Սեղմել Esc փակելու համար:
ՀՀՇՆ22-04-2014 «ՊԱՇՏՊԱՆՈՒԹՅՈՒՆ ԱՂՄՈՒԿ...
Քարտային տվյալներ

Տեսակ
Գործում է
Ընդունող մարմին
Ընդունման ամսաթիվ
Համար

Գրանցման ամսաթիվ
ՈՒժի մեջ մտնելու ամսաթիվ
ՈՒժը կորցնելու ամսաթիվ
Ընդունման վայր
Սկզբնաղբյուր

Ժամանակագրական տարբերակ Փոփոխություն կատարող ակտ

Որոնում:
Բովանդակություն

Հղում իրավական ակտի ընտրված դրույթին X
irtek_logo

ՀՀՇՆ22-04-2014 «ՊԱՇՏՊԱՆՈՒԹՅՈՒՆ ԱՂՄՈՒԿԻՑ» ՇԻՆԱՐԱՐԱԿԱՆ ՆՈՐՄԵՐԸ ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՒ ԵՎ ՀՀ ՔԱ ...

 

 

117.0079.250414

ԳՐԱՆՑՎԱԾ Է
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ԱՐԴԱՐԱԴԱՏՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱՐԱՐՈՒԹՅԱՆ ԿՈՂՄԻՑ

                                      «25»        04            2014 Թ.

                                        ՊԵՏԱԿԱՆ ԳՐԱՆՑՄԱՆ ԹԻՎ 11714198

 

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՔԱՂԱՔԱՇԻՆՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱՐԱՐ ՀՐԱՄԱՆ

 

17 մարտի 2014 թվականի N 79-Ն

 

ՀՀՇՆ22-04-2014 «ՊԱՇՏՊԱՆՈՒԹՅՈՒՆ ԱՂՄՈՒԿԻՑ» ՇԻՆԱՐԱՐԱԿԱՆ ՆՈՐՄԵՐԸ ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՒ ԵՎ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՔԱՂԱՔԱՇԻՆՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱՐԱՐԻ 2001 ԹՎԱԿԱՆԻ ՀՈԿՏԵՄԲԵՐԻ 1-Ի N 82 ՀՐԱՄԱՆՈՒՄ ՓՈՓՈԽՈՒԹՅՈՒՆ ԿԱՏԱՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

(3-րդ մաս)

 

10. Բնակելի և վարչական շենքերի, հյուրանոցների, հանրակացարանների և այլնի մինչև 25մ2 մակերեսով սենքերի համար LԱ-ն, դԲԱ, պետք է որոշել հետևյալ բանաձևով.

 

                           LԱ = LԱ2 մ - RԱտր - 5,    (1.17)

 

11. Ձայնային ճնշման օկտավային մակարդակներն աղմուկից պաշտպանվող սենքում այն դեպքում, երբ աղմուկի աղբյուրները գտնվում են այլ շենքում, հարկավոր է որոշել մի քանի փուլերով.

1) որոշում են արտաքին պատնեշի (կամ մի քանի պատնեշների) միջով տարածք անցնող աղմուկի ձայնային հզորության օկտավային մակարդակները` Lwանց, դԲ, հետևյալ բանաձևով.

 

n

Lw.անց = 10*lgsum10*0,1Lwi - 10*lgBաղ - 10*lgk + 10*lgS - R,  (1.18)

i=1

 

որտեղ` Lwi - i-րդ աղբյուրի ձայնային հզորության օկտավային մակարդակը, դԲ,

Bաղ - աղմուկի աղբյուրով (աղբյուրներով) սենքի ձայնագիտական հաստատունը,

մ2,

S - պատնեշի մակերեսը, մ2,

R - պատնեշով օդային աղմուկի մեկուսացումը, դԲ,

2) որոշում են աղմուկի յուրաքանչյուր աղբյուրից (նկար 1 ԱԱ 1 և ԱԱ 2) ձայնային ճնշման օկտավային մակարդակները օժանդակ հաշվարկային կետի համար` աղմուկից պաշտպանվող սենքի արտաքին պատից 2 մ հեռավորության վրա (1.10) կամ (1.11) բանաձևով: Հաշվարկ կատարելիս հարկավոր է հաշվի առնել, որ շենքի պատի մակերևույթից 10.0-ի սահմաններում գտնվող հաշվարկային կետերի համար (1.1 նկարում ԱԱ1 աղմուկի համալիր աղբյուրը) մտցվում է ճառագայթման ուղղվածության ուղղում` 10*lgՓ = -5 դԲ,

3) որոշում եմ աղմուկի բոլոր աղբյուրներից ձայնային ճնշման գումարային օկտավային մակարդակները` Lգմ, դԲ, օժանդակ հաշվարկային կետում (աղմուկից պաշտպանվող սենքի արտաքին պատից 2մ հեռավորության վրա), հետևյալ բանաձևով.

 

n

                  Lգմ =10*lgsum 10.0,1Lj,      (1.19)

                            i=1

 

որտեղ` Lj - j-րդ աղբյուրի ձայնային ճնշման մակարդակը, դԲ,

4) Աղմուկից պաշտպանվող սենքում ձայնային ճնշման օկտավային մակարդակները` Լ, դԲ, որոշում են (1.13) - րդ բանաձևով` փոխարինելով Lաղ-ը Lգմ-ով:

12. Ոչ մշտական աղմուկի դեպքում ձայնային ճնշման օկտավային մակարդակները` Lj, դԲ, հաշվարկային կետում հարկավոր է որոշել (1.1), (1.7), (1.8), (1.9), (1.11), (1.12) կամ (1.13) բանաձևերով` յուրաքանչյուր ժամանակահատվածի` tj, րոպե, համար, որի ընթացքում մակարդակը մնում է հաստատուն` նշված բանաձևերում փոխարինելով L-ը Lj-ով:

 

Նկար 1 - Հաշվարկի սխեմա

 

___________________________

ԻՐՏԵԿ - նկար 1-ը չի բերվում

 

13. Ձայնային ճնշման համարժեք օկտավային մակարդակները` Lհմժ, դԲ, ազդեցության ընդհանուր ժամանակաշրջանում` T, րոպե, հարկավոր է որոշել հետևյալ բանաձևով.

1

                  Lհմժ = 10*lg (___ sum tj10.0,1*Lj),     (1.20)

                                 T

 

որտեղ` tj - Lj մակարդակի ազդեցության ժամանակը, րոպե,

Lj - tj ժամանակահատվածում օկտավային մակարդակը` դԲ:

14. Որպես աղմուկի ազդեցության ընդհանուր ժամանակ` T, ընդունում են. արտադրական և ծառայողական սենքերում` աշխատանքային հերթափոխի տևողությունը, բնակելի և այլ սենքերում, ինչպես նաև այն տարածքներում, որտեղ նորմերը սահմանված են առանձին ցերեկվա և գիշերվա համար` ցերեկվա տևողությունը ժամը 7.00-ից մինչև 23.00-ն է, գիշերվանը` ժամը 23.00-ից մինչև 7.00-ն: Վերջին դեպքում թույլատրվում է որպես ցերեկվա ազդեցության ժամանակաշրջան` T, ընդունել առավելագույն մակարդակներով չորսժամյա ժամանակահատվածը, իսկ գիշերվանը` մեկժամյա ժամանակահատվածը:

15. Ոչ մշտական աղմուկի ձայնի համարժեք մակարդակները`LԱհմժ, դԲԱ, հարկավոր է որոշել (1.20) բանաձևով` փոխարինելով Lհմժ-ն LԱհմժ-ով և Lj-ն LԱj-ով:

 

ՀԱՎԵԼՎԱԾ 2

 

Աղմուկի մակարդակների պահանջվող նվազեցման որոշումը

 

1. Տարածքի հաշվարկային կետում ձայնային ճնշման օկտավային մակարդակների պահանջվող նվազեցումը` /\ Lպհջ, դԲ (կամ ձայնի մակարդակների` /\L Ապհջ.i, դԲԱ), աղմուկի յուրաքանչյուր աղբյուրից (փողոցի և ճանապարհի տրանսպորտային հոսք, երկաթուղային տրանսպորտ, աղմուկի միջթաղամասային աղբյուր, արդյունաբերական կազմակերպություն և այլ) որոշվում է հետևյալ բանաձևով.

 

                /\Lպհջ.i = Li - Lթյլ +10*lgn,         (2.1)

 

որտեղ` Li - հաշվարկային կետում հաշվարկված ձայնային ճնշման օկտավային մակարդակը կամ i-րդ աղբյուրից ձայնի մակարդակը, դԲ (դԲԱ),

Lթյլ - ձայնային ճնշման թույլատրելի` օկտավային մակարդակը, դԲ, կամ ձայնի մակարդակը, դԲԱ (որոշվում է ըստ 1-ին աղյուսակի),

ո - հաշվարկային կետում գումարային մակարդակը հաշվարկելիս հաշվի առնվող աղմուկի աղբյուրների ընդհանուր քանակը:

2. Սենքի հաշվարկային կետում ձայնային ճնշման օկտավային մակարդակների կամ ձայնի մակարդակի պահանջվող նվազեցումը` /\Lպհջ, դԲ, կամ /\LԱպհջ, դԲԱ, հարկավոր է որոշել.

1) աղմուկի մեկ աղբյուրի դեպքում հետևյալ բանաձևով.

 

                          /\Lպհջ = L - Lթյլ,     (2.2)

 

որտեղ` L - ձայնային ճնշման օկտավային մակարդակը, դԲ, կամ աղմուկի այդ աղբյուրից հաշվարկային կետում հաշվարկված ձայնի մակարդակը` LԱ, դԲԱ,

Lթյլ - նույնը, ինչ որ (2.1) բանաձևում:

2) մի քանի միատեսակ, միևնույն ժամանակահատվածում աշխատող աղբյուրներից (օրինակ` կարի արտադրամասի հաստոցները) որոշվում է հետևյալ բանաձևով.

 

                     /\Lպհջ.գմ = Lգմ - Lթյլ,           (2.3)

 

որտեղ` Lգմ - ձայնի ճնշման օկտավային մակարդակը, դԲ, կամ հաշվարկային կետում (1.9) և (1.10) բանաձևերով հաշվարկված ձայնի մակարդակը,

Lթյլ - նույնը, ինչ որ (2.1) բանաձևում,

3) միաժամանակ աշխատող և խմբերով տեղադրված մի քանի աղմուկի աղբյուրներից, որոնք խիստ տարբերվում են ձայնային հզորությունների մակարդակներով (10 դԲ-ից ավելի).

ա. առավել աղմկոտ խմբի կենտրոնի հաշվարկային կետում` ըստ (2.3) բանաձևի,

որտեղ` Lգմ - ձայնային ճնշման օկտավային մակարդակները կամ ձայնի մակարդակները` հաշվարկված (1.9) բանաձևով,

Lթյլ - նույնը, ինչ որ (2.1) բանաձևում,

բ. աղմուկի ավելի ցածրաձայն (մեղմ) աղբյուրների խմբի կենտրոնի հաշվարկային կետում` (2.3) բանաձևով,

4) առանց աղմուկի աղբյուրների սենքերում` հետևյալ բանաձևով.

 

             /\Lպհջ.i = Li - Lթյլ + 10*lgn,            (2.4)

 

որտեղ` Li - աղմուկի յուրաքանչյուր արտաքին աղբյուրից ըստ սույն հավելվածի 5-ից մինչև 11-րդ կետերի առանձին հաշվարկված ձայնային ճնշման օկտավային մակարդակը, դԲ, կամ ձայնի մակարդակը, դԲԱ,

ո - աղմուկի արտաքին աղբյուրների ընդհանուր քանակը,

Lթյլ - նույնը, ինչ որ (2.1) բանաձևում:

3. Այն տարածքներում և սենքերում, որտեղ տեղադրված են ձայնային հզորության մակարդակներով խիստ տարբերվող աղբյուրներ, աղմուկի նվազեցումը հարկավոր է սկսել առավել աղմկոտ աղբյուրներից:

 

ՀԱՎԵԼՎԱԾ 3

 

Պատող կոնստրուկցիաների պահանջվող ձայնամեկուսացումների որոշումը

 

1. Արտադրական շենքերում ներքին պատող կոնստրուկցիաների, ինչպես նաև աղմուկից պաշտպանվող սենքերը ձայնի աղբյուրով սենքերից (2-րդ աղյուսակում թվարկված սենքերի համար ոչ բնորոշ) առանձնացնող պատող կոնստրուկցիաների պահանջվող ձայնամեկուսացումը հարկավոր է որոշել օդային աղմուկի մեկուսացման տեսքով` Rպհջ, դԲ, հաճախությունների նորմավորվող տիրույթի օկտավային շերտերում (սույն նորմերի 15 և 16-րդ կետերը):

2. Աղմուկից պաշտպանվող սենքում աղմուկի աղբյուր ունեցող հարակից սենքից, ինչպես նաև մերձակա տարածքից աղմուկի տարածման դեպքում հաճախությունների օկտավային շերտերում պատող կոնստրուկցիայի (որի միջով ներթափանցում է աղմուկը) օդային աղմուկի պահանջվող ձայնամեկուսացումը` Rպհջ, դԲ, հարկավոր է որոշել հետևյալ բանաձևով.

 

          Rպհջ = Lաղ - 10*lgBմ + 10*lgS- 10*lgk-Lթյլ,     (3.1)

 

որտեղ` Lաղ, S, Bմ, k - նույնն են, ինչ որ (1.13) բանաձևում:

1) Այն դեպքերում, երբ պատող կոնստրուկցիան բաղկացած է տարբեր ձայնամեկուսացմամբ մի քանի մասերից (պատուհանով և դռնով պատ), (3.1) բանաձևով որոշված մեծությունները վերաբերում են տվյալ կազմովի պատող կոնստրուկցիայի ձայնամեկուսացման ընդհանուր մեծությանը` Rընդ.պհջ.: Տվյալ պատի (պատնեշի) առանձին բաղադրիչ մասերի պահանջվող ձայնամեկուսացումը` Riպհջ, հարկավոր է որոշել հետևյալ բանաձևով.

 

               Riպհջ =  Rմջ.պհջ. + 10*lgn,           (3.2)

 

որտեղ` Rմջ.պհջ - նույնն է, ինչ որ Rպհջ -ն (3.1) բանաձևում,

ո - պատող կոնստրուկցիայի տարբեր մեկուսացմամբ տարրերի ընդհանուր քանակը:

2) Եթե պատող կոնստրուկցիան կազմված է ձայնամեկուսացմամբ խիստ տարբերվող երկու մասերից (R1 » R2), ապա պահանջվող ձայնամեկուսացումը թույլատրվում է որոշել պատող կոնստրուկցիայի միայն թույլ մասի համար (3.1) բանաձևով` տեղադրելով Rպհջ2 -ը Rպհջ - ի փոխարեն և S2-ը S-ի փոխարեն:

3. Մայրուղիների մոտ տեղաբաշխված շենքերում 25 մ2-ուց ավելի մակերեսով սենքերի, ինչպես նաև 3-րդ աղյուսակում չնշված սենքերի արտաքին պատող կոնստրուկցիաների (այդ թվում` պատուհանների, ցուցափեղկերի և այլ ապակեպատումների) պահանջվող ձայնամեկուսացումը պետք է որոշել հետևյալ բանաձևով.

 

     Rպհջ.Ատր = LԱ2մ - LԱթյլ +10*lgSպ - 10*lgBմ - 10*lgk,     (3.3)

 

որտեղ` LԱ2մ, Sպ, Bմ, k - նույնն են ինչ որ (1.16) բանաձևում:

LԱթիլ - սենքում ձայնի թույլատրելի համարժեք (առավելագույն) մակարդակը, դԲԱ:

4. Պահանջվող ձայնամեկուսացումը` RպհջԱտր, հարկավոր է որոշել թափանցող աղմուկի ինչպես համարժեք, այնպես էլ առավելագույն մակարդակի թույլատրելի մեծությունների ապահովման հաշվարկից, այսինքն` երկու RպհջԱտր, մեծություններից պետք է ընդունել առավել մեծը:

 

ՀԱՎԵԼՎԱԾ 4

 

Նորմատիվ ձայնամեկուսացում ապահովող պատող կոնստրուկցիաների նախագծման հանձնարարականները

 

1. Պատնեշների (պատերի, ծածկերի) տարրերը հարկավոր է նախագծել միջանցիկ ծակոտիներ չունեցող, խիտ կառուցվածքով նյութերից: Միջանցիկ ծակոտիներով նյութերից պատրաստված պատնեշները (պատերը, ծածկերը) պետք է ունենան խիտ նյութերից` բետոնից կամ շաղախից, արտաքին շերտեր: Աղյուսից, կերամիկական և խարամաբետոնե բլոկներից պատրաստված ներքին պատերն ու միջնորմները պահանջվում է նախագծել` ամբողջ հաստությունով կարերի լցմամբ (առանց դատարկակարանների) և սվաղված երկու կողմից չկծկվող շաղախով:

2. Պատող կոնստրուկցիաներն անհրաժեշտ է նախագծել այնպես, որպեսզի շինարարության և շահագործման ընթացքում դրանց կցվանքներում չլինեն և չառաջանան նույնիսկ նվազագույն միջանցիկ անցքեր և ճեղքեր: Շինարարության ընթացքում առաջացող ճեղքերը և ճաքերը մաքրելուց հետո դրանք պետք է վերացվեն կոնստրուկտիվ միջոցներով` ամբողջ խորությամբ չչորացող հերմետիկ և այլ նյութերով լցափակելով:

 

Միջհարկային ծածկեր

 

3. Ձայնամեկուսիչ շերտի (միջադիրներով) վրայի հատակը չպետք է ունենա կոշտ կապեր (ձայնային կամրջակներ)` ծածկի կրող մասի, պատերի և շենքի այլ կոնստրուկցիաների հետ, այսինքն պետք է լինի «լողացող»: Փայտե հատակը կամ հատակի լողացող բետոնե հիմքը (երեսասվաղը) իրենց եզրագծով պատերից և շենքի այլ կոնստրուկցիաներից պետք է անջատված լինեն 1-ից մինչև 2 սմ լայնությամբ բացակներով, որոնք լցվում են ձայնամեկուսիչ նյութով կամ շինվածքով, օրինակ` փափուկ փայտաթելքային սալերով, ծակոտկեն պոլիէթիլենից գծային շինվածքներով և այլն: Շրիշակները և շերտաձողերը հարկավոր է ամրացնել միայն պատին կամ միայն հատակին: Ձայնամեկուսիչ շերտի վրայի հատակի կոնստրուկցիայի կցումը պատին կամ միջնորմին տրված է 1-ին նկարում:

4. Միաձույլ լողացող երեսասվաղի հիմքով հատակ նախագծելիս հարկավոր է ձայնամեկուսիչ շերտի վրա տեղադրել համատարած ջրամեկուսիչ շերտ (պերգամին, հիդրոիզոլ, ռուբերոիդ և այլն)` կցվանքներում շերտերի ծայրերը 20 սմ-ից ոչ պակաս չափով ծայրակցելով: Ձայնամեկուսիչ սալերի (ներքնակների) կցվանքներում չպետք է լինեն ճեղքեր և արանքներ:

5. Ձայնամեկուսացման պաշար չունեցող ծածկերի կոնստրուկցիաներում չի հանձնարարվում թելքային ենթահենք ունեցող լինոլեումից հատակներով ծածկերի կիրառումը, որոնք նվազեցնում են օդային աղմուկի մեկուսացումը 1 դԲ-ով` ըստ Rw ինդեքսի: Թույլատրվում է փրփրաշերտերով լինոլեումների օգտագործումը, որոնք չեն ազդում օդային աղմուկի մեկուսացման վրա և փրփրաշերտերի համապատասխան հարաչափերի դեպքում կարող են ապահովել հարվածային աղմուկի անհրաժեշտ մեկուսացումը:

 

Նկար 1 - Ձայնամեկուսիչ շերտով հատակը պատին (միջնորմին) կցման հանգույցի կոնստրուկտիվ լուծման սխեման

_____________________________

ԻՐՏԵԿ - նկար 1-ը չի բերվում

 

6. Օդային աղմուկի մեկուսացման բարձր պահանջներով (Rw = 57 - 62 դԲ) միջհարկային ծածկերը, որոնք միմյանցից բաժանում են բնակելի և ներկառույց աղմկոտ սենքերը, հարկավոր է նախագծել բավարար հաստությամբ միաձույլ երկաթբետոնե սալերով (օրինակ` առաջին հարկի միաձույլ-հիմնակմախքային կամ միաձույլ կոնստրուկցիա): Այդպիսի կոնստրուկցիայի ձայնամեկուսացման բավարարությունը որոշվում է հաշվարկով: Ոչ բնակելի առաջին հարկերում աղմկոտ սենքերի տեղադրման դեպքում այլ տարբերակ կարող է լինել միջանկյալ (տեխնիկական) երկրորդ հարկի կառուցումը: Այդ դեպքում նույնպես անհրաժեշտ է կատարել բնակելի սենքերի բավարար ձայնամեկուսացումը հաստատող հաշվարկներ: Բոլոր դեպքերում ոչ բնակելի առաջին հարկում աղմուկի աղբյուրով սենքեր տեղակայելիս դրանցում հանձնարարվում է տեղադրել կախովի առաստաղներ, որոնք զգալիորեն մեծացնում են ծածկերի ձայնամեկուսացումը:

 

Ներքին պատեր և միջնորմներ

 

7. Երկտակ պատերը կամ միջնորմները սովորաբար նախագծում են ամբողջ եզրագծով կամ առանձին կետերում տարրերի միջև կոշտ կապով: Կոնստրուկցիաների տարրերի միջև արանքի մեծությունը պետք է լինի 4 սմ-ից ոչ պակաս: Կմախքաերեսված միջնորմների կոնստրուկցիաներում հարկավոր է նախատեսել թերթերի կետային ամրակցում հիմնակմախքին` 300 մմ-ից ոչ պակաս քայլով: Եթե հիմնակմախքի մեկ կողմից օգտագործում են երեսվածքի թերթերի երկու շերտ, ապա դրանք չպետք է սոսնձվեն միմյանց: Հիմնակմախքների կանգնակների քայլը և դրանց հորիզոնական տարրերի միջև հեռավորությունը հարկավոր է ընդունել 600 մմ-ից ոչ պակաս: Վերը հանձնարարված արանքների լցափակումը փափուկ ձայնակլանիչ նյութերով հատկապես արդյունավետ է կմախքաերեսված միջնորմների ձայնամեկուսացումը լավացնելու համար: Բացի այդ, դրանց ձայնամեկուսացումը բարձրացնելու համար առաջարկվում են ինքնուրույն հիմնակմախքներ յուրաքանչյուր երեսվածքի համար, իսկ անհրաժեշտության դեպքում հնարավոր է նաև երկշերտ կամ եռաշերտ երեսվածք` միջնորմի յուրաքանչյուր կողմից:

8. Երկաթբետոնե, բետոնե, աղյուսե և այլ նմանատիպ պատով կամ միջնորմով օդային աղմուկի մեկուսացումն ավելացնելու համար մի շարք դեպքերում նպատակահարմար է օգտագործել նաև լրացուցիչ երեսվածք` հեռադրմամբ: Որպես երեսվածքի նյութ կարող են օգտագործվել` գիպսաստվարաթղթե թերթեր, պինդ փայտաթելքային սալեր և նմանատիպ թերթային նյութեր` փայտե ձողերով կամ գիպսային շաղախից գծային կամ կետային փարոսների օգնությամբ ամրացված պատին: Օդային արանքը պատի և երեսվածքի միջև նպատակահարմար է իրականացնել 40-ից մինչև 50 մմ հաստությամբ և այն լցնել փափուկ ձայնակլանիչ նյութով (հանքաբամբակե կամ ապակեթելքային սալերով, ներքնակներով և այլն):

9. Բնակարանների մուտքի դռները հարկավոր է նախագծել շեմքով և փեղկերում խցանիչ միջադիրներով:

 

Կցվանքներ և հանգույցներ

 

10. Ներքին պատող կոնստրուկցիաների, ինչպես նաև դրանց և այլ հարակից կոնստրուկցիաների միջև կցվանքները պետք է նախագծվեն այնպես, որպեսզի շինարարության ժամանակ դրանցում չլինեն և շենքի շահագործման ընթացքում չառաջանան միջանցիկ ճաքեր, ճեղքեր և անկիպություններ, որոնք կտրուկ նվազեցնում են պատող կոնստրուկցիաների (պատնեշների) ձայնամեկուսացումը: Կցվանքները, որոնցում, չնայած ձեռնարկված կոնստրուկտիվ միջոցառումներին, շահագործման ընթացքում բեռնվածքների ազդեցության ներքո հնարավոր են կցվող տարրերի փոխադարձ տեղաշարժեր և ջերմաստիճանային ու կծկումային ձևախախտումներ, անհրաժեշտ է նախագծել կցվող մակերևույթներին սոսնձվող երկարակյաց հերմետիկացնող ճկուն նյութերի և շինվածքների կիրառմամբ:

11. Պատերի կրող տարրերի և դրանց վրա հենվող ծածկերի միջև կցվանքները պետք է նախագծել շաղախի կամ բետոնի լցվածքով: Եթե բեռնվածության կամ այլ ազդեցությունների արդյունքում հնարավոր է կարերի բացվածք, ապա նախագծման ժամանակ պետք է նախատեսված լինեն կցվանքներում միջանցիկ ճեղքերի առաջացումը չթույլատրող միջոցառումներ:

12. Ներքին պատերի կրող տարրերի միջև կցվանքներն անհրաժեշտ է նախագծել շաղախի կամ բետոնի լցվածքով: Կցվող տարրերի կցորդվող մակերևույթները պետք է ստեղծեն խոռոչ (հոր), որի լայնական չափերն ապահովում են տարրի ամբողջ բարձրությամբ տեղադրվող բետոնի կամ շաղախի խիտ կազմով այն լցնելու հնարավորությունը: Անհրաժեշտ է նախատեսել կցվող տարրերի փոխադարձ տեղաշարժը սահմանափակող միջոցառումներ (երիթների սարքվածք, միջադիր տարրերի եռակցում): Միացնող մանրամասները (դետալները), ամրանի արտաթողումները և այլն չպետք է խոչընդոտեն կցվանքի խոռոչը բետոնով կամ շաղախով լցմանը: Կցվանքների լցումը հանձնարարվում է կատարել չկծկվող (լայնացող) բետոնով կամ շաղախով: Կոնստրուկցիաների հավաքովի տարրեր նախագծելիս անհրաժեշտ է ընդունել կցորդվող հատվածների այնպիսի եզրաձև և չափեր, որոնք ապահովում են հերմետիկացնող նյութերի և շինվածքների տեղադրումը, սոսնձումը և սևեռակումը` երբ դրանց կիրառումը նախատեսված է:

 

Ինժեներական սարքավորման հետ կապված պատող կոնստրուկցիաների տարրեր

 

13. Ջրաջեռուցման, ջրամատակարարման և այլ նմանատիպ խողովակների անցկացումը միջբնակարանային պատերի միջով չի թույլատրվում: Ջրաջեռուցման, ջրամատակարարման և այլ նմանատիպ խողովակները միջհարկային ծածկերի և միջսենյակային պատերի (միջնորմների) միջով պետք է անցկացվեն էլաստիկ պարկուճների մեջ (ծակոտկեն պոլիէթիլենից կամ այլ ճկուն նյութերից), որոնք առանց միջանցիկ ճեղքեր առաջացնելու թույլ են տալիս խողովակների ջերմաստիճանային տեղափոխումներ և ձևախախտումներ (նկար 2): Ներքին պատերի պանելներում ջեռուցման միաձուլված կանգնակների խողովակների միացման համար նախատեսված խոռոչները պետք է լցափակվեն չկծկվող բետոնով կամ շաղախով:

 

Նկար 2 - Ջեռուցման կանգնակի միջհարկային ծածկի միջով անցման հանգույցի կոնստրուկտիվ լուծման սխեման

_____________________________

ԻՐՏԵԿ - նկար 2-ը չի բերվում

 

14. Թաքնված էլեկտրահաղորդագիծը միջբնակարանային պատերում և միջնորմներում պետք է տեղադրվի յուրաքանչյուր բնակարանի համար առանձին խուղակում կամ ատամնաորմնանցքում: Զոդազերծման տուփերի և խրոցակների վարդակների տեղադրման խոռոչները պետք է լինեն ոչ միջանցիկ: Եթե միջանցիկ անցքերի առաջացումը պայմանավորված է որմնատարրերի արտադրման տեխնոլոգիայով, ապա նշված սարքերը պետք է տեղադրվեն պատերի միայն մեկ կողմից: Խոռոչի ազատ մասը լցափակում են գիպսային կամ այլ չկծկվող շաղախով` 40 մմ-ից ոչ պակաս հաստությամբ: Զոդազերծման տուփերը և խրոցակների վարդակները խորհուրդ չի տրվում տեղադրել միջբնակարանային կմախքաերեսված միջնորմներում: Անհրաժեշտության դեպքում հարկավոր է օգտագործել այնպիսի վարդակներ և անջատիչներ, որոնց տեղադրման ժամանակ երեսվածքի թերթերում անցքեր չեն բացվում:

15. Հաղորդալարի արտանցումը ծածկից դեպի առաստաղային ջահ հարկավոր է նախատեսել ոչ միջանցիկ խոռոչում: Եթե միջանցիկ անցքի առաջացումը պայմանավորված է ծածկի սալերի պատրաստման տեխնոլոգիայով, ապա անցքը պետք է կազմված լինի երկու մասից: Ավելի մեծ տրամագծով անցքի վերին մասը պետք է լցափակվի չկծկվող շաղախով, ստորին մասը` լցվի ձայնակլանիչ նյութով (օրինակ` գերբարակ ապակեթելքով) և առաստաղի կողմից ծածկված լինի շաղախի շերտով կամ խիտ, դեկորատիվ խուփով (նկար 3):

 

Նկար 3 - Ծածկից դեպի առաստաղային ջահ հաղորդալարի արտանցման կոնստրուկտիվ լուծման սխեման (ծածկը միջանցիկ անցքով է)

_____________________________

ԻՐՏԵԿ - նկար 2-ը չի բերվում

 

16. Օդափոխման բլոկների կոնստրուկցիան պետք է ապահովի խուղակներն (խողովակներն) անջատող պատերի ամբողջականությունը (դրանցում միջանցիկ խոռոչների և ճեղքերի բացակայություն): Օդափոխության բլոկների հորիզոնական կցվանքը պետք է բացառի մեկ խուղակից (խողովակից) մյուսը անկիպություններով աղմուկի թափանցման հնարավորությունը: ՈՒղղաձիգ հարակից բնակարանների օդափոխության անցքերը միմյանց պետք է հաղորդակցվեն մեկ հարկից ոչ մոտ հավաքովի կամ զուգընթաց խուղակների (խողովակների) միջով:

 

Դիտարկման, հեռակառավարման խցիկների, թաքստոցների և պատյանների պատող կոնստրուկցիաների ձայնամեկուսացում

 

17. Արդյունաբերական արտադրամասերում և տարածքներում, որտեղ թույլատրելի նորմերը գերազանցված են, բանվորներին և սպասարկող անձնակազմին աղմուկից պաշտպանելու նպատակով հարկավոր է կիրառել ձայնամեկուսիչ խցիկներ: Արտադրամասերի վարպետների և պետերի աշխատատեղերի տեխնոլոգիական գործընթացների և սարքավորումների հեռակառավարման ու հսկողության վահանակները հարկավոր է տեղադրել ձայնամեկուսիչ խցիկներում:

18. Ձայնամեկուսիչ խցիկներն իրենց ձայնամեկուսացմամբ ստորաբաժանվում են չորս կարգի: Հաճախությունների օկտավային շերտերում օդային աղմուկի մեկուսացման` R, մեծությունները, կախված խցիկի կարգից, պետք է լինեն սույն հավելվածի 1-ին աղյուսակում տրված մեծություններից ոչ պակաս:

 

Աղյուսակ 1

 

._________________________________________________________________.

|Խցիկի|Օդային աղմուկի մեկուսացումը` R, դԲ, օկտավային շերտերի միջին|

|կարգը|երկրաչափական հաճախություններում, Հց                        |

|     |___________________________________________________________|

|     |63  | 125  | 250  | 500  |  1000  |  2000  |  4000  |  8000|

|_____|____|______|______|______|________|________|________|______|

|1    |25  |30    |35    |40    |45      |50      |50      |45    |

|_____|____|______|______|______|________|________|________|______|

|2    |15  |20    |25    |30    |35      |40      |40      |35    |

|_____|____|______|______|______|________|________|________|______|

|3    |5   |10    |15    |20    |25      |30      |30      |25    |

|_____|____|______|______|______|________|________|________|______|

|4    |-   |-     |5     |10    |15      |20      |20      |15    |

._________________________________________________________________.

 

19. Խցիկների պատնեշների (պատող կոնստրուկցիաների) առանձին տարրերի պահանջվող ձայնամեկուսացումը պետք է որոշել (3.1) և (3.2) բանաձևերով` ընդունելով Lաղ - ի փոխարեն խցիկի տեղակայման տեղում ձայնային ճնշման հաշվարկային օկտավային մակարդակը, L` համաձայն սույն նորմերի 1-ին հավելվածի 1-ին, 2-րդ կամ 3-րդ կետերի, որտեղ Lթյլ - ն` խցիկի աշխատատեղում թույլատրելի օկտավային մակարդակն է, Bմ - ն` խցիկի ձայնագիտական հաստատունն է:

20. Պահանջվող ձայնամեկուսացումից կախված` խցիկները նախագծում են սովորական շինանյութերից (աղյուսից, երկաթբետոնից և այլն) կամ ունենալ հավաքովի կոնստրուկցիա` պողպատից, ալյումինից, պլաստիկատից, նրբատախտակից և այլ թերթավոր նյութերից նախօրոք պատրաստված կոնստրուկցիաներից` հավաքովի կամ եռակցված հիմնակմախքով: Պատող կոնստրուկցիաներին և խցիկի հիմնակմախքին թրթռումների փոխանցումը կանխարգելելու նպատակով ձայնամեկուսիչ խցիկները հարկավոր է տեղադրել ռետինե թրթռամեկուսիչների վրա:

21. Մեկ մարդու համար խցիկի ներքին ծավալը պետք է կազմի 15 մ3 -ից ոչ պակաս: Խցիկի բարձրությունը (ներսում) պետք է լինի 2,5 մ-ից ոչ պակաս: Խցիկը պետք է սարքավորված լինի աղմուկի անհրաժեշտ խլացուցիչներով օդափոխման կամ օդի լավորակման համակարգով: Խցիկի ներքին մակերևույթները 50%-ից մինչև 70%-ով պետք է երեսպատված լինեն ձայնակլանիչ նյութերով: Խցիկի դռները փեղկերում պետք է ունենան խցանիչ միջադիրներ և սեղմող-փակող սարքեր, որոնք ապահովում են միջադիրների շրջասեղմումը: 1-ին և 2-րդ կարգերի խցիկներում պետք է լինեն նախամուտքով երկտակ դռներ:

22. Նրբաթերթ նյութերից (մետաղներից, պլաստիկատներից, ապակուց և այլն) իրականացված մեքենաների և տեխնոլոգիական սարքավորումների ձայնամեկուսիչ պատնեշները, ձայնամեկուսիչ պատյանները, աղմուկի մակարդակը նվազեցնելու նպատակով, հարկավոր է կիրառել անմիջապես աղմուկի աղբյուրի մոտ գտնվող աշխատատեղերում, որտեղ այլ շինարարաձայնագիտական միջոցառումները նպատակահարմար չեն: Պատյանի կոնստրուկցիայի ձայնագիտական արդյունավետությունը գնահատում են դրա ձայնամեկուսացմամբ` Rպտյ, դԲ:

23. Ձայնամեկուսիչ պատյանը նպատակահարմար է օգտագործել այն դեպքերում, երբ ագրեգատի (մեքենայի) աղմուկը հաշվարկային կետում 5 դԲ-ով և ավելի գերազանցում է թույլատրելի մեծությունը թեկուզ մեկ օկտավային շերտում, իսկ բոլոր մնացած տեխնոլոգիական սարքավորումների ստեղծած աղմուկը նույն օկտավային շերտում (նույն հաշվարկային կետում)` 2 դԲ և ավելի չափով թույլատրելիից ցածր է: Օկտավային շերտում պատյանի պահանջվող ձայնամեկուսացումը հարկավոր է որոշել հետևյալ բանաձևով.

 

              Rպտյ.պհջ = L - Lթյլ - 10*lgaերս + /\+ 5,        (4.1)

 

որտեղ` L - հաշվարկային կետում տվյալ ագրեգատով ստեղծվող ձայնային ճնշման հաշվարկային օկտավային մակարդակը, դԲ,

Lթյլ - ձայնային ճնշման թույլատրելի օկտավային մակարդակը, դԲ,

aերս - պատյանի ներքին երեսպատվածքի ձայնակլանման գործակիցը,

/\ - ուղղում է, որը որոշվում է համաձայն սույն հավելվածի 2-րդ աղյուսակի` կախված ձայնային ճնշման թույլատրելի մակարդակի` Lթյլ, դԲ, և առանց տվյալ ագրեգատի ամբողջ սարքավորման աշխատանքից առաջացած աղմուկի հաշվարկային մակարդակի` Lփ, դԲ, տարբերությունից:

 

Աղյուսակ 2

 

.______________________________.

|Lթյլ-Lփ-             |/\, դԲ  |

|տարբերությունը, դԲ   |        |

|_____________________|________|

|2                    |4,3     |

|_____________________|________|

|3                    |3       |

|_____________________|________|

|4                    |2,2     |

|_____________________|________|

|5                    |1,6     |

|_____________________|________|

|6                    |1,2     |

|_____________________|________|

|7                    |1,0     |

|_____________________|________|

|8                    |0,8     |

|_____________________|________|

|9                    |0,6     |

.______________________________.

 

24. Եթե Rպտյ.պհջ մեծությունը միջին և բարձր հաճախություններում չի գերազանցում 10 դԲ-ը, պատյանը կարող է պատրաստված լինել էլաստիկ նյութերից (վինիլից, ռետինից և այլն): Պատյանի տարրերը պետք է ամրացված լինեն հիմնակմախքի վրա: Եթե միջին և բարձր հաճախություններում Rպտյ.պհջ մեծությունը գերազանցում է 10 դԲ-ը, ապա պատյանը պետք է իրականացվի թերթային կոնստրուկցիոն նյութերից:

25. Մետաղե պատյանը հարկավոր է պատել թրթռամարիչ նյութով (թերթային կամ մածիկի տեսքով), ընդ որում պատվածքի հաստությունը պետք է 2-3 անգամ ավելի լինի պատի հաստությունից: Ներսի կողմից պատյանը պետք է պատվի 40-ից մինչև 50 մմ հաստությամբ ձայնակլանիչ նյութով: Պատյանը մեխանիկական ազդեցություններից, փոշուց և այլ աղտոտվածություններից պաշտպանելու համար հարկավոր է օգտագործել ապակե գործվածքով կամ 20-ից մինչև 30 մկմ հաստությամբ նրբաթաղանթով մետաղե ցանց: Պատյանը չպետք է ունենա անմիջական հպում ագրեգատի և խողովակաշարերի հետ: Տեխնոլոգիական և օդափոխության անցքերը պետք է ապահովված լինեն խլացուցիչներով և խցանիչներով:

 

ՀԱՎԵԼՎԱԾ 5

 

Էկրանների և պաշտպանապատերի տարբերակները և ձայնակլանիչ

կոնստրուկցիաների արդյունավետության մեծության որոշումը

 

Էկրաններ և պաշտպանապատեր

 

1. Էկրանների և պաշտպանապատերի տարբերակները ներկայացված են սույն հավելվածի 1-ին նկարում:

 

Նկար 1 - Աղմկապաշտպանիչ էկրանների ձևերը

_____________________________

ԻՐՏԵԿ - նկար 1-ը չի բերվում

 

2. Հատակագծում էկրանները կարող են լինել` հարթ (նկար 5.1,ա) և Պ-աձև (նկար 5.1, բ)` այս դեպքերում դրանց արդյունավետությունը բարձրանում է: Եթե էկրանը օղակում է աղմուկի աղբյուրը` այն վերածվում է պաշտպանապատի (նկար 1,գ), որի դեպքում նրա արդյունավետությունը մոտենում է H բարձրությամբ անվերջ էկրանի արդյունավետությանը: Էկրանների գծային չափերն առնվազն երեք անգամ ավելի մեծ պետք է լինեն աղմուկի աղբյուրի չափերից:

3. Էկրանները պետք է պատրաստել աղմուկի աղբյուրի կողմն ուղղված մակերևույթները պարտադիր ձայնակլանիչ նյութերով պատված պինդ թերթանյութերից կամ առանձին վահաններից:: Էկրաններով ստեղծվող լրացուցիչ ձայնակլանումը պետք է հաշվի առնել հետևյալ մեծությունները որոշելիս` սենքի ձայնագիտական հաստատունը` B-ն, (1.2) բանաձևով, ձայնակլանման համարժեք մակերեսը` A-ն (1.3) բանաձևով և ձայնակլանման միջին գործակիցը` aմջն -ը (1.4) բանաձևով:

 

Ձայնակլանիչ կոնստրուկցիաներ

 

4. Անդրադարձող ձայնի ազդեցության գոտում գտնվող ձայնային ճնշման մակարդակների նվազեցման մեծությունը` /\ L, դԲ, հաշվարկային կետերում հարկավոր է որոշել հետևյալ բանաձևով.

 

K1*B1

                    /\L = 10*lg ____,              (5.1)

                                 K*B

 

որտեղ` k և B -նույնն են, ինչ որ (1.1) բանաձևում,

k1 և B1 -նույնպես, սակայն ձայնակլանիչ կոնստրուկցիաներ տեղադրելուց հետո:

5. Անհրաժեշտ է հաշվի առնել, որ անդրադարձող ձայնի ազդեցության գոտում ձայնային ճնշման մակարդակների առավելագույն հնարավոր նվազեցումն աղբյուրից r >= 2rսհմ. հեռավորության վրա, ըստ սույն նորմերի 1-ին հավելվածի 2-րդ կետի, կազմում է 8-ից մինչև 10 դԲ: Միջանկյալ գոտում (0,5rսհմ < r < 2rսհմ դեպքում) ձայնակլանիչ կոնստրուկցիաների արդյունավետությունը չի գերազանցում 3-ից մինչև 5 դԲ-ը, ուղիղ ձայնի ազդեցության գոտում (r <= 0,5rսհմ) ձայնակլանիչ կոնստրուկցիաները գործնականում չեն նվազեցնում աղմուկի մակարդակները:

 

ՀԱՎԵԼՎԱԾ 6

 

Դահլիճի ներսույթի (ինտերիերի) ձևավորումը և բնութագրերի որոշումը

 

1. Հետազոտվող դահլիճի բնութագրերի հաշվարկներում, 125-ից մինչև 4000 Հց հաճախությունների նորմավորվող տիրույթում վիճակագրական ձայնագիտական մեթոդների թույլատրելիության ստուգման համար, հարկավոր է հաշվարկել կրիտիկական հաճախությունը` Հց, որից բարձր հաճախությունների դեպքում դիտվում է օդային ծավալի սեփական մոդերի (հաճախությունների) բավարար քանակություն, հետևյալ բանաձևով.

/___

              fկր = 125* 3/ 180/V.               (6.1)

                        \/

 

1) Եթե հաշվարկը ցույց է տալիս, որ fկր <= 125 Հց, ապա հետարձագանքման ժամանակը` T, վ, դահլիճում հարկավոր է որոշել հաճախությունների վեց օկտավային շերտերում` 125, 250, 500, 1000, 2000 և 4000 Հց միջին երկրաչափական հաճախություններով.

125-ից մինչև 1000 Հց տիրույթում հետևյալ բանաձևով`

 

0,163*V

                   T = _______________ '        (6.2)

                       -S*ln(1-aմջն)

 

2000-ից մինչև 4000 Հց տիրույթում հետևյալ բանաձևով`

 

0,163*V

                   T = ____________________ '        (6.3)

                       -S*ln(1-aմջն) + n*V

 

որտեղ` V - դահլիճի ծավալը, մ3;

aմջն - դահլիճում ձայնակլանման միջին գործակիցը (պետք է որոշել (1.4) բանաձևով),

S - դահլիճում պատող կոնստրուկցիաների ընդհանուր մակերեսը, մ2,

ո - գործակից, որը հաշվի է առնում ձայնի կլանումն օդում` 2000 Հց հաճախականությունում ո=0,009, 4000 Հց-ի դեպքում` ո = 0,022:

2) Ձայնակլանման համարժեք մակերեսի գումարային մեծությունը (1.3) բանաձևով որոշելիս հարկավոր է հանդիսատեսային տեղերի զբաղվածությունը համարել 70%:

2. Հետարձագանքման (ռևերբերացիայի) ժամանակի օպտիմալ արժեքները 500-ից մինչև 1000 Հց միջին հաճախությունների տիրույթում տարբեր նշանակություն ունեցող դահլիճների համար, կախված դրանց ծավալից, տրված են 1-ին նկարում: Թույլատրելի շեղումը բերված մեծություններից` +-10%: Բացի այդ` 125 Հց օկտավային շերտում թույլատրվում է հետարձագանքման ժամանակի մեծության գերազանցում, բայց 20%-ից ոչ ավելի: Եթե դահլիճի հետարձագանքման ժամանակն առնվազն օկտավային շերտերից մեկում` Tfi, տարբերվում է Tօպտ-ից, ապա կոնստրուկտիվ լուծումներում հարկավոր է կատարել որոշ փոփոխություններ` Tfi-ն Tօպտ-ին մոտեցնելու համար: fկր >125 Հց-ի դեպքում 125 Հց օկտավային շերտի համար (6.1) բանաձևով ստացված արդյունքը պետք է համարել կողմնորոշիչ:

3. Դահլիճի գծագրերի գրաֆիկական վերլուծության նպատակն է` պատերից և առաստաղից հանդիսատեսների նստատեղերի գոտիները հասնող առաջին անդրադարձումների հավասարաչափության ստուգումը` թույլատրելի ուշացումներով` /\t (/\t <= 20-25 մվ` խոսակցության համար և 30-35 մվ` երաժշտության համար): Բոլոր կառուցումները կատարվում են ըստ օպտիկայի ճառագայթային (երկրաչափական) օրենքների: Առաջին անդրադարձումների ուշացումը` /\t, մվ, պետք է որոշել հետևյալ բանաձևով.

 

(lանդր - lուղ)*1000

                     /\t = ____________________ '          (6.3)

                                    c

 

որտեղ` lանդր - անդրադարձող ձայնի ճանապարհի երկարությունը, մ,

lուղ - ուղիղ ձայնի ճանապարհի երկարությունը, մ,

c - օդում ձայնի արագությունը (c = 340 մ/վ):

 

4. Մինչև կառուցումներ կատարելը, հետազոտվող անդրադարձնող մակերևույթներից յուրաքանչյուրը, ձայնի աղբյուրի և ընդունիչի տրված դիրքերի դեպքում, ձայնային անդրադարձումները կառուցելու համար, պետք է անցնի դրա կիրառման թույլատրելիության ստուգում: Երկրաչափական անդրադարձումների կիրառման թույլատրելիությունը կախված է` ձայնային ալիքի երկարությունից, անդրադարձնող մակերևույթի չափերից և ձայնի աղբյուրի ու ընդունման կետի նկատմամբ նրա դիրքից: Երկրաչափական անդրադարձումների կիրառումը կարելի է համարել թույլատրելի` եթե անդրադարձիչի նվազագույն կողմը 1,5-2,0 մ-ից պակաս չէ:

5. ՈՒղիղ ձայնի գործողության շառավիղը` rուղ., խոսակցության համար կազմում է 8-ից մինչև 9 մ, երաժշտության համար` 10-ից մինչև 12 մ: Հանդիսատեսային տեղերում rուղ., -ի սահմաններում անդրադարձումների օգնությամբ ուղիղ ձայնի ուժեղացում չի պահանջվում: Առաջին ինտենսիվ անդրադարձումները, սկսած rուղ.-ից, պետք է վերածածկեն հանդիսատեսային տեղերի ամբողջ գոտին: Եթե պատերի կամ առաստաղի մակերևույթները կազմված են առանձին բաժանումներից, ապա բաժանումների ուրվագիծը պետք է կատարել այնպես, որ հարևան տարրերից անդրադարձումները վերածածկեն միմյանց` չթողնելով անդրադարձող ձայնից զրկված «մեռած գոտիներ»:

6. Համեմատաբար մեծ բարձրություն և լայնություն ունեցող դահլիճներում, անթույլատրելի ուշացումով առաջին անդրադարձումների տեղ հասնելու առավելագույն վտանգավորությունն առաջանում է հանդիսատեսային տեղերի առաջին շարքերում: Այդ երևույթն ուղղելու համար հարկավոր է իրականացնել հատուկ ձայնն անդրադարձնող կոնստրուկցիաներ շքամուտքին մոտ գոտու առաստաղի և պատերի վրա: Այդպիսի կոնստրուկցիաների սկզբունքային սխեման տրված է 1-ին նկարում:

 

Նկար 1 - Շքամուտքի ձևավորումը, որը թույլ է տալիս առաջին անդրադարձումներն ուղղել դեպի դահլիճի խորքը

_____________________________

ԻՐՏԵԿ - նկար 1-ը չի բերվում

 

7. Գծագրերի գրաֆիկական վերլուծությունից և դահլիճում վաղ անդրադարձումների օպտիմալ կառուցվածքի ստեղծումից հետո, այդ նպատակի համար չզբաղեցված մակերևույթները պետք է օգտագործվեն հավասարաչափ բաշխված ձայնային դաշտի ձևավորման համար` ձայնի ցրված, չուղղորդված անդրադարձում ստեղծելու նպատակով: Դրան հասնում են` մակերևույթները պատշգամբներով, որմնասյուներով, որմնախորշերով և այլ նմանատիպ անհարթություններով մասնատելով: Մեծ, հարթ մակերևույթները չեն նպաստում ձայնային դաշտի լավ հավասարաչափ բաշխվածություն ստանալու համար: Հատկապես ցանկալի չեն հարթ, միմյանց զուգահեռ հարթությունները, որոնց միջև ձայնի բազմակի անդրադարձումների արդյունքում առաջանում է «ճախրող արձագանքի» ազդեցություն: Այդպիսի պատերի մասնատումը թուլացնում է այդ ազդեցությունը և ավելացնում հավասարաչափ բաշխվածությունը: Ընդ որում` լավ են ցրվում այն ձայնային ալիքները, որոնց երկարությունը մոտ է տարրի մեծությանը: Ցրող ազդեցությունն ավելանում է, եթե մասնատումների քայլը կանոնավոր չէ, այսինքն` ամբողջ մասնատված մակերևույթի հարակից մասնատումների միջև հեռավորությունները նույնը չեն:

8. Պատշգամբները, օթյակները և շեղատված պատերը բարձրացնում են ձայնային դաշտի հավասարաչափ բաշխվածությունը ցածր հաճախություններում: Գործնականում կիրառվող ճարտարապետական որմնասյուները հիմնականում միջին և բարձր հաճախությունների տիրույթում են:

9. Դահլիճի ներսույթի (ինտերիերի) ձևի և կոնստրուկցիաների ձայնագիտական նախագծման ավարտից հետո հարկավոր է կատարել տեղային ձայնագիտական չափանիշների ստուգողական հաշվարկներ` խոսքի (խոսքի պարզության, հասկանալիության օբյեկտիվ պարամետրերը) և երաժշտության (թափանցիկության ինդեքսը, տարածական տպավորության աստիճանը, ձայնի ուժգնության ինդեքսը) համար, որոնք կարող են հաշվարկվել միայն սենքերի իմպուլսային (խթանային) բնութագրերի համակարգչային մոդելավորման միջոցով: Մոդելավորումը պետք է կատարել ճառագայթների կամ կարծեցյալ աղբյուրների հետազոտման հայտնի մեթոդներով` համակարգչային ժամանակակից որևէ ծրագրով: Եթե նույնիսկ չափանիշներից որևէ մեկի ցուցմունքները տարբերվեն առավել բարենպաստ (օպտիմալ) գոտիներից, ապա հարկավոր է կատարել դահլիճի նախագծի լրացուցիչ ճշտում:

10. Այն դեպքում, երբ դահլիճի հետին պատը առաստաղին կցվում է 90o-ի կամ պակաս անկյան տակ, կարող է առաջանալ այսպես կոչված «թատերական արձագանք»` առաստաղից և պատից ձայնի աղբյուրի ուղղությամբ մեծ ուշացումով տեղ հասնող ձայնի անդրադարձում: Այդպիսի արձագանքը վերացնելու նպատակով, հարկավոր է հետին պատի մոտ առաստաղի մի մասը կամ դահլիճի հետին պատն իրականացնել թեք (նկար 2).

 

Նկար 2 - Դահլիճի առաստաղի կամ հետին պատի կոնստրուկցիան

_____________________________

ԻՐՏԵԿ - նկար 2-ը չի բերվում

 

11. Դահլիճների պատող կոնստրուկցիաների գոգավոր, մեծ մակերևույթները (գմբեթը, թաղը, հատակագծում գոգավոր հետին պատը) ստեղծում են անդրադարձումների խտացումների վտանգ, որի դեպքում ձայնը կենտրոնանում է դահլիճի որևէ մեկ մասում` ստեղծելով ուժեղ արձագանք, իսկ դահլիճի մյուս մասերն անդրադարձումներ չեն ստանում:

12. Գմբեթի նախագծային լուծման երեք տարբերակներ տրված են 3-րդ նկարում: Տարբերակ «ա»` լուսաբանում է ծայրահեղ անհաջող լուծում, գմբեթի կորության շառավիղը մոտավորապես հավասար է դահլիճի բարձրությանը, ձայնը կենտրոնանում է դահլիճի կենտրոնում: Տարբերակ «բ»` կորության շառավիղը կազմում է դահլիճի բարձրության կեսը, անդրադարձումներն անցնում են կիզակետով և այնուհետև բաշխվում են հատակի մակերեսով: Տարբերակ «գ»` կորության շառավիղը կազմում է դահլիճի բարձրության մոտ կրկնակի չափը: Ձայնը գմբեթից անդրադառնում է զուգահեռ ճառագայթների փնջի տեսքով: Եթե գմբեթի ձևը հնարավոր չէ փոխել (օրինակ` կրկեսի շենքը), ապա ձայնի կենտրոնացումից խուսափելու համար հարկավոր է գմբեթի մակերևույթը մասնատել (նկար 3, դ և 3, ե) կամ գմբեթը երեսպատել ձայնակլանիչ նյութերով:

 

Նկար 3 - Գմբեթով դահլիճի նախագծային լուծման տարբերակներ

_____________________________

ԻՐՏԵԿ - նկար 3-ը չի բերվում

 

 

pin
Քաղաքաշինության պետկոմ /նախկին նախ
17.03.2014
N 79-Ն
Հրաման