցվել, տնտեսական ցուցանիշները դրական են և համապատասխանում են կանխատեսված դինամիկ պլանին:

Այսպիսով` Սևանի իշխանի աճեցման փուլի կազմակերպումը Սևանա լճում ցանցավանդակային տեխնոլոգիաների կիրառմամբ տնտեսական տեսանկյունից գնահատվում է դրական և մրցունակ, իսկ բնապահպանական տեսանկյունից անվտանգ` հնարավոր ռիսկերով արդյունավետ կառավարման պարագայում:

Սևանա լճում Իշխանի աճեցման գործընթացն արդյունավետ կազմակերպելու և նշված ռիսկերը կառավարելի դարձնելու համար առաջարկվում է մշակել համալիր ծրագիր, որը հաշվի կառնի փորձնական փուլի արդյունքները, ինչպես նաև ձկնաբուծության զարգացման արտասահմանյան լավագույն փորձը:

 

ԳԼՈՒԽ 2. Սևանա լճում ցանցավանդակային ձկնաբուծության զարգացման մոտեցումները և նախատեսվող ճյուղային կառուցվածքը

 

2.1. Ծրագրի ամփոփ նկարագիրը

 

Ծրագրով նախատեսվում է առաջիկա 10 տարիների ընթացքում Սևանա լճում տեղադրվող ցանցավանդակային տնտեսություններում իրականացնել մոտ 50 000 տոննա Սևանի իշխանի էկոլոգիապես կայուն արտադրություն: Նախատեսվում է բուծել Սևանի իշխանի 2 ենթատեսակ` գեղարքունի և ամառային: Արտադրության և իրացման գործընթացն իրականացնելու են`

1. մանրաձկան տնտեսությունները,

2. ցանցավանդակային տնտեսությունները,

3. վերամշակող գործարանը,

4. արտահանող-ներմուծող տնտեսությունը:

Տնտեսությունների արդյունավետ փոխգործունեությունը կազմակերպելու համար նախատեսվում է հատուկ տիպի նավերի` վելբոթերի (wellboat) և բեռնատար նավերի ձեռքբերում: Առաջինը նախատեսվում է ցանցավանդակային տնտեսություններին մանրաձկան մատակարարման համար, որոնցից այնուհետև ապրանքային ձուկը կտեղափոխվի վերամշակման գործարան: Իսկ բեռնատար նավը նախատեսվում է օգտագործել տնտեսություններին ձկնակերի մատակարարման և լճի մի ափից մյուսը աշխատուժի ու այլ անհրաժեշտ բեռների տեղափոխման համար:

Արտադրված ձկան 75 տոկոսը նախատեսվում է արտահանել: Ծրագրի կարևոր բաղկացուցիչներից է շրջանառու հիմնադրամը, որը ծրագրի մեկնարկում կֆինանսավորի անհրաժեշտ ներդրումները: Ցանցավանդակային տնտեսությունները պարտավորված կլինեն արտադրված ձկան 1.5% բաց թողնել Սևանա լիճ` ձկնատեսակների պոպուլյացիաների վերականգնման նպատակով, ինչպես նաև արտադրված 1 կգ ձկան դիմաց շրջանառու հիմնադրամին վճարել 200 դրամ:

Դիտարկվում է ծրագրին պետության մասնակցության երկու հիմնական ուղղություն: Առաջինը` պետության մասնակցությունն է մանրաձկան տնտեսությունում, վերամշակող գործարանում և արտահանող-ներմուծող տնտեսությունում: Նախատեսվում է, որ պետությունը հանդես կգա որպես այդ տնտեսությունների միակ հիմնադիր: Հետագայում հնարավոր է, որ պետության մասնակցության չափը նվազի` ոլորտի շահագրգիռ անձանց ներգրավման արդյունքում:

Պետության մասնակցության երկրորդ ուղղությունը ծրագրի մեկնարկային փուլում շրջանառու հիմնադրամին ցածր տոկոսադրույքով վարկեր տրամադրելու նպատակով միջոցների հատկացումն է:

Ծրագրի արդյունավետ ընթացքն ապահովելու համար ՀՀ կառավարությունը պետք է սահմանի ծրագրի իրականացման հիմնական մոտեցումները (խաղի կանոնները), որոնք պետք է ներառեն.

. Սևանա լճի այն տարածքները, որտեղ կթույլատրվի ձկնաբուծական տնտեսությունների ստեղծումը,

. Սևանա լճում էկոլոգիական պահանջներին համապատասխանող ձկնաբուծական տնտեսություններ ստեղծելու տեխնոլոգիաները,

. Սևանա լճի տարածքում ստեղծվելիք ձկնաբուծական տնտեսությունների նորմաները (ձկների խտություն, ցանցավանդակի չափս և այլն),

. Սևանա լճի տարածքում ստեղծվելիք ձկնաբուծական տնտեսությունների սահմանային թույլատրելի արտանետումների նորմատիվները:

Հաշվի առնելով Սևանա լճի էկոհամակարգի վրա հնարավոր բացասական ազդեցությունը` նախատեսվում է զբաղվել բացառապես օրգանական ձկնաբուծությամբ, այն է 1 մ3 տարածքում բուծել առավելագույնը 8 կգ ձուկ, ինչը մոտ 5 անգամ քիչ է ցանցավանդակային ձկնաբուծության միջին արտադրողականությունից:

Միևնույն ժամանակ նախատեսվում է Սևանի ձկնամթերքի արտադրությունից մինչև իրացում ողջ շղթայի օրգանական սերտիֆիկացման գործընթացն իրականացնել ԵՄ հավատարմագրված ընկերության միջոցով: Այս ուղղությամբ ներկայումս բանակցություններ են վարվում գերմանական Բյուրո Վերիտաս ընկերության հետ (I-ին փուլում HACCP սերտիֆիկատի ձեռքբերում, ապա` օրգանական): Վերջինի համար մասնավորեցվում են հետևյալ գործառույթները.

. Կատարել ծրագրի նախնական աուդիտ,

. Տրամադրել խորհրդատվություն տնտեսություններն անհրաժեշտ ստանդարտներին համապատասխանեցնելու վերաբերյալ,

. Կատարել ծրագրի ընթացիկ մոնիթորինգ,

. Տրամադրել համապատասխան սերտիֆիկատներ:

Մանրաձկան տնտեսություն: Ստեղծվող ցանցավանդակային տնտեսությունների մանրաձկան պահանջը բավարարելու նպատակով, ինչպես նաև բուծվող Սևանի իշխանի հսկողությունն իրականացնելու նպատակով առաջարկվում է Սևանա լճի ափամերձ տարածքներում ստեղծել Սևանա լճից անկախ, ջրամատակարարման կիսափակ համակարգով մանրաձկան տնտեսություն: Մանրաձկան տնտեսությունը կլինի Սևանի իշխանի 2 ենթատեսակների (գեղարքունի և ամառային) մանրաձկան միակ մատակարարը, որը կիրականացնի ձկան երկու էնդեմիկ ենթատեսակների մանրաձկան օրգանական արտադրություն և հնարավորություն կտա կանխել այլ ձկնատեսակների ներթափանցումը լիճ: Մանրաձկան տնտեսությունում կիրականացվի կենսական ցիկլերի ամբողջական ապահովումը արհեստական պայմաններում` մայրական վտառի կազմավորումը, շարունակական ապահովումը, զարգացումը, սելեկցիան, ձկնկիթի ստացումը, բեղմնավորումը և ինկուբացիան, թրթուրի և մանրաձկան աճեցումը, կենսունակ մանրաձկան տեղափոխումը Սևանա լիճ: Այս տնտեսությունը կնախագծվի այնպես, որ ամբողջությամբ բավարարի լճի տարածքում գտնվող ձկնաբուծական տնտեսությունների պահանջը: Կենսացիկլի ամբողջական համակարգի ստեղծումը հնարավորություն կտա վերահսկել արտադրության բոլոր փուլերը` դրանով երաշխավորելով էկոլոգիապես մաքուր, օրգանական ձկան արտադրությունը:

Մանրաձկան պահանջվող քանակությունը նախատեսվում է արտադրել Սևանա լճի ավազանի 2 տարբեր մասերում տեղակայված ֆերմաներում, ինչը հնարավորություն կտա օգտագործել տարբեր ջրաղբյուրների ջուր և կնվազեցնի հիվանդությունների ներթափանցման ռիսկը: Այսպիսի տնտեսության ստեղծմամբ հնարավոր կլինի կազմակերպել նաև ձկան խավիարի արտադրություն:

Ցանցավանդակային տնտեսություններ: Ծրագրով նախատեսվում է 2015 թվականին կառուցել 4 ցանցավանդակային տնտեսություն, 2016 թ.-ին` 10, 2017 թ.-ին` 18, 2018 թ.-ին` 20 և 2019 թ.-ին 22` արդյունքում ցանցավանդակային տնտեսությունների թիվը հասցնելով 74-ի` յուրաքանչյուրը տարեկան մոտ 668 տոննա արտադրողականությամբ:

Ցանցավանդակային տնտեսությունները պարտավորված կլինեն ձեռք բերել միայն վերը նշված մանրաձկան տնտեսության կողմից բուծված մանրաձուկը:

Հիմնվելով փորձնական փուլում տեղական սարքավորումների օգտագործման արդյունավետ փորձի վրա` առաջարկվում է ստեղծվող ցանցավանդակային տնտեսությունների սարքավորումների 60-70%-ը արտադրել տեղում, ինչի արդյունքում դրանց վրա կատարվող ծախսերը փորձնական փուլի համեմատ կկրճատվեն 35-40%-ով: Սա կնվազեցնի վերջնական արտադրանքի ինքնարժեքը` այն դարձնելով ավելի մրցունակ:

Վերամշակող գործարան և արտահանող-ներմուծող տնտեսություն: Ծրագրով նախատեսվում է նաև ստեղծել ցանցավանդակներում բուծված իշխանի վերամշակման և իրացման կենտրոնացված համակարգ: Վերամշակման գործարանը հագեցած կլինի գերժամանակակից եվրոպական տեխնոլոգիաներով և կհամապատասխանի միջազգային լավագույն ստանդարտներին: Գործարանում կիրականացվի ձկան մաքրում, պաղեցում, խորը սառեցում, ծխեցում, ֆիլեավորում և պահածոյացում: Ցանցավանդակային տնտեսությունները կպարտավորվեն արտադրված ողջ ձուկը մթերել վերամշակող գործարանին: Վերամշակող գործարանի կողմից վերամշակված արտադրանքը արտահանող-վերամշակող տնտեսությունը կիրացնի Հայաստանի տարածքում և արտերկրում` իրականացնելով մարքեթինգի և վաճառքի բոլոր գործառույթները:

Նման կենտրոնացված մոտեցումը պայմանավորված է նրանով, որ միջազգային շուկայում բանակցային ուժ ունենալու համար առավել նպատակահարմար է ներկայանալ միասնական բրենդի ներքո և մեծածախ վաճառքի կազմակերպմամբ, ինչը թույլ կտա մասշտաբի էֆֆեկտի հաշվին հասնել առավել բարձր եկամուտների, ինչպես նաև թուլացնել ավելորդ մրցակցային լարվածությունը:

Այս ընկերությունը կզբաղվի նաև Սևանի իշխանի արտադրության համար անհրաժեշտ ձկան կերի, դեղերի և բուժանյութերի ներմուծմամբ և մատակարարմամբ, ինչը հնարավորություն կտա վերահսկել դրանց որակը, ունենալ լավագույն գին, ինչպես նաև օպտիմիզացնել հարկերի պլանավորումը:

Ծրագրի մեկնարկային փուլի ներդրումները ֆինանսավորելու նպատակով կստեղծվի շրջանառու հիմնադրամ, որի միջոցները սկզբնական փուլում կգոյանան պետության հատկացրած ֆինանսավորումից, իսկ հետագայում` ցանցավանդակային տնտեսություններում արտադրված ձկան դիմաց վճարներից, ինչպես նաև մանրաձկան տնտեսության, վերամշակող ձեռնարկության և իրացման բլոկում ձևավորված շահույթից մասհանումներից: Ծրագրով նախատեսված ներդրումների ֆինանսավորման գործընթացն ավարտելուց հետո այս հիմնադրամը կմիացվի Սևանի հիմնադրամին:

Սևանա լճում իշխանի պաշարների վերականգնման նպատակով յուրաքանչյուր տարի նախատեսվում է լիճ բաց թողնել արտադրվող ձկան 1.5%-ը, ինչը ծրագրված հզորության ապահովման պարագայում կկազմի տարեկան 750 տ:

Սևանի հիմնադրամի հզորացման նպատակով, ցանցավանդակային տնտեսությունների համար` արտադրված ձկան յուրաքանչյուր միավորի դիմաց կսահմանվի վճար, ինչից գոյացած միջոցներն էլ ծրագրի սկզբնական փուլում կուղղվեն անհրաժեշտ ներդրումների ֆինանսավորմանը, իսկ հետագայում Սևանա լճի ավազանի խնդիրների լուծմանը, ինչպիսիք են` բնապահպանական խնդիրները, ջրի մակարդակի բարձրացմանը նախապատրաստումը և դրա հետևանքների վերացումը, մոտակա բնակավայրերի կոյուղաջրերի հեռացումը և այլն: Ծրագրված հզորության ապահովման պարագայում այդ գումարը կկազմի տարեկան շուրջ 9.9 մլրդ դրամ:

Հայաստանում 10000 տոննա և ավելի ձկան արտադրության պարագայում նախադրյալներ կստեղծվեն արտասահմանյան առաջատար ձկան կեր արտադրող ընկերությունների հետ համատեղ Հայաստանում գործարան հիմնելու համար: Սա իր հերթին հնարավորություն կտա զարգացնելու ձկան կերի արտադրության մեջ օգտագործվող գյուղատնտեսական մշակաբույսերի աճեցմամբ զբաղվող ճյուղերը: 50000 տ ձկան արտադրության համար միջինում անհրաժեշտ է 50000 տ ձկան կեր: Վերջինիս բաղադրության ավելի քան 50%-ը տարբեր գյուղատնտեսական մշակաբույսեր են, ինչն էլ նշանակում է, որ 50000 տ կերի արտադրության համար անհրաժեշտ կլինի առնվազն 25000 տ գյուղատնտեսական հումք: Նման մոտեցումը թույլ կտա ոչ միայն բարելավել բնապահպանական կայունությունը, այլև կրճատել կերի արտադրության ծախսերը և մեծացնել կերային ռեսուրսների տեսականին:

Ծրագրի կազմման, կազմակերպական և ինստիտուցիոնալ կառուցվածքի, արտադրական ու ֆինանսական հաշվարկների իրականացման նպատակով բանակցություններ են վարվում արտասահմանյան առաջատար ձկնաբուծական սարքավորումներ արտադրող և խորհրդատվական ընկերությունների հետ: Հետայսու ներկայացված թվային տվյալները հիմնված են նրանց կողմից տրամադրած տվյալների վրա, և կրում են ծրագրի վերաբերյալ ընդհանրական պատկերացում տալու նպատակ: Այս հաշվարկները վերջնական կճշգրտվեն ծրագրի գործնական փուլում:

 

2.2. Սևանի իշխանի արտադրության կառուցվածքը

 

2.2.1. Արտադրություն և իրացում

 

Ինչպես արդեն նշվեց ծրագրի շրջանակներում ձկան արտադրության և իրացման գործընթացը բաղկացած է լինելու 4 մասից`

1. մանրաձկան արտադրություն,

2. ցանցավանդակային տնտեսություններում ձկան բուծում,

3. ձկան վերամշակում,

4. ձկան արտահանում և իրացում:

Այս փուլերից ամեն մեկն ունի տարբեր տեխնոլոգիական, ֆինանսական ու աշխատանքային պահանջներ: Արտադրական ծախսերի առումով` առաջին փուլը (մայրական կազմ, ինկուբատոր և մանրաձկան արտադրություն) գնահատվում է ընդհանուր արտադրական ծախսերի մոտ 5%, երկրորդ փուլը (բուծում) ` մոտ 49%-ը և երրորդ ու չորրորդ փուլը` մոտ 46%:

Միջոցների առումով` ձկան կերը կազմում է ընդհանուր արտադրական ծախսերի մոտ 45%, իսկ աշխատուժը` մոտ 27%: Տեխնոլոգիական ինտենսիվության առումով ինկուբատորը տեխնոլոգիապես առավել ինտենսիվ է, քան մյուս փուլերը:

Նշված գնահատականները համադրելի են նաև միջազգային փորձի` մասնավորապես Չիլիի ձկնաբուծական ոլորտի հետ:

 

2.2.2. Ինկուբատոր և մանրաձկան արտադրություն

 

Ինկուբատորի ու մանրաձկան արտադրության փուլը ներառում է մայրական կազմի տնտեսությունը, ձկնկիթի արհեստական բեղմնավորումն ու ինկուբացիան, ինչպես նաև մանրաձկան աճեցումը:

Մեկնարկային մայրական կազմը կընտրվի փորձնական տնտեսությունից: Մայրական վտառը կներառի 4 և 3 տարեկան սեռահասուն մայրեր, ինչպես նաև 2 տարեկան, 1 տարեկան և մինչև 1 տարեկան ձկները` որոնք հետագայում պետք է փոխարինեն ձվադրող մայրերին: Հետագայում մայրական կազմին փոխարինող ձկները կաճեցվեն մայրական կազմի տնտեսությունում: Համաձայն հաշվարկների 4 և 3 տարեկան մայրերը կկազմեն մայրական վտառի ընդհանուր զանգվածի 60%-ը, իսկ 2,1 և մինչև 1 տարեկանները` 40%-ը: Յուրաքանչյուր ենթատեսակի (գեղարքունի և ամառային) մայրական վտառը նախատեսվում է բաժանել ըստ 3 տարբեր ամիսների ձվադրող մայրերի, արդյունքում ունենալով 6 տարբեր ամիսների ձվադրող մայրեր: Սա թույլ կտա 3 անգամ կրճատել ինկուբատորի պահանջվող չափերը: Ինկուբատորի մեկանգամյա հզորությունը նախատեսվում է շուրջ 6 մլն ձկնկիթ:

Մայրական կազմի տնտեսության, ինկուբատորի ու մանրաձկան արտադրության համար կկիրառվեն ժամանակակից լավագույն տեխնոլոգիաներն ու փորձը: Կախված դրանց գտնվելու վայրից և առկա ջրի քանակից, կընտրվի կիսափակ, փակ կամ հոսքային ջրամատակարարման համակարգ կամ դրանց լավագույն համադրությունը: Մանրաձկան տնտեսությունը ցանցավանդակային տնտեսություններին կապահովի 5-30 գրամ քաշով Սևանի իշխանի բարձրորակ մանրաձկով: Ծրագրի հզորության դուրս գալու ժամանակ մանրաձկան տնտեսության ֆերմաներում մանրաձկան քանակը կկազմի շուրջ 53 մլն հատ:

Մայրական կազմի տնտեսությունը կունենա հետևյալ հզորությունը.

 

._________________________________________________________________.

|             2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020  2021  2022  2023|

|                                                                 |

|Մայրական      6    21   48   78  111  111  111   111   111   111 |

|կազմ (տոննա)                                                     |

._________________________________________________________________.

 

Մանրաձկան տնտեսությունը կունենա հետևյալ հզորությունը (1 հատի միջին քաշը` 30 գր).

 

._________________________________________________________________.

|             2015  2016  2017  2018  2019  2020  2021  2022  2023|

|                                                                 |

|Մանրաձուկ     80   278   634   1030  1466  1466  1466  1466  1466|

|(տոննա)                                                          |

._________________________________________________________________.

 

Հաշվարկների հիմքում դրված են հետևյալ ենթադրությունները.

 

.__________________________________________________________.

|Անկման գործակից: ձկնկիթ                             0.700 |

|__________________________________________________________|

|Անկման գործակից: շերեփուկ                           0.900 |

|__________________________________________________________|

|Անկման գործակից: մանրաձուկ                          0.925 |

|__________________________________________________________|

|Մանրաձկան քաշը 1 մ3-ում                       կգ       15 |

|__________________________________________________________|

|Մայրական կազմի քաշը 1 մ3-ում                  կգ       10 |

|__________________________________________________________|

|Ձկնկիթի քանակը մեկ ավազանում                       10,000 |

|__________________________________________________________|

|Ձկնկիթի քանակը 1 կգ-ում                            11,000 |

|__________________________________________________________|

|FCR մանրաձկան                                         0.6 |

|__________________________________________________________|

|FCR մայրական կազմի                                    1.1 |

|__________________________________________________________|

|1 տոննա արտադրության համար պահանջվող աշխատողներ         4 |

.__________________________________________________________.

 

FCR - կերի փոխակերպման գործակից, ցույց է տալիս, թե որքան է ձկան քաշաճը 1 կգ կեր օգտագործելիս:

 

Մանրաձկան միավորի վաճառքի գինը նախատեսվում է 100-120 դրամ` ներառյալ ԱԱՀ: Ինկուբատորի և մանրաձկան տնտեսության կողմից ձևավորվող շահույթն է (մլն դրամ).

 

._____________________________________________________________.

|2016  2017  2018  2019     2020     2021     2022     2023   |

|_____________________________________________________________|

| 0    354,9  416  1,321,3  2,607,9  2,598,7  2,602,1  2,602,1|

._____________________________________________________________.

 

Մանրաձկան տնտեսության համար պահանջվող ընդհանուր ներդրումները գնահատվում են շուրջ 4 420 մլն դրամ, որից 1 020 մլն դրամը առաջին և երկրորդ տարում, իսկ մնացած 2 850 մլն դրամը` հետագա երեք տարիներին:

Ծրագրի որոշակի մասը հնարավոր է ֆինանսավորել նաև սարքավորումներ արտադրող երկրների` արտահանման ֆինանսավորման կառույցների միջոցով, ինչի դեպքում ծրագրի մեկնարկի ֆինանսավորման 40-80%-ը կֆինանսավորվի արտահանող երկրի բանկերի կողմից:

 

2.2.3. Ցանցավանդակային տնտեսություն

 

Բուծման փուլը համարվում է իշխանի արտադրության մյուս կարևոր փուլը: Իշխանը կաճեցվի ցանցավանդակներում մինչև ապրանքային (շուկայում վաճառքի ենթակա) չափի հասնելը: Ստեղծվող ցանցավանդակային տնտեսությունների արտադրական գործընթացներն արդյունավետ և օպտիմալ դարձնելու նպատակով նախագծվել է մոդելային տնտեսություն, որը բաղկացած կլինի 10 ցանցավանդակներից (վանդակի տրամագիծը` 25 մ, իսկ ցանցի բարձրությունը` 10 մ)` 4910 մ2 ընդհանուր մակերեսով, 49250 մ3 ընդհանուր ծավալով և 668 տ ընդհանուր հզորությամբ: Ցանցավանդակ տեղափոխվող մանրաձկան կշիռը կլինի միջինում 30 գրամ: Առաջին 8 ամիսներին ձկները կաճեն միջինում մոտ 40%-ով` 20 գրամից հասնելով մինչև 300-350 գրամ, իսկ հաջորդ 12 ամսում միջինում մոտ 15%-ով` հասնելով 1500-1700: Կանխատեսվում է, որ ևս 12 ամիս հետո ձկների քաշը կլինի 3500-3800 գրամ: Ցանցավանդակների հզորությունը կլինի.

 

._____________________________________________________________________.

|                  2016 2017  2018  2019   2020   2021   2022   2023  |

|_____________________________________________________________________|

|Ցանցավանդակների   91   1,005 4,476 11,933 23,295 36,269 46,418 49,434|

|հզորություն                                                          |

|(տոննա)                                                              |

._____________________________________________________________________.

 

Ցանցավանդակային տնտեսությունների թիվը կլինի.

 

._____________________________________________________________________.

|                 2015  2016  2017  2018  2019  2020  2021  2022  2023|

|_____________________________________________________________________|

|Ցանցավանդակային   4    14    32    52    74    74    74    74    74  |

|տնտեսությունների                                                     |

|թիվ                                                                  |

._____________________________________________________________________.

 

Ցանցավանդակների զբաղեցրած տարածքը կլինի (ցանցավանդակների տարածքը կազմում է տնտեսության ընդհանուր տարածքի մոտ 1/2-ը),

 

._____________________________________________________________________.

|                 2015  2016  2017  2018  2019  2020  2021  2022  2023|

|_____________________________________________________________________|

|Ցանցավանդակների    2   6,9   15,8  25,6  36,5  36,5  36,5  36,5  36,5|

|զբաղեցրած տարածք                                                     |

|(հեկտար)                                                             |

._____________________________________________________________________.

 

Հաշվարկների հիմքում դրված են հետևյալ ենթադրությունները.

 

._____________________________.

|Անկման գործակից   |  |  0.925|

|__________________|__|_______|

|Ձկան քաշը 1 մ3-ում|Կգ|      8|

|__________________|__|_______|

|FCR               |  |0.6-1.2|

|__________________|__|_______|

|Աշխատողների թիվը  |  |     20|

|__________________|__|_______|

|Աճի գործակիցը     |  |  1-1.6|

._____________________________.

 

Ձկան 1 կգ մթերման գինը վերամշակող գործարանին նախատեսվում է 2600 դրամ (ներառյալ ԱԱՀ), այն դեպքում, երբ փորձնական ծրագրի արդյունքների համաձայն փաստացի մթերման գինը ներկայում կազմում է մոտ 7000 դրամ: Ձկան գնի նշված էական նվազեցումը հնարավոր է դառնում միայն համալիր ծրագրի իրականացման արդյունքում:

Ցանցավանդակային տնտեսությունների կողմից ձևավորվող շահույթն է (մլն դրամ).

 

._____________________________________________________________________.

|             2016 2017   2018   2019   2020    2021   2022    2023   |

|_____________________________________________________________________|

|Մեկ           0   0     150,9   177,6  517,9   525,8  524,7     525,2|

|մոդելային                                                            |

|տնտեսություն                                                         |

|_____________________________________________________________________|

|Ընդհանուր     0   0   4,908,8 19,694,9 39,058 38,911 38,830,8 38830,8|

._____________________________________________________________________.

 

Մոդելային ցանցավանդակային տնտեսության ստեղծման համար կպահանջվի շուրջ 770 մլն դրամ, որից 170 մլն դրամն առաջին տարում, իսկ մնացած 600 մլն դրամը` երկրորդ տարում:

Հաշվի առնելով, որ ցանցավանդակային տնտեսության սարքավորումների շուրջ 70% ձեռք է բերվելու տեղական արտադրողներից, արտահանման ֆինանսավորման մեխանիզմը չի գործի: Այդ պատճառով անհրաժեշտ ներդրումներն ամբողջությամբ կֆինանսավորվեն շրջանառու հիմնադրամին հատկացված պետական միջոցների հաշվին:

 

2.2.4. Ձկան վերամշակում և իրացում

 

Ձկնահավաքը սկսվում է, երբ ձկները հասնում են ապրանքային չափի (350-400 գրամ): Վերամշակված ձկան տեսականին կարող է լինել բազմազան` կախված նպատակային շուկայից: Նախատեսվում է հետագայում հատուկ սերտիֆիկատների ձեռքբերում, որոնք հնարավորություն կտան դուրս գալ միջազգային շուկա: Բնապահպանական նկատառումներից ելնելով` նախատեսվում է, որ վերամշակման գործարանը պետք է ունենա նաև թափոնների վերամշակման բլոկ:

 

.________________________________________________________________.

|          2016  2017   2018   2019   2020   2021   2022   2023  |

|________________________________________________________________|

|Տոննա      91   1,005  4,476  11,933 23,295 36,269 46,418 49,434|

.________________________________________________________________.

 

Որից`

 

._____________________________________________________________.

|                     2016  2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023|

|_____________________________________________________________|

|Մաքրված և  պաղեցված  0.58  0.58 0.58 0.5  0.4  0.4  0.4  0.4 |

|_____________________________________________________________|

|Ֆիլե                 0.2   0.2  0.2  0.2  0.3  0.3  0.3  0.3 |

|_____________________________________________________________|

|Ծխեցված              0.1   0.1  0.1  0.1  0.2  0.2  0.2  0.2 |

|_____________________________________________________________|

|Խորը սառեցված        0.05  0.05 0.05 0.05 0.05 0.05 0.05 0.05|

|_____________________________________________________________|

|Պահածո               0.07  0.07 0.07 0.07 0.05 0.05 0.05 0.05|

._____________________________________________________________.

 

Վերամշակված ձկնամթերքի 1 կգ վաճառքի գինը` ներառյալ ԱԱՀ նախատեսվում է.

 

._____________________________________________________.

|                   |    |Մինչև  2018 թ|2018 թ-ից հետո|

|___________________|____|_____________|______________|

|Մաքրված և  պաղեցված|դրամ|   3,900     |    3300      |

|___________________|____|_____________|______________|

|Խորը սառեցված      |դրամ|   5,700     |    5100      |

|___________________|____|_____________|______________|

|Ծխեցված            |դրամ|   5,700     |    5100      |

|___________________|____|_____________|______________|

|Ֆիլե               |դրամ|   5,700     |    5100      |

|___________________|____|_____________|______________|

|Պահածո             |դրամ|   5,700     |    5100      |

._____________________________________________________.

 

Մինչև 2018 թվականը արտադրված ձկնամթերքը նախատեսվում է իրացնել համեմատաբար բարձր գնով, հաշվի առնելով ձկան բարձրարժեք լինելը, ինչպես նաև արտադրանքի ոչ մեծ ծավալները: Հետագա տարիներին իրացման գինը նախատեսվում է կրճատել 10-15%-ով, արտադրանքի ավելացող ծավալների իրացման հարցում մրցունակությունը պահպանելու նպատակով:

 

Վերամշակման և իրացման փուլում ձևավորվող շահույթն է (մլն դրամ).

 

.____________________________________________________________________.

|2016  2017   2018     2019     2020     2021      2022      2023    |

|____________________________________________________________________|

|35,8  537,3  2,284,1  3,799,6  11,799,7 18,044,8  21,926,9  23,891,5|

.____________________________________________________________________.

 

Վերամշակող գործարանի ողջ արտադրանքը կիրացնի արտահանող-ներմուծող տնտեսությունը: Վերջինս կիրականացնի մարքեթինգի և վաճառքի բոլոր գործառույթները` արտադրված ձկնամթերքն իրացնելով Հայաստանի տարածքում և արտերկրում:

Այս ընկերությունը կզբաղվի նաև Սևանի իշխանի արտադրության համար անհրաժեշտ ձկան կերի, դեղերի և բուժանյութերի ներմուծմամբ և մատակարարմամբ, ինչը հնարավորություն կտա վերահսկել դրանց որակը, ունենալ լավագույն գին, ինչպես նաև օպտիմիզացնել հարկերի պլանավորումը:

Գործարանի ստեղծման համար անհրաժեշտ ընդհանուր ներդրումները գնահատվում են շուրջ 4 550 մլն դրամ, որից 300 մլն դրամ ծրագրի մեկնարկի համար, ևս 4 250 մլն դրամը հետագա չորս տարիներին:

Ծրագրի որոշակի մասը հնարավոր է ֆինանսավորել սարքավորումներ արտադրող երկրի` արտահանման ֆինանսավորման կառույցների միջոցով, ինչի դեպքում ծրագրի մեկնարկի ֆինանսավորման 40-80%-ը կֆինանսավորվի արտահանող երկրի բանկերի կողմից:

Վերամշակման և ներմուծման-արտահանման տնտեսությունների միջև շահույթի բաշխման գործընթացը կհստակեցվի սույն ծրագրի առավել դետալային մշակման փուլում:

 

2.2.5. Ներդրումների ֆինանսական աջակցություն

 

Ներդրումների ֆինանսական աջակցության ծրագրով նախանշվում է երեք հիմնական ուղղություն. (Ներդրումների աջակցության մեխանիզմների ոլորտի միջազգային փորձը ներկայացված է հավելված 5-ում և 6-ում):

1. Պետական ներդրումներ և միջնաժամկետ փոխառություններ

Ինչպես ցույց է տալիս զարգացած ձկնարդյունաբերություն ունեցող երկրների փորձը, պետությունը մեծ դեր ունի այս ճյուղի զարգացմանը գործում, ինչը հիմնականում կայանում է տարբեր ֆինանսական մեխանիզմների միջոցով էժան փոխառու միջոցների ապահովման մեջ (փոխառու միջոցների տոկոսադրույքները տատանվում են 5-6%-ի սահմաններում): Սա մեծապես նպաստում է այդ երկրների ձկնամթերքի մրցունակության բարձրացմանը համաշխարհային շուկայում: Պետության նմանատիպ աջակցության ապահովումը անհրաժեշտ է սույն ծրագրի իրականացման համար քանի որ հակառակ դեպքում հայկական ձկնամթերքները չեն դիմանա օտարերկրյա ձկնամթերքների հետ մրցակցությանը: Պետության ֆինանսական աջակցությունը հատկապես կարևոր է ծրագրի մեկնարկային փուլում: Այս փուլում պետությունը կարող է ֆինանսական աջակցություն ցուցաբերել` ինչպես ներդրումներ կատարելով ստեղծվող ընկերությունների կանոնադրական կապիտալում, այնպես էլ` հատկացնելով միջոցներ շրջանառու հիմնադրամին` ցածր տոկոսադրույքով փոխառություններ տրամադրելու նպատակով: Այսպիսի աջակցությունը հնարավորություն է տալիս խուսափել մասնավոր ներդրողների բացակայության պատճառով ծրագրի չիրագործման կամ դանդաղ իրագործման ռիսկից, ինչպես նաև ծրագիրն ավելի գրավիչ է դարձնում մասնավոր ներդրումների համար:

2. Շրջանառու հիմնադրամի փոխառություններ

Ծրագրով նախատեսվում է ձևավորել շրջանառու հիմնադրամ, որը սկզբնական շրջանում կզբաղվի ծրագրի` պետության հատկացրած միջոցների բաշխմամբ: Հիմնադրամի հետագա միջոցները պետք է գոյանան ցանցավանդակային տնտեսություններում արտադրված ձկան դիմաց վճարներից, ինչպես նաև մանրաձկան տնտեսության, վերամշակող գործարանի և իրացման բլոկում ձևավորված շահույթի մասհանումներից: Այս միջոցներից պետք է ֆինանսավորվեն ստեղծվող ցանցավանդակային տնտեսությունների համար անհրաժեշտ ներդրումները: Ընդ որում` արդեն 2020-2022 թթ. շրջանառու հիմնադրամը կարող է վերադարձնել ծրագրի ընթացքում պետության կողմից ներդրված միջոցներն ամբողջությամբ:

3. Այլ երկրներից Հայաստան տեխնոլոգիաների ներմուծման ֆինանսավորում

Հաշվի առնելով, որ մանրաձկան տնտեսության և վերամշակող գործարանի համար անհրաժեշտ տեխնոլոգիաների հիմնական մասը ներմուծվելու է արտերկրից, նախատեսվում է այս փուլում կիրառել նաև սարքավորումներ մատակարարող երկրների արտահանման խթանման մեխանիզմները: Գործում է արտահանման ֆինանսավորման երկու տարբերակ.

1. Ձեռքբերվող սարքավորումների արժեքի մինչև 80% ֆինանսավորում,

2. Ամբողջ ծրագրի արժեքի առնվազն 40% չափով արտահանող երկրից սարքավորումների ձեռքբերման պարագայում, ծրագրի ծախսերի մինչև 85% ֆինանսավորում:

(Նշված մեխանիզմներին առավել մանրամասն կարող եք ծանոթանալ հավելված 6-ում):

 

ԳԼՈՒԽ 3. Սևանի իշխանի արտադրության և իրացման գործընթացում ներգրավված կառույցները և դրանց գործառույթները

 

Ծրագրի համալիր իրականացումը պահանջում է ինչպես գոյություն ունեցող, այնպես էլ նոր ստեղծվող մի շարք կառույցների կոորդինացված աշխատանք, ինչը ծրագրի հաջողության կարևորագույն պայմաններից է:

 

3.1. Սևանա լճում իշխանի պաշարների վերականգնման և ձկնաբուծության

զարգացման հարցերով խորհուրդ

 

Ծրագրի արդյունավետ ընթացքն ապահովելու նպատակով Հայաստանի Հանրապետության Նախագահի 2013 թվականի հոկտեմբերի 21-ի N ՆԿ-180-Ն կարգադրությամբ ստեղծվել է Սևանի իշխանի պաշարների վերականգնման և ձկնաբուծության զարգացման հարցերով խորհուրդ, որը կիրականացնի ծրագրի միջոցառումների իրականացման աշխատանքների կոորդինացումը և դրանց նկատմամբ մշտադիտարկումները:

Խորհրդի հիմնական գործառույթներն են`

. մշակել համապատասխան առաջարկություններ Սևանա լճում ձկնաբուծության զարգացման համալիր ծրագրի հիմնախնդիրների լուծման համար.

. իրականացնել ծրագրի կատարողական ցուցանիշների մշտադիտարկում և ծրագրի հետագա ընթացքի վերաբերյալ առաջարկություններ ներկայացնել լիազորված մարմիններին.

. առաջարկություններ ներկայացնել ծրագրի իրականացման համար անհրաժեշտ ներդրումների ուղղությունների վերաբերյալ.

. առաջարկություններ ներկայացնել ծրագրի շրջանակներում գնային քաղաքականության (մանրաձուկ, վաճառվող ձուկ և այլն) վերաբերյալ.

. իրականացնել մասնագիտական հետազոտություններ և տալ եզրակացություններ.

. իր իրավասությունների շրջանակներում կազմակերպել այլ քննարկումներ:

 

3.2. Հայաստանի Հանրապետության կառավարություն

 

i

Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը ծրագրի շրջանակներում.

. քննարկում է ծրագիրը և տալիս հավանություն.

. հիմնադրում է շրջանառու հիմնադրամ, հաստատում է շրջանառու հիմնադրամի կանոնադրությունը, նշանակում է հիմնադրամի հոգաբարձուների խորհրդի կազմը և ժամանակավոր գործադիր տնօրենին.

. ծրագրի ֆինանսավորման համար պետբյուջեից շրջանառու հիմնադրամին հատկացնում է ֆինանսական միջոցներ.

. հաստատում է Սևանա լճում ցանցավանդակների տեղադրման տարածքները.

. հաստատում է ցանցավանդակային տնտեսություններ հիմնելու թույլտվության տրամադրման կարգը.

. իր լիազորությունների շրջանակներում իրականացնում է ծրագրի իրականացմանն ուղղված այլ գործառույթներ:

(3.2-րդ բաժինը փոփ. 20.09.18 թիվ 1070-Ն որոշում)

 

3.3. ՀՀ բնապահպանության նախարարություն և»Սևան» ազգային պարկ

 

Բնապահպանության նախարարության և»Սևան» ազգային պարկի կողմից կիրականացվեն հետևյալ գործառույթները.

. Սևանա լիճ մանրաձկան բացթողումների համակարգում;

. Սևանա լճում ձկնորսության վերահսկողություն;

. համագործակցություն մայրական վտառի ձևավորման և սելեկցիոն աշխատանքներում;

. Սևանի իշխանի բնական վերարտադրության պայմանների ստեղծում և վերահսկողություն:

 

3.4. Պետական կառավարման և տեղական ինքնակառավարման մարմիններ

 

Հայաստանի Հանրապետության պետական կառավարման և տեղական ինքնակառավարման մարմիններն իրենց լիազորությունների շրջանակներում աջակցում են ծրագրի իրականացմանը:

 

3.5. Սևանա լճի հիմնահարցերի հանձնաժողով

 

Սևանա լճի հիմնահարցերի հանձնաժողովը`

. կսահմանի Սևանա լճի բնապահպանական միջոցառումները;

. կներկայացնի առաջարկություններ Սևանա լճի էկոլոգիական գոտիներում բնօգտագործման և բնական միջավայրի պահպանությանն ուղղված համապատասխան ռեժիմների իրականացման, ինչպես նաև Սևանա լճի ավազանում էկոհամակարգի վրա վնասակար ազդեցություն ունեցող տնտեսական գործունեության վերահսկման խնդիրների վերաբերյալ;

. կներկայացնի առաջարկություններ Հայաստանի Հանրապետության ՀՀ կառավարության կողմից սահմանված ձկան պաշարների պահպանման ու վերարտադրության, ինչպես նաև դրանց արդյունագործական որսի քանակների և ձևերի կարգը պահպանելու ուղղությամբ միջոցներ ձեռնարկելու վերաբերյալ;

. կիրականացնի մասնագիտական հետազոտություններ և կտա եզրակացություններ;

. ուսումնասիրությունների և հետազոտությունների արդյունքների հիման վրա կմշակի և լիազորված մարմիններին կներկայացնի համապատասխան առաջարկություններ;

. կկազմակերպի իր իրավասությունների շրջանակներում գտնվող հարցերի հասարակական քննարկումներ:

 

3.6. Շրջանառու հիմնադրամ

 

Սևանա լճում իշխանի պաշարների վերականգնմանը, Սևանի իշխանի արտադրության ու իրացման արժեշղթայի և դրանց օժանդակող ճյուղերի ձևավորման ու զարգացմանը, Սևանա լճի հիմնախնդիրների լուծմանը, Հայաստանում ձկնաբուծության և ջրային այլ կենդանիների բուծման ճյուղերի զարգացմանը և գիտելիքահենք և նորարարական տեխնոլոգիաների զարգացմանը աջակցելու նպատակով անհրաժեշտ է պետության կողմից ստեղծել շրջանառու հիմնադրամ:

. Շրջանառու հիմնադրամը նպատակ կունենա աջակցելու.

. Սևանա լճում իշխանի պաշարների վերականգնմանը,

. Սևանի իշխանի արտադրության ու իրացման արժեշղթայի և դրանց օժանդակող ճյուղերի ձևավորմանն ու զարգացմանը,

. Սևանա լճի հիմնախնդիրների լուծմանը,

. Հայաստանում ջրային կենդանիների և բույսերի բուծման ու վերամշակման ճյուղերի զարգացմանը,

. Գիտելիքահենք և նորարարական տեխնոլոգիաների զարգացմանը:

Իր նպատակների իրականացման համար շրջանառու հիմնադրամը գործունեություն կծավալի հետևյալ ուղղություններով`

. Սևանա լճում իշխանի պաշարների վերականգնման և ձկնաբուծության զարգացման համալիր ծրագրի (այսուհետ` ծրագիր) շրջանակներում ցանցավանդակային տնտեսությունների ֆինանսավորում և/կամ ֆինանսական աջակցության տրամադրում,

. Սևանա լճում հիմնվող ցանցավանդակային տնտեսությունները մանրաձկով ապահովելու նպատակով ծրագրով նախատեսված մանրաձկան արտադրության տնտեսության հիմնում, ֆինանսավորում և/կամ ֆինանսական աջակցության տրամադրում,

. Ծրագրով նախատեսված վերամշակող և արտահանող-ներմուծող տնտեսությունների հիմնում, ֆինանսավորում և/կամ ֆինանսական աջակցության տրամադրում,

. գիտահետազոտական, գիտաարտադրական ու տեխնոլոգիաների զարգացման ծրագրերի ֆինանսավորում և/կամ ֆինանսական աջակցության տրամադրում,

. Սևանի իշխանի բնական վերարտադրության պայմանների ապահովմանն ուղղված ծրագրերի ֆինանսավորում և/կամ ֆինանսական աջակցության տրամադրում,

. Սևանա լճի բնապահպանական խնդիրների լուծմանն ուղղված ծրագրերի ֆինանսավորում և/կամ ֆինանսական աջակցության տրամադրում,

. Կանոնադրական նպատակների իրականացման համար այլ տնտեսական ընկերությունների հիմնում, գործող ընկերություններին մասնակցություն, այդ ընկերություններին ֆինանսավորում և/կամ ֆինանսական աջակցության տրամադրում,

. Իր կողմից հիմնադրված կամ իր մասնակցությամբ ընկերությունների բաժնետոմսերի և բաժնեմասերի կառավարում, այդ բաժնետոմսերը և բաժնեմասերը կառավարման հանձնում ու տնօրինում,

. Պետական պարտատոմսերում և/կամ այլ ֆինանսական գործիքներում ազատ միջոցների ներդրմամբ եկամուտի ստացում,

. Հիմնադրամի նպատակներին ուղղված այլ գործունեության իրականացում:

 

3.7. Հայկական Բերքի Առաջմղման Կենտրոն (ՀԲԱԿ)

 

Ծրագիրը նախատեսում է, որ ծրագրի կառավարչի գործառույթներն իրականացնելու է «Հայկական բերքի առաջմղման կենտրոն» փակ բաժնետիրական ընկերությունը: Հայաստանի Հանրապետության Նախագահի 2013 թվականի հոկտեմբերի 21-ի N ՆԿ-180-Ն կարգադրության համաձայն ՀԲԱԿ-ի ներկայացուցիչը հանդիսանում է ՀՀ Նախագահի կողմից ստեղծված Սևանի իշխանի պաշարների վերականգնման և ձկնաբուծության զարգացման հարցերով խորհրդի քարտուղար և որպես խորհրդի քարտուղար իրականացնելու է հետևյալ գործառույթները`

. նախապատրաստում է խորհրդի նիստի օրակարգին վերաբերող համապատասխան նյութերը և կազմակերպում դրանց տրամադրումը խորհրդի անդամներին.

. ապահովում է խորհրդի որոշումների նախագծերի կազմումը.

. կազմակերպում է նիստերի արձանագրումը թղթային կամ էլեկտրոնային եղանակներով.

. վարում է խորհրդի աշխատանքների հետ կապված գործավարությունը.

. գրանցում է խորհրդի անդամների գրավոր ներկայացրած հատուկ կարծիքները.

. կազմակերպում է խորհրդի որոշումների տրամադրումը խորհրդի անդամներին, շահագրգիռ մարմիններին, խորհրդի նախագահի հանձնարարությամբ` այլ անձանց ու կազմակերպություններին.

. իրականացնում է խորհրդի գործունեության իրականացման հետ կապված տեխնիկական, կազմակերպական և ընթացիկ աշխատանքները.

. խորհրդակցական ձայնի իրավունքով մասնակցում է խորհրդի նիստերին:

Որպես ծրագրի կառավարիչ ՀԲԱԿ-ը ծրագրի շրջանակներում`

. կմշակի`

- Շրջանառու հիմնադրամի և ծրագրի կառավարչի միջև կնքվող պայմանագրի նախագիծը,

- Շրջանառու հիմնադրամի, ծրագրի կառավարչի և ցանցավանդակային տնտեսություններ հիմնողների միջև կնքվող պայմանագրերի նախագիծը,

- ցանցավանդակային տնտեսությունների կողմից ներկայացվող հաշվետվությունների ձևերը և դրանց ներկայացման պարբերականությունը,

- ցանցավանդակային տնտեսությունների ֆինանսական ու արտադրական ցուցանիշները և դրանց մշտադիտարկման կարգի նախագիծը,

- Սևանա լճում ցանցավանդակային տնտեսություններ հիմնելու թույլտվության տրամադրման կարգի նախագիծը,

- ցանցավանդակային տնտեսությունների ինժեներատեխնիկական չափանիշների նախագծերը,

- արտադրական պլանները, կիրականացնի դրանց մշտադիտարկում ըստ իրականացնողների և արդյունքները կներկայացնի շահագրգիռ կողմերին;

. պայմանագրեր կկնքի շրջանառու հիմնադրամի և ցանցավանդակային տնտեսություններ հիմնողների հետ;

. կուսումնասիրի ձկնաբուծության համալիր զարգացման տեխնիկական, ինժեներական, գիտական նորամուծությունները, դրանց ներդրման լավագույն միջազգային փորձը, համագործակցություն կհաստատի ծրագրի գործունեության ոլորտներին առնչվող արտասահմանյան ընկերությունների և միջազգային կառույցների հետ, կգնահատի նորամուծությունների տեղայնացման հնարավորությունները և այդ մասին առաջարկներ կներկայացնի շահագրգիռ կողմերին;

. կօժանդակի Սևանի իշխանի արտադրության և իրացման արժեշղթում ու դրանց օժանդակող ճյուղերում ներդրումների ներգրավմանը;

. Շրջանառու հիմնադրամին կմատուցի իրավաբանական և այլ խորհրդատվական ծառայություններ:

 

3.8. Սևանա լճի ցանցավանդակային տնտեսությունների միություն

 

Սևանա լճում ցանցավանդակային ձկնարտադրության խնդիրների լուծմանն աջակցելու, արտադրողների շահերը պաշտպանելու, ինչպես նաև մասնավոր հատվածի և պետության միջև արդյունավետ համագործակցության նպատակով անհրաժեշտ է ստեղծել իրավաբանական անձանց միություն, որում հիմնականում կներգրավվեն Սևանա լճի ցանցավանդակային տնտեսությունները: Բոլոր ցանցավանդակային տնտեսությունները պարտադիր պետք է լինեն այս միության անդամ:

Սևանա լճի ցանցավանդակային տնտեսությունների միությունը կիրականացնի հետևյալ գործառույթները`

. անդամ կազմակերպությունների շահերի ներկայացում և պաշտպանություն;

. անդամ կազմակերպություններին հետևյալ հարցերում խորհրդատվության տրամադրում.

- առողջապահություն;

- շրջակա միջավայրի պահպանություն;

- սննդամթերքի որակ;

- սննդամթերքի անվտանգություն;

- իրավաբանական խորհրդատվություն;

. համագործակցություն շահագրգիռ այլ կողմերի հետ;

. ձկնաբուծության զարգացման համար անհրաժեշտ տվյալների վերլուծություն; ցանացավանդակային տնտեսությունների արտադրանքի և մշտադիտարկման ենթակա այլ ցուցանիշների վերաբերյալ տեղեկատվության հավաքագրում;

. վիճակագրության վարում;

. կենտրոնացված անասնաբուժական ծառայության մատուցում, ձկան առողջության մշտադիտարկման իրականացում;

. անհրաժեշտ աշխատուժի վերապատրաստում, տեսական և գործնական դասընթացների կազմակերպում;

. տնտեսությունների անվտանգության ապահովում (պահակային ծառայություն);

. անդամավճարների սահմանում և հավաքագրում (այս միջոցներից կֆինանսավորվեն միության գործառույթների իրականացման համար անհրաժեշտ ծախսերը);

. անդամավճարներից ձևավորված միջոցների հաշվին ձկների հիվանդությունների պատճառով ցանցավանդակային տնտեսությունների կրած վնասի ամբողջական կամ մասնակի փոխհատուցում;

. ձկների կերակրման նորմաների մշակում;

. ցանցերի մաքրման եղանակների և հաճախականության մշակում;

. ցանցերի ստուգման և ցանցերը հիվանդ կամ սատկած ձկներից մաքրման եղանակների և հաճախականության մշակում;

. ձկների տեղադրման, քաշաճի, մահացության և իրացման հաշվարկման ու գրանցման եղանակի մշակում:

 

3.9. Գիտահետազոտական կենտրոն և լաբորատորիա

 

Ձկնաբուծության զարգացման գիտական ապահովման նպատակով կհիմնվի գիտահետազոտական կենտրոն: Ցանկալի է, որ կենտրոնը հիմնվի ոլորտի միջազգային առաջատար ընկերություններից մեկի կամ մի քանիսի մասնակցությամբ: Ցանկալի կլինի նաև կենտրոնի ստեղծման գործում և հետագա աշխատանքներում ՀՀ շահագրգիռ կազմակերպությունների մասնակցությունը, այդ թվում` «Սևան ազգային պարկ» ՊՈԱԿ, ՀՀ ԳԱԱ կենդանաբանության և հիդրոէկոլոգիայի գիտական կենտրոնի Հիդրոէկոլոգիայի և ձկնաբանության ինստիտուտ, «Շրջակա միջավայրի վրա ներգործության մոնիթորինգի կենտրոն» ՊՈԱԿ և այլ: Գիտահետազոտական կենտրոնի ուսումնասիրությունների և փորձարկումների համար բազա կհանդիսանա ստեղծվող մանրաձկան տնտեսությունը: Նշված տնտեսության և կենտրոնի շնորհիվ հնարավոր կլինի ձկան կենսական ցիկլերի ամբողջական ապահովումը արհեստական պայմաններում մայրական վտառի կազմավորումը, շարունակական ապահովումը, զարգացումը, սելեկցիան, ձկնկիթի ստացումը, բեղմնավորումը և ինկուբացիան, թրթուրի ու մանրաձկան աճեցումը, կենսունակ մանրաձկան արտադրությունը:

Այն նաև կապահովի`

. գիտական զարգացմանը աջակցություն և հզորացում;

. ձկնաբուծության զարգացման գիտական տեղեկատվության հավաքում և տարածում;

. ձկների առողջության և ձկնամթերքի որակի տեղեկատու ստուգումներ;

. սելեկցիոն աշխատանքներ;

. ձկան կերին, այդ թվում` կենդանի կերին առնչվող հետազոտություններ:

 

3.10. Վերամշակող գործարան

 

Վերամշակող գործարանը կիրականացնի.

. ձկների տեսակավորում, տեղափոխում, ցանցավանդակներում ձկների վերատեղադրման ծառայության մատուցում;

. ձկների վերամշակում;

. արտադրանքի որակի, անվտանգության և էկո սերտիֆիկատների ստացման գործընթացը, արտադրանքի էկոպիտակավորում:

 

3.11. Արտահանող-ներմուծող տնտեսություն

 

Արտահանող-ներմուծող տնտեսության գործառույթներն են.

. ձկնամթերքի իրացում;

. տրանսպորտի, պահեստային սառնարանային տնտեսությունների հետ կապված խնդիրների կարգավորում, ինչպես նաև անհրաժեշտ ենթակառուցվածքների զարգացում;

. մրցունակության բարձրացում;

. տեղեկատվության տրամադրում շուկայի իրավիճակի, լոգիստիկ արժեշղթայի գների վերաբերյալ, ինչպես նաև կանխատեսումներ արտադրանքի շուկայի պահանջարկի և գնի վերաբերյալ;

. կերի ներմուծում և մատակարարում;

. դեղերի և բուժանյութերի ներմուծում և մատակարարում;

. մարքեթինգ;

. գերակա շուկաների որոշում;

. միջազգային ցուցահանդեսներին և ֆորումներին մասնակցություն;

. միջազգային գովազդային քաղաքականություն և գովազդային արշավ;

. ապրանքի առաջմղում արտասահմանյան մասնագիտացված ընկերությունների և արտաքին շուկայում ներկայացուցչությունների միջոցով;

. բրենդի ստեղծում, առաջմղում և դիրքավորում:

 

3.12. Ծրագրի` շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության մոնիթորինգն

իրականացնող կազմակերպություններ

 

Ծրագրի` շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության մոնիթորինգն իրականացնող կազմակերպություններն են.

. «Սևան ազգային պարկ» ՊՈԱԿ;

. ՀՀ ԳԱԱ կենդանաբանության և հիդրոէկոլոգիայի գիտական կենտրոնի Հիդրոէկոլոգիայի և ձկնաբանության ինստիտուտ;

. «Շրջակա միջավայրի վրա ներգործության մոնիթորինգի կենտրոն» ՊՈԱԿ:

 

ԳԼՈՒԽ 4. Ծրագրից ակնկալվող արդյունքները

 

4.1. Ծրագրի ֆինանսական արդյունքները

 

4.1.1. Անհրաժեշտ ներդրումներն ըստ տարիների

 

Ծրագրի իրականացման համար 2013-2023 թվականների ընթացքում, անհրաժեշտ է շուրջ 66 մլրդ դրամի ներդրում: Հաշվի առնելով շրջանառու հիմնադրամի մուտքերը, ինչպես նաև հատկացված փոխառություններից վերադարձված միջոցները` պահանջվող պետական ֆինանսավորումը կազմում է շուրջ 24,9 մլրդ դրամ 2013-2018 թթ.: Ներդրումների մնացած մասը կֆինանսավորվի ընկերությունների ստացած շահույթից: Ներկայացվող հաշվարկները կատարված են` հիմնվելով այն ենթադրության վրա, որ ծրագրի մեկնարկային ներդրումներն ամբողջությամբ ֆինանսավորվում են պետության կողմից: Այդուհանդերձ ակնկալվում է, որ անհրաժեշտ ներդրումների 20-25 տոկոսը կլինեն մասնավոր, ինչն էլ համամասնորեն կնվազեցնի պետական ֆինանսավորման պահանջը` հասցնելով այն 18-19 մլրդ դրամի: Ստորև ներկայացված թվերը հաշվարկային են` հիմնված ներկայիս առկա տեղեկատվության վրա և կարող են ենթարկվել որոշակի փոփոխությունների ծրագրի գործնական փուլում:

 

Ցանցավանդակային տնտեսություններ

 

Նախատեսվում է 2015 թվականին կառուցել 4 ցանցավանդակային տնտեսություն, որոնք կսկսեն աշխատել 2016 թվականի մարտ-ապրիլ ամիսներից: Հետագա տարիներին կկառուցվի` 2016 թ-ին` 10, 2017 թ-ին` 18, 2018 թ-ին` 20, 2019 թ.-ին` 22 ցանցավանդակային տնտեսություն` արդյունքում դրանց թիվը հասցնելով 74-ի` յուրաքանչյուրը տարեկան շուրջ 668 տոննա արտադրողականությամբ: 1 ցանցավանդակային տնտեսության ներդրումային ծախսերի և մեկնարկային 2 տարիների ընթացիկ ծախսերի ֆինանսավորման համար պահանջվում է 770 մլն դրամ.

 

.__________________________________.

|Ներդրումներ               Ընդամենը|

|ցանցավանդակային                   |

|տնտեսություններ                   |

|__________________________________|

|2015                   680,000,000|

|__________________________________|

|2016                 4,100,000,000|

|__________________________________|

|2017                 9,060,000,000|

|__________________________________|

|2018                14,200,000,000|

|__________________________________|

|2019                15,740,000,000|

|__________________________________|

|2020                13,200,000,000|

|__________________________________|

|2021                             0|

|__________________________________|

|Ընդամենը            56,980,000,000|

.__________________________________.

 

Մանրաձկան տնտեսություն

 

Մանրաձկան պահանջվող քանակությունը նախատեսվում է արտադրել Սևանա լճի ավազանի 2 տարբեր մասերում տեղակայված տնտեսություններում, ինչը հնարավորություն կտա օգտագործել տարբեր ջրաղբյուրների ջուրը և կնվազեցնի հիվանդությունների ներթափանցման ռիսկը: Ծրագրի մեկնարկային մանրաձկան պահանջը բավարարելու նպատակով կկառուցվի 1 մանրաձկան տնտեսություն, որի համար կպահանջվի 1 800 մլն դրամ ներդրում: Հզորությունների ավելացման և երկրորդ տնտեսության կառուցման համար անհրաժեշտ ներդրումները կֆինանսավորվեն տնտեսության շահույթից` արդյունքում ապահովելով շուրջ 2 620 մլն դրամ ներդրում:

 

.__________________________________.

|Ներդրումներ               Ընդամենը|

|մանրաձկան                         |

|տնտեսություն                      |

|__________________________________|

|2013                   300,000,000|

|__________________________________|

|2014                   720,000,000|

|__________________________________|

|2015                             0|

|__________________________________|

|2016                   300,000,000|

|__________________________________|

|2017                 1,350,000,000|

|__________________________________|

|2018                   650,000,000|

|__________________________________|

|2019                   550,000,000|

|__________________________________|

|2020                   550,000,000|

|__________________________________|

|2021                             0|

|__________________________________|

|Ընդամենը             4,420,000,000|

.__________________________________.

 

Վերամշակման գործարան

 

Մեկնարկային հզորությամբ վերամշակվող գործարանի ստեղծման համար կպահանջվի շուրջ 4 550 մլն դրամ ներդրում: Այս ներդրումների 75-80% հնարավոր է ֆինանսավորել սարքավորումներ արտադրող երկրի` արտահանման ֆինանսավորման կառույցների միջոցով:

 

.__________________________________.

|Ներդրումներ               Ընդամենը|

|վերամշակում                       |

|և  արտահանում                     |

|__________________________________|

|2014                   300,000,000|

|__________________________________|

|2015                             0|

|__________________________________|

|2016                   800,000,000|

|__________________________________|

|2017                 1,500,000,000|

|__________________________________|

|2018                 1,250,000,000|

|__________________________________|

|2019                   500,000,000|

|2020                   200,000,000|

|__________________________________|

|Ընդամենը             4,550,000,000|

.__________________________________.

 

4.1.2. Հասույթը

 

Ներկայացված հասույթները չեն ներառում ավելացված արժեքի հարկը: Ձկան 25 տոկոսը կիրացվի ՀՀ տարածքում, 75 տոկոսը` կարտահանվի:

 

.____________________________________________________________.

|     Մանրաձկան    Վերամշակում   Ցանցավանդա-    Ընդամենը     |

|     տնտեսություն և  իրացում    կային                       |

|                                տնտեսություն                |

|____________________________________________________________|

|2016   264000,000    420513,554    324705,631    1009219,185|

|____________________________________________________________|

|2017   924000,000   5305154,781  11496465,352   17725620,133|

|____________________________________________________________|

|2018  2112000,000  18831741,022  38945320,639   59889061,660|

|____________________________________________________________|

|2019  3432000,000  42185429,777  83040692,459  128658122,236|

|____________________________________________________________|

|2020  4884000,000  83226686,436 134354799,026  222465485,462|

|____________________________________________________________|

|2021  4884000,000 126873993,566 134354799,026  266112792,592|

|____________________________________________________________|

|2022  4884000,000 153469231,128 134354799,026  292708030,154|

|____________________________________________________________|

|2023  4884000,000 153469231,128 134354799,026  292708030,154|

.____________________________________________________________.

 

4.1.3. Շահույթը

 

Մանրաձկան տնտեսությունը և վերամշակման ու իրացման բլոկը դուրս են գալիս շահույթի դրական ցուցանիշի ստեղծմանը երկրորդ տարում: Ցանցավանդակային տնտեսությունները շահութաբեր են դառնում ստեղծման երրորդ տարում: Սա պայմանավորված է ձուկը պահանջվող քաշին հասցնելու համեմատաբար երկար ժամանակահատվածով:

 

.____________________________________________________________.

|     Մանրաձկան    Վերամշակում   Ցանցավանդա-    Ընդամենը     |

|     տնտեսություն և  իրացում    կային                       |

|                                տնտեսություն                |

|____________________________________________________________|

|2015            0             0              0             0|

|____________________________________________________________|

|2016    23194,185     42394,300              0     65588,485|

|____________________________________________________________|

|2017   387001,762    584680,994              0    971682,756|

|____________________________________________________________|

|2018   447687,999   2369208,801    5312056,367   8128953,167|

|____________________________________________________________|

|2019  1352693,505   3917416,208   20342142,559  25612252,271|

|____________________________________________________________|

|2020  2639322,350  11988528,253   39979092,524  54606943,126|

|____________________________________________________________|

|2021  2630155,677  18303882,851   39832178,087  60766216,615|

|____________________________________________________________|

|2022  2633514,430  22208568,672   39751901,848  64593984,951|

|____________________________________________________________|

|2023  2633514,430  24196474,528   39751901,848  66581890,806|

.____________________________________________________________.

 

--------------------------------------------------------------------

ԻՐՏԵԿ - շարունակությունը հաջորդ մասերում

 

 

pin
ՀՀ կառավարություն
19.12.2013
N 1442-Ն
Որոշում