Սեղմել Esc փակելու համար:
ՍԵՎԱՆԱ ԼՃՈՒՄ ԻՇԽԱՆԻ ՊԱՇԱՐՆԵՐԻ ՎԵՐԱԿԱՆ...
Քարտային տվյալներ

Տեսակ
Գործում է
Ընդունող մարմին
Ընդունման ամսաթիվ
Համար

Ստորագրման ամսաթիվ
ՈՒժի մեջ մտնելու ամսաթիվ
ՈՒժը կորցնելու ամսաթիվ
Ընդունման վայր
Սկզբնաղբյուր

Ժամանակագրական տարբերակ Փոփոխություն կատարող ակտ

Որոնում:
Բովանդակություն

Հղում իրավական ակտի ընտրված դրույթին X
irtek_logo

ՍԵՎԱՆԱ ԼՃՈՒՄ ԻՇԽԱՆԻ ՊԱՇԱՐՆԵՐԻ ՎԵՐԱԿԱՆԳՆՄԱՆ ԵՎ ՁԿՆԱԲՈՒԾՈՒԹՅԱՆ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ ՀԱՄԱԼԻՐ Ծ ...

 

 

040.1442.251213

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԿԱՌԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

 

19 դեկտեմբերի 2013 թվականի N 1442-Ն

 

ՍԵՎԱՆԱ ԼՃՈՒՄ ԻՇԽԱՆԻ ՊԱՇԱՐՆԵՐԻ ՎԵՐԱԿԱՆԳՆՄԱՆ ԵՎ ՁԿՆԱԲՈՒԾՈՒԹՅԱՆ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ ՀԱՄԱԼԻՐ ԾՐԱԳՐԻ ՆԱԽԱԳԾԻ ՊԵՏԱԿԱՆ ԲՆԱՊԱՀՊԱՆԱԿԱՆ ՈՒ ԱՆԿԱԽ ՏՆՏԵՍԱԿԱՆ ՓՈՐՁԱՔՆՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԱՆՑԿԱՑՄԱՆ ԵՎ ՍԵՎԱՆԻ ԻՇԽԱՆԻ ՊԱՇԱՐՆԵՐԻ ՎԵՐԱԿԱՆԳՆՄԱՆ ԵՎ ՁԿՆԱԲՈՒԾՈՒԹՅԱՆ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ ՀԻՄՆԱԴՐԱՄ ՍՏԵՂԾԵԼՈՒ, ՀԻՄՆԱԴՐԱՄԻ ԿԱՆՈՆԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆԸ ԵՎ ԴՐԱ ԿԱԶՄԸ ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

(6-րդ մաս)

 

Բոսնիա և Հերցոգովինա (ԲՀ) (32)

________________________

32) http://www.fao.org/docrep/012/i1137e/i1137e04.pdf

 

Բոսնիայի և Հերցոգովինայի (ԲՀ) կառավարությունը մեծապես աջակցում է երկրում ձկնաբուծության հատվածի հետագա զարգացմանը` որպես զարգացման կարևոր գործիք ու գյուղական բնակավայրերի բնակչության եկամուտ և արտարժույթի փոխանակման միջոցով եկամտի աղբյուր, հատկապես ԵՄ-ի հետ:

ԵՄ արտահանման հավաստագրի ձեռքբերման բանակցությունների ընթացքում, մասնակից իշխանությունները, մասնավորապես Արտաքին առևտրի ու տնտեսական հարաբերությունների Անասնաբուժական պետական գերատեսչությունը (State Veterinary Office (SVO)) և այլ շահագրգիռ կողմերը ճանաչեցին ԵՄ-ի որոշ պահանջները բավարարելու անկարողությունը, խնդիրներ, որոնք կապված էին բուծվող կենդանիների առողջության ու սննդի անվտանգության հետ:

Այս բացը լրացնելու համար ԲՀ կառավարությունը դիմեց FAO-ի աջակցությանը Տեխնիկական համագործակցության ծրագրի շրջանակներում (Technical Cooperation Programme (TCP)):

Ծրագրի հիմնական նպատակն էր ընդլայնել ԲՀ-ի Անասնաբուժության պետական գերատեսչության արդյունավետությունը բուծվող կենդանիների առողջության կառավարման գործում, որպեսզի աջակցի ԲՀ-ի կայուն ու առողջ ձկնաբուծական արտադրությանը, ինչը երկրին թույլ կտա բարելավել ձկնաբուծական արտադրության արժեքն ու արդյունավետությունը կենդանիների առողջության ու սննդի անվտանգության միջազգային ստանդարտների կիրառման միջոցով:

Նախագծի իրականացման արդյունքում կառավարության հովանու ներքո երկրի տարբեր մասերում մի շարք դասընթացներ/սեմինարներ անցկացվեցին, նախագծի հիմնական աշխատողների ու լաբորատորիայի անձնակազմի համար ապահովվեցին արտասահմանում վերապատրաստման հնարավորություններ, Անասնաբուժության պետական գերատեսչությունն ապահովվեց լրացուցիչ սարքավորումներով:

Նախագծի կարևոր ձեռքբերումները նկատվեցին միանգամից, մասնավորապես այն, որ նախագիծն օգնեց երկրին ստանալ ԵՄ արտահանման լիցենզիա: Մյուս ձեռքբերումները ներառում են` 5 դասընթացներ /սեմինարներ (սկզբնական արտադրամաս, բուծվող կենդանիների առողջապահության ռազմավարության ու քաղաքականության դասընթացներ. ԵՄ առևտրային պահանջներ, ռիսկի վերլուծություն, սննդի անվտանգության ախտորոշում և վերահսկողություն), ներքին շահագրգիռ անձանց համար մեկ խորհրդատվական սեմինարի անցկացում:

 

ԱՄՆ

 

Ալյասկայի` արդյունաբերության զարգացման ու արտահանման մարմին (Alaska Industrial Development and Export Authority (AIDEA))

 

AIDEA-ն (33) պետական կորպորացիա է Ալյասկա նահանգում: Այն ապահովում է իր բնական ռեսուրսների զարգացումը` հիմնելով և ընդլայնելով արդյունաբերությունը, էներգետիկան, արտահանումը, փոքր բիզնեսը և բիզնես ձեռնարկատիրությունները` դրա համար համագործակցելով այլ տարբեր ֆինանսական հաստատությունների, տնտեսության զարգացման խմբերի ու երաշխավորական գործակալությունների հետ: Այս ծրագրով ստեղծվել է 4214 շինարարական աշխատատեղ և 5561 մշտական աշխատատեղ: 2012 թ.-ի հունիսի 30-ին AIDEA շրջանառու վարկային հիմնադրամի վարկային պորտֆելը կազմված էր 296 վարկերից` $468.824.508 չկատարված հաշվեկշռով (34): Երբ AIDEA-ն հիմնադրվեց, որոշվեց, որ այն պետք է ունենա առկա վարկային պորտֆել (տրամադրվեց Department of Revenue կողմից)` կազմելով մոտ $ 166 մլն և $15 մլն դրամարկղում: Արդյունքում ձևավորվեց Loan Participation Program: Արդյունքում` սկզբնավորումից սկսած AIDEA-ի ֆինանսները ծառայում էին ամբողջ տարածաշրջանին`

 

_____________________

33) http://www.aidea.org/About/WelcomePage.aspx

34) http://www.aidea.org/Portals/0/AIDEA%20Documents/2012 08 31 AIDEA MASTER.pdf

 

. Գնելով ավելի քան $800 մլն վարկեր սկսած հիմնումից;

. «փակելով» ավելի քան $1,1 մլրդ պարտատոմսեր;

. Զարգացնելով սեփական նախագծեր` տարեկան մոտ 750 աշխատատեղ ստեղծելով;

. Պետությանը մոտ $304 մլն դիվիդենտ վճարելով:

 

Վարկին մասնակցության ծրագիր (Loan Participation Program) (35)

_____________________

35) http://www.iedc.org/business/loanaidea

 

Բանկերը և վարկային միությունները համագործակցում են AIDEA-ի հետ` առաջարկելով վարկեր Ալյասկայում տեղակայված ընկերություններին: Վարկերը կարող են երաշխավորվել և կարող են ապահովագրվել դեբիտորական հաշիվներով, գույքով, սարքավորումներով կամ անշարժ գույքով: Ծրագրի հիմնական նպատակն է բիզնեսի առաջմղումը և լրացուցիչ աշխատատեղերի ստեղծումը: Վարկը տրամադրվում է նոր կամ գոյություն ունեցող նախագծերի կամ այլ վարկի վերաֆինանսավորման համար: Այս ծրագիրը հաջողություն է ունեցել դեռևս 1980-ական թթ.-ից սկսած:

AIDEA-ն ուղղակի վարկատու չէ, բայց Loan Participation Program-ի շրջանակներում, գնում է իրավասու ֆինանսական հաստատությունների (օրինակ առևտրային բանկ) կողմից տրամադրվող վարկի մի մասը: Ընդ որում, շատ դեպքերում AIDEA-ի վարկի մասի համար տոկոսադրույքը և ժամկետը կարող են ավելի ցածր լինել, քան բանկային մասինը: Իսկ դա բերում է նրան, որ վարկառուն կատարում է ավելի ցածր օրացուցային վճարներ: AIDEA-ն առաջարկում է ֆիքսված կամ փոփոխուն տոկոսադրույք (ֆիքսված տոկոսադրույք` 6.07%, փոփոխուն` սկզբնական տոկոսադրույք` 5.03%): Այն փաստորեն իրավասու ֆինանսական հաստատությունների համար ապահովում է երկրորդական երկարաժամկետ շուկա: AIDEA-ն կարող է գնել վարկի մոտ 90%-ը կամ մինչև 20.000.000 ԱՄՆ դոլար: Վարկի ընդհանուր գումարը չի կարող գերազանցել վարկի անվտանգության համար առաջարկվող արժեքի 75%-ը:

Վարկառուն դիմում է ֆինանսական հաստատությանը վարկի համար: Ֆինանսական հաստատությունը, իր կողմից վարկը հաստատելուց հետո դիմում է AIDEA-ին վարկին մասնակցության համար: AIDEA-ին դիմումը պետք է ուղեկցվի $1000 (36) չվերադարձվող վճարով, որը հետո հաշվեգրվում է պարտավորության վճարին, եթե վարկի մասնակցությունն ընդունվում է և հաստատվում: Մյուս վճարները ներառում են AIDEA-ի վարկի մասնաբաժնի 1%-ի չափով պարտավորության վճար: Ժամկետը տատանվում է 15-25 տարի:

 

______________________

36) http://www.commerce.state.ak.us/dca/edrg/EDRG BrowsePage Template. cfm?Program Name=Loan+Participation+Program

 

Ձկնարդյունաբերության ընդլայնում - Ալյասկա նահանգ, Տնտեսության զարգացման բաժին (Fisheries Enhancement-State of Alaska-Division of Economic Development) (37)

 

______________________

37) http://www.commerce.state.ak.us/ded/fin/fisheries.cfml

 

Վարկը տրամադրվում է ձկնաբուծական ինկուբատրի նախագծման, կառուցման ու գործունեության համար, ներառյալ նախնական միջոցառումները, որոնք անհրաժեշտ են ինկուբատրի կառուցման թույլտվության և դրա շահագործման հետ կապված ծախսերի համար: Վարկի առավելագույն գումարը կազմում է $10,000,000: Եթե վարկը պետք է լինի $ 1.000.000-ից ավելի, ապա դիմումը ընդունվում է միայն տարածաշրջանային ասոցիացիայի կողմից: Վարկի առավելագույն ժամկետը 30 տարի է: Վարկի տոկոսադրույքը պետք է լինի 3%< վարկի տոկոս <9.5%: Վարկերը պետք է ապահովագրվեն, որը կարող է լինել գույքի, սարքավորման, մեքենաների, հողի հաշվին: վարկառուն պետք է վճարի` դիմումի համար $100 չվերադարձվող վճար, եթե դիմումն ընդունվում է` ամբողջ վարկի գումարի 1%-ը այն փակելու ժամանակ, եթե վարկը պետք է վերաֆինանսավորվի` $ 100 ամեն մի վարկի համար: Վերաֆինանսավորվում են միայն կարճաժամկետ վարկերը:

 

Միսուրիի գյուղատնտեսության ու փոքր բիզնեսի զարգացման մարմին (Missouri Agricultural and Small Business Development Authority (MASBDA))

 

Միսուրիի` ագրոբիզնեսի շրջանառու վարկային հիմնադրամ (Missouri Agribusiness Revolving Loan Fund)

 

Ֆոնդը ձևավորվել է Missouri Agricultural and Small Business Development Authority (MASBDA)-ի կազմում, որն առաջարկում է ֆինանսավորում ավելացված արժեքով գյուղատնտեսական ձեռնարկությունների համար, գյուղատնտեսության աջակցող ընկերություններին, մանրածախ առևտրականներին և գյուղատնտեսական տեխնոլոգիա արտադրող ընկերություններին: Այս ֆոնդը մասնակիորեն ֆինանսավորվում է USDA Rural Development's Intermediary Relending Program ծրագրի շրջանակներում:

Ֆոնդային միջոցները կարող են օգտագործվել հետևյալի համար.

. Բիզնեսի կառուցում, ընդլայնում, վերակառուցում, մոդեռնացում կամ զարգացում;

. Հողի, կառույցների, սարքավորումների գնում;

. Հիմնադիր կամ շրջանառու կապիտալ;

. Աղտոտման վերահսկում;

. Այլ մասնագիտական ծառայությունների համար վճարներ:

Այն ֆինանսավորում է նախագծի արժեքի ոչ ավել, քան 50%-ը` $75,000 մաքսիմում վարկի չափով: Վարկառուները կարող են մեկից ավելի վարկ ունենալ MASBDA-ի հետ, բայց ընդհանուր պարտքը չպետք է գերազանցի $75,000: Ֆիքսված տոկոսադրույքը տարեկան 5% է:

 

Սկսնակ ֆերմերի վարկավորման ծրագիր -Միսուրի, Իռվա (Beginning Farmer Loan Programme-Missuori (38), IOWA (39))

 

___________________

38) http://mda.mo.gov/abd/financial/begfarm.php

39) http://www.iada.state.ia.us/BFLP/#

 

Գյուղատնտեսության ու փոքր բիզնեսի զարգացման մարմինն (Agriculture and Small Business Development Authority) իրականացնում է ծրագիր, որը թույլ է տալիս վարկատուներին հարկերից ազատված տոկոսներ ստանալ նոր սկսող ֆերմերներին վարկ տրամադրելու դիմաց: Հարկային խնայողությունները ուղղվում են նոր սկսող ֆերմերներին ցածր տոկոսադրույքով վարկի ձևով: Որակավորված վարկառուն կարող է վերցնել մինչև $501.100, որ գնի` գյուղատնտեսական տարածք, ֆերմային կառույց, սարքավորումներ, աճեցվող կենդանիներ կամ բույսեր:

Ինչպե՞ս է ծրագիրն աշխատում: Քանի որ մարմինը չունի «հսկայական» գումար վարկերը ֆինանսավորելու համար, այն թողարկում է պարտատոմս վարկատուի համար, որի կողմից էլ իրականացվում է վարկի ֆինանսավորումը: Արդյունքում, վարկատուն ազատվում է այդ վարկի համար ստացված տոկոսներից հարկ վճարելուց: Վարկի գրավն էլ հանդիսանում է վարկի ապահովություն:

Վարկի վերջում պետք է վճարվի չվերադարձվող $300 վճար դիմումի համար, վարկին մասնակցության վճար` վարկի գումարի 1.5%, բայց ոչ պակաս, քան $500 և պարտատոմսի թողարկման վճար` պարտատոմսի գումարի 0.05%: Մասնակցության վճարը և թողարկման վճարը կարող են ֆինանսավորվել որպես վարկի մաս` չգերազանցելով պարտատոմսի գումարի 2%-ը:

 

Հավելված 6

 

ՀՀ տեխնոլոգիաներ ներմուծման ֆինանսավորման սխեման

 

Հավելված 6

 

ՀՀ տեխնոլոգիաներ ներմուծման ֆինանսավորման սխեման (նորվեգական Էքսպորտ կրեդիտ նորվել (Export Credit Norway (ECN)) ընկերության օրինակով)

 

Export Credit Norway-ը վարկեր է տրամադրում մեծ ու փոքր ընկերություններին Նորվեգիայում և արտասահմանում նորվեգական արտահանողներից կապիտալ ապրանքներ ու ծառայություններ գնելու համար:

Export Credit Norway-ը սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերություն է, որն ամբողջությամբ պետական է` ղեկավարվելով Առևտրի և արդյունաբերության նախարարության (Ministry of Trade and Industry) կողմից: Այն ֆինանսավորում է մի քանի միլիոնից մինչև մի քանի միլիարդ նորվեգական կրոնի արժողությամբ արտահանման պայմանագրերը: Ամբողջ ֆինանսավորումը գալիս է նորվեգական կառավարության կողմից: Վարկավորումը կատարվում է երկու ուղղությամբ` կոմերցիոն տոկոսադրույքի հիման վրա (CIRR-վարկեր (Commercial Interest Reference Rate)) և շուկայական (Market Based Interest Rate):

 

CIRR վարկեր

 

CIRR - վարկերի դեպքում պետությունը տրամադրում է ֆիքսված տոկոսադրույքով վարկեր Տնտեսական համագործակցության և զարգացման կազմակերպության (ՏՀԶԿ) համաձայնագրի (Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD) agreement) հիման վրա` «Պաշտոնապես սպասարկվող արտահանման վարկերի համաձայնագիր» (Arrangement on Officially Supported Export Credits): Տոկոսադրույքը հիմնվում է պետական պարտատոմսերի` ամեն մի արժույթի համար սահմանված տոկոսադրույքի վրա: Դա սահմանվում է ՏՀԶԿ-ի կողմից ամեն ամսվա 15-ին:

Ընթացիկ տոկոսադրույքները (%) (15.07.2013) հետևյալն են.

 

.___________________________________________________.

|Արժույթ               |<5  |5,5-8,5|9-12|15  | 18  |

|                      |տարի|տարի   |տարի|տարի| տարի|

|______________________|____|_______|____|____|_____|

|NOK (նորվեգական կրոն) |2,84|2,84   |2,84|3,4 | 3,64|

|______________________|____|_______|____|____|_____|

|USD (ԱՄՆ դոլար)       |1,6 |2,04   |2,51|2,92| 3,33|

|______________________|____|_______|____|____|_____|

|EUR (Եվրո)            |1,42|1,84   |2,3 |2,72| 3,12|

|______________________|____|_______|____|____|_____|

|GBP (բրիտանական ֆունտ)|1,64|2,09   |2,56|2,97| 3,34|

|______________________|____|_______|____|____|_____|

|JPY (Ճապոնական իեն)   |1,38|1,55   |1,76|2,07|12,18|

.___________________________________________________.

 

Այս տոկոսադրույքները վավեր են մինչև 120 օր բանակցության ժամանակահատվածում նախքան կկնքվի կոմերցիոն արտահանման պայմանագիրը և ներառում են 0,20% հավելավճար: Եթե արտահանման պայմանագիրը կնքվում է նախքան տվյալ ամսվա 14-ը, ապա նախնական պայմանագրի տոկոսադրույքը կկրճատվի 0,20%-ով: CIRR վարկերը կարող են տրվել ՏՀԶԿ բոլոր արժույթներով: Վերավճարման ժամկետները տատանվում են 2-12 տարվա միջակայքում: Առանձին նպատակների համար որոշակի վարկերը կարող են ունենալ 18 տարվա վերավճարման ժամկետ:

Export Credit Norway-ն առաջարկում է պայմանագրային արժեքի մինչև 85% ֆինանսավորում: Բոլոր վարկերը պետք է 100%-ով ֆինանսավորվեն Արտահանման վարկի երաշխավորման ինստիտուտի (GIEK (Garantiinstituttet for eksportkreditt)) կամ երաշխավորված առևտրային բանկերի կողմից:

 

Շուկայական վարկեր

 

Export Credit Norway-ը նաև առաջարկում է վարկեր շուկայական տոկոսադրույքով: Երկու տոկոսադրույքներից մեկի ընտրությունը կարող է «բաց մնալ» կարճ ժամանակ, նախքան վարկի վերջնական փոխանցումը վարկառուի հաշվին: Այդ պահին, վարկառուն կարող է համեմատել ֆիքսված CIRR-տոկոսադրույքը շուկայական տոկոսադրույքի հետ և առանձնացնել երկուսից ամենագրավիչը:

Շուկայական վարկերն ունեն նույն անվտանգության ու վերավճարման ժամկետի պայմանները, ինչպես որ CIRR-վարկերը: Շուկայական տոկոսադրույքները գանձվում են ներկայիս շուկայական պայմանների համաձայն: Շուկայական վարկերի գնագոյացման մոդելը պետք է որոշվի Եվրոպական ազատ առևտրի ասոցիացիայի վերահսկողության մարմնի (EFTA Surveillance Authority (ESA)) հետ, այսինքն` այդ դեպքում տոկոսադրույքը պետք է համապատասխանի ESA-ի ռեֆերենս տոկոսադրույքի ուղեցույցների հետ:

 

Ֆինանսավորման մեջ ընդգրկված կողմերը

 

____________________

ԻՐՏԵԿ - սխեման չի բերվում

 

Պայմանագրի ֆինանսավորում - սարքավորում կամ ծառայություններ

 

____________________

ԻՐՏԵԿ - նկարը չի բերվում

 

. Նախքան նորվեգական արտահանողի հետ առևտրային պայմանագիր կնքելը վարկառուները արտահանման ֆինանսավորման համար պետք է դիմեն Export Credit Norway-ին

. Export Credit Norway-ը ֆինանսավորում է պայմանագրի արժեքի 85%-ը

. Նորվեգական մասնաբաժինը պետք է կազմի պայմանագրի արժեքի առնվազն 30%-ը: Նորվեգական մասնաբաժին համարվում է Նորվեգիայում հիմնված ընկերությունների կամ արտասահմանում, մեծամասամբ նորվեգական վերահսկողության տակ գտնվող ընկերությունների առաքումները (ապրանքներ և ծառայություններ): Նորվեգացի արտահանողը պետք է լինի պայմանագրի պատասխանատու կողմը

. Տվյալ երկրի համար տեղական մասնաբաժինը չպետք է գերազանցի նորվեգական ու երրորդ երկրի մասնաբաժնի գումարի 30%-ը

. Վերավճարման ժամկետը տատանվում է 2-12 տարի

. Բոլոր վարկերը պետք է երաշխավորեն GIEK (Garantiinstituttet for eksportkreditt) և/կամ թույլատրելի բանկի կողմից (երաշխիքը չի կարող լինել գումարային)

 

Վճարման գործընթաց`

 

____________________

ԻՐՏԵԿ - սխեման չի բերվում

 

Հայտի գործընթաց`

 

____________________

ԻՐՏԵԿ - նկարը չի բերվում

 

Ինչ պետք է հայտը ներառի?

. Գնորդի, վարկառուի և մատակարարողի տվյալները

. Նախագծի ամփոփ նկարագրությունը, օրինակ` առաքման տեսակը կամ առաքման ժամկետը, բնապահպանական խնդիրները

. Պայմանագրի որոշված արժեքը

. Նորվեգական մասնաբաժինը պայմանագրում

. Վարկի տեսակը, քանակը, արժույթը և ընդհանուր բովանդակությունը

. Երաշխավորի մասին տեղեկություն (եթե առկա է)

 

Հավելված 7

 

Ձկնաբուծության և վայրի ձկնորսության միջազգային ստանդարտներ

 

Հավելված 7

 

Ձկնաբուծության և վայրի ձկնորսության միջազգային ստանդարտներ

 

Էկոպիտակավորումը FAO (Food and Agriculture Organization)-ի կողմից սահմանվում է որպես պետական կամ մասնավոր մարմնի կողմից պիտակների տրամադրում սպառողների տեղեկացվածության և արդյունքում սպառողական ապրանքների առաջմղման բարձրացման համար, որոնք արդեն բնապահպանական առումով կլինեն առավել կայուն, քան ֆունկցիոնալությամբ ու մրցակցությամբ նման այլ ապրանքները:

 

Սխեմա 1. Հավաստագրման հետ կապված հիմնական բաղադրիչների միջև հարաբերակցությունը

Սխեմա 2. Ձկնորսության ու ձկնարդյունաբերության հավաստագրման գլխավոր շահագրգռված խմբերը

Սխեմա 3. Հավաստագրման ընդհանուր սխեման

 

_____________________

ԻՐՏԵԿ - սխեմաները չեն բերվում

 

. Առաջին կարգի հավաստագրում: Ընկերությունը կամ շահագրգիռ կողմերի խումբը մշակում է իր սեփական ստանդարտները, վերլուծում է իր սեփական արտադրողականությունը և հայտարարում է իր համապատասխանությունն այդ ստանդարտներին, որը հետևաբար ինքնահռչակ է:

. Երկրորդ կարգի հավաստագրում: Երբ արդյունաբերությունը կամ առևտրային միությունը կամ ոչ կառավարչական կազմակերպությունը (ՈԿԿ) մշակում են ստանդարտներ: Համապատասխանությունը հաստատվում է ներքին աուդիտի ընթացակարգերով կամ արտաքին հավաստագրողների ներգրավմամբ, որոնք պետք է ստուգեն ու հայտարարեն համապատասխանությունը:

. Երրորդ կարգի հավաստագրում: Երբ լիազորված արտաքին, անկախ, հավաստագրման մարմինը, որը ներառված չէ ստանդարտների հաստատման մեջ վերլուծում է հայցվորի արտադրողականությունը և հայտարարում է համապատասխանությունը:

Խստապահանջ և ավելի կայուն երրորդ կարգի հավաստագրումը սննդի արդյունաբերության համար ամփոփենք հետևյալ կետերով.

. Կրճատված ռիսկ և պատասխանատվություն

. Պատշաճ ուսումնասիրության ամրապնդում

. Համապատասխան կարգավորումների ավելի մեծ վստահելիություն

. Բարելավված մուտք դեպի շուկա

. Ազգային/միջազգային ընդունելություն

. Կրճատված ծախսեր և բարելավված շահութաբերություն

. Կրճատված ապահովագրական ծախսեր

. Առավել արդյունավետ կառավարում

Հավաստագրման սխեմայի առարկա կարող են լինել ապրանքը կամ գործընթացը:

Ապրանքի հավաստագրման սխեման կենտրոնանում է վերջնական ապրանքի մեկ կամ մի քանի հիմնական ասպեկտների վրա:

Գործընթացի հավաստագրման սխեմաները ուղղված են արժեքների շղթայի մասնակի հատվածի, բայց կարող են «ծածկել» ամբողջ արտադրական գործընթացը` բերքահավաքից մինչև սպառում, այսինքն` կա կենսացիկլային մոտեցում (Օրինակ` ISO 14000 միջազգային ստանդարտով ապահովվում է բնապահպանական կառավարում - Կենսացիկլային գնահատում):

Գործընթացի ստանդարտները կարող են վերաբերել արտադրողականության չափանիշին, ինչը սահմանում է հավաստի պահանջներ արտադրական գործընթացի համար, կամ կառավարման չափանիշներ` ուղղված փաստաթղթավորմանն ու մոնիթորինգին:

Պետական իշխանությունների կողմից սահմանված ստանդարտները, որ սովորաբար անվանում են «տեխնիկական կարգավորում», պարտադիր ստանդարտներ են: Մասնավոր ստանդարտները կամավոր են, սակայն դրանք կարող են դառնալ նաև պարտադիր, որտեղ համապատասխանությունը պահանջվում է որոշակի շուկա մուտքի համար:

Ներկայացնենք բնապահպանական հավաստագրման գլխավոր սխեմաներն ու դրանց հիմնական բաղադրիչները (գնահատումը 0 (ցածր մակարդակ)-5 (բարձր մակարդակ)` ելնելով ստանդարտի կողմից առաջարկվող հնարավորությունների աստիճանից):

 

Ձկնաբուծության ստանդարտներ

 

._____________________________________________________________________.

|              |                   |GlobalG.A.P.|ASC|Naturland|FOS|BAP|

|              |                   |GLOBALG.A.P.|   |         |   |   |

|______________|___________________|____________|___|_________|___|___|

|Պատասխանատվու-|էկոպիտակ/B2C       |     Ոչ     |Այո|   Այո   |Այո|Այո|

|թյան շրջանակ  |___________________|____________|___|_________|___|___|

|(կրիտերիա)    |Շրջակա միջավայր    |      3     | 5 |    4    | 4 | 3 |

|              |___________________|____________|___|_________|___|___|

|              |Կենդանիների        |      4     | 4 |    5    | 3 | 3 |

|              |առողջություն       |            |   |         |   |   |

|              |___________________|____________|___|_________|___|___|

|              |Սոցիալական         |      3     | 5 |    5    | 3 | 3 |

|              |___________________|____________|___|_________|___|___|

|              |Սննդի              |      4     | 0 |    0    | 0 | 3 |

|              |անվտանգություն     |            |   |         |   |   |

|              |___________________|____________|___|_________|___|___|

|              |Արտադրանքի որակ    |      0     | 0 |    0    | 0 | 0 |

|______________|___________________|____________|___|_________|___|___|

|Հավաստագրման  |Վերահսկման         |      4     | 4 |    4    | 3 | 4 |

|գործընթաց     |ընթացակարգ         |            |   |         |   |   |

|              |___________________|____________|___|_________|___|___|

|              |Մատակարարման շղթա  |      3     | 2 |     5   | 3 | 4 |

|              |___________________|____________|___|_________|___|___|

|              |Հավատարմագրում     |      5     | 5 |     5   | 2 | 2 |

|              |FAO-ին համապատասխան|            |   |         |   |   |

|              |___________________|____________|___|_________|___|___|

|              |Սկզբնական          |      3     | 6 |     ?   | 3 | ? |

|              |հավաստագրման       |            |   |         |   |   |

|              |տևողություն  (Ամիս)|            |   |         |   |   |

._____________________________________________________________________.

 

Վայրի ձկնորսության ստանդարտներ

 

.___________________________________________________________.

|                 |                      |MSC|Naturland|FOS |

|_________________|______________________|___|_________|____|

|Պատասխանատվության|Էկոպիտակ/B2C          |Այո|   Այո   |Այո |

|շրջանակ          |______________________|___|_________|____|

|                 |Շրջակա միջավայր       |  2|    3    |   2|

|                 |______________________|___|_________|____|

|                 |Ծովային ռեսուրսներ    |  5|    4    |   2|

|                 |______________________|___|_________|____|

|                 |Սոցիալական            |  1|    2    |   5|

|                 |______________________|___|_________|____|

|                 |Սննդի անվտանգություն  |  0|    0    |   0|

|                 |______________________|___|_________|____|

|                 |Արտադրանքի որակ       |  0|    0    |   0|

|_________________|______________________|___|_________|____|

|Հավաստագրման     |Վերահսկման ընթացակարգ |  5|    3    |   3|

|գործընթաց        |______________________|___|_________|____|

|                 |Մատակարարման շղթա     |  4|    3    |   3|

|                 |______________________|___|_________|____|

|                 |Հավատարմագրում/FAO-ին |  5|    2    |   3|

|                 |համապատասխան          |   |         |    |

|                 |______________________|___|_________|____|

|                 |Սկզբնական հավաստագրման| 18|    6    |  12|

|                 |տևողություն  (Ամիս)   |   |         |    |

.___________________________________________________________.

 

1. Ձկնաբուծական ստանդարտներ

 

1.1. GLOBALG.A.P. ձկնաբուծական ստանդարտ

 

GLOBALG.A.P. ձկնաբուծական ստանդարտը վերաբերում է ձկների, խեցգետնակերպերի ու խխունջների բազմազանությանը, ընդ որում դրանց զարգացման բոլոր փուլերում: Ստանդարտը վերաբերում է արտադրական ամբողջ շղթային, սկսած մայրական կազմից, սերմերի ու սննդի մատակարարներից մինչև բուծում, «բերքահավաք», մշակում և «հետբերքահավաքային» միջոցառումներ: Այն հաստատում է սննդի անվտանգությունը, նվազագույն բնապահպանական ազդեցությունը և կենդանիների ու աշխատողների առողջության ու անվտանգության պահանջները:

GLOBALG.A.P. վերահսկման շղթայի ստանդարտը ձկնարդյունաբերողներին տալիս է բարձր մակարդակի թափանցիկություն և ամբողջ արտադրական ու մատակարարման շղթայում` սկսած ֆերմայից մինչև մանրածախ առևտրային հարթակ, ապրանքի կարգավիճակի իդենտիֆիկացում: Այս ստանդարտը հաստատում է, որ ցանկացած ապրանք, որը կրում է GLOBALG.A.P. պիտակ կամ վաճառվում է որպես GLOBALG.A.P.-ով հավաստագրված արտադրանք, ստացվում է GLOBALG.A.P.-ով հավաստագրված ֆերմայից: Այն իդենտիֆիկացնում է արտադրանքի կարգավիճակը ամբողջ գործընթացի համար` ֆերմայից մինչև մանրածախ առևտրական:

GLOBALG.A.P-ը B2B (Business-to-Business) ստանդարտ է, որը կարելի է համարել նաև նախաֆերմային ստանդարտ, որովհետև հավաստագրումն ընդգրկում է հավաստագրված արտադրանքի ստացման ամբողջ գործընթացը, օրինակ` սկսած բոլոր նախնական ֆերմային գործողություններից մինչև ֆերմայից ապրանքի դուրսբերումը:

GlobalG.A.P ստանդարտները կարող են օգտագործվել փոքր, մեկ կամ երկու ֆերմա ունեցող արտադրողներից մինչև բազմազգային ձկնարդյունաբերական ընկերությունների կողմից:

 

1.2. ASC ստանդարտ

 

Որո՞նք են ASC հավաստագրման օգուտները

. Մուտք շուկա և գնագոյացում

. Ավելի վստահելի ու «ամուր» ստանդարտ

. Անկախ ու թափանցիկ երրորդ կարգի հավաստագրում (համապատասխանում է ISEAL-ի (40) ու FAO-ի պահանջներին, ինչի շնորհիվ այն պատասխանատու ձկնաբուծության ամենավստահելի ստանդարտն է)

_______________________

40) Կայուն ստանդարտների համաշխարհային ասոցիացիա: Լիիրավ անդամների մեջ նշվածներից մտնում է միայն MSC, իսկ թղթակից անդամների մեջ` ASC:

 

. Բարելավված հեղինակություն (հիմնադրվել է Բնության համաշխարհային հիմնադրամի (World Wildlife Fund (WWF)) և IDH (Dutch Sustainable Trade Initiative (Հոլանդական կայուն առևտրի նախաձեռնություն) կողմից)

ASC-ն աշխատում է տարբեր շահագրգիռ անձանց ու ձկնաբուծական ընկերությունների հետ: Փոքր ընկերությունները կարող են օգտվել աջակցման ծրագրերից, որոնց թվում է` Sustainable Trade Initiative կամ World Wildlife Fund:

 

Ի՞նչ կարող է ASC-ն անել մեզ համար

 

Ձկնաբուծական ֆերմերներ: Կարող է առաջարկել վստահելի պիտակ, որը կբերի արժեքի ավելացում ու մուտք շուկա: Թույլ կտա հասնել մրցակցային առավելությունների պատասխանատվության առումով, ինչը շուկայական հնարավորություններ կառաջարկի:

Փոքր սեփականատերեր: ASC-ն կառաջարկի կառավարման լավագույն փորձերի վերապատրաստում և կօգնի իրականացնել ներդրումներ կառավարման գործընթացներում:

Վերամշակողներ: Կհաստատի արտադրանքի արժանահավատությունը, ինչի արդյունքում կմեծանա սպառողների նախապատվությունը և մրցակցային առավելությունը:

Կառավարություն: Թույլ կտա հասնել կառավարության առջև դրված նպատակների առավել արդյունավետ իրականացմանը:

Ոչ կառավարչական կազմակերպություններ (ՈԿԿ): ASC-ն ունի բիզնես մոդել, որը կարող է ստեղծել շուկա և պահանջարկ պատասխանատու բուծված ծովամթերքի համար:

 

Ի՞նչ է տալիս ASC-ն

 

Վստահելիություն: Ստանդարտները մշակվել են ISEAL ուղեցույցի համաձայն, բաց է ու թափանցիկ, ունի գիտականորեն հիմնավորված արտադրողականության չափանիշներ: Միության թղթակից անդամ լինելը հաստատում է արժանահավատությունը և հեշտացնում է լիիրավ անդամակցությունը, որն էլ ենթադրում է համապատասխանություն ISEAL-ի կողմից սահմանված լավագույն գործունեության կանոնների (Codes of Good Practice):

Արդյունավետություն: Նվազեցնում է բնապահպանական ու սոցիալական հետևանքները` հստակեցնելով հիմնական ազդեցությունները:

Ավելացված արժեք: Ֆերման կապում է շուկայի հետ` խթանելով պատասխանատու գործունեությունը սպառողական պիտակի միջոցով:

 

Ի՞նչ կարժենա ASC հավաստագիր ձեռք բերելը

 

Հստակ թիվ նշել հնարավոր չէ, քանի որ ծախսերը կախված կլինեն ընկերության եզակի իրադրությունից: Կարելի է առանձնացնել հետևյալ ծախսերը.

Ներդրումային ծախսեր: Ծախսեր, որոնք անհրաժեշտ են սկզբնապես կատարել ASC ստանդարտին համապատասխանելու համար:

Աուդիտի ծախսեր: Ծախսեր, որոնք թույլ են տալիս, որոշել` արդյոք ընկերությունը համապատասխանում է ASC ստանդարտներին: Այս ծախսերի մակարդակը կարող է տարբերվել` կախված աուդիտի շրջանակներից, չափից և խորությունից, ինչպես նաև հավաստագրողներից ու երկրներից:

 

Ո՞րն է վավերականության ժամկետը

 

Հավաստագիրը վավեր է մինչև 1 տարի թողարկման օրվանից:

 

Համագործակցություն MSC-ի հետ

 

MSC-ն համագործակցում է ASC-ի հետ, որպեսզի տրամադրի իր հավաստագրման ծրագրի համար վերահսկման շղթայի լուծում և ապահովի ու ղեկավարի իր լոգոյի լիցենզավորման գործառույթը:

Սրա հիմքում ընկած են այս հիմնական սկզբունքները.

. Արդյունավետություն: MSC-ն ASC-ի հետ աշխատում է համատեղ, ինչը տալիս է ավելի մեծ արդյունավետություն մատակարարման շղթայի մասնակիցների համար:

. Անկախություն: MSC-ն շարունակում է մնալ վայրի ձկնորսության համար կայունության հավաստագիր սահմանող անկախ մարմին և չի տուժում շուկայում ASC-ի պահանջներից, և հակառակը:

MSC-ASC համագործակցությունը ենթադրում է, որ 10.01.2012 թ.-ին սահմանված որոշման համաձայն, այն ընկերությունները, որոնք ունեն ASC-ով հավաստագրված արտադրանք, նրանց վերահսկման շղթան կարող է հավաստագրվել MSC հավաստագրով: Այս ամսաթվից սկսած, այն կազմակերպությունները, որոնք հավատարմագրված են հավաստագրելու ASC-ի ներկայացված արտադրանքը, դիմում են իրենց իրավունքների շրջանակն ընդլայնելու համար: Արդյունքում, MSC-ն պարզապես ուժեղացնում է ներքին համագործակցությունն ու հաղորդակցությունը, ինչը մեծացնում է ASC-ի ծրագրին ընդգրկվածությունը:

 

1.3. Natureland ստանդարտ

 

Սահմանում է ստանդարտներ օրգանական ձկնարդյունաբերության համար: Naturland-ն ունի նաև խորհրդատվական ծառայություններ, որոնք կարևոր են և՛ ֆերմայի զարգացման, և՛ որակի հավաստման համար: Այսօր մոտավորապես 50,000 ֆերմերներ Աֆրիկայում, Ամերիկայում և Ասիայում աշխատում են Naturland ստանդարտներով:

Naturland միությունն ու դրա հավաստագրման համակարգը հավատարմագրվում են IFOAM (International Federation of Organic Agriculture Movements)-ի կողմից: Naturland-ն առաջին գերմանական օրգանիկ գյուղատնտեսական միավորումն է, որը մասնակցել է IFOAM հավատարմագրման ծրագրին 1997թ.-ին, և ստացել է IFOAM հավատարմագրում, որն իրենից ներկայացնում է օրգանական գյուղատնտեսության միջազգային հովանոցային կազմակերպություն: Հավատարմագրումը հաստատելու համար յուրաքանչյուր տարի կատարվում են գնահատումներ:

Naturland-ի ֆերմերներն ու անձնակազմը ակտիվորեն անդամակցում են համաշխարհային մարմիններին` օրգանական գյուղատնտեսությունն առաջմղելու նպատակով: Այդ մասնակցությունը ներառում է տեղական գերմանական միավորումների ներառումից մինչև FAO-ի կազմակերպած ուսումնական խմբերի հետ համագործակցությունը:

Շուկա մուտքի խթանում: Naturland-ը Naturland ապրանքանիշի (Trademark) սեփականատերն է: Ապրանքանիշը պաշտպանվում է և՛ Գերմանիայում, և՛ միջազգայնորեն: Այն համարվում է աշխարհում օրգանական արտադրության հավաստագրման գլխավոր կազմակերպություններից մեկը:

Naturland Zeichen GmbH-ի հիմնական պատասխանատվությունն է ապահովել ապրանքանիշի ճիշտ օգտագործումը: Դրա հիմնական ֆունկցիաներից մեկն է Naturland ապրանքանիշի ներկայացումը Գերմանիայում և արտասահմանում: Դրա ամենակարևոր գործողություններից մեկն է միջազգային առևտրային տոնավաճառների հետ հանդիպումների կազմակերպումը: Այս ձևով Naturland-ը կարող է օգտակար համագործակցություններ սահմանել իր անդամների օգտին:

Հավատարմագրում: Naturland-ի` որպես հավաստագրման կազմակերպության գործունեությունը գնահատվում է կանոնավոր հիմունքներով և ուժեղ նորմերի հիման վրա, ինչպես` IFOAM, ստուգվում է միջազգայնորեն ճանաչված և անկախ մասնավոր կամ կառավարչական հավատարմագրման կազմակերպությունների կողմից, ինչպես` IOAS: IFOAM-ի կողմից հավատարմագրումը նշանակում է, որ վերջինիս մեջ ընդգրկված բոլոր կազմակերպությունները «ճանաչում են» միմյանց IFOAM ստանդարտների հիմքի վրա: Սա Naturland-ի արտադրողների և վերամշակողների համար հնարավոր է դարձնում արագ միանալ ամբողջ աշխարհում IFOAM-ի կողմից հավատարմագրված այլ ասոցիացիաների արտադրանքին: Naturland-ի ճանաչումը որպես հավաստագրող կազմակերպություն միջազգային հավատարմագրմամբ, ուժեղացնում է օրգանապես արտադրված ապրանքների միջազգային փոխանակումը:

Naturland-ն իրականացնում է որակի հավաստման համակարգ, որը համապատասխանում է միջազգային նորմերին: Այս համակարգի փաստաթղթավորումն ու իրականացումն անկախ մարմինների կողմից ենթարկվում է ամենամյա ստուգման:

IFOAM հավատարմագրում: Naturland-ն օրգանական գյուղատնտեսության հավաստագրման գերմանական առաջին կազմակերպությունն էր, որ գնահատվեց IFOAM-ի կողմից 1997 թ.-ին: IFOAM-ի կողմից ճանաչումը արտադրողների, վերամշակողների ու սպառողների համար Naturland որակի հավաստագրի միջազգայնորեն ընդունված հաստատումն է:

ISO 65-ով հավատարմագրում: ISO65-ը նկարագրում է այն մարմինների պահանջները, որոնք իրականացնում են ապրանքի հավաստագրում: ISO65-ով հավատարմագրումը ցույց է տալիս, որ հավաստագրումն իրականացվել է որոշակի նորմերի հիման վրա: Սկսած 1998 թ.-ից ISO 65-ով հավատարմագրումը դարձել է բավականին կարևոր, որոշ երկրներ, նույնիսկ, թե՛ ԵՄ-ի ներսում և թե՛ դրանից դուրս պահանջում են ISO65-ով հաստատված հավաստագիր իրենց երկիր ապրանքի ներմուծումը թույլատրելու համար: Naturland-ը միակ գերմանական կազմակերպությունն է, որ հավատարմագրվում է ISO65-ով:

 

1.4. Friend of the Sea ստանդարտ

 

Ի՞նչ է FOS-ը

 

Այն միակ միջազգային կազմակերպությունն է, որը նույն ապրանքանշանով/կնիքով և երրորդ կարգի հավատարմագրված հավաստագրման մարմնի միջոցով, կարող է հավաստագրել ինչպես վայրի ձկնորսության, այնպես էլ ձկնաբուծության արտադրանքը: Համաշխարհային մեծ ճանաչում ունի, տարածված է մի շարք երկրներում` Թասմանիա, Չիլի, Կանադա, Վիետնամ, Նորվեգիա, Մադագասկար և այլն:

Ձկնաբուծությունը և վայրի ձկնորսությունը սերտորեն կապված են: Հնարավոր փոխազդեցություններից կարելի է նշել այն, որ ձկնակերը սովորաբար ստանում են վայրի ձկան պաշարներից: Սրանից ելնելով` FOS-ը միակն է, որը հավաստագրում է ձկնալյուրը, ձկան յուղը և ձկան կերը:

FOS-ը ընդգրկում է համաշխարհային վայրի ձկնորսության 10%-ը` 8 մլն տոննա:

 

Ի՞նչ արժե FOS հավաստագրի ձեռքբերումը

 

Առաջին տարվա վճարը տատանվում է մոտ 5000 եվրոյի սահմաններում` կախված աուդիտի խորությունից: Առաջին տարվա վճարը ներառում է աուդիտի բոլոր ծախսերն ու հավաստագրման դեպքում FOS ապրանքանշանի օգտագործման 12 ամսվա ռոյալթիները: Երկրորդ և հաջորդ տարիների տարեկան վճարը կազմում է 3000 եվրո նույն ծագման ամեն ապրանքի համար:

FOS-ի չափանիշները հետևում են Ձկան և ձկնարտադրանքի էկոպիտակավորման FAO-ի ուղեցույցին: Մասնավորապես, հավաստագրվել կարող են միայն այն տեսակները, որոնց պաշարները գերշահագործված չեն:

Այն վերաբերում է և՛ վայրի, և՛ բուծված ձկներին, հավաստագրումը հիմնվում է պաշարների կայունության վրա, թե արդյոք ձկնարդյունաբերությունը կայուն է կառավարվում: Դրա հավաստագրման մեթոդոլոգիան հիմնվում է գոյություն ունեցող փաստացի տվյալների վրա պաշարների գնահատման առումով: Կան մոտ 600 FOS արտադրանքներ (ներառյալ ձկան յուղ և օմեգա-3 բաղադրիչներ), որոնք վաճառվում են 26 երկրներում և ներառում են վայրի ու բուծված ձկների մոտ 70 տեսակ:

 

1.5. Best Aquaculture Practices Certification (BAP)

 

BAP-ը հավաստագրում է ծովախեցգետիններ, տիլափիայի, լոքոյի ու իշխանի ֆերմաները, կերի արտադրությունն ու ծովամթերքի մշակման գործարանները: Ստանդարտները համապատասխանում են միջազգային նորմերին, ինչպես` Ձկնարդյունաբերության հավաստագրման FAO-ի տեխնիկական ուղեցույցին և Սննդի անվտանգության համաշխարհային միջոցառումների (Global Food Safety Initiative) ուղեցույցներին:

BAP ստանդարտները բազմակողմանի են: Դրանք վերաբերում են խնդիրների լայն շրջանակի, ներառյալ` բնապահպանական ու սոցիալական պատասխանատվություն, կենդանիների առողջապահություն, սննդի անվտանգություն և հետագծելիություն: Նաև վերաբերում են ամբողջ արժեքների շղթային, ներառյալ` սննդի անվտանգություն, ինկուբատորներ, ֆերմաներ ու վերամշակման գործարաններ:

BAP ստանդարտի հետ համապատասխանությունը աուդիտի է ենթարկվում ISO-հավատարմագրված հավաստագրման մարմնի կողմից:

 

2. Վայրի ձկնորսության ստանդարտներ

 

2.1. MSC ստանդարտ

 

Ինչի համար է անհրաժեշտ MSC ստանդարտը

 

MSC-ն իրականացնում է երրորդ կարգի հավաստագրման ծրագիր: Սա նշանակում է, որ MSC-ն ինքնին չի թողարկում հավաստագիր: Հավաստագրերը թողարկվում են հավաստագրողների կողմից, որոնք հավատարմագրված են իրականացնել ձկնարդյունաբերության ընկերությունների գնահատում MSC ստանդարտներին համապատասխան:

 

Ձկնարդյունաբերության ո՞ր ճյուղին է վերաբերում MSC ստանդարտը

 

MSC ստանդարտը վերաբերում է միայն վայրի ձկնորսությանը` անկախ դրանց չափից տեղից, դիրքից:

 

Ի՞նչ է այն գնահատում

 

Սկզբունք 1. Կայուն ձկնապաշարներ

Սկզբունք 2. Նվազագույն բնապահպանական ազդեցություն

Սկզբունք 3. Արդյունավետ կառավարում

MSC-ն թերևս ձկնորսության ամենահամապարփակ հավաստագրման սխեման է, քանի որ այն ընդգրկում է մի շարք տեսակներ և զբաղվում է ձկնարդյունաբերության կառավարման բոլոր ասպեկտներով: Ամբողջ աշխարհից մոտ 150 ձկնարդյունաբերական ընկերություններ ընդգրկված են MSC գնահատման գործընթացի որոշակի մակարդակներում: 65 ձկնորսական տնտեսություններ արդեն հավաստագրվել են: Այսօր MSC-ով պիտակավորված արտադրանքը վաճառվում է աշխարհի շուրջ 52 երկրում: MSC-ով պիտակավորված ձկների ու ծովամթերքի վաճառքը կազմել է մոտ 1,5 մլրդ ԱՄՆ դոլար (41):

_______________

41) FAO 2010

 

Վեց շուկաներում (Գերմանիա, Նիդերլանդներ, ԱՄՆ, ՄԹ, Շվեդիա և Շվեյցարիա) հաշվարկվում են MSC արտադրանքի վաճառքի 2/3-ը (67%): Գերմանիան միայնակ հաշվարկում է MSC արտադրանքի վաճառքի 1/5-ը: FOS պիտակները գերակշռում են Հարավային Եվրոպայում, հատկապես Իսպանիայում ու Պորտուգալիայում:

FOS-ը կենտրոնանում է հենց պաշարների կայունության վրա` արդյոք արտադրանքը գալիս է կայուն պաշարներից, թե ոչ: MSC-ն, հակառակը, կենտրոնանում է նրա վրա, արդյոք արտադրանքը գալիս է կայուն կառավարվող ձկնորսությունից, թե ոչ:

 

3. Հավաստագրման օգուտներն ու ծախսերը ձկնաբույծների համար

 

Օգուտներ

. Մուտք նոր շուկաներ;

. Գոյություն ունեցող շուկաներում շուկայական մասնաբաժնի ամրապնդում կամ ընդլայնում

. Պոտենցիալ ավելի շատ ավելացված արժեքով ապրանքների համար, ներառյալ ապրանքների տարբերակում

. Ձկնարդյունաբերության ռեսուրսների բարելավված կառավարում և արդյունքային երաշխիքներ ապագա արտադրական պոտենցիալի համար

. Ավելի մեծ եկամուտներ էկոպիտակավորված ձկների ու ծովամթերքի համար սահմանված պրեմիում գնի համար:

 

Ծախսեր

. Հավաստագրի փաստացի ծախս, ներառյալ փորձագետների վճար

. Համապատասխանության ծախսեր, որոնք կապվում են կառավարման փորձի ճշգրտման, տվյալների հավաքման ու գրանցումների պահպանման հետ

. Ծախսեր, որոնք կապված են ձկնարդյունաբերության կառավարման պոտենցիալ կանոնակարգման հետ (օրինակ, կարող է լինել հանձնարարական, որ որսի սահմանները պետք է կրճատվեն կայունության պահանջները բավարարելու համար):

 

4. Որակի հավատարմագրման համակարգեր

 

Որակի հավաստագրման համակարգերի մեջ կարելի է առանձնացնել հետևյալ հիմնականները` հետևյալ բնութագրերը.

 

.______________________________________________________.

|                       |ISO 9001|ISO  |IFS |BRC |FS   |

|                       |        |22000|Food|Food|22000|

|_______________________|________|_____|____|____|_____|

|Որակ                   |    5   |  0  | 3  | 3  |  1  |

|_______________________|________|_____|____|____|_____|

|Սննդի անվտանգություն   |    0   |  5  | 4  | 4  |  5  |

|_______________________|________|_____|____|____|_____|

|Ռիսկի վերլուծություն   |    1   |  5  | 3  | 3  |  4  |

|_______________________|________|_____|____|____|_____|

|Տրեյնինգ               |    3   |  3  | 4  | 4  |  3  |

|_______________________|________|_____|____|____|_____|

|Ապրանքի զարգացում      |    4   |  2  | 3  | 3  |  2  |

|_______________________|________|_____|____|____|_____|

|Տեղանքի ստանդարտներ    |    0   |  3  | 5  | 5  |  5  |

|_______________________|________|_____|____|____|_____|

|Գործընթացի հսկողություն|    5   |  2  | 4  | 4  |  3  |

.______________________________________________________.

.__________________________________________________________________.

|Ընդհանուր/մասնավոր |Ընդհանուր|Ընդհանուր|Մասնավոր|Մասնավոր|Մասնավոր|

|___________________|_________|_________|________|________|________|

|Global Food Safety |   Ոչ    |    Ոչ   |   Այո  |   Այո  |   Այո  |

|Initiative         |         |         |        |        |        |

|(GFSI)(42) ճանաչում|         |         |        |        |        |

.__________________________________________________________________.

____________________

42) Բենչմարքինգային կազմակերպություն է, որը ճանաչում է սննդի անվտանգության գոյություն ունեցող ստանդարտները

 

4.1. ISO 9001

 

Որակի կառավարման ամենատարածված ու ճանաչված համակարգն է, կենտրոնանում է գլխավորապես որակի վրա, պահանջում է ընկերության բոլոր համակարգերի ինտեգրում մեկ կառավարչական համակարգում, ինչի շնորհիվ դարձել է «ամենադիմացկուն» ստանդարտը: Այս ստանդարտը պահանջում է փաստաթղթերի վերահսկում, գրանցումների վերահսկում, ներքին աուդիտ, անհամապատասխան ապրանքների/ծառայությունների վերահսկում, ուղղորդող գործողություններ և կանխող գործողություններ:

 

ISO 9001-ով հավաստագրման արդյունքները.

 

. Հստակ որոշված ու փաստաթղթավորած ընթացակարգերը կբարելավեն արտադրանքի կայունությունը

. Որակի հետևողական գնահատում

. Թերությունների դեպքում կարգավորիչ միջոցառումներ

. Թերությունների մակարդակի նվազում

. Թերությունները բացահայտվում են ավելի շուտ ու ուղղվում են ավելի ցածր ծախսերով

. Որոշվում են այն ընթացիկ գործողությունները, որոնք անարդյունավետ են

. Ընկերությունները պահպանում կամ ընդլայնում են շուկայի մասնաբաժինը` ավելացնելով եկամուտները կամ վաճառքը

. Ներքին օպերացիոն արդյունավետություն

. Ավելի ցածր արտադրական ծախսեր ավելի քիչ անհամապատասխան արտադրանքի շնորհիվ

. Սպառողների պահանջների բավարարում

 

ISO 9001-ով հավաստագրման օգուտները.

 

. հետևողական, անընդհատ (repeatable) գործընթացներ և ընդհանուր համակարգ

. ավելի քիչ խնդիրներ ծառայությունների ձախողումների կամ արտադրանքի որակի հետ կախված

. Ձեռնարկությունը կընդլայնվի, քանի որ կարող եք վաճառել արտադրանքը նոր շուկաներում

. Ավելի արագ հնարավոր կլինի հասկանալ գործողությունների սխալ ընթացքը

. Կառավարման առավել լավ հսկողություն, ինչը նշանակում է, որ դուք հստակորեն տեղյակ եք բիզնեսի ընթացակարգի մասին

. Սահմանում է կազմակերպության ներսում պատասխանատվությունը

. Հստակեցնում ու ուժեղացնում է ավելի արդյունավետ ու ժամանակ խնայող գործողությունները

. Ապահովում է անընդհատ գնահատում ու բարելավում

. Մարքեթինգային հնարավորություններ

 

4.2. ISO 22000

 

Կարող են օգտվել սննդի արդյունաբերության կազմակերպությունները` ֆերմերներ, արտադրողներ ու փաթեթավորողներ: ISO 22000-ից ստացվող օգուտները.

. Բիզնեսի համար, ստանդարտի ընդունումը նշանակում է, որ մատակարարները կարող են իրենց ապրանքների ու ծառայությունների հետագա զարգացումն ապահովել` հիմնվելով այդ ոլորտում ընդունված առանձնահատկությունների վրա: Իսկ սա իր հերթին նշանակում է ավելի շատ շուկաներում մրցակցելու հնարավորություն

. Ապահովում է համապատասխանություն միջազգային ստանդարտներին

. Հաստատում է որակի, անվտանգության ու հուսալիության փաստը

. Միջազգային ստանդարտներն այն տեխնիկական միջոցներն են, որոնց հիման վրա քաղաքական առևտրային համաձայնագրերը կարող են կնքվել

. Զարգացող երկրների համար այն հանդիսանում է միջազգային համաձայնություն ու տեխնոլոգիական know-how-ի կարևոր աղբյուր

. Հաստատում է այն բնութագրերը, որոնցով ապրանքներն ու ծառայությունները ընդունելի կլինեն արտահանման շուկաներում

. Կառավարությունների համար ISO 22000-ն ապահովում է` տեխնոլոգիական ու գիտական know-how, առողջապահության, անվտանգության ու բնապահպանական օրենսդրության հիմքեր, սննդի կարգավորման համար կրթական բազա

. Վերաբերում է ամբողջ արժեքների շղթային

. Հետագծելիություն` արժեքների շղթայում սննդի անվտանգության վրա կազմակերպության ազդեցությունների իդենտիֆիկացում

. Սննդի անվտանգության ռիսկերի կառավարում

ISO ստանդարտները (օրինակ` ISO 9000:2000-որակի կառավարում, 22000:2005 - Սննդի անվտանգության կառավարման համակարգ) ներառում են հավաստագրման տարր: ISO 22000:2005 ստանդարտը պահանջում է, որ սննդի անվտանգության կառավարման համակարգն ունենա չորս հիմնական տարրեր` ինտերակտիվ հաղորդակցություն, համակարգի կառավարում, նախնական ծրագրեր և Վտանգի աղբյուրների վերլուծության և կրիտիկական կետերի հսկման` ՎԱՎԿԿՀ (HACCP) սկզբունքներ:

 

4.3. HACCP

 

Միջազգայնորեն ճանաչված համակարգ է ռիսկի վերլուծության համար և լայնորեն կիրառվում է ծովամթերքի համաշխարհային արդյունաբերության մեջ: Այն դարձել է պարտադիր պահանջ զարգացող երկրների գլխավոր շուկաներ արտահանման համար: Սննդի անվտանգության ու հիգիենայի տեղական ու միջազգային կարգավորման գործընթացում այսօր լայնորեն կիրառում են ՎԱՎԿԿՀ մեթոդը: ՎԱՎԿԿՀ-ն համակարգային նախազգուշական մոտեցում է սննդի անվտանգության և ֆարմացեպտիկ անվտանգության նկատմամբ, որը ներառում է արտադրական գործընթացի ֆիզիկական, քիմիական և կենսաբանական վտանգները: Այս համակարգն ունի 7 սկզբունքներ.

. Բոլոր հնարավոր վտանգների իդենտիֆիկացիա և դրանց վերահսկման միջոցառումներ (Control Mearures (CMs));

. Կրիտիկական վերահսկման կետերի (Critical Control Points (CCPs)) որոշում, որտեղ իդենտիֆիկացված CMs-ը պետք է կիրառվի բացահայտված վտանգները կանխելու համար;

. Ամեն մի CCP-ի յուրաքանչյուր CM-ի համար կրիտիկական սահմանափակումների սահմանում;

. Մոնիտորինգի համակարգի սահմանում, որ ապահովվի ամեն մի CCP-ի CM-ի պատշաճ իրականացումը;

. ՈՒղղիչ գործողությունների սահմանումը, որոնք կձեռնարկվեն, երբ մոնիտորինգը ձախողվում է, այսինքն` որևէ մասնակի CCP հսկողությունից դուրս է;

. Ստուգման գործընթացների սահմանումը, որ հաստատվի HACCP համակարգի արդյունավետ գործելը;

. Բոլոր ընթացակարգերի ու գրառումների վերաբերյալ փաստաթղթավորման սահմանումը, որոնք հարմար կլինեն այս սկզբունքներին ու դրանց կիրառությանը:

 

4.4. IFS (Internatioanal Food standard) Food

 

Սննդի անվտանգության ու որակի ստանդարտ մանրածախ բրենդային ապրանքների համար, ինչը ենթադրում է մատակարարների սննդի անվտանգության ու որակի համակարգերի գնահատում: Այս ստանդարտը վերաբերում է սննդի վերամշակման բոլոր փուլերին: Սննդի անվտանգության համակարգը պետք է հիմնված լինի HACCP-ի սկզբունքների վրա: Այն սահմանում է պահանջներ` գլխավոր մենեջմենթի, որակի կառավարման համակարգերի, հիգիենայի, վերապատրաստման, արտադրության, վաճառքի գործընթացի, փաթեթավորման նյութի վերաբերյալ: Այս սննդի ստանդարտը նախագծված է այնպիսի ընկերությունների համար, որոնք իրականացնում են վերամշակման, փաթեթավորման գործողություններ:

 

IFS Food ստանդարտից օգուտները

. Մատակարարին ստուգելու ժամանակի կրճատում

. Հնարավորություն է տալիս կրճատել անհատական տեսչական ստուգումների ծախսերը` համատեղելով տարբեր տեսչական ստուգումները միաժամանակ

. Բարելավում է ընկերության վարկանիշը` որպես բարձրորակ արտադրանքի մատակարար

. IFS լոգոյի ու հավաստագրի օգտագործումը ամենաբարձր ստանդարտներին համապատասխանությունը հաստատելու համար

. Մատակարարների ու առևտրային ծախսերի կրճատում

. Սննդի անվտանգության ու արտադրանքի որակի բարելավում

. Մատակարարման շղթայում բարձր թափանցիկություն

Ստանդարտը շարունակում է առաջմղվել գերմանական HDE և ֆրանսիական FCD մանրածախ ընկերությունների ֆեդերացիայի անդամ ընկերությունների կողմից:

 

4.5. BRC (British Retail Consortium) Food

 

Սննդի անվտանգության համար համաշխարհային BRC ստանդարտը միակն է, որն ապահովում է իրավական պարտավորությունների կատարումն ու հաճախորդների պաշտպանությունը: Այն ընդունվել է սննդի արդյունաբերության կողմից ամբողջ աշխարհում, հատկապես նրանց կողմից, որոնք մատակարարում էին Բրիտանիային: Երրորդ կարգի հավաստագրումը օգնում է ընկերություններին, բրենդի սեփականատերերին և մանրածախ ընկերություններին ապահովել իրավական պարտավորությունները և սպառողների պաշտպանությունը: Ստանդարտի սկզբունքային պահանջն է HACCP համակարգի ընդունումը և ձեռնարկության բնապահպանական ստանդարտների, արտադրանքի, գործողությունների ու աշխատողների հսկողությունը:

 

Որո՞նք են օգուտները

. Բարելավում է սննդի անվտանգության կառավարման համակարգերը

. Հաստատում է արտադրանքի համապատասխանությունը սննդի անվտանգության ստանդարտներին

. Բարձրացնում է արտադրանքի որակի և անվտանգության վստահելիությունը

. Իրականացնում է անընդհատ մոնիտորինգ և անվտանգության ու որակի նոր բարելավումներ

 

Ինչու ընտրել BRC

Այս ստանդարտը ոչ միայն գնահատում է, թև որքան լավ է կազմակերպությունը բավարարում ստանդարտներին, այլև ստեղծում է նոր ստանդարտներ: ՈՒնի տարբեր գործընկերներ` միջազգային ստանդարտացման մարմիններ, արտաքին խորհրդատուներ և այլն:

Կան սննդի համաշխարհային BRC ստանդարտն ընտրելու մի շարք առավելություններ.

. Կարող է կրճատել ամեն մի մանրածախի կողմից սննդի անվտանգության համար անցկացվող աուդիտի ծախսերը:

. Ապահովում է եզակի ստանդարտ և արձանագրություն, որը թույլ է տալիս գնահատումն իրականացնել այնպիսի հավաստագրման մարմինների կողմից, որոնք հավատարմագրված են EN45011 (ISO/IEC Guide 65) եվրոպական ստանդարտով:

. Հեշտ համատեղում լրացուցիչ հավաստագրերի հետ, ինչպես` ISO 9001 և HACCP:

Սննդի անվտանգության հավաստագրման BRC Global Standard-ը հաստատում է, որ սննդի մատակարարը անընդհատ բարելավում է սննդի անվտանգությունը և դա բավարարում է տեղական օրենսդրական պահանջներին:

 

4.6. FS 22000

 

Սննդի անվտանգության ստանդարտ, որ հիմնականում հիմնվում է սննդի արդյունաբերության վերամշակման գործընթացի վրա: Այն կարող է ամբողջությամբ ինտեգրվել այնպիսի ստանդարտների հետ, ինչպես` ISO 9001, ISO 14001: Այն օգտագործում է ISO 22000-ը և PAS 220: Այս փաստաթուղթն ավելացվեց ISO 22000-ին, որպեսզի ստեղծի համակարգ, որը կընդունվի Սննդի անվտանգության համաշխարհային նախաձեռնության (Global Food Safety Initiative) կողմից: Արդյունաբերողները կարող են ընտրել ISO 22000 կամ FS22000: Եթե հաճախորդները ցանկանում են GFSI գրանցման սխեմա, ապա պետք է օգտագործել FS 22000: FS22000-ը վերաբերում է միայն սննդի արդյունաբերությանը, ուստի եթե կազմակերպությունը չի զբաղվելու արտադրությամբ, ապա կկիրառի ISO 22000-ը:

 

ՈՒ՞մ համար է սխեման նախատեսված

Այս ստանդարտը նախագծված է սննդի արդյունաբերողների համար, ովքեր առաջարկում կամ մտադիր են առաջարկել իրենց ապրանքները սննդի մանրածախ ընկերություններին կամ սննդի բրենդային ընկերություններին:

Արդյունաբերողներին, որոնք արդեն հավաստագրվել են ISO 22000 ստանդարտով, անհրաժեշտ կլինի միայն լրացուցիչ PAS 220-ի վերանայում, որպեսզի բավարարի FS 22000 հավաստագրման սխեմային: Քանի որ FS 22000-ը հաստատվել է Global Food Safety Initiative (GFSI)-ի կողմից, ընկերություններին թույլ է տալիս ձեռք բերել FS 22000 հավաստագիրը, որպեսզի բավարարի տարբեր համաշխարհային մանրածախ ընկերությունների կամ հիմնական բրենդային սննդային ընկերությունների պահանջներին:

 

--------------------------------------------------------------------

ԻՐՏԵԿ - շարունակությունը հաջորդ մասում

 

 

pin
ՀՀ կառավարություն
19.12.2013
N 1442-Ն
Որոշում