Սեղմել Esc փակելու համար:
«ՀԱՆՐԱԿՐԹԱԿԱՆ ՈՒՍՈՒՄՆԱԿԱՆ ՀԱՍՏԱՏՈՒԹՅՈ...
Քարտային տվյալներ

Տեսակ
Գործում է
Ընդունող մարմին
Ընդունման ամսաթիվ
Համար

Գրանցման ամսաթիվ
ՈՒժի մեջ մտնելու ամսաթիվ
ՈՒժը կորցնելու ամսաթիվ
Ընդունման վայր
Սկզբնաղբյուր

Ժամանակագրական տարբերակ Փոփոխություն կատարող ակտ

Որոնում:
Բովանդակություն

Հղում իրավական ակտի ընտրված դրույթին X
irtek_logo
 

«ՀԱՆՐԱԿՐԹԱԿԱՆ ՈՒՍՈՒՄՆԱԿԱՆ ՀԱՍՏԱՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՈՒՄ ՍՈՎՈՐՈՂՆԵՐԻ ՍՆՆԴԻ ԿԱԶՄԱԿԵՐՊՄԱՆԸ ՆԵ ...

 

 

100.0032.070714

ԳՐԱՆՑՎԱԾ Է
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ԱՐԴԱՐԱԴԱՏՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱՐԱՐՈՒԹՅԱՆ ԿՈՂՄԻՑ

                                      «07»        07            2014 Թ.

                                        ՊԵՏԱԿԱՆ ԳՐԱՆՑՄԱՆ ԹԻՎ 10014264

 

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՌՈՂՋԱՊԱՀՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱՐԱՐ ՀՐԱՄԱՆ

 

6 հունիսի 2014 թվականի N 32-Ն

 

«ՀԱՆՐԱԿՐԹԱԿԱՆ ՈՒՍՈՒՄՆԱԿԱՆ ՀԱՍՏԱՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՈՒՄ ՍՈՎՈՐՈՂՆԵՐԻ ՍՆՆԴԻ ԿԱԶՄԱԿԵՐՊՄԱՆԸ ՆԵՐԿԱՅԱՑՎՈՂ ՀԻԳԻԵՆԻԿ ՊԱՀԱՆՋՆԵՐ» N 2.3.1-02-2014 ՍԱՆԻՏԱՐԱԿԱՆ ԿԱՆՈՆՆԵՐԸ ԵՎ ՆՈՐՄԵՐԸ ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

(1-ին մաս)

 

Հիմք ընդունելով «Հայաստանի Հանրապետության բնակչության սանիտարահամաճարակային անվտանգության ապահովման մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 4-րդ և 7-րդ հոդվածները և Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2002 թվականի օգոստոսի 15-ի N 1300-Ն որոշմամբ հաստատված Հայաստանի Հանրապետության առողջապահության նախարարության կանոնադրության 12-րդ կետի «դ» ենթակետը`

 

ՀՐԱՄԱՅՈՒՄ ԵՄ`

 

1. Հաստատել «Հանրակրթական ուսումնական հաստատություններում սովորողների սննդի կազմակերպմանը ներկայացվող հիգիենիկ պահանջներ» 2.3.1-02-2014 սանիտարական կանոնները և նորմերը` համաձայն հավելվածի:

 

Հավելված

Հաստատված է

ՀՀ առողջապահության նախարարի

2014 թվականի հունիսի 6-ի

N 32-Ն հրամանով

 

ՀԱՆՐԱԿՐԹԱԿԱՆ ՈՒՍՈՒՄՆԱԿԱՆ ՀԱՍՏԱՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՈՒՄ ՍՈՎՈՐՈՂՆԵՐԻ ՍՆՆԴԻ ԿԱԶՄԱԿԵՐՊՄԱՆԸ ՆԵՐԿԱՅԱՑՎՈՂ ՀԻԳԻԵՆԻԿ ՊԱՀԱՆՋՆԵՐ ՍԱՆԻՏԱՐԱԿԱՆ ԿԱՆՈՆՆԵՐ ԵՎ ՆՈՐՄԵՐ N 2.3.1-02-2014

 

I. ԿԻՐԱՌՄԱՆ ՈԼՈՐՏ

 

1. Սույն սանիտարական կանոնները և նորմերը (այսուհետ` կանոններ) սահմանում են հանրակրթական ուսումնական հաստատություններում, ըստ դրանցում իրականացվող հանրակրթական հիմնական ծրագրերի, այդ թվում` հանրակրթական դպրոցներում, մասնագիտացված հանրակրթական դպրոցներում, հատուկ հանրակրթական դպրոցներում և ըստ իրականացվող կրթական ծրագրերի աստիճանի` տարրական, միջին, հիմնական, ավագ դպրոցներում, վարժարաններում (այսուհետ` ուսումնական հաստատություններ), ինչպես նաև իրավաբանական անձանց և անհատ ձեռնարկատերերի համար (անկախ կազմակերպաիրավական ձևից և գերատեսչական պատկանելությունից), որոնց գործունեությունը կապված է սովորողների սննդի կազմակերպման և (կամ) ապահովման հետ` սննդի կազմակերպմանը ներկայացվող հիգիենիկ պահանջները:

 

II. ԱՌՈՂՋ ՍՆՆԴԻ ԿԱԶՄԱԿԵՐՊՄԱՆԸ ԵՎ ՕՐԻՆԱԿԵԼԻ ՃԱՇԱՑՈՒՑԱԿԻ ԿԱԶՄՄԱՆԸ ՆԵՐԿԱՅԱՑՎՈՂ ՊԱՀԱՆՋՆԵՐ

 

2. Սովորողներին առողջ սննդով ապահովելու նպատակով անհրաժեշտ է մշակել սննդի օրաբաժին:

3. Սննդի օրաբաժինը մշակելիս հաշվի են առնվում սովորողների առանձին տարիքային խմբերի (6-10, 11-14, 15-18 տարեկան) օրվա սննդի կալորիականության պահանջը, կերակրատեսակների սննդային և էներգետիկ արժեքը, վիտամինների և միկրոտարրերի օրվա պահանջը, ուսումնական հաստատությունում սովորողների գտնվելու ժամանակահատվածը, ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությունը:

4. ՈՒսումնական հաստատություններում սովորողների օրգանիզմի համար անհրաժեշտ սննդային նյութերի (սպիտակուցներ, ճարպեր, ածխաջրեր), վիտամինների, միկրոտարրերի և էներգիայի ֆիզիոլոգիական պահանջի միջինացված նորմերը սահմանված են սույն կանոնների աղյուսակ 1-ում:

5. ՈՒսումնական հաստատությունների սովորողների սննդի օրաբաժնում պահպանվում է հաշվեկշռված սնուցման հիմնական սկզբունքը ըստ սննդային հիմնական բաղադրիչների` սպիտակուցների, ճարպերի, ածխաջրերի հարաբերակցությունը` 1:1:4 (կախված տարիքից, ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությունից 1:1,2:4,6), կամ սննդային օրաբաժնի էներգետիկ արժեքի 10-15%-ը ապահովվում է ի հաշիվ սպիտակուցների, 30-32%-ը` ճարպերի, 55-60%-ը` ածխաջրերի, իսկ Կալցիումի (Ca) և Ֆոսֆորի (P) հարաբերակցությունը` 1:1,5:

6. Ձևավորված սննդի օրաբաժնի հիման վրա մշակվում է ճաշացուցակը, որը ներառում է ճաշատեսակների, խոհարարական արտադրանքի, ալրային հրուշակեղենի, հացամթերքի և այլ սննդամթերքի բաշխումը ըստ սննդի ընդունման առանձին փուլերի (նախաճաշ, ճաշ, ետճաշիկ)` հաշվի առնելով ուսումնական հաստատությունում սովորողների գտնվելու ժամանակահատվածը:

7. ՈՒսումնական հաստատություններում սովորողների օրգանիզմի համար անհրաժեշտ էներգիայի օրական պահանջի ռացիոնալ բաշխումը օրինակելի ճաշացուցակում` ըստ սննդի ընդունման առանձին փուլերի սահմանված է սույն կանոնների աղյուսակ 2-ում:

8. Սովորողների տաք սնունդը կազմակերպվում է առնվազն 20 րոպե տևողությամբ դասամիջոցի ժամանակ` ըստ դասարանների, ուսումնական հաստատության ճաշասրահում:

9. Հատուկ դպրոցներում սնունդը կազմակերպվում է ուսումնական հաստատության աշխատանքային ռեժիմին համապատասխան:

10. Շուրջօրյա գործող ուսումնական հաստատությունների սովորողների սնունդը կազմակերպվում է օրը 4-5 անգամ: Սննդի ընդունման միջև ընկած ժամանակահատվածը սահմանվում է ոչ ավելին, քան 3,5-4 ժամ:

11. Շուրջօրյա գործող ուսումնական հաստատությունների սովորողների սննդային նյութերի և էներգիայի օրական պահանջը օրինակելի ճաշացուցակում բաշխվում է հետևյալ կերպ` նախաճաշ` 25-30%, ճաշ` 30-35%, ետճաշիկ` 10%, ընթրիք` 25-30%, երկրորդ ընթրիք` 5-10%:

12. Նախաճաշի և ճաշի միջև ընկած ժամանակահատվածում կարելի է նախատեսել երկրորդ նախաճաշ, որը ներառում է թարմ մրգեր և (կամ) հյութ (ըմպելիք) և կազմում է օրվա կալորիականության 5-10%:

13. Սննդի օրաբաժնի կալորիականության և սննդային նյութերի պարունակության շեղումները կարող են լինել +- 10%-ի սահմաններում:

14. Շուրջօրյա գործող ուսումնական հաստատություններում սովորողների օրգանիզմի համար անհրաժեշտ էներգիայի օրական պահանջի ռացիոնալ բաշխումը օրինակելի ճաշացուցակում` ըստ սննդի ընդունման առանձին փուլերի սահմանված է սույն կանոնների աղյուսակ 3-ում:

15. ՈՒսումնական հաստատություններում սովորողներին առողջ սննդով ապահովելու նպատակով օրինակելի ճաշացուցակը կազմվում է երկու շաբաթվա համար: Ճաշացուցակի կազմման օրինակելի ձևաչափը սահմանված է սույն կանոնների ձև 1-ում:

16. Ճաշացուցակը կազմվում է հաշվի առնելով ուսումնական հաստատություններում երեք տարիքային խմբերի` 6-10, 11-14, 15-18 տարեկան սովորողների համար նախատեսված սննդամթերքի միջին օրաբաժնի օրինակելի հավաքակազմը:

17. ՈՒսումնական հաստատություններում սովորողների համար սննդամթերքի միջին օրաբաժնի օրինակելի հավաքակազմը սահմանված է սույն կանոնների աղյուսակ 5-ում: (Հատուկ դպրոցների սովորողների և մանկատներում խնամվող երեխաների համար սննդի օրաբաժնի հավաքակազմը սահմանված է ՀՀ կառավարության 2007 թվականի մայիսի 31-ի N 815-Ն որոշմամբ):

(17-րդ կետը փոփ. 13.06.16 թիվ 22-Ն հրաման)

18. ՈՒսումնական հաստատություններում սովորողների համար նախատեսված մեկ չափաբաժնի օրինակելի ծավալը սահմանված է սույն կանոնների աղյուսակ 4-ում, որտեղ «Համաքաշ» սյունակում բերված են նորմեր` թափոն առաջացնող մթերքների համար: Զտաքաշը հանդիսանում է միջին մեծություն, որը կարող է փոփոխվել` կախված մրգերի և բանջարեղենի ելքային տեսակից և տարվա եղանակից: Ճաշացուցակի կազմման ժամանակ նպատակահարմար է օգտվել «Զտաքաշ» սյունակում բերված նորմերից: Շաքարի նորմը ներառում է նաև այն քանակը, որը օգտագործվում է ճաշատեսակների և հյութերի պատրաստման ժամանակ, եթե երեխաներին տրվում է շաքար պարունակող պատրաստի մթերք (խտացրած կաթ և այլն), ապա տրվող շաքարի քանակը պետք է նվազեցնել` կախված օգտագործվող պատրաստի մթերքում առկա շաքարի քանակից:

(18-րդ կետը փոփ. 13.06.16 թիվ 22-Ն հրաման)

19. Օրինակելի ճաշացուցակը կազմվում է իրավաբանական անձի կամ անհատ ձեռնարկատերի կողմից, որոնց գործունեությունը կապված է սովորողների սննդի կազմակերպման և (կամ) ապահովման հետ և համաձայնեցնում է ուսումնական հաստատության ղեկավարի հետ:

20. Օրինակելի ճաշացուցակի հիման վրա յուրաքանչյուր օր կազմվում և կազմակերպության ղեկավարի կողմից հաստատվում է հաջորդ օրվա համար ճաշացուցակ-բաշխումը:

21. Միևնույն սննդամթերքը, ճաշատեսակը կամ խոհարարական արտադրանքը կրկնակի չի ներառվում նույն օրվա կամ հաջորդող 2-3 օրերի օրինակելի ճաշացուցակում:

22. ՈՒսումնական հաստատություններում կարող է կազմակերպվել մեկից-երկուանգամյա տաք սնունդ` նախաճաշ և (կամ) ճաշ: Իսկ երկարօրյա խմբեր հաճախողների համար` նաև ետճաշիկ:

23. Տաք սննդի կազմակերպումը նախատեսում է յուրաքանչյուր սննդի ընդունման ժամանակ պարտադիր տաք ճաշատեսակների և խոհարարական արտադրանքի օգտագործումը, այդ թվում` առաջին և (կամ) երկրորդ ճաշատեսակ, տաք ըմպելիքներ:

24. Ամենօրյա ճաշացուցակում ներառվում են միսը, կաթը, սերուցքային կարագը և բուսական յուղը, հացը` ցորենի և տարեկանի, շաքարը, կարտոֆիլը, բանջարեղենը, միրգը, հյութերը, ձավարեղենը և յոդացված աղը: Ձուկը, ձուն (հավկիթը), պանիրը, կաթնաշոռը և կաթնաթթվային սննդամթերքը տրվում են 2-3 օրը մեկ:

25. Յուրաքանչյուր օր ճաշասրահի տեսանելի տեղերում փակցվում է ուսումնական հաստատության ղեկավարի կողմից հաստատված ճաշացուցակը, որի մեջ նշվում է խոհարարական արտադրանքի անվանումների և ծավալների մասին տեղեկատվությունը:

26. Սննդային գործոնով պայմանավորված զանգվածային վարակիչ հիվանդությունների և սննդային թունավորումների առաջացման ու տարածման, ինչպես նաև զանգվածային ոչ վարակիչ հիվանդությունների կանխարգելման նպատակով` ելնելով առողջ և ռացիոնալ սննդի սկզբունքից` ուսումնական հաստատություններում օգտագործման համար չի թույլատրվում ստորև նշված սննդամթերքը և չեն պատրաստվում նշված ճաշատեսակներն ու խոհարարական կերակրատեսակները`

1) ձու` անլվա կճեպով,

2) ջրլող թռչունների (բադի, սագի և այլն) միս, ձու,

3) բորբոսի և փչացման հատկանիշներով բանջարեղեն ու միրգ, կանաչած կարտոֆիլ,

4) տնային պայմաններում և ուսումնական հաստատության խոհանոցում պատրաստված պահածոներ,

5) նախորդ օրվա պատրաստած կերակրատեսակներ կամ օգտագործած կերակրատեսակների մնացորդներ,

6) կրեմային հրուշակեղեն` տորթեր, հրուշակներ և այլն,

7) դոնդողածածկ ճաշատեսակներ (մսի և ձկան), խաշ, տնային պայմաններում և ուսումնական հաստատության խոհանոցում պատրաստված մսատրորվածքներ (պաշտետներ),

8) ֆլյագայով կաթ` առանց ջերմային մշակման (եռացման),

9) տնային պայմաններում և ուսումնական հաստատության խոհանոցում պատրաստված կաթնաթթվային մթերք, թթված կաթ, այդ թվում նաև` կաթնաշոռի պատրաստման համար,

10) կաթնաշոռ` չպաստերիզացված կաթից, տնային պայմաններում և ուսումնական հաստատության խոհանոցում պատրաստված կաթնաշոռ,

11) մակարոն` աղացած մսով (ֆարշով)` «նավատորմային» և մակարոն կտրատած ձվով` առանց կրկնակի թերմիկ մշակման,

12) աչքով-ձվածեղ, թերխաշ և հում ձու,

13) սունկ և դրանից պատրաստված կերակրատեսակներ, սնկի արգանակ,

14) տարբեր սննդային խտանյութեր, այդ թվում` արգանակներ, և դրանց հիմքի վրա պատրաստված կերակրատեսակներ,

15) հում ապխտած մսից պատրաստված ուտեստներ (բաստուրմա, սուջուխ և նմանատիպ այլ արտադրանք),

16) ցանկացած տիպի վերամշակված մսից` ապխտած, կիսաապխտած, հում ապխտած մսից պատրաստված սնունդ, երշիկներ, նրբերշիկներ, սարդելկաներ,

17) տապակած կերակրատեսակներ, այդ թվում` ֆրիտյուրի մեջ (ճարպով, յուղով)` կարկանդակներ, փքաբլիթներ, կարտոֆիլ, մսով կամ կաթնաշոռով պատրաստված բարակաբլիթներ (բլինչիկներ), չիպս և այլն,

18) մարգարին, խոհարարական և տրանսճարպեր,

19) քացախ, մանանեխ, ծովաբողկ գյուղական (սովորական), կծու պղպեղ (կարմիր, սև) և այլ կծու համեմունքներ,

20) կծու սոուսներ, կետչուպներ, մայոնեզ,

21) սուրճ բնական, ինչպես նաև կոֆեին պարունակող ըմպելիքներ, էներգետիկ ըմպելիքներ, ալկոհոլային խմիչքներ, այլ խթանիչներ,

22) օրգանիզմի տոնուսը բարձրացնող և հյուսվածքների աճի վրա ազդող կենսաբանական ակտիվ հավելումներ (ԿԱՀ), նաև դրանց օգտագործմամբ արտադրանք և հյութեր,

23) գազավորված քաղցր ըմպելիքներ,

24) պիստակ, նուշ, գետնանուշ, ծիրանի կորիզի միջուկ, և այլն,

25) շաքարների և աղի բարձր պարունակությամբ սննդամթերք,

26) բուսական ճարպերի հիմքով պատրաստված կաթնամթերք,

27) պաղպաղակ:

(26-րդ կետը փոփ. 13.06.16 թիվ 22-Ն, 14.08.2020 թիվ 19-Ն հրամաններ)

27. ՈՒսումնական հաստատություններում ալերգիկ և քրոնիկ հիվանդություններ ունեցող սովորողների համար սնունդը կազմակերպվում է ելնելով առկա ախտաբանությունից` համաձայն սովորողների բուժական և կանխարգելիչ սննդակարգի:

28. Փաստացի սննդի օրաբաժինը պետք է համապատասխանի հաստատված օրինակելի ճաշացուցակին: Առանձին դեպքերում թույլատրվում է որոշ սննդամթերքի, կերակրատեսակների կամ խոհարարական արտադրատեսակների փոխարինումը մեկ այլով` դրանց սննդային արժեքի համապատասխանության պայմանով:

29. Սննդամթերքի փոխարինումը` ըստ սպիտակուցների և ածխաջրերի սահմանված են սույն կանոնների աղյուսակ 6-ում:

30. Առողջարանային տիպի ուսումնական հաստատություններում (բացի տուբերկուլոզային առողջարաններից) բուժվող երեխաների համար սննդամթերքի միջին օրաբաժնի օրինակելի հավաքակազմը սահմանված է սույն կանոնների աղյուսակ 7-ում:

Ռազմագիտության և ռազմահայրենասիրության բնագավառում մասնագիտացված ծրագրեր իրականացնող պետական հանրակրթական ուսումնական հաստատությունների սաների համար սննդի օրական չափաքանակները սահմանել համաձայն ՀՀ կառավարության 2015 թվականի դեկտեմբերի 3-ի N 1456-Ն որոշման Հավելված 1-ի N 5 աղյուսակի:

(30-րդ կետը փոփ. 13.06.16 թիվ 22-Ն հրաման)

 

III. ԽՈՀԱՐԱՐԱԿԱՆ ԱՐՏԱԴՐԱՆՔԻ ՊԱՏՐԱՍՏՄԱՆ ՊԱՅՄԱՆՆԵՐԻՆ ՆԵՐԿԱՅԱՑՎՈՂ ՊԱՀԱՆՋՆԵՐ

 

31. Խոհարարական արտադրանքի (խոհարարական կիսապատրաստվածքների, կերակրատեսակների) պատրաստումը իրականացվում է համաձայն արտադրական գործընթացի (տեխնոլոգիական) քարտի, որը ներառում է կերակրատեսակների արտադրական գործընթացի նկարագիրը և բաղադրատոմսը: Արտադրական գործընթացի (տեխնոլոգիական) քարտի ձևը սահմանված է սույն կանոնների ձև 3-ում:

32. Խոհարարական արտադրանքի (խոհարարական կիսապատրաստվածքների, կերակրատեսակների) պատրաստման ժամանակ օգտագործում են խոհարարական մշակման այնպիսի եղանակներ, որոնք պահպանում են պատրաստի արտադրանքի սննդային արժեքն ու անվտանգությունը` եփման, շոգեխաշման, ջեռեփման եղանակով և թխվածքաճաշերի տեսքով պատրաստված կերակրատեսակներ:

33. Կերակրատեսակների մեջ վիտամինների պահպանումն ապահովելու նպատակով թերմիկ մշակման ենթակա բանջարեղենը մաքրում են եփելուց անմիջապես առաջ և եփում աղաջրի մեջ (բացի բազուկից):

34. Եփած բանջարեղենից աղցաններ պատրաստելու համար օգտագործվող բանջարեղենը (բազուկ, գազար և այլն) նախքան եփելը լվանում են, եփում կեղևով, այնուհետև սառելուց հետո մաքրում են կեղևից և կտրատում:

35. Բանջարեղենը տեսակավորում են, լվանում, մաքրում, այնուհետև քիչ խմբաքանակներով կրկնակի լվանում 5 րոպեից ոչ պակաս տևողությամբ հոսող ջրով, որից հետո մշակում:

36. Մաքրած կարտոֆիլը և այլ բանջարեղենը չորացումից և սևանալուց պահպանելու նպատակով պահում են ջրում 2 ժամից ոչ ավելի:

37. Կաղամբի մշակման ժամանակ հեռացնում են արտաքին թերթիկները, որից հետո լվանում են հոսող ջրով:

38. Նախորդ տարվա բերքը (կաղամբ, սոխ, գազար և այլն) մարտի 1-ից հետո ընկած ժամանակահատվածում օգտագործում են միայն թերմիկ մշակումից հետո:

39. Հում կանաչին, որը նախատեսված է առանց հետագա թերմիկ մշակման սառը նախուտեստներ և աղցաններ պատրաստելու համար, 10 րոպե տևողությամբ պահում են 3% քացախաթթվի կամ 10% աղաջրի մեջ, որից հետո պարզաջրում են հոսող ջրի տակ:

40. Արագ սառեցված մթերքը օգտագործում են միայն չընդհատվող սառնարանային շղթայի ապահովման պայմաններում:

41. Խոհարարական արտադրանքի պատրաստման ժամանակ պահպանվում են հետևյալ պահանջները`

1) եփած մսից, հավից, ձկից պատրաստված երկրորդ կերակրատեսակների բաշխման ժամանակ չափաբաժնով մասնատված միսը կրկնակի եռացվում է արգանակում 5-7 րոպե,

2) չափաբաժնով մասնատված միսը մինչև բաշխումը պահվում է արգանակի մեջ տաք սալիկի կամ մարմիտի վրա +75oC ջերմաստիճանում 1 ժամից ոչ ավելի,

3) կոտլետները առանց նախապես տապակման եփում են ջեռոցում 250-280oC ջերմաստիճանում` 20-25 րոպե,

4) կերակրատեսակների մեջ մտնող բաղադրամասերը խառնելու համար օգտվում են խոհանոցային պարագաներից` չդիպչելով սննդամթերքին ձեռքերով,

5) կարտոֆիլային խյուս (պյուրե) պատրաստելուց օգտվում են մեխանիկական սարքավորումներից,

6) ճաշալրացների (գարնիր) համար օգտագործվող սերուցքային կարագը նախապես ենթարկում են ջերմային մշակման (հալեցվում է և հասցվում մինչև եռման ջերմաստիճանը),

7) ձուն եփում են ջուրը եռալուց հետո ևս 10 րոպե,

8) օմլետները և ձու պարունակող ջեռեփուկները պատրաստում են ջեռոցում` օմլետները` 8-10 րոպե 180-200oC ջերմաստիճանում 2,5-3 սմ-ից ոչ ավելի շերտով, ջեռեփուկները` 20-30 րոպե 220-280oC ջերմաստիճանում 2,5-3 սմ-ից ոչ ավելի շերտով: Ձվի զանգվածը պահվում է մինչև 30 րոպե ժամանակով` 4+-2oC ջերմաստիճանի պայմաններում,

9) (9-րդ ենթակետն ուժը կորցրել է 14.08.2020 թիվ 19-Ն հրաման)

10) երկրորդ ճաշատեսակներ պատրաստելիս բրինձն ու մակարոնեղենը եփում են մեծ ծավալի ջրում (1:6 հարաբերությունից ոչ պակաս), որից հետո չեն լվանում,

11) պատրաստի առաջին և երկրորդ ճաշատեսակները կարող են գտնվել մարմիտի, կամ տաք սալիկի վրա, կամ իզոթերմիկ թերմոսներում` պատրաստելու պահից ոչ ավելի, քան 2 ժամ: Պատրաստի կերակրատեսակները սառելուց հետո երկրորդ անգամ չեն տաքացվում,

12) աղցանները պատրաստում և համեմում են բաշխելուց անմիջապես առաջ, աղցանները համեմելու համար չեն օգտագործում թթվասեր և մայոնեզ, իսկ քացախը փոխարինվում է կիտրոնաթթվով,

13) տաք ճաշերը (ապուրներ, սոուսներ, ըմպելիքներ) բաշխվում են 75oC, երկրորդ ճաշատեսակները` 60oC-65oC ոչ ցածր ջերմաստիճանի պայմաններում, իսկ սառը ապուրները (մածնաբրդոշ) և ըմպելիքները` 14oC-ից ոչ բարձր ջերմաստիճանի պայմաններում,

14) կաթը ենթարկում են ջերմային մշակման 2-3 րոպեից ոչ ավելի, կաթնաշոռը օգտագործում են ջերմային մշակումից հետո` թխվածքաճաշերի և թխվածքների տեսքով,

15) հում բանջարեղենից պատրաստված կերակրատեսակները պահպանվում են սառնարանում 30 րոպեից ոչ ավելի` 4+-2oC ջերմաստիճանի պայմաններում,

16) չհամեմած աղցանները պահպանվում են սառնարանում 4+-2oC ջերմաստիճանի պայմաններում` 2 ժամից ոչ ավելի,

17) օգտագործվում է միայն յոդացված աղ:

(41-րդ կետը փոփ. 14.08.2020 թիվ 19-Ն հրաման)

42. Սննդամթերքի խոհարարական սառը մշակման արդյունքում թափոնի ելքի հաշվարկը կատարվում է համաձայն սույն կանոնների աղյուսակ 8-ի:

 

IV. ՍՈՎՈՐՈՂՆԵՐԻ ԼՐԱՑՈՒՑԻՉ ՍՆՆԴԻ ԿԱԶՄԱԿԵՐՊՄԱՆԸ ՆԵՐԿԱՅԱՑՎՈՂ ՊԱՀԱՆՋՆԵՐ

 

43. ՈՒսումնական հաստատություններում սովորողների լրացուցիչ սնունդը կազմակերպվում է բուֆետների միջոցով:

44. Բուֆետներում սառը խորտիկները վաճառվում են ցուցադրասառնարանից և իրացվում են մեկ ժամվա ընթացքում:

45. Բուֆետներում իրացվող սննդամթերքի ցանկը յուրաքանչյուր ուսումնական տարվա սկզբին հաստատվում է ուսումնական հաստատության ղեկավարի կողմից:

46. Սովորողների լրացուցիչ սննդի կազմակերպման համար թույլատրված սննդամթերքի ցանկը ներկայացված է սույն կանոնների աղյուսակ 10-ում:

(46-րդ կետը փոփ. 13.06.16 թիվ 22-Ն, 14.08.2020 թիվ 19-Ն հրամաններ)

47. Սննդամթերքի հիմնական սննդային նյութերի և էներգետիկ արժեքի տվյալները ներկայացված են սույն կանոնների աղյուսակ 9-ում:

(47-րդ կետը փոփ. 13.06.16 թիվ 22-Ն հրաման)

 

V. ՍՈՎՈՐՈՂՆԵՐԻ ՍՆՆԴԻ ԿԱԶՄԱԿԵՐՊՄԱՆ ՀՍԿՈՂՈՒԹՅԱՆԸ ՆԵՐԿԱՅԱՑՎՈՂ ՊԱՀԱՆՋՆԵՐ

 

48. ՈՒսումնական հաստատության ղեկավարը հանդիսանում է սննդի կազմակերպման և դրանում սովորողներին լիարժեք ընդգրկելու պատասխանատու անձը:

49. Իրավաբանական անձինք կամ անհատ ձեռնարկատերերը, որոնց գործունեությունը կապված է ուսումնական հաստատություններում սննդի կազմակերպման, այդ թվում` տաք սննդի կազմակերպման և (կամ) ապահովման հետ, հանդիսանում են կազմակերպվող սննդի որակի և անվտանգության պատասխանատու անձը:

50. Յուրաքանչյուր օր լրացվում է ճաշացուցակ-բաշխման ձևաչափը, ինչի մեջ նշվում է մեկ երեխայի համար դուրս գրվող սննդամթերքի անվանումը և քաշը/քանակը:

51. «Ճաշացուցակ-բաշխում»-ի ձևաչափը ներկայացված է սույն կանոնների ձև 2-ում:

52. Սննդի կազմակերպման, այդ թվում` սննդի օրաբաժնի որակական և քանակական կազմի, նրա սննդային և էներգետիկ արժեքի, ձեռքբերվող սննդամթերքի տեսականու և որակի, ինչպես նաև կերակրատեսակների պատրաստման, խոհարարական մշակման եղանակի նկատմամբ հսկողությունը իրականացնում է ուսումնական հաստատության բուժաշխատողը:

53. Տեխնոլոգիական գործընթացի պահպանման նկատմամբ հսկողություն իրականացնելու նպատակով յուրաքանչյուր պատրաստի կերակրատեսակից կատարվում է նմուշառում: Նմուշառումը կատարում է խոհարարը:

54. Նմուշառումը կատարվում է խոտանորոշման հանձնաժողովի ներկայությամբ, որի կազմում ընդգրկվում են բուժաշխատողը, խոհարարը և տնօրենի կողմից նշանակված պատասխանատու անձը:

55. Կերակրատեսակի նմուշառումը կատարվում է անմիջապես այն կաթսայից, որի մեջ պատրաստվել է:

56. Նմուշառած կերակրատեսակները պահում են մակնշված և մանրէազերծված (կամ ախտահանված` կերակրի սոդայի 2% լուծույթի մեջ 15 րոպե եռացնելու եղանակով) ապակյա տարայի մեջ, որը ամուր փակվում է ապակյա կամ մետաղական կափարիչով:

57. Չափաբաժնով պատրաստված կերակրատեսակները նմուշառվում են ամբողջ ծավալով, իսկ աղցանները, առաջին, երրորդ կերակրատեսակները և ճաշալրացները 100 գրամից ոչ պակաս:

58. Վերցված նմուշները պահպանում են 48 ժամից ոչ պակաս (չհաշված հանգստյան և տոն օրերը) հատուկ սառնարանում կամ սառնարանի հատուկ առանձնացված տեղում 4+-2oC ջերմաստիճանի պայմաններում, նշելով նմուշառման ժամը, օրը, ամիսը:

59. Նմուշառման կարգի և օրվա նմուշների պահպանման պայմանների նկատմամբ հսկողությունը իրականացնում է բուժաշխատողը:

60. Նմուշառված ճաշատեսակի գնահատումը զգայորոշման ցուցանիշների նկատմամբ կատարվում է խոտանորոշման հանձնաժողովի կողմից:

61. Պատրաստի կերակրատեսակի, խոհարարական արտադրանքի գնահատումը իրականացվում է ըստ զգայորոշման ցուցանիշների, ինչի արդյունքները լրացվում են «Պատրաստի կերակրատեսակի, խոհարարական արտադրանքի խոտանորոշման մատյան»-ում` համաձայն սույն կանոնների ձև 4-ի:

62. Յուրաքանչյուր պատրաստի կերակրատեսակի բացթողումը իրականացվում է նմուշառումից և զգայորոշման ցուցանիշների նկատմամբ գնահատումից հետո:

63. Սննդի պատրաստման տեխնոլոգիական գործընթացի խախտումների, ինչպես նաև անբավարար թերմիկ մշակման դեպքերի ժամանակ հանձնաժողովի կողմից չի թույլատրվում կերակրատեսակների բաշխումը` մինչև հայտնաբերված թերությունները վերացնելը:

64. ՈՒսումնական հաստատության բուժաշխատողը սննդի օրաբաժնի որակական և քանակական կազմի, նրա սննդային և էներգետիկ արժեքի հաշվարկը և գնահատումը կատարում է 2 շաբաթը մեկ, ինչի տվյալները գրանցում են «Սննդի օրաբաժնի հսկողության, սննդային և էներգետիկ արժեքի հաշվարկի մատյան»-ում` համաձայն սույն կանոնների ձև 5-ում: Գնահատման արդյունքների հիման վրա, անհրաժեշտության դեպքում, հաջորդ 10-14 օրվա համար նախատեսված ճաշացուցակում կատարվում են ուղղումներ և լրացումներ:

65. Ամեն օր, աշխատանքները սկսելուց առաջ, բուժաշխատողի կողմից կատարվում է ուսումնական հաստատության խոհանոցի աշխատողների ձեռքերի և մարմնի բաց հատվածների մաշկի զննում` թարախային վերքերի առկայության, ինչպես նաև վերին շնչուղիների կատարալ երևույթների և անգինաների նկատմամբ:

66. Զննումների արդյունքները գրանցվում են «Առողջության մատյան»-ում` համաձայն սույն կանոնների ձև 6-ի:

67. Մատյանը լրացնելիս օգտագործվում են հետևյալ պայմանական նշանները` Առ-առողջ է, Մ-մեկուսացված է, Արձ-գտնվում է արձակուրդում, Հ-հանգստյան օր, Ան/թ-անաշխատունակության թերթիկ: Մատյանում նշվում են տվյալ օրը ներկա բոլոր աշխատողների անուն-ազգանունները:

 

VI. ՍԱՆԻՏԱՐԱԿԱՆ ԿԱՆՈՆՆԵՐԻ ԵՎ ՆՈՐՄԵՐԻ ՊԱՀՊԱՆՄԱՆ ՊԱՀԱՆՋՆԵՐ

 

68. ՈՒսումնական հաստատությունում սովորողների առողջության պահպանմանն ուղղված կանխարգելիչ միջոցառումներ իրականացնելու նպատակով հաստատության ղեկավարի կողմից ապահովվում են`

1) սույն սանիտարական կանոնների առկայությունը,

2) սույն սանիտարական կանոնների կատարման ապահովումը,

3) սննդի կազմակերպման գործընթացի հետ կապված աշխատողների հիգիենիկ ուսուցման դասընթացների կազմակերպում երեք տարին մեկ անգամ, որի մասին տեղեկատվությունը լրացվում է «Աշխատողների հիգիենիկ ուսուցման մատյան»-ում` համաձայն սույն կանոնների ձև 7-ի,

4) սույն սանիտարական կանոններով հաստատված անհրաժեշտ փաստաթղթերի ամենօրյա վարումը:

 

Աղյուսակ 1

 

ՈՒՍՈՒՄՆԱԿԱՆ ՀԱՍՏԱՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՈՒՄ ՍՈՎՈՐՈՂՆԵՐԻ ՕՐԳԱՆԻԶՄԻ ՀԱՄԱՐ ԱՆՀՐԱԺԵՇՏ ՍՆՆԴԱՅԻՆ ՆՅՈՒԹԵՐԻ (ՍՊԻՏԱԿՈՒՑՆԵՐ, ՃԱՐՊԵՐ, ԱԾԽԱՋՐԵՐ), ՎԻՏԱՄԻՆՆԵՐԻ, ՄԻԿՐՈՏԱՐՐԵՐԻ ԵՎ ԷՆԵՐԳԻԱՅԻ ՖԻԶԻՈԼՈԳԻԱԿԱՆ ՊԱՀԱՆՋԻ ՄԻՋԻՆԱՑՎԱԾ ՆՈՐՄԵՐԸ

 

._____________________________________________________________________.

|Սննդային նյութերի    |6-10     |11 -14   |15-18 տարեկան|15-18 տարեկան|

|անվանումը            |տարեկան  |տարեկան  |տղաներ       |աղջիկներ     |

|_____________________|_________|_________|_____________|_____________|

|Սպիտակուցներ (գ)     |77       |90       |98-113       |90-104       |

|_____________________|_________|_________|_____________|_____________|

|Այդ թվում`կենդանական |47       |53       |59-68        |54-62        |

|ծագման (գ)           |         |         |             |             |

|_____________________|_________|_________|_____________|_____________|

|Ճարպեր (գ)           |79       |90       |100-115      |90-104       |

|_____________________|_________|_________|_____________|_____________|

|Այդ թվում` բուսական  |16       |18       |30-35        |27-31        |

|ծագման (գ)           |         |         |             |             |

|_____________________|_________|_________|_____________|_____________|

|Ածխաջրեր(գ)          |335      |383      |425-489      |360-414      |

|_____________________|_________|_________|_____________|_____________|

|Էներգիա (կկալ)       |2350     |2713     |3000-3450    |2600-2990    |

|_____________________________________________________________________|

|Վիտամիններ`                                                          |

|_____________________________________________________________________|

|Վիտամին Բ1  (մգ)     |1,1      |1,4      |1,5          |1,3          |

|_____________________|_________|_________|_____________|_____________|

|Վիտամին Բ2  (մգ)     |1,4      |1,6      |1,8          |1,5          |

|_____________________|_________|_________|_____________|_____________|

|Վիտամին Բ6  (մգ)     |1,5      |1,6      |2,0          |1,6          |

|_____________________|_________|_________|_____________|_____________|

|Վիտամին Բ12  (մկգ)   |2        |3        |3            |3            |

|_____________________|_________|_________|_____________|_____________|

|Վիտամին Ա (մգ        |0,7      |0,9      |1,0          |0,8          |

|ռետինոլի էկվ.)       |         |         |             |             |

|_____________________|_________|_________|_____________|_____________|

|Վիտամին Ց (մգ)       |60       |70       |70           |70           |

|_____________________|_________|_________|_____________|_____________|

|Վիտամին Ե (մգ տոկոֆ. |10       |12       |15           |12           |

|էկվ.)                |         |         |             |             |

|_____________________________________________________________________|

|Հանքային նյութեր`                                                    |

|_____________________________________________________________________|

|Կալցիում (մգ)        |1100     |1200     |1200         |1200         |

|_____________________|_________|_________|_____________|_____________|

|Ֆոսֆոր (մգ)          |1650     |1800     |1800         |1800         |

|_____________________|_________|_________|_____________|_____________|

|Մագնեզիում (մգ)      |250      |300      |300          |300          |

|_____________________|_________|_________|_____________|_____________|

|Երկաթ (մգ)           |12       |17       |15           |18           |

|_____________________|_________|_________|_____________|_____________|

|Ցինկ (մգ)            |10       |14       |14           |14           |

|_____________________|_________|_________|_____________|_____________|

|Յոդ (մգ)             |0,1      |0,12     |0,13         |0,13         |

._____________________________________________________________________.

 

Աղյուսակ 2

 

ՈՒՍՈՒՄՆԱԿԱՆ ՀԱՍՏԱՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՈՒՄ ՍՈՎՈՐՈՂՆԵՐԻ ՕՐԳԱՆԻԶՄԻ ՀԱՄԱՐ ԱՆՀՐԱԺԵՇՏ ԷՆԵՐԳԻԱՅԻ ՕՐԱԿԱՆ ՊԱՀԱՆՋԻ ՌԱՑԻՈՆԱԼ ԲԱՇԽՈՒՄԸ ՕՐԻՆԱԿԵԼԻ ՃԱՇԱՑՈՒՑԱԿՈՒՄ` ԸՍՏ ՍՆՆԴԻ ԸՆԴՈՒՆՄԱՆ ԱՌԱՆՁԻՆ ՓՈՒԼԵՐԻ

 

._____________________________________________________________________.

|Սննդի     |Էներգիայի ֆիզիոլոգիական պահանջը                           |

|ընդունում |__________________________________________________________|

|          |%      |6-10     |11-14       |15-18 տարեկան|15-18 տարեկան|

|          |       |տարեկան  |տարեկան     |տղաներ       |աղջիկներ     |

|__________|_______|_________|____________|_____________|_____________|

|Նախաճաշ   |20-25% |470-587,5|542,6-678,25|600-862,5    |520-747,5    |

|__________|_______|_________|____________|_____________|_____________|

|Ճաշ       |30-35% |705-822,5|813,9-949,55|900-1207,5   |780-1046,5   |

|__________|_______|_________|____________|_____________|_____________|

|Ետճաշիկ   |10%    |235      |271,3       |300-345      |260-299      |

._____________________________________________________________________.

 

Աղյուսակ 3

 

ՇՈՒՐՋՕՐՅԱ ԳՈՐԾՈՂ ՈՒՍՈՒՄՆԱԿԱՆ ՀԱՍՏԱՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՈՒՄ ՍՈՎՈՐՈՂՆԵՐԻ ՕՐԳԱՆԻԶՄԻ ՀԱՄԱՐ ԱՆՀՐԱԺԵՇՏ ԷՆԵՐԳԻԱՅԻ ՕՐԱԿԱՆ ՊԱՀԱՆՋԻ ՌԱՑԻՈՆԱԼ ԲԱՇԽՈՒՄԸ ՕՐԻՆԱԿԵԼԻ ՃԱՇԱՑՈՒՑԱԿՈՒՄ` ԸՍՏ ՍՆՆԴԻ ԸՆԴՈՒՆՄԱՆ ԱՌԱՆՁԻՆ ՓՈՒԼԵՐԻ

 

._____________________________________________________________________.

|Սննդի     |Էներգիայի ֆիզիոլոգիական պահանջը                           |

|ընդունում |__________________________________________________________|

|          |%      |6-10     |11-14       |15-18 տարեկան|15-18 տարեկան|

|          |       |տարեկան  |տարեկան     |տղաներ       |աղջիկներ     |

|__________|_______|_________|____________|_____________|_____________|

|Նախաճաշ   |25-30% |587,5-705|678,25-813,9|750-1035     |650-897      |

|__________|_______|_________|____________|_____________|_____________|

|Ճաշ       |30-35% |705-822,5|813,9-949,55|900-1207,5   |780-1046,5   |

|__________|_______|_________|____________|_____________|_____________|

|Ետճաշիկ   |10%    |235      |271,3       |300-345      |260-299      |

|__________|_______|_________|____________|_____________|_____________|

|Ընթրիք    |25-30% |587,5-705|678,25-813,9|750-1035     |650-897      |

|__________|_______|_________|____________|_____________|_____________|

|Երկրորդ   |5-10%  |167,5-235|135,65-271,3|150-172,25   |130-149,5    |

|ընթրիք    |       |         |            |             |             |

._____________________________________________________________________.

 

Աղյուսակ 4

 

ՈՒՍՈՒՄՆԱԿԱՆ ՀԱՍՏԱՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՈՒՄ ՍՈՎՈՐՈՂՆԵՐԻ ՀԱՄԱՐ ՆԱԽԱՏԵՍՎԱԾ ՄԵԿ ՉԱՓԱԲԱԺՆԻ ՕՐԻՆԱԿԵԼԻ ԾԱՎԱԼԸ

 

.______________________________________________________________.

|Կերակրատեսակի անվանումը                   |Չափաբաժնի ծավալը   |

|                                          |ըստ տարիքի (գ)     |

|                                          |___________________|

|                                          |6-10     |11 -18   |

|                                          |տարեկան  |տարեկան  |

|__________________________________________|_________|_________|

|Շիլա, բանջարեղենից, կաթնաշոռից, ձվից, մսից|150-200  |200-250  |

|պատրաստված կերակուր                       |         |         |

|__________________________________________|_________|_________|

|Ըմպելիք (թեյ, կակաո, հյութ, կոմպոտ, կաթ,  |200      |200      |

|մածուն, կեֆիր և  այլն)                    |         |         |

|__________________________________________|_________|_________|

|Աղցան                                     |60-100   |100-150  |

|__________________________________________|_________|_________|

|Ապուր                                     |200-250  |250-300  |

|__________________________________________|_________|_________|

|Միս, կոտլետ, ձուկ                         |80-100   |100-120  |

|__________________________________________|_________|_________|

|Ճաշալրաց (գարնիր)                         |150-200  |180-230  |

|__________________________________________|_________|_________|

|Միրգ                                      |100      |100      |

.______________________________________________________________.

 

Աղյուսակ 5

 

ՈՒՍՈՒՄՆԱԿԱՆ ՀԱՍՏԱՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՈՒՄ ՍՈՎՈՐՈՂՆԵՐԻ ՀԱՄԱՐ ՍՆՆԴԱՄԹԵՐՔԻ ՄԻՋԻՆ ՕՐԱԲԱԺՆԻ ՕՐԻՆԱԿԵԼԻ ՀԱՎԱՔԱԿԱԶՄԸ

 

.________________________________________________________________.

|Սննդամթերքի անվանումը      |Սննդամթերքի քանակը ըստ սովորողների  |

|                           |տարիքի                              |

|                           |____________________________________|

|                           |  Համաքաշ (գ/մլ) |   Զտաքաշ (գ/մլ)  |

|                           |_________________|__________________|

|                           |6-10    |11-18   | 6-10    |11-18   |

|                           |տարեկան |տարեկան | տարեկան |տարեկան |

|___________________________|________|________|_________|________|

|Հաց տարեկանի               |80      |120     | 80      |120     |

|___________________________|________|________|_________|________|

|Հաց ցորենի                 |150     |200     | 150     |200     |

|___________________________|________|________|_________|________|

|Ալյուր ցորենի              |15      |20      | 15      |20      |

|___________________________|________|________|_________|________|

|Ձավարեղեն, լոբազգիներ,     |45      |50      | 45      |50      |

|___________________________|________|________|_________|________|

|Մակարոնեղեն                |15      |20      | 15      |20      |

|___________________________|________|________|_________|________|

|Կարտոֆիլ                   |250     |250     | 188     |188     |

|___________________________|________|________|_________|________|

|Բանջարեղեն և  կանաչի       |350     |400     | 280     |320     |

|___________________________|________|________|_________|________|

|Թարմ միրգ, հատապտուղ       |200     |200     | 185     |185     |

|___________________________|________|________|_________|________|

|Չրեղեն, չոր հատապտուղ,     |15      |20      | 15      |20      |

|այդ թվում` մասուր          |        |        |         |        |

|___________________________|________|________|_________|________|

|Մրգահյութ                  |200     |200     | 200     |200     |

|___________________________|________|________|_________|________|

|Միս ջլոտ                   |77      |86      | 70      |78      |

|___________________________|________|________|_________|________|

|Միս ոսկորոտ                |95      |105     | 70      |78      |

|___________________________|________|________|_________|________|

|Միս հավի                   |51      |76      | 35      |53      |

|___________________________|________|________|_________|________|

|Ձուկ                       |60      |80      | 58      |77      |

|___________________________|________|________|_________|________|

|(15-րդ պարբերությունն ուժը կորցրել է 14.08.2020 թիվ 19-Ն հրաման)|

|___________________________|________|________|_________|________|

|Կաթ (2,5%; 3,2%            |300     |300     | 300     |300     |

|յուղայնության              |        |        |         |        |

|___________________________|________|________|_________|________|

|Կաթնաթթվային մթերք (2,5%;  |150     |180     | 150     |180     |

|3,2% յուղայնության)        |        |        |         |        |

|___________________________|________|________|_________|________|

|Կաթնաշոռ (յուղի քանակը     |50      |60      | 50      |60      |

|9%-ից ոչ ավելի)            |        |        |         |        |

|___________________________|________|________|_________|________|

|Պանիր                      |10      |12      | 9,8     |11,8    |

|___________________________|________|________|_________|________|

|Կաթնասեր (յուղի քանակը     |10      |10      | 10      |10      |

|15%-ից ոչ ավելի)           |        |        |         |        |

|___________________________|________|________|_________|________|

|Կարագ սերուցքային          |30      |35      | 30      |35      |

|___________________________|________|________|_________|________|

|Բուսական յուղ              |15      |18      | 15      |18      |

|___________________________|________|________|_________|________|

|Ձու                        |1 հատ   |1 հատ   | 1 հատ   |1 հատ   |

|___________________________|________|________|_________|________|

|Շաքար                      |20      |30      | 20      |30      |

|___________________________|________|________|_________|________|

|Հրուշակեղեն (ոչ կրեմային)  |10      |15      | 10      |15      |

|___________________________|________|________|_________|________|

|Թեյ                        |0,4     |0,4     | 0,4     |0,4     |

|___________________________|________|________|_________|________|

|Կակաո                      |1,2     |1,2     | 1,2     |1,2     |

|___________________________|________|________|_________|________|

|Խմորասունկ                 |1       |2       | 1       |2       |

|___________________________|________|________|_________|________|

|Աղ` յոդացված               |5       |7       | 5       |7       |

.________________________________________________________________.

(5-րդ աղյուսակը փոփ. 14.08.2020 թիվ 19-Ն հրաման)

 

Աղյուսակ 6

 

ՍՆՆԴԱՄԹԵՐՔԻ ՓՈԽԱՐԻՆՈՒՄԸ` ԸՍՏ ՍՊԻՏԱԿՈՒՑՆԵՐԻ ԵՎ ԱԾԽԱՋՐԵՐԻ

 

._____________________________________________________________________.

|Սննդամթերքի     |Քանակը     |Քիմիական կազմ (գ)      |Ավելացնել օրվա  |

|անվանումը       |(զտաքաշ, գ)|_______________________|սննդակարգում կամ|

|                |           |Սպիտա- |Ճարպեր|Ածխաջրեր|բացառել         |

|                |           |կուցներ|(գ)   |(գ)     |                |

|                |           |(գ)    |      |        |                |

|_____________________________________________________________________|

|Հացի փոխարինումը (ըստ սպիտակուցների և  ածխաջրերի)                    |

|_____________________________________________________________________|

|Ցորենի հաց      |100        |7,6    |0,9   |49,7    |                |

|________________|___________|_______|______|________|________________|

|Աշորայի         |150        |8,3    |1,5   |48,1    |                |

|(տարեկանի) հաց  |           |       |      |        |                |

|________________|___________|_______|______|________|________________|

|Ալյուր ցորենի   |70         |7,4    |0,8   |48,2    |                |

|առաջին կարգի    |           |       |      |        |                |

|________________|___________|_______|______|________|________________|

|Մակարոն,        |70         |7,5    |0,9   |48,7    |                |

|վերմիշել        |           |       |      |        |                |

|________________|___________|_______|______|________|________________|

|Սպիտակաձավար    |70         |7,9    |0,5   |50,1    |                |

|_____________________________________________________________________|

|Կարտոֆիլի փոխարինողներ (ըստ ածխաջրերի)                               |

|_____________________________________________________________________|

|Կարտոֆիլ        |100        |2,0    |0,4   |17,3    |                |

|________________|___________|_______|______|________|________________|

|Բազուկ          |190        |2,9    |-     |17,3    |                |

|________________|___________|_______|______|________|________________|

|Գազար           |240        |3,1    |0,2   |17,0    |                |

|________________|___________|_______|______|________|________________|

|Կաղամբ          |370        |6,7    |0,4   |17,4    |                |

|________________|___________|_______|______|________|________________|

|Մակարոն,        |25         |2,7    |0,3   |17,4    |                |

|վերմիշել        |           |       |      |        |                |

|________________|___________|_______|______|________|________________|

|Սպիտակաձավար    |25         |2,8    |0,2   |17,9    |                |

|________________|___________|_______|______|________|________________|

|Ցորենի հաց      |35         |2,7    |0,3   |17,4    |                |

|________________|___________|_______|______|________|________________|

|Աշորայի         |55         |3,1    |0,6   |17,6    |                |

|(տարեկանի) հաց  |           |       |      |        |                |

|_____________________________________________________________________|

|Թարմ խնձորի փոխարինողներ (ըստ ածխաջրերի)                             |

|_____________________________________________________________________|

|Թարմ խնձոր      |100        |0,4    |-     |9,8     |                |

|________________|___________|_______|______|________|________________|

|Չորացրած խնձոր  |15         |0,5    |-     |9,7     |                |

|________________|___________|_______|______|________|________________|

|Ծիրանաչիր (առանց|15         |0,8    |-     |8,3     |                |

|կորիզի)         |           |       |      |        |                |

|________________|___________|_______|______|________|________________|

|Սև  սալորաչիր   |15         |0,3    |-     |8,7     |                |

|_____________________________________________________________________|

|Կաթի փոխարինողներ (ըստ սպիտակուցների)                                |

|_____________________________________________________________________|

|Կաթ             |100        |2,8    |3,2   |4,7     |                |

|________________|___________|_______|______|________|________________|

|Կաթնաշոռ` ցածր  |20         |3,3    |1,8   |0,3     |                |

|յուղայնության   |           |       |      |        |                |

|________________|___________|_______|______|________|________________|

|Կաթնաշոռ` բարձր |20         |2,8    |3,6   |0,6     |                |

|յուղայնության   |           |       |      |        |                |

|________________|___________|_______|______|________|________________|

|Պանիր           |10         |2,7    |2,7   |-       |                |

|________________|___________|_______|______|________|________________|

|Տավարի միս`     |15         |2,8    |2,1   |-       |                |

|առաջին կարգի    |           |       |      |        |                |

|________________|___________|_______|______|________|________________|

|Տավարի միս`     |15         |3,0    |1,2   |-       |                |

|երկրորդ կարգի   |           |       |      |        |                |

|________________|___________|_______|______|________|________________|

|Ձուկ (փափկամիս) |20         |3,2    |0,1   |-       |                |

|_____________________________________________________________________|

|Մսի փոխարինողներ (ըստ սպիտակուցների)                                 |

|_____________________________________________________________________|

|Տավարի միս`     |100        |18,6   |14,0  |        |                |

|առաջին կարգի    |           |       |      |        |                |

|________________|___________|_______|______|________|________________|

|Տավարի միս`     |90         |18,0   |7,5   |        |կարագ + 6 գ     |

|երկրորդ կարգի   |           |       |      |        |                |

|________________|___________|_______|______|________|________________|

|Կաթնաշոռ` ցածր  |110        |18,3   |9,9   |        |կարագ + 4 գ     |

|յուղայնության   |           |       |      |        |                |

|________________|___________|_______|______|________|________________|

|Կաթնաշոռ` բարձր |130        |18,2   |23,4  |3,7     |կարագ - 9 գ     |

|յուղայնության   |           |       |      |        |                |

|________________|___________|_______|______|________|________________|

|Ձուկ (փափկամիս) |120        |19,2   |0,7   |-       |կարագ + 13 գ    |

|________________|___________|_______|______|________|________________|

|Ձու             |145        |18,4   |16,7  |1,0     |                |

|_____________________________________________________________________|

|Ձկան փոխարինողներ (ըստ սպիտակուցների)                                |

|_____________________________________________________________________|

|Ձուկ (փափկամիս) |100        |16,0   |0,6   |1,3     |                |

|________________|___________|_______|______|________|________________|

|Տավարի միս`     |85         |15,8   |11,9  |-       |կարագ - 11 գ    |

|առաջին կարգի    |           |       |      |        |                |

|________________|___________|_______|______|________|________________|

|Տավարի միս`     |80         |16,0   |6,6   |-       |կարագ - 6 գ     |

|երկրորդ կարգի   |           |       |      |        |                |

|________________|___________|_______|______|________|________________|

|Կաթնաշոռ` ցածր  |100        |16,7   |9,0   |1,3     |Կարագ - 8 գ     |

|յուղայնության   |           |       |      |        |                |

|________________|___________|_______|______|________|________________|

|Կաթնաշոռ` բարձր |115        |16,1   |20,7  |3,3     |կարագ - 20 գ    |

|յուղայնության   |           |       |      |        |                |

|________________|___________|_______|______|________|________________|

|Ձու             |125        |15,9   |14,4  |0,9     |կարագ - 13 գ    |

|_____________________________________________________________________|

|Կաթնաշոռի փոխարինողներ (ըստ սպիտակուցների)                           |

|_____________________________________________________________________|

|Կաթնաշոռ` ցածր  |100        |16,7   |9,0   |1,3     |                |

|յուղայնության   |           |       |      |        |                |

|________________|___________|_______|______|________|________________|

|Տավարի միս`     |90         |16,7   |12,6  |-       |կարագ - 3 գ     |

|առաջին կարգի    |           |       |      |        |                |

|________________|___________|_______|______|________|________________|

|Տավարի միս`     |85         |17,0   |7,5   |-       |                |

|երկրորդ կարգի   |           |       |      |        |                |

|________________|___________|_______|______|________|________________|

|Ձուկ (փափկամիս) |100        |16,0   |0,6   |-       |կարագ + 9 գ     |

|________________|___________|_______|______|________|________________|

|Ձու             |130        |16,5   |15,0  |0,9     |կարագ - 5 գ     |

|_____________________________________________________________________|

|Ձվի փոխարինողներ (ըստ սպիտակուցների)                                 |

|_____________________________________________________________________|

|Ձու` 1 հատ      |40         |5,1    |4,6   |0,3     |                |

|________________|___________|_______|______|________|________________|

|Կաթնաշոռ` ցածր  |30         |5,0    |2,7   |0,4     |                |

|յուղայնության   |           |       |      |        |                |

|________________|___________|_______|______|________|________________|

|Կաթնաշոռ` բարձր |35         |4,9    |6,3   |1,0     |                |

|յուղայնության   |           |       |      |        |                |

|________________|___________|_______|______|________|________________|

|Պանիր           |20         |5,4    |5,5   |-       |                |

|________________|___________|_______|______|________|________________|

|Տավարի միս`     |30         |5,6    |4,2   |-       |                |

|առաջին կարգի    |           |       |      |        |                |

|________________|___________|_______|______|________|________________|

|Տավարի միս`     |25         |5,0    |2,1   |-       |                |

|երկրորդ կարգի   |           |       |      |        |                |

|________________|___________|_______|______|________|________________|

|Ձուկ (փափկամիս) |35         |5,6    |0,7   |-       |                |

._____________________________________________________________________.

 

Աղյուսակ 7

 

ԱՌՈՂՋԱՐԱՆԱՅԻՆ ՏԻՊԻ ՈՒՍՈՒՄՆԱԿԱՆ ՀԱՍՏԱՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՈՒՄ (ԲԱՑԻ ՏՈՒԲԵՐԿՈՒԼՈԶԱՅԻՆ ԱՌՈՂՋԱՐԱՆՆԵՐԻՑ) ԲՈՒԺՎՈՂ ԵՐԵԽԱՆԵՐԻ ՀԱՄԱՐ

ՍՆՆԴԱՄԹԵՐՔԻ ՄԻՋԻՆ ՕՐԱԲԱԺՆԻ ՕՐԻՆԱԿԵԼԻ ՀԱՎԱՔԱԿԱԶՄԸ (գ)

 

.__________________________________________________________________.

|Սննդամթերքի անվանումը                |           Տարիք            |

|                                     |____________________________|

|                                     |6-10 տարեկան  |11-18 տարեկան|

|_____________________________________|______________|_____________|

|1                                    |4             |5            |

|_____________________________________|______________|_____________|

|ցորենի հաց                           |150           |200          |

|_____________________________________|______________|_____________|

|տարեկանի հաց                         |100           |150          |

|_____________________________________|______________|_____________|

|ցորենի ալյուր                        |50            |55           |

|_____________________________________|______________|_____________|

|կարտոֆիլի ալյուր                     |2             |2            |

|_____________________________________|______________|_____________|

|ձավարեղեն, լոբազգիներ, մակարոնեղեն   |65            |80           |

|_____________________________________|______________|_____________|

|կարտոֆիլ                             |300           |350          |

|_____________________________________|______________|_____________|

|բանջարեղեն և  կանաչի                 |350           |400          |

|_____________________________________|______________|_____________|

|թարմ մրգեր                           |200           |250          |

|_____________________________________|______________|_____________|

|չորացրած մրգեր                       |20            |20           |

|_____________________________________|______________|_____________|

|մրգահյութ                            |200           |200          |

|_____________________________________|______________|_____________|

|շաքար                                |20            |30           |

|_____________________________________|______________|_____________|

|հրուշակեղեն                          |20            |25           |

|_____________________________________|______________|_____________|

|կարագ սերուցքային                    |40            |50           |

|_____________________________________|______________|_____________|

|բուսական յուղ                        |15            |20           |

|_____________________________________|______________|_____________|

|ձու (հատ)                            |1             |1            |

|_____________________________________|______________|_____________|

|կաթնաշոռ 9%-ոց                       |55            |60           |

|_____________________________________|______________|_____________|

|կաթ, կեֆիր, մածուն և  այլ կաթնամթերք |550           |550          |

|_____________________________________|______________|_____________|

|թթվասեր                              |15            |15           |

|_____________________________________|______________|_____________|

|պանիր                                |10            |10           |

|_____________________________________|______________|_____________|

|միս (այդ թվում` ենթամթերք)           |150           |180          |

|_____________________________________|______________|_____________|

|(21-րդ պարբերությունն ուժը կորցրել է 14.08.2020 թիվ 19-Ն հրաման)|

|_____________________________________|______________|_____________|

|թռչնամիս                             |35            |45           |

|_____________________________________|______________|_____________|

|ծովամթերք                            |15            |20           |

|_____________________________________|______________|_____________|

|ձուկ                                 |50            |60           |

|_____________________________________|______________|_____________|

|կակաո                                |3             |4            |

|_____________________________________|______________|_____________|

|թեյ                                  |1             |1            |

|_____________________________________|______________|_____________|

|խմորիչ                               |1             |2            |

|_____________________________________|______________|_____________|

|համեմունք, աղ                        |5             |7            |

.__________________________________________________________________.

(7-րդ աղյուսակը փոփ. 14.08.2020 թիվ 19-Ն հրաման)

 

--------------------------------------------------------

ԻՐՏԵԿ - շարունակությունը հաջորդ մասում

 

 

pin
Առողջապահության նախարարություն
06.06.2014
N 32-Ն
Հրաման