Սեղմել Esc փակելու համար:
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԿԵՆՏՐՈՆ ԵՎ ՆՈՐՔ-ՄԱՐԱՇ Վ...
Քարտային տվյալներ

Տեսակ
Գործում է
Ընդունող մարմին
Ընդունման ամսաթիվ
Համար

ՈՒժի մեջ մտնելու ամսաթիվ
ՈՒժը կորցնելու ամսաթիվ
Ընդունման վայր
Սկզբնաղբյուր

Ժամանակագրական տարբերակ Փոփոխություն կատարող ակտ

Որոնում:
Բովանդակություն

Հղում իրավական ակտի ընտրված դրույթին X
irtek_logo

ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԿԵՆՏՐՈՆ ԵՎ ՆՈՐՔ-ՄԱՐԱՇ ՎԱՐՉԱԿԱՆ ՇՐՋԱՆՆԵՐԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ԱՌ ...

 

 

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՐԴԱՐԱԴԱՏՈՒԹՅԱՆ ԽՈՐՀՈՒՐԴ

ՈՐՈՇՈՒՄ

 

ԱԽ-20-Ո-21

2015 թ.

 

ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԿԵՆՏՐՈՆ ԵՎ ՆՈՐՔ-ՄԱՐԱՇ ՎԱՐՉԱԿԱՆ ՇՐՋԱՆՆԵՐԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ ԴԱՏԱՐԱՆԻ ԴԱՏԱՎՈՐ ՌՈՒԲԵՆ ԱՓԻՆՅԱՆԻՆ ԿԱՐԳԱՊԱՀԱԿԱՆ ՊԱՏԱՍԽԱՆԱՏՎՈՒԹՅԱՆ ԵՆԹԱՐԿԵԼՈՒ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ

(1-ին մաս)

 

    նախագահությամբ`                       Ա. Մկրտումյանի

 

    մասնակցությամբ` ԱԽ անդամներ           Ա. Բաբայանի, Գ. Բադիրյանի,

                                          Ռ. Բարսեղյանի, Ա. Դարբինյանի,

                                          Գ. Խանդանյանի, Ա. Խաչատրյանի,

                                          Մ. Հարթենյանի, Գ. Ղազինյանի,

                                          Վ. Ստեփանյանի, Ս. Օհանյանի

 

    մասնակցությամբ` դատավոր               Ռ. Ափինյանի

 

    ՀՀ արդարադատության նախարար            Հ. Մանուկյանի

 

    ՀՀ արդարադատության նախարարության      Մ. Մինասյանի

օրինականության վերահսկողության

տեսչության պետ

 

    քարտուղարությամբ`                     Շ. Վարդանյանի

 

2015 թվականի հունիսի 26-ին Երևան քաղաքում` դռնփակ նիստում, քննարկելով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Ռ. Ափինյանին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու հարցը,

 

ՊԱՐԶԵՑ

 

1. Կարգապահական վարույթ հարուցելու առիթը.

ՀՀ արդարադատության նախարարի 21.04.2015թ. թիվ 183-Ա հրամանով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետ` Դատարան) դատավոր Ռ. Ափինյանի նկատմամբ կարգապահական վարույթ հարուցելու առիթ է հանդիսացել ՀՀ արդարադատության նախարարի կողմից ինքնուրույն հայտնաբերված կարգապահական պատասխանատվության հիմք հանդիսացող արարքը:

 

2. Կարգապահական խախտման վերաբերյալ ՀՀ արդարադատության նախարարի եզրակացությունը.

Ըստ եզրակացության`

««Մարաթուկ Հոլդինգ» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերությունն հայցադիմում է ներկայացրել Դատարան ընդդեմ «Էյր Արաբիա» հասարակական բաժնետիրական ընկերության` (իրավաբանական հասցե` ԱՄԷ, Շարջահ, Փ/Ա 132, Շարջահ միջազգային օդանավակայան, Նրեյթ Սենթը, տերմինալ 2) ի դեմս ՀՀ-ում գործող ներկայացուցիչ «Ալ-Խալիդա» ընկերության (քաղաք Երևան, Աբովյան 16/3)` հետևյալ երկու հայցապահանջներով.

1. «Էյր Արաբիա» ՀԲԸ-ի 28.03.2014թ. հայտարարությունը` պայմանագիրը միակողմանի դադարեցնելու վերաբերյալ` առանց ֆինանսական երաշխիքը վերադարձնելու գործողության, ճանաչել ոչ իրավաչափ:

2. Պարտավորեցնել պատասխանողին կատարել ֆինանսական երաշխիքը վերադարձնելու պայմանագրային պարտավորությունը:

Հայցադիմումին կից ներկայացվել են թիվ 000080 և թիվ 000081 վճարման հանձնարարագրերի անդորրագրեր` յուրաքանչյուրը 4.000 ՀՀ դրամ պետական տուրք վճարված լինելու վերաբերյալ: Հայցվորի կողմից պետական տուրքի վճարումը հետաձգելու կամ տարաժամկետելու կամ դրա չափը նվազեցնելու վերաբերյալ միջնորդություն չի ներկայացվել:

Դատարանը (դատավոր Ռ. Ափինյան) 21.04.2014թ. կայացրել է որոշում հայցադիմումը վարույթ ընդունելու և գործը դատաքննության նախապատրաստելու մասին:

Հայցվորը 22.05.2014թ. Դատարան ներկայացրած գրավոր միջնորդությամբ խնդրել է Դատարանի վարույթում գտնվող ըստ հայցի «Մարաթուկ Հոլդինգ» ՍՊԸ-ի ընդդեմ «Էյր Արաբիա» ՀԲԸ-ի քաղաքացիական գործով 250.000 ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամի չափով արգելանք դնել պատասխանողին սեփականության իրավունքով պատկանող գույքի և դրամական միջոցների վրա: Հայտնել է նաև, որ պատասխանողը չի վերադարձրել 12.09.2013թ. կնքված ավիատոմսերի վաճառքի գծով գլխավոր գործակալի պայմանագրով նախատեսված երաշխիքի գումարը, և հայցի ապահովում չձեռնարկելը կարող է անհնարին դարձնել կամ դժվարացնել վճռի կատարումը:

Դատարանը 22.05.2014թ. կայացրել է որոշում «Հայցի ապահովման միջոց կիրառելու մասին», որով հայցվորի միջնորդությունը բավարարել է մասնակի, որոշել է. «250.000 ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամի չափով արգելանք դնել պատկանող «Էյր Արաբիա» ՀԲԸ-ի, ի դեմս ՀՀ-ում գործող ներկայացուցիչ` «Ալ-Խալիդա» ընկերությանը պատկանող գույքի կամ դրամական միջոցների վրա»:

Դատարանի կողմից վերը նշված որոշման հիման վրա 22.05.2014թ. տրվել է կատարողական թերթ, որում որպես պարտապան նշված է. ««Էյր Արաբիա» ՀԲԸ, ի դեմս ՀՀ գործող ներկայացուցիչ` «Ալ-Խալիդա» ընկերության, հասցեն` ք.Երևան, Աբովյան 16/3»:

Հայցադիմումում նշված հասցեով ծանուցված «Ալ Խալիդիա Տուրիզմ» ՍՊԸ-ի կողմից 24.06.2014թ. Դատարան է ներկայացվել հայցադիմումի պատասխան, որով ընկերությունը խնդրել է կարճել քաղաքացիական գործի վարույթը վեճի նկատմամբ ՀՀ օրենսդրության կիրառելի չլինելու, և վեճը ՀՀ տարածքում քննության ենթակա չլինելու հիմքով:

Նշված պատասխանում «Ալ Խալիդիա Տուրիզմ» ՍՊԸ-ն հղում է կատարել հայցվորի և «Էյր Արաբիա» ՀԲԸ-ի միջև 12.09.2013թ. կնքված և վիճելի իրավահարաբերության հիմքում դրված ավիատոմսերի վաճառքի գծով գլխավոր գործակալի պայմանագրով սահմանված պահանջներին առ այն, որ պայմանագիրը կարգավորվում է անգլիական օրենսդրության համաձայն, իսկ պայմանագրի կողմերի միջև ծագող վեճերը, Դուբայի Միջազգային Միջնորդ դատարանի արբիտրաժային օրենքների համաձայն, փոխանցվում են միջնորդ դատարան, որը գտնվում է Շարջայում, ԱՄԷ:

«Ալ Խալիդիա Տուրիզմ» ՍՊԸ-ն 04.07.2014թ. Դատարան է ներկայացրել գրավոր միջնորդություն` իրեն պատկանող գույքի և դրամական միջոցների նկատմամբ կիրառված հայցի ապահովման միջոցը վերացնելու մասին:

Միջնորդության հիմքում դրվել է սույն գործով կողմերի միջև ծագած վեճերը, Դուբայի Միջազգային Միջնորդ դատարանի արբիտրաժային օրենքների համաձայն, ԱՄԷ` Շարջայում, գտնվող միջնորդ դատարան փոխանցվելու մասին պայմանագրով սահմանված պարտավորությունը, ինչպես նաև ընկերության կողմից լուրջ ֆինանսական վնասներ կրելու հնարավորությունը:

Դատարանը միջնորդության քննարկման համար դատական նիստ է հրավիրել 17.07.2014թ., որը հետաձգվել և նշանակվել է 30.07.2014թ.` հայցվորին ծանուցագիրը հանձնված լինելու վերաբերյալ ապացույց դատարանի կողմից ստացված չլինելու պատճառով:

Դատարանը 30.07.2014թ. կայացրել է որոշում «Հայցի ապահովումը վերացնելու մասին»: Որոշման մեջ նշել է. «դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով (...) քաղաքացիական գործով պատասխանող «Ալ-Խալիդա» ՍՊԸ-ի տնօրենի միջնորդությունը` հայցի ապահովումը վերացնելու մասին, (...) ՈՐՈՇԵՑ «Ալ-Խալիդա» ՍՊԸ-ի տնօրենի միջնորդությունը բավարարել: Վերացնել թիվ ԵԿԴ/1126/02/14 քաղաքացիական գործով Դատարանի 22.05.2014 թվականի որոշմամբ կիրառված հայցի ապահովումը»:

Դատարանի կողմից վերը նշված որոշման հիման վրա 30.07.2014թ. տրվել է կատարողական թերթ:

Հայցվորը 18.07.2014թ. Դատարան ներկայացրած դիմումով հրաժարվել է հայցից և խնդրել է կարճել քաղաքացիական գործի վարույթը:

Դատարանը 17.09.2014թ. վճռով քաղաքացիական գործի վարույթը հայցվորի կողմից հայցից հրաժարվելու հիմքով կարճել է: Դատարանը, վճռով անդրադառնալով դատական ծախսերին, ամրագրել է. «(...) դատարանը գտնում է, որ հայցվորի կողմից նախապես վճարված պետական տուրքի գումարը հայցվորին վերադարձման կամ պատասխանողից բռնագանձման ենթակա չէ, և պետական տուրքի հարցը դրանով իսկ պետք է համարել լուծված»:

Հայցվորի կողմից հայցադիմումում նշված յուրաքանչյուր պահանջի համար սահմանված կարգով և չափով պետական տուրքի վճարումը հավաստող փաստաթղթեր, ինչպես նաև պետական տուրքի վճարումը հետաձգելու կամ տարաժամկետելու կամ դրա չափը նվազեցնելու վերաբերյալ միջնորդություն ներկայացված չլինելու պայմաններում Դատարանը, հայցադիմումը վարույթ ընդունելով, խախտել է ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 92-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետը, ինչպես նաև «Պետական տուրքի մասին» ՀՀ օրենքի 9-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի «ա» ենթակետը հետևյալ հիմնավորմամբ.

Սույն գործով Դատարան ներկայացված հայցադիմումով հայցվորը հայտնել է, որ. ««Էյր Արաբիա» ՀԲԸ-ի (այսուհետ` «Էյր Արաբիա») և «Մարաթուկ Հոլդինգ» ՍՊԸ-ի (այսուհետ պայմանագրում` ՎԳԳ) միջև 12.09.2013թ. կնքվել է Ավիատոմսերի վաճառքի գծով գլխավոր գործակալի պայմանագիր (հետագայում` պայմանագիր): (...) Ի ապահովումն պայմանագրային պարտավորությունների կատարման` ՎԳԳ-ն պայմանագրի 8.1 կետով պարտավորվել է վճարել ֆինանսական երաշխիք` 250.000 ԱՄՆ դոլարի չափով, որպիսի պարտավորությունը ՎԳԳ-ի կողմից փաստացի կատարվել է: (...) 28.03.2014 թվականին ՎԳԳ-ին հանձնված դիմումով «Էյր Արաբիան» հայտնել է, որ միակողմանի դադարեցնում է պայմանագիրը և նշանակում նոր ՎԳԳ` «Ալ Խալիդա» ընկերությանը, սակայն հայցվորին չի վերադարձրել նրա կողմից վճարված ֆինանսական երաշխիքի գումարը: (...) Տվյալ դեպքում պայմանագիրը միակողմանի լուծելու պատասխանողի գործողություններից ծագում է պատասխանողի` երաշխիքի գումարը վերադարձնելու պարտավորությունը, ինչը «Էյր Արաբիայի» կողմից չի կատարվել` փաստացի ապօրինի տիրապետման տակ պահելով հայցվորի ֆինանսական միջոցները»:

Հայցապահանջները հիմնավորող հայցադիմումում նկարագրված հանգամանքներից պարզ է, որ հայցադիմումում նշված` պատասխանողին ֆինանսական երաշխիքը վերադարձնելու պայմանագրային պարտավորությունը կատարելու մասին երկրորդ հայցապահանջը գույքային բնույթի է, քանի որ դա պահանջի բավարարման և ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 134-րդ հոդվածով նախատեսված վճիռ կայացվելու դեպքում հանգեցնելու է որպես պայմանագրի կատարման ապահովում հայցվորի կողմից պատասխանողին վճարված 250.000 ԱՄՆ դոլարի չափով գումարի հայցվորի օգտին բռնագանձմանը:

Նշվածը նախևառաջ հիմնավորվում է այն իրողությամբ, որ սույն գործով գույքային բնույթի հայցապահանջ ներկայացված լինելու հանգամանքը հաստատել է Դատարանը` հայցի ապահովման միջոց կիրառելու մասին միջնորդությունը բավարարելու արդյունքում 250.000 ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամի չափով «Ալ Խալիդիա Տուրիզմ» ՍՊԸ-ին պատկանող գույքի կամ դրամական միջոցների վրա արգելանք դնելու մասին որոշում կայացնելով:

Այսպես` ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 98-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն` հայցի ապահովման միջոցներն են` պատասխանողին պատկանող գույքի կամ դրամական միջոցների վրա հայցագնի չափով արգելանք դնելը.(...):

ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հայցագինը որոշվում է`

1) դրամական միջոցներ բռնագանձելու հայցերով` բռնագանձվող գումարի չափից.

2) գույքը պահանջելու հայցերով` գույքի շուկայական գնից:

Սույն նորմից պարզ է, որ հայցագին որոշվում է միայն դրամական միջոցներ բռնագանձելու և գույքը պահանջելու հայցերով, այսինքն` հայցագին որոշվում է միայն գույքային բնույթի հայցապահանջներով:

Այսպիսով, պատասխանողին պատկանող գույքի կամ դրամական միջոցների վրա արգելանք դրվում է հայցագնի չափով, ինչը նշանակում է, որ «պատասխանողին պատկանող գույքի կամ դրամական միջոցների վրա հայցագնի չափով արգելանք դնելը» որպես հայցի ապահովման միջոց կարող է կիրառվել միայն դրամական միջոցներ բռնագանձելու և գույքը պահանջելու (գույքային բնույթի) հայցերը ապահովելու նպատակով:

Վերոգրյալից հետևում է, որ Դատարանը, հայցվորի համապատասխան միջնորդությունը բավարարելով և 250.000 ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամի չափով արգելանք դնելով, «Ալ Խալիդիա Տուրիզմ» ՍՊԸ-ին պատկանող գույքի կամ դրամական միջոցների վրա` հայցադիմումում ներառված երկրորդ` «ֆինանսական երաշխիքը (250.000 ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամ) վերադարձնելու պայմանագրային պարտավորությունը պատասխանողին կատարել պարտավորեցնելու վերաբերյալ» հայցապահանջն իրավացիորեն գնահատել է որպես դրամական միջոցներ բռնագանձելու պահանջ, այլ կերպ` գույքային պահանջ:

«Պետական տուրքի մասին» ՀՀ օրենքի 9-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի «ա» և «բ» ենթակետերը սահմանում են, որ առաջին ատյանի դատարաններ տրվող հայցադիմումների, դիմումների ու գանգատների, դատարանի դատական ակտերի դեմ վերաքննիչ և վճռաբեկ բողոքների համար, ինչպես նաև դատարանի կողմից տրվող փաստաթղթերի պատճեններ (կրկնօրինակներ) տալու համար պետական տուրքը գանձվում է հետևյալ դրույքաչափերով`

1. հայցադիմումների և որպես վեճի առարկայի նկատմամբ ինքնուրույն պահանջներ ներկայացնող երրորդ անձ գործին մասնակցելու մասին դիմումների համար`

ա) գույքային պահանջով` հայցագնի երկու տոկոսի չափով, բայց ոչ պակաս բազային տուրքի 150 տոկոսից,

բ) ոչ գույքային պահանջով` բազային տուրքի քառապատիկի չափով:

Նույն օրենքի 8-րդ հոդվածի համաձայն` (...) բազային տուրքի չափ է սահմանվում 1000 դրամը:

ՀՀ Սահմանադրական դատարանը «Պետական տուրքի մասին» ՀՀ օրենքի 9-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի «ա» և «բ» ենթակետերի կապակցությամբ 2010թ. մայիսի 25-ի թիվ ՍԴՈ-890 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. ««Պետական տուրքի մասին» ՀՀ օրենքն առանձնացնում է գույքային պահանջի և ոչ գույքային պահանջի առնչությամբ գանձվող պետական տուրքերը` դրանց համար սահմանելով հաշվարկման միմյանցից էապես տարբերվող կարգ, ինչն օբյեկտիվորեն պայմանավորված է այդ պահանջների բնույթով և առանձնահատկություններով: Գույքային պահանջի առնչությամբ գանձվող պետական տուրքը համամասնական տուրք է, և հաշվարկվում է հայցագնի նկատմամբ տոկոսային հարաբերակցությամբ, իսկ ոչ գույքային պահանջի առնչությամբ գանձվող տուրքը պարզ տուրք է, և գանձվում է հաստատագրված գումարի չափով: Եթե հայցադիմումը ներառում է գույքային և ոչ գույքային պահանջներ, ապա օրենքը` այդ պահանջներից յուրաքանչյուրի քննությունը դիտարկելով որպես օրենքի իմաստով ինքնուրույն և առանձին գործողություն, պահանջում է, որ պետական տուրք վճարվի միաժամանակ և՛ գույքային, և՛ ոչ գույքային պահանջների առնչությամբ (հոդվ. 32, մաս 4)` այդպիսով հետապնդելով իրավաբանորեն հիմնավոր փաստարկված նպատակ»:

Հարկ է նաև նշել, որ ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 20-րդ գլխի 133-137-րդ հոդվածներով սահմանված նորմերով հստակ տարանջատված են դրամական միջոցներ բռնագանձելու և գույք հատկացնելու մասին վճիռը` հոդված 134, և պատասխանողին որոշակի գործողություններ կատարելուն պարտադրող վճիռը` հոդված 137:

Մասնավորապես, ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 137-րդ հոդվածից հետևում է, որ պատասխանողին որոշակի գործողություններ կատարելուն պարտադրող վճիռը չի կարող կապված լինել գույք հանձնելու կամ դրամական գումարներ գանձելու հետ, իսկ դրամական միջոցները գանձելու կամ գույք հատկացնելու վերաբերյալ հայցերի առնչությամբ կայացվող վճիռների սահմանումը տրված է ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 134-րդ հոդվածով:

Վերոգրյալը համադրելով սույն գործի փաստական հանգամանքների հետ` հիմնավորվում է, որ հայցվորը հայցադիմումով ներկայացված առաջին ոչ գույքային պահանջի առնչությամբ պետական տուրք պետք է վճարեր բազային տուրքի` 1.000 ՀՀ դրամի քառապատիկ չափով, որը հավասար է 4.000 ՀՀ դրամի, ինչն իրավացիորեն կատարել է: Սակայն երկրորդ գույքային պահանջի առնչությամբ պետական տուրք պետք է հաշվարկեր և վճարեր հայցագնի` 250.000 ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամի 2 տոկոսի չափով, որը հավասար է 5.000 ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամի:

Այնուամենայնիվ, սույն գործով հայցադիմումին կից ներկայացվել են թիվ 000080 և թիվ 000081 վճարման հանձնարարագրերի անդորրագրերը` յուրաքանչյուրը 4.000 ՀՀ դրամ պետական տուրք վճարված լինելու վերաբերյալ: Նշվածից հետևում է, որ հայցադիմումում ներառված գույքային պահանջի առնչությամբ պետական տուրքը ևս հաշվարկվել և վճարվել է ոչ գույքային պահանջով պետական տուրքի հաշվարկման համար օրենքով սահմանված կարգով:

Վերոգրյալով հիմնավորվում է, որ հայցադիմումին կից` դրանում ներառված գույքային պահանջի առնչությամբ հայցվորի կողմից չի ներկայացվել օրենքով սահմանված կարգով և չափով պետական տուրքի վճարումը հավաստող փաստաթուղթ:

ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 88-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հայցադիմումին կցվում է սահմանված կարգով և չափով պետական տուրքի վճարած լինելը հավաստող փաստաթուղթ կամ օրենքով նախատեսված դեպքերում` պետական տուրքի վճարման ժամկետը հետաձգելու կամ տարաժամկետելու կամ դրա չափը նվազեցնելու վերաբերյալ միջնորդություն:

Նույն օրենսգրքի 92-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետի համաձայն` Դատավորը վերադարձնում է հայցադիմումը, եթե չեն ներկայացվել սահմանված կարգով և չափով պետական տուրքի վճարումը հավաստող փաստաթղթեր, իսկ այն դեպքերում, երբ օրենքով նախատեսված է պետական տուրքի վճարումը հետաձգելու կամ տարաժամկետելու կամ դրա չափը նվազեցնելու հնարավորություն` բացակայում է դրա վերաբերյալ միջնորդությունը, կամ նման միջնորդությունը մերժվել է:

Դատարանը 21.04.2014թ. կայացրել է հայցադիմումը վարույթ ընդունելու և գործը դատաքննության նախապատրաստելու մասին որոշում, այնուհետև հրավիրել է 4 դատական նիստ:

Այսպիսով, Դատարանը, հայցադիմումը վարույթ ընդունելով, այն դեպքում, երբ առկա էր հայցադիմումը վերադարձնելու օրենքով նախատեսված հիմքը, խախտել է ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 92-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետի պահանջը:

Հարկ եմ համարում նաև նշել, որ հայցադիմումում ներառված գույքային պահանջի առնչությամբ 5.000 ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամի չափով պետական տուրք վճարված չլինելու պարագայում Դատարանի կողմից քաղաքացիական գործ հարուցելու և քննություն իրականացնելու արդյունքում խախտվել է պետության օրինական շահը:

Այսպես` ՀՀ Սահմանադրության 45-րդ հոդվածի համաձայն` յուրաքանչյուր ոք պարտավոր է օրենքով սահմանված կարգով և չափով մուծել հարկեր, տուրքեր, կատարել պարտադիր այլ վճարումներ:

«Պետական տուրքի մասին» ՀՀ օրենքի 3-րդ հոդվածի համաձայն` Հայաստանի Հանրապետությունում պետական տուրք վճարողներ են համարվում «Պետական տուրքի մասին» ՀՀ օրենքի 7-րդ հոդվածով նախատեսված ծառայություններից կամ գործողություններից օգտվող ֆիզիկական և իրավաբանական անձինք:

«Պետական տուրքի մասին» ՀՀ օրենքի 7-րդ հոդվածը պետական տուրքի գանձման օբյեկտ, այսինքն` պետական մարմինների լիազորությունների իրականացմամբ պայմանավորված գործողություն է դիտարկում, մասնավորապես, դատարան տրվող հայցադիմումների, դատարանի դատական ակտերի դեմ վերաքննիչ և վճռաբեկ բողոքների քննությունը:

ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի համաձայն` դատարաններում քննվող բոլոր գործերով պետական տուրքը գանձվում է պետական բյուջե:

Վերը նշված իրավական նորմերի պահանջներից բխում է, որ դատարաններում պետական տուրք վճարելու պարտականության սահմանումը նպատակ է հետապնդում փոխհատուցելու պետության` արդարադատության իրականացման հետ կապված ծախսերը:

Հարկ է նաև նշել, որ սույն գործով քննությունն ավարտվել է հայցվորի կողմից հայցից հրաժարվելու հիմքով գործի վարույթի կարճմամբ: Վճռում Դատարանը, անդրադառնալով դատական ծախսերի բաշխման հարցին, ամրագրել է. «(...) հայցվորի կողմից նախապես վճարված պետական տուրքի գումարը` հայցվորին վերադարձման կամ պատասխանողից բռնագանձման ենթակա չէ և պետական տուրքի հարցը դրանով իսկ պետք է համարել լուծված»:

Վերոգրյալից ակնհայտ է, որ պետությանը չի փոխհատուցվել 5.000 ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամի չափով գումար` որպես պետության` արդարադատության իրականացման հետ կապված ծախս, որի արդյունքում խախտվել է դատարաններում պետական տուրք գանձվելու վերաբերյալ «Պետական տուրքի մասին» ՀՀ օրենքի 9-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի «ա» ենթակետը:

Վերոգրյալի առնչությամբ Դատարանի դատավոր Ռ. Ափինյանը 05.05.2015թ. ՀՀ արդարադատության նախարարին ներկայացրած բացատրությամբ (այսուհետ նաև` Բացատրություն) ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 92-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետի խախտման կապակցությամբ արտահայտել է այն դիրքորոշումը, որ հայցադիմումը վարույթ ընդունելու հարցի քննարկման ժամանակ, ելնելով ՀՀ դատարանների նախագահների խորհրդի թիվ 129 որոշման 16-րդ կետի պահանջներից և հիմք ընդունելով գործով հայցվոր` «Մարաթուկ Հոլդինգ» ՍՊԸ-ի և պատասխանող «Էյր Արաբիա» ՀԲԸ-ի միջև 12.09.2013թ. կնքված «Ավիատոմսերի վաճառքի գծով գլխավոր գործակալի պայմանագրի» 8.1-րդ և 8.7-րդ կետերը, հնարավոր չի եղել հստակ որոշել ֆինանսական երաշխիքի (հայցագնի) չափը:

Այնուհետև նշել է, որ չնայած հայցի հիմքում երաշխիքի գումարի չափը նշված լինելու հանգամանքին` դատարանը ֆինանսական երաշխիքը վերադարձնելու պայմանագրային պարտավորությունը պատասխանողին կատարել պարտավորեցնելու պահանջը նախնական դիտարկել է ոչ գույքային պահանջ` նպատակ ունենալով գործի քննության ընթացքում պարզել գումարի չափը և հայցի հստակեցման հետ կապված հարցերը, իսկ պետական տուրք քիչ վճարելու պատճառաբանությամբ չէր կարող վերադարձնել հայցադիմումը: Միաժամանակ նշել է, որ հայցվորի կողմից հայցից հրաժարվելու պատճառով հնարավորություն չի ունեցել կատարելու գործի ըստ էության քննություն, հետևապես պետական տուրքի հարցը համարել է լուծված:

Անդրադառնալով Դատավորի բացատրությանը` նախ պետք է նշել, որ Դատավորի կողմից ՀՀ դատարանների նախագահների խորհրդի 29.01.2013թ. թիվ 129 որոշման 16-րդ կետով (որը վերաբերվում է հայցագինը որոշելուն) ղեկավարվելը, այնուհետև «Մարաթուկ Հոլդինգ» ՍՊԸ-ի և պատասխանող «Էյր Արաբիա» ՀԲԸ-ի միջև 12.09.2013թ. կնքված պայմանագրով ֆինանսական երաշխիքի չափը (որը սույն գործով հայցագինն է) հստակ չլինելու հանգամանքը վկայակոչելն ինքնին վկայում է այն մասին, որ «պարտավորեցնել պատասխանողին կատարել ֆինանսական երաշխիքը վերադարձնելու պայմանագրային պարտավորությունը» վերտառությամբ հայցապահանջը հանդիսանում է գույքային պահանջ, իսկ գործով պատասխանող է հանդիսանում «Էյր Արաբիա» ՀԲԸ-ն:

Անհրաժեշտ է փաստել, որ ներկայացված հայցադիմումում հստակ նշված է 250.000 ԱՄՆ դոլարի չափով ֆինանսական երաշխիք, որը, ըստ հայցվորի, ենթակա է վճարման պատասխանողի կողմից: Այս պարագայում առնվազն անհասկանալի են Դատավորի կողմից հայցագնի չափը հայցադիմումին կից ներկայացված փաստաթղթերով որոշելուն ուղղված ենթադրյալ գործողությունները, որոնց իրականացման պարագայում նույնիսկ ակնհայտ է, որ պայմանագիրը նույնպես, ինչպես և հայցադիմումը, ամրագրում է կողմերի միջև համաձայնեցված, հայցվորի կողմից վճարված և գործով պահանջվող վարկային գումարի (համապատասխանաբար ֆինանսական երաշխիքի) հստակ չափը` 250.000 ԱՄՆ դոլար, որի կապակցությամբ դատարանը կայացրել է հայցագնի չափով արգելանք դնելու մասին որոշում:

Չնայած ՀՀ դատարանների նախագահների խորհրդի` 29.01.2013թ. թիվ 129 որոշման 16-րդ կետով առաջնորդվելու մասին Դատավորի պնդմանը` հարկ է նշել, որ հիշատակված որոշմամբ դատարանի համար սահմանվում է ճշգրտված և նախնական հայցագների տարբերությանը վերջնական դատական ակտով անդրադառնալու և լրացուցիչ պետական տուրք գանձելու հարցը լուծելու հստակ պարտականություն: Այնուամենայնիվ, Դատարանը վճիռ կայացնելիս չի անդրադարձել լրացուցիչ պետական տուրք գանձելու հարցին:

Այսպիսով, դատավոր Ռ. Ափինյանի կողմից բացատրությամբ բերված փաստարկները հերքվում են սույն եզրակացությամբ բերված հիմնավորումներով:

Դատարանը, որևէ հիմքի բացակայության պայմաններում թույլատրելով «Ալ Խալիդիա Տուրիզմ» ՍՊԸ-ի մասնակցությունը վարույթին որպես պատասխանող «Էյր Արաբիա» ՀԲԸ-ի ներկայացուցիչ, խախտել է ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 39-րդ, 117-հոդվածների 2-րդ մասերը, 40-րդ հոդվածի 1-ին մասը` հետևյալ հիմնավորմամբ.

ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 39-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` դատարանում իրավաբանական անձանց գործերը վարում են օրենքով կամ կանոնադրությամբ վերապահված լիազորությունների սահմաններում գործող նրանց մարմինները կամ ներկայացուցիչները:

Նույն օրենսգրքի 40-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ դատարանում ներկայացուցիչ կարող է լինել դատարանում գործը վարելու պատշաճ ձևակերպված լիազորություն ունեցող ցանկացած գործունակ քաղաքացի` բացառությամբ «Փաստաբանության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 5-րդ հոդվածով նախատեսված դեպքերի:

Վերոհիշյալ իրավական նորմերից հետևում է, որ իրավաբանական անձանց ներկայացնում են նրանց մարմինները, որոնք գործում են օրենքով և իրավաբանական անձի կանոնադրությամբ իրենց վերապահված լիազորությունների շրջանակներում, կամ նրանց ներկայացուցիչները: Դատական ներկայացուցիչն այն գործունակ քաղաքացին է, այսինքն` ֆիզիկական անձը, որն ունի դատարանում գործը վարելու պատշաճ ձևակերպված լիազորություն` «Փաստաբանության մասին» ՀՀ օրենքի 5-րդ հոդվածով սահմանված պահանջների պահպանմամբ:

ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 321-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` լիազորագիր է համարվում գրավոր լիազորությունը, որն անձը տալիս է այլ անձի` երրորդ անձանց առջև ներկայացվելու համար (...):

Միաժամանակ ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 117-րդ հոդվածի 2-րդ մասը սահմանում է, որ նախագահողը պարզում է դատական նիստին ներկայացած մասնակիցների ինքնությունը, ստուգում է ներկայացուցիչների լիազորությունները:

Սույն գործով ներկայացված հայցադիմումի համաձայն` պատասխանող «Էյր Արաբիա» ՀԲԸ-ն, լուծելով «Մարաթուկ Հոլդինգ» ՍՊԸ-ի հետ կնքված ավիատոմսերի վաճառքի գծով գործակալության պայմանագիրը, նոր վաճառքի գլխավոր գործակալ է նշանակել «Ալ Խալիդիա Տուրիզմ» ՍՊԸ-ին, որից ելնելով` հայցվորը վերջինիս դիտել է որպես պատասխանողի ներկայացուցիչ (ներկայացնելով պահանջ ընդդեմ «Էյր Արաբիա»ՀԲԸ-ի` ի դեմս ՀՀ գործող ներկայացուցիչ «Ալ Խալիդիա Տուրիզմ» ՍՊԸ-ի):

Այս կապակցությամբ գործում առկա նյութերի ուսումնասիրությամբ հիմնավորվում է, որ պատասխանող «Էյր Արաբիա» ՀԲԸ-ն երբևէ չի ծանուցվել և չի մասնակցել սույն գործով վարույթին:

Դատարանի կողմից վարույթին որպես պատասխանողի ներկայացուցիչ ներգրավվել է «Ալ Խալիդիա Տուրիզմ» ՍՊԸ-ն, որը վարույթին մասնակցել է իր տնօրենի և նրա կողմից տրված լիազորագրի հիման վրա գործող փաստաբանի միջոցով:

Գործում բացակայում է ապացույց այն մասին, որ «Ալ Խալիդիա Տուրիզմ» ՍՊԸ-ին վերապահված է եղել պատասխանողի օգտին դատական ներկայացուցչություն իրականացնելու լիազորություն:

Միևնույն ժամանակ, եթե անգամ դիտարկենք, որ «Ալ Խալիդիա Տուրիզմ» ՍՊԸ-ի տնօրենը վարույթին մասնակցել է որպես պատասխանող «Էյր Արաբիա» ՀԲԸ-ի դատական ներկայացուցիչ, ապա, ինչպես նշվեց, ներկայացուցիչ կարող է լինել դատարանում գործը վարելու պատշաճ ձևակերպված լիազորություն ունեցող քաղաքացին, որը դատարան պետք է ներկայացնի որպես ներկայացուցիչ հանդես գալու իրավունքը հաստատող փաստաթուղթ` պահպանելով նաև «Փաստաբանության մասին» ՀՀ օրենքի 5-րդ հոդվածով նախատեսված պահանջները: Մինչդեռ գործում բացակայում է որևէ ապացույց այն մասին, որ պատասխանող «Էյր Արաբիա» ՀԲԸ-ն օժտել է «Ալ Խալիդիա Տուրիզմ» ՍՊԸ-ին և/կամ նրա տնօրենին իր անունից և օգուտ իր շահերի դատարանում գործը վարելու լիազորությամբ: Պատասխանողի կողմից դատարանում իր շահերը ներկայացնելու լիազորություն չի տրվել նաև գործում ներգրավված փաստաբանին:

Այսպիսով, Դատարանը, «Ալ Խալիդիա Տուրիզմ» ՍՊԸ-ին որպես պատասխանողի ներկայացուցիչ վարույթ թույլատրելով և անտեսելով այն հանգամանքը, որ իրավաբանական անձն առանց որևէ իրավական հիմքի չի կարող իրականացնել կամ ապահովել դատական ներկայացուցչության գործառույթներ, թույլ է տվել ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 39-րդ, 117-րդ հոդվածների 2-րդ մասերի, 40-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջների խախտումներ:

ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին և 3-րդ մասերի համաձայն` ներկայացուցչություն է համարվում իրավաբանական անձի գտնվելու վայրից դուրս տեղակայված նրա առանձնացված ստորաբաժանումը, որը ներկայացնում է իրավաբանական անձի շահերը և իրականացնում դրանց պաշտպանությունը: Ներկայացուցչությունները և մասնաճյուղերն իրավաբանական անձինք չեն ու գործում են իրավաբանական անձի հաստատած կանոնադրությունների հիման վրա:

Համաձայն «Ալ Խալիդիա Տուրիզմ» ՍՊԸ-ի կանոնադրության 1.1-րդ կետի` «Ալ Խալիդիա Տուրիզմ» ՍՊԸ-ն համարվում է մեկ անձին պատկանող շահույթ ստանալու նպատակով հիմնադրված առևտրային կազմակերպություն հանդիսացող իրավաբանական անձ, որի կանոնադրական կապիտալը բաժանված է սույն կանոնադրությամբ սահմանված չափով բաժնեմասերի: Համաձայն կանոնադրության նույն կետի և իրավաբանական անձի պետական գրանցման թիվ 01Ա001982 վկայականի` «Ալ Խալիդիա Տուրիզմ»ՍՊԸ-ն հանդիսանում է «Սյունիք-Ավիա» ՍՊԸ-ի իրավահաջորդը, գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության պետական ռեգիստրում 09.03.1995թ., գրանցման համարն է` 88.11000130:

Վերը հիշատակված իրավական նորմերի և շարադրված փաստերի վերլուծությունից պարզ է դառնում նաև, որ «Ալ Խալիդիա Տուրիզմ» ՍՊԸ-ն չի հանդիսանում պատասխանող «Էյր Արաբիա» ՀԲԸ-ի հաշվառված առանձնացված ստորաբաժանումը` ներկայացուցչությունը:

Միաժամանակ ուշադրության է արժանի այն իրողությունը, որ եթե նույնիսկ, չնայած վերոգրյալի, «Ալ Խալիդիա Տուրիզմ» ՍՊԸ-ն Դատարանի կողմից դիտարկվել է որպես գործով պատասխանող «Էյր Արաբիա» ՀԲԸ-ի ներկայացուցիչ և օժտված է եղել դատարանում վերջինիս շահերը ներկայացնելու բոլոր լիազորություններով, ապա գտնում եմ, որ Դատարանը, 17.09.2014թ. վճռով կարճելով քաղաքացիական գործի վարույթը հայցվորի կողմից հայցից հրաժարվելու հիմքով, թույլ է տվել ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 103-րդ հոդվածի 3-րդ կետի պահանջի խախտում:

Մասնավորապես, գործի փաստական հանգամանքների համաձայն` «Ալ Խալիդիա Տուրիզմ» ՍՊԸ-ն 24.06.2014թ. Դատարան ներկայացրած հայցադիմումի պատասխանով, որում որպես իր դատավարական կարգավիճակ նշել է «Պատասխանող «ԱԼ ԽԱԼԻԴԻԱ ՏՈՒՐԻԶՄ» ՍՊԸ»-ն, խնդրել է կարճել քաղաքացիական գործի վարույթը վեճի նկատմամբ Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրության կիրառելի չլինելու և վեճը Հայաստանի Հանրապետության տարածքում քննության ենթակա չլինելու հիմքով:

Նշված պատասխանում «Ալ Խալիդիա Տուրիզմ» ՍՊԸ-ն հղում է կատարել հայցվորի և «Էյր Արաբիա» ՀԲԸ-ի միջև 12.09.2013թ. կնքված և վիճելի իրավահարաբերության հիմքում դրված ավիատոմսերի վաճառքի գծով գլխավոր գործակալի պայմանագրով սահմանված պահանջներին առ այն, որ պայմանագիրը կարգավորվում է անգլիական օրենսդրության համաձայն, իսկ պայմանագրի կողմերի միջև ծագող վեճերը, Դուբայի Միջազգային Միջնորդ դատարանի արբիտրաժային օրենքների համաձայն, փոխանցվում են միջնորդ դատարան, որը գտնվում է Շարջայում` ԱՄԷ-ում:

ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 103-րդ հոդվածի 3-րդ կետի համաձայն` Դատարանը հայցը կամ դիմումը թողնում է առանց քննության, եթե կողմերից մեկը հղում է կատարում տվյալ վեճն արբիտրաժային դատարանի քննությանը հանձնելու` կողմերի միջև առկա համաձայնությանը, և արբիտրաժային դատարան դիմելու հնարավորությունը չի վերացել:

Նշվածից հետևում է, որ «Ալ Խալիդիա Տուրիզմ» ՍՊԸ-ին որպես պատասխանողի ներկայացուցիչ դիտարկելու պարագայում դատարանը պարտավոր էր անդրադառնալ «ներկայացուցչի» պատասխանում ներկայացված պահանջին և այն իրավական հիմքերին` վեճն արբիտրաժային դատարանի քննությանը հանձնելու` կողմերի միջև առկա համաձայնությանը, որին հղում է կատարել «ներկայացուցիչ»-ը:

Սույն գործով Դատարանը ոչ միայն չի անդրադարձել ներկայացված պահանջին, այլև գործի քննության արդյունքում կարճել է քաղաքացիական գործի վարույթը հայցվորի կողմից հայցից հրաժարվելու հիմքով:

Հարկ է նշել, որ Դատարանի կողմից «Ալ Խալիդիա Տուրիզմ» ՍՊԸ-ին որպես սույն գործով դատարանում պատասխանողի շահերը ներկայացնելու բոլոր լիազորություններով օժտված ներկայացուցիչ դիտարկելու և վերջինիս ներկայացված պահանջին չանդրադառնալու հիմքով ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 103-րդ հոդվածի 3-րդ կետի խախտում թույլ տալու մասին վերը նշված գրառումը չի կարող մեկնաբանվել որպես սույն եզրակացությամբ հիմնավորված «Ալ Խալիդիա Տուրիզմ» ՍՊԸ-ին որպես «Էյր Արաբիա» ՀԲԸ-ի ներկայացուցիչ հանդիսանալու որևէ հիմքի բացակայության մասին դիրքորոշումից շեղում:

ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 39-րդ հոդվածի 2-րդ մասի, 40-րդ հոդվածի 1-ին մասի, 117-րդ հոդվածի 2-րդ մասի խախտման կապակցությամբ Դատավորը Բացատրությամբ արտահայտել է այն դիրքորոշումը, որ «Ալ Խալիդիա Տուրիզմ» ՍՊԸ-ի` որպես «Էյր Արաբիա» ՀԲԸ-ի ՀՀ-ում ներկայացուցչություն հանդիսանալը «հանրահայտ փաստ» է: Այնուհետև եզրահանգել է, որ հայցադիմումի տրամաբանությունից հետևում է, որ հայցվորը «Ալ Խալիդիա Տուրիզմ» ՍՊԸ-ին դիտել է որպես «Էյր Արաբիա» ՀԲԸ-ի ներկայացուցչություն` ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն:

Այս կապակցությամբ հարկ է նշել, որ «Ալ Խալիդիա Տուրիզմ» ՍՊԸ-ի` որպես ՀՀ-ում «Էյր Արաբիա» ՀԲԸ-ի ներկայացուցչություն չհանդիսանալը հիմնավորում է ներկայացված փաստական և իրավական հանգամանքներով, ընդ որում, «Ալ Խալիդիա Տուրիզմ» ՍՊԸ-ն չի կարող հանդիսանալ «Էյր Արաբիա» ՀԲԸ-ի ներկայացուցչությունը նաև այն փաստով, որ ներկայացուցչության ղեկավարները նշանակվում են իրավաբանական անձի կողմից ու գործում են նրա կողմից տրված լիազորագրի հիման վրա, իսկ սույն գործի նյութերում այդպիսի լիազորագիրը բացակայում է:

Միաժամանակ Դատավորը, իր բացատրությամբ վկայակոչելով հայցադիմումում` գործին մասնակցող անձանց անվանման, նրանց գտնվելու վայրի հասցեների գրառման մասում կատարված «պատասխանող «Էյր Արաբիա» ՀԲԸ-ի` ի դեմս ՀՀ-ում գործող ներկայացուցիչ «Ալ Խալիդա» ընկերություն» գրառումը, նշում է, որ եկել է հետևության առ այն, որ «Ալ Խալիդիա Տուրիզմ» ՍՊԸ-ն տվյալ գործով հանդիսացել է պատասխանող:

Այս կապակցությամբ հայտնում եմ, որ «Ալ Խալիդիա Տուրիզմ» ՍՊԸ-ն սույն գործով պատասխանող չէ, նաև այն հիմնավորմամբ, որ պատասխանողը այն անձն է, որը, ըստ հայցվորի, խախտել է նրա իրավունքները, և որի դեմ հայցվորը ներկայացրել է իր պահանջները: Համաձայն հայցադիմումի` (դրան կցված հայցապահանջները հիմնավորող ապացույցների) հայցվորի իրավունքը խախտել է «Էյր Արաբիա» ՀԲԸ-ն` միակողմանի դադարեցնելով պայմանագիրը` առանց ֆինանսական երաշխիքի գումարը վերադարձնելու, և սույն գործով երկու հայցապահանջներն էլ ներկայացված են ընդդեմ մեկ պատասխանողի` «Էյր Արաբիա» ՀԲԸ-ի:

Նշվածը հիմնավորվում է նաև Դատավորի կողմից տրված բացատրությամբ առ այն, որ վերջինս փորձել է պարզել հայցագնի չափը` հիմք ընդունելով հայցվոր «Մարաթուկ Հոլդինգ» ՍՊԸ-ի և պատասխանող «Էյր Արաբիա» ՀԲԸ-ի միջև 12.09.2013թ. կնքված պայմանագիրը:

Այսպիսով, Դատավորի հետևությունն անհիմն է, քանի որ Դատավորը, անտեսելով հայցադիմումի բովանդակությունը, որպես հանրահայտ փաստ դիտարկելով «Ալ Խալիդիա Տուրիզմ» ՍՊԸ-ի «Էյր Արաբիա» ՀԲԸ-ի ՀՀ-ում ներկայացուցչություն հանդիսանալու երբևէ գոյություն չունեցող հանգամանքը, չի կարող «Ալ Խալիդիա Տուրիզմ» ՍՊԸ-ին դիտել պատասխանող` հիմք ընդունելով միայն իր կողմից վկայակոչած գրառումը:

Այսպիսով, դատավոր Ռուբեն Ափինյանի կողմից բացատրությամբ բերված փաստարկները հերքվում են սույն եզրակացությամբ բերված հիմնավորումներով:

Դատարանը, որպես հայցի ապահովման միջոց 250.000 ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամի չափով արգելանք դնելով «Ալ Խալիդիա Տուրիզմ» ՍՊԸ-ին պատկանող գույքի կամ դրամական միջոցների վրա, որը տվյալ գործով պատասխանողը չէ, խախտել է ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 98-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետը` հետևյալ հիմնավորմամբ.

ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 29-րդ հոդվածի 3-րդ մասը սահմանում է, որ պատասխանողներ են քաղաքացիները և իրավաբանական անձինք, որոնց դեմ հայց է հարուցվել:

Սույն գործով «Մարաթուկ Հոլդինգ» ՍՊԸ-ն հայցադիմում է ներկայացրել դատարան ընդդեմ «Էյր Արաբիա» ՀԲԸ-ի` ի դեմս ՀՀ-ում գործող ներկայացուցիչ «Ալ-Խալիդա» ընկերության, խնդրելով «Էյր Արաբիա» ՀԲԸ-ի 28.03.2014թ. հայտարարությունն` առանց ֆինանսական երաշխիքը վերադարձնելու գործողության պայմանագիրը միակողմանի դադարեցնելու վերաբերյալ, ճանաչել ոչ իրավաչափ և պարտավորեցնել պատասխանողին կատարել ֆինանսական երաշխիքը վերադարձնելու պայմանագրային պարտավորությունը:

Հայցադիմումով ներկայացված հայցապահանջներից և դրանց հիմքերից ակնհայտ է, որ հայցվորը որպես պատասխանող է դիտել «Էյր Արաբիա» ՀԲԸ-ին, այսինքն` հայցը հարուցվել է «Էյր Արաբիա» ՀԲԸ-ի դեմ:

Այսպիսով, սույն գործով պատասխանող է «Էյր Արաբիա» ՀԲԸ-ն, որը, ըստ հայցադիմումի, խախտել է հայցվորի իրավունքները, և որի դեմ հայցվորը ներկայացրել է իր պահանջները:

ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 98-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հայցի ապահովման միջոցներն են`

1) պատասխանողին պատկանող գույքի կամ դրամական միջոցների վրա հայցագնի չափով արգելանք դնելը.

2) պատասխանողին որոշակի գործողություններ կատարելն արգելելը.

3) այլ անձանց կողմից վեճի առարկային վերաբերող որոշակի գործողությունների կատարումն արգելելը.

4) գույքն արգելանքից հանելու վերաբերյալ հայց հարուցելու դեպքում` գույքի իրացումը կասեցնելը:

5) պատասխանողի մոտ գտնվող` հայցվորին պատկանող գույքի վրա արգելանք դնելը` անհապաղ կամ 5 օրը չգերազանցող ժամկետում:

Մեջբերված հոդվածով սահմանված հայցի ապահովման միջոցները սպառիչ են: Միաժամանակ նշված հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետը սահմանում է, որ հայցագնի չափով արգելանք կարող է դրվել միայն պատասխանողին պատկանող գույքի կամ դրամական միջոցների վրա:

Հայցվորը 22.05.2014թ. դատարան ներկայացրած միջնորդությամբ խնդրել է կիրառել հայցի ապահովման միջոց` երաշխիքի գումարի` 250.000 ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամի չափով արգելանք դնել պատասխանողին սեփականության իրավունքով պատկանող գույքի և դրամական միջոցների վրա:

Դատարանը, 22.05.2014թ. «Հայցի ապահովման միջոց կիրառելու մասին» որոշմամբ մասնակի բավարարելով հայցվորի միջնորդությունը, արգելանք է դրել ոչ թե սույն գործով պատասխանող «Էյր Արաբիա» ՀԲԸ-ի, այլ «Ալ Խալիդիա Տուրիզմ» ՍՊԸ-ին պատկանող գույքի կամ դրամական միջոցների վրա, որը սույն գործով պատասխանող չէ:

Այս կապակցությամբ հարկ է նշել, որ «Դատական ակտերի հարկադիր կատարման մասին» ՀՀ օրենքի 21-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` կատարողական թերթում պետք է նշվեն`

1) կատարողական թերթ տված դատարանի անվանումը.

2) գործը, որի հիման վրա տրվել է կատարողական թերթը և դրա համարը.

3) կատարման ենթակա դատական ակտի կայացման տարին, ամիսը և ամսաթիվը.

4) կողմերի (պարտապանի և պահանջատիրոջ) անունը, ազգանունը, հայրանունը, իրավաբանական անձի անվանումը, նրանց բնակության (գտնվելու վայրի) հասցեները, քաղաքացու անձնագրային տվյալները, սոցիալական քարտի համարը` դրա առկայության դեպքում, իրավաբանական անձի` հարկ վճարողի հաշվառման համարը և պետական գրանցման կամ պետական գրանցման վկայականի համարը, բացառությամբ օրենքով նախատեսված դեպքերի: Պարտապանի անձնագրային տվյալները, ինչպես նաև պարտապան-իրավաբանական անձի` հարկ վճարողի հաշվառման համարը և պետական գրանցման կամ պետական գրանցման վկայականի համարը կարող են չնշվել, եթե գործի քննության ընթացքում դատարանը չի կարողացել ստանալ այդ տվյալները.

5) դատական ակտի եզրափակիչ մասը.

6) դատական ակտի օրինական ուժի մեջ մտնելու տարին, ամիսը և ամսաթիվը.

7) կատարողական թերթ տալու տարին, ամիսը, ամսաթիվը և այն կատարման ներկայացնելու ժամկետը:

Ակնհայտ է, որ վերը շարադրված և պարտադիր գրառման ենթակա տեղեկությունները սպառիչ են, և ներկայցված ցանկը չի պարունակում որևէ դրույթ առ այն, որ կատարողական թերթում կարող են գրառվել կամայական տեղեկություններ պարտապանի ներկայացուցչի և դրա գտնվելու վայրի հասցեների վերաբերյալ:

Գործով պատասխանող չհանդիսացող անձի գույքի վրա արգելանք դնելու հանգամանքը հաստատվում է Դատարանի կողմից 22.05.2014թ. տրված կատարողական թերթով, որում պարտապան-իրավաբանական անձ նշված է «Ալ Խալիդիա Տուրիզմ» ՍՊԸ-ն և մասնավորապես նշված է միայն վերջինիս գտնվելու վայրի հասցեն` «ք. Երևան, Աբովյան 16/3»:

Միաժամանակ կատարողական թերթում նշված է, որ պարտապանի վերաբերյալ գործում այլ տվյալներ առկա չեն:

Վերոգրյալից ակնհայտ է, որ Դատարանը, արգելանք դնելով գործով պատասխանող չհանդիսացող ընկերության գույքի վրա, խախտել է ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 98-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի պահանջը:

Տվյալ պարագայում ուշադրության է արժանի նաև այն հանգամանքը, որ գործին որպես պատասխանողի ներկայացուցիչ ներգրավված «Ալ Խալիդիա Տուրիզմ» ՍՊԸ-ն 24.06.2014թ. Դատարան ներկայացրած հայցադիմումի պատասխանով, հայցի ապահովումը վերացնելու մասին 04.07.2014թ. միջնորդությամբ հանդես է եկել ոչ թե որպես գործով պատասխանող «Էյր Արաբիա» ՀԲԸ-ի ներկայացուցիչ, այլ` որպես պատասխանող:

Մասնավորապես, նշված փաստաթղթերում իր դատավարական կարգավիճակի մասին նշել է. «պատասխանող «ԱԼ ԽԱԼԻԴԻԱ ՏՈՒՐԻԶՄ» ՍՊԸ»: Ավելին, Դատարանը հայցի ապահովումը վերացնելու մասին որոշման մեջ և վճռում համապատասխանաբար ամրագրել է. «դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով (...) քաղաքացիական գործով պատասխանող «Ալ-Խալիդա» ՍՊԸ-ի տնօրենի միջնորդությունը` հայցի ապահովումը վերացնելու մասին», «04.07.2014թ. դատարան ներկայացված միջնորդությամբ պատասխանող «Ալ-Խալիդա» ՍՊԸ-ի տնօրենի կողմից դատարան միջնորդություն է ներկայացվել կիրառված հայցի ապահովման միջոցը վերացնելու պահանջով»:

Վերոգրյալը լրացուցիչ վկայում է այն մասին, որ Դատարանն արգելանք է դրել «Ալ-Խալիդիա Տուրիզմ» ՍՊԸ-ի գույքի վրա` վերջինիս դիտելով որպես պատասխանող, սակայն սույն գործի քննության ընթացքում պատասխանող «Էյր Արաբիա» ՀԲԸ-ի ոչ պատշաճ պատասխանող հանդիսանալու և նրան պատշաճ պատասխանողով փոխարինվելու հարց չի քննարկվել:

ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 98-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի և ՀՀ Սահմանադրության 31-րդ հոդվածի խախտման կապակցությամբ Դատավորը Բացատրությամբ արտահայտել է այն դիրքորոշումը, որ «Ալ Խալիդիա Տուրիզմ» ՍՊԸ-ն հանդիսացել է պատասխանող օտարերկրյա իրավաբանական անձի ներկայացուցչություն, հետևաբար Դատարանը արգելանք է դրել պատասխանող «Էյր Արաբիա» ՀԲԸ-ի` ի դեմս ՀՀ-ում գործող ներկայացուցչության` «Ալ Խալիդիա Տուրիզմ» ՍՊԸ-ի գույքի կամ դրամական միջոցների վրա:

Դատավորն այնուհետև նշել է, որ ինչ վերաբերում է 250.000 ԱՄՆ դոլար գումարի չափով «Էյր Արաբիա» ՀԲԸ-ի գույքի կամ դրամական միջոցների վրա արգելանք դնելու հանգամանքին, ապա Դատավորը, ելնելով հայցի ապահովման միջոց կիրառելու ինստիտուտի օրենսդրական նպատակներից և այն կանխավարկածից, որ ֆինանսական երաշխիքը կարող է կազմել 250.000 ԱՄՆ դոլար, նշված գումարի չափով արգելանք է դրել «Ալ Խալիդիա Տուրիզմ» ՍՊԸ-ի գույքի կամ դրամական միջոցների վրա:

Ինչպես երևում է, Դատավորի դիրքորոշումներում կան հակասություններ, մասնավորապես` Դատավորը վերը նշված դիրքորոշմամբ որպես պատասխանող է դիտում օտարերկրյա իրավաբանական անձին` «Էյր Արաբիա» ՀԲԸ-ին, մինչդեռ նախորդ խախտման կապակցությամբ բերված բացատրությամբ փաստում էր, որ պատասխանող է «Ալ Խալիդիա Տուրիզմ» ՍՊԸ-ն:

Դատավորը նախ նշում է, որ 250.000 ԱՄՆ դոլար գումարի չափով արգելանքը դրել է «Էյր Արաբիա» ՀԲԸ-ի գույքի կամ դրամական միջոցների վրա, այնուհետև նշում է, որ նշված արգելանքը դրել է «Ալ Խալիդիա Տուրիզմ» ՍՊԸ-ի գույքի կամ դրամական միջոցների վրա:

ՀՀ Սահմանադրության 31-րդ հոդվածի փաստացի խախտում տեղի չունենալը Դատավորը պայմանավորել է հարկադիր կատարողի կողմից կատարողական վարույթ չհարուցելու, նման որոշում չկայացնելու հանգամանքով:

Նշված դիրքորոշումը չի կարող հիմնավոր համարվել, քանի որ «Ալ Խալիդիա Տուրիզմ» ՍՊԸ-ն Դատարան է ներկայացրել գրավոր միջնորդություն` իրեն պատկանող գույքի և դրամական միջոցների նկատմամբ կիրառված հայցի ապահովման միջոցը վերացնելու մասին, որի հիմքում դրվել է ընկերության կողմից լուրջ ֆինանսական վնասներ կրելու հնարավորությունը, իսկ Դատարանը բավարարել է «Ալ Խալիդիա Տուրիզմ» ՍՊԸ-ի միջնորդությունը և վերացրել իր որոշմամբ կիրառված հայցի ապահովումը:

Այսպիսով, դատավոր Ռ. Ափինյանի կողմից բացատրությամբ բերված փաստարկները հերքվում են սույն եզրակացությամբ բերված հիմնավորումներով:

Դատարանը, հայցի ապահովման վերացման հարցն օրենքով սահմանված ժամկետի խախտմամբ լուծելով, խախտել է ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 101-րդ հոդվածի 2-րդ մասը հետևյալ հիմնավորմամբ.

ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 101-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ մասերի համաձայն` 1) գործը քննող դատարանը, գործին մասնակցող անձի միջնորդությամբ, կարող է վերացնել հայցի ապահովումը: 2) Հայցի ապահովման վերացման հարցը լուծվում է միջնորդությունը ստանալուց հետո` տասնօրյա ժամկետում, դատական նիստում: Գործին մասնակցող անձինք պատշաճ ձևով տեղեկացվում են նիստի ժամանակի և վայրի մասին: Նրանց չներկայանալն արգելք չէ հայցի ապահովման վերացման հարցի քննարկման համար: 3) Հայցի ապահովման վերացման հարցի քննարկման արդյունքներով կայացվում է որոշում:

Նշված իրավական նորմերից հետևում է, որ գործի քննության ժամանակ հայցի ապահովման վերացման հարցի լուծումը թույլատրվում է դատական նիստում այդ մասին որոշում կայացնելով, որը պետք է տեղի ունենա միջնորդությունը ստանալուց հետո տասնօրյա ժամկետում:

04.07.2014թ. Դատարան է մուտքագրվել «Ալ Խալիդիա Տուրիզմ» ՍՊԸ-ի միջնորդությունը հայցի ապահովման միջոցը վերացնելու մասին:

Դատարանը միջնորդության քննարկման համար դատական նիստ հրավիրել է 17.07.2014թ., որը հետաձգվել է հայցվորին դատական ծանուցագիրը հանձնված լինելու վերաբերյալ ապացույց դատարան մուտքագրված չլինելու պատճառով: Դատական նիստ նշանակվել է 30.07.2014թ., որի ընթացքում Դատարանը կայացրել է որոշում հայցի ապահովման վերացման մասին:

Վերոգրյալից հետևում է, որ Դատարանը հայցի ապահովման հարցը չի լուծել միջնորդությունը 04.07.2014թ. ստանալուց հետո տասնօրյա ժամկետում, այն է` 04.07.2014-14.07.2014թ. ներառյալ, այլ լուծել է 30.07.2014թ., այսինքն` միջնորդությունը ստանալուց քսանհինգ օր անց:

Այսպիսով, Դատարանը, հայցի ապահովման վերացման մասին որոշումն սահմանված ժամկետից ուշ կայացնելով, խախտել է ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 101-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջը:

ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 101-րդ հոդվածի 2-րդ մասի խախտման կապակցությամբ Դատավորը բացատրությամբ արտահայտել է դիրքորոշում առ այն, որ «Ալ Խալիդիա Տուրիզմ» ՍՊԸ-ի տնօրենի կողմից 04.07.2014թ. (որը օրացույցում ուրբաթ օր է եղել) դատարանի գրասենյակ մուտքագրված դիմումը` հայցի ապահովման միջոցը վերացնելու վերաբերյալ, իր աշխատակազմին է հանձնվել 07.07.2014թ.: Այս դիմումի քննարկման համար դատական նիստ է նշանակել 17.07.2014թ., որի ընթացքում պարզելով, որ նշանակված դատական նիստի անցկացման վայրի և ժամանակի վերաբերյալ առկա չէ հայցվոր կողմի պատշաճ ձևով տեղեկացված լինելու վերաբերյալ ապացույց, որոշել է հետաձգել միջնորդության քննարկումը` 30.07.2014թ., ժամը 9:00-ին:

Դատավոր Ռ. Ափինյանի կողմից բացատրությամբ բերված փաստարկները հերքվում են սույն եզրակացությամբ բերված հիմնավորումներով:

Հիմք ընդունելով վերոգրյալը` գտնում եմ, որ Դատարանի դատավոր Ռ. Ափինյանը թիվ ԵԿԴ/1126/02/14 քաղաքացիական գործով արդարադատություն իրականացնելիս թույլ է տվել նյութական և դատավարական նորմերի ակնհայտ և կոպիտ հետևյալ խախտումները.

Ակնհայտ և կոպիտ է Դատավորի կողմից հայցադիմումը վարույթ ընդունելն, այն դեպքում, երբ առկա էր հայցադիմումը վերադարձնելու օրենքով նախատեսված հիմքը, ինչպես նաև վերջնական դատական ակտով լրացուցիչ պետական տուրք գանձելու հարցը չլուծելը, որով խախտել է ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 92-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետի պահանջը, արդյունքում նաև` «Պետական տուրքի մասին» ՀՀ օրենքի 9-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի «ա» ենթակետը:

Ակնհայտ և կոպիտ է Դատավորի կողմից «Ալ Խալիդիա Տուրիզմ» ՍՊԸ-ին որպես պատասխանող «Էյր Արաբիա» ՀԲԸ-ի դատական ներկայացուցիչ վարույթ թույլատրելը, այն պարագայում, երբ իրավաբանական անձն առանց որևէ իրավական հիմքի չի կարող լինել դատական ներկայացուցիչ, որով խախտել է ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 39-րդ հոդվածի 2-րդ մասի, 40-րդ հոդվածի 1-ին մասի և 117-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջները, ինչպես նաև «Ալ Խալիդիա Տուրիզմ» ՍՊԸ-ին որպես ներկայացուցիչ թույլատրելու պարագայում վերջինիս կողմից` վեճերը արբիտրաժային դատարանի քննությանը հանձնելու մասին գործով կողմերի միջև առկա համաձայնությանը կատարված հղումը չքննարկելը և արդյունքում հայցը առանց քննության չթողնելը, որով խախտել է ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 103-րդ հոդվածի 3-րդ կետի պահանջը:

Ակնհայտ և կոպիտ է Դատավորի կողմից հայցվորի միջնորդությունը` պատասխանողի գույքի և դրամական միջոցների վրա հայցի ապահովման նպատակով արգելանք դնելու վերաբերյալ, մասնակի բավարարելով` գործով պատասխանող չհանդիսացող ընկերությանը պատկանող գույքի կամ դրամական միջոցների վրա 250.000 ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամի չափով արգելանք դնելը, որով խախտել է ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 98-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի պահանջը, արդյունքում նաև` ՀՀ Սահմանադրության 31-րդ հոդվածը:

Ակնհայտ և կոպիտ է Դատավորի կողմից հայցի ապահովման վերացման հարցը օրենքով սահմանված տասնօրյա ժամկետի խախտմամբ լուծելը, որով խախտել է ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 101-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջը:

Գտնում եմ, որ նշված նյութական և դատավարական նորմերի խախտումները չեն կարող կասկածի տակ դրվել որևէ ողջամիտ իրավական ենթադրությամբ կամ փաստարկով, անհամատեղելի են Դատավորի բարձր կոչման հետ, ինչպես նաև կատարված են կոպիտ անփութությամբ, քանի որ գործի փաստական հանգամանքներից հստակ է, որ Դատավորը տվյալ իրադրությունում կարող էր և պարտավոր էր կանխատեսել իր վարքագծի ոչ իրավաչափ բնույթը:

Գտնում եմ, որ վերոնշյալ հանգամանքները ՀՀ դատական օրենսգրքի 153-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերի ուժով հիմք են Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Ռուբեն Ափինյանի նկատմամբ կարգապահական վարույթ հարուցելու համար»:

 

3. Դատավորի բացատրությունում բերված փաստարկները ՀՀ արդարադատության նախարարի կողմից հարուցված կարգապահական վարույթի վերաբերյալ.

Դատավոր Ռ. Ափինյանը ՀՀ արդարադատության նախարարին ներկայացրել է բացատրություն, որում մասնավորապես նշել է.

«Թիվ ԵԿԴ/1126/02/14 քաղաքացիական գործով հայցվոր «Մարաթուկ Հոլդինգ» ՍՊԸ-ն 16.04.2014թ. հայց է ներկայացրել դատարան «Էյր Արաբիա» ՀԲԸ-ի, ի դեմս ՀՀ-ում գործող ներկայացուցիչ` «Ալ Խալիդիա» ընկերության դեմ: Վերոգրյալ հայցադիմումը Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի (այսուհետ` Դատարան) 21.04.2014թ. որոշմամբ ընդունվել է վարույթ: Թիվ ԵԿԴ/1126/02/14 քաղաքացիական գործով հրավիրվել են և անց կացվել թվով երեք` 12.06.2014թ., 04.07.2014թ. և 05.09.2014թ. նախնական դատական նիստեր: 18.07.2014թ. հայցվորը դատարան ներկայացրած դիմումով հրաժարվել է հայցից և խնդրել է կարճել քաղաքացիական գործի վարույթը: Դատարանի 17.09.2014թ. հրապարակված վճռով թիվ ԵԿԴ/1126/02/14 քաղաքացիական գործի վարույթը կարճվել է:

Հայցվոր ընկերության որևէ ներկայացուցիչ թիվ ԵԿԴ/1126/02/14 քաղաքացիական գործով կայացված նախնական դատական նիստերին չի ներկայացել, հետևաբար դատարանը հնարավորություն չի ունեցել հայցվորի հետ ճշգրտելու հայցի հիմքն ու առարկան, ոչ պատշաճ պատասխանողին պատշաճ պատասխանողով փոխարինելու հարցը, ինչպես նաև պարզելու հայցվորի դիրքորոշումը պատասխանողի կողմից ներկայացված միջնորդության վերաբերյալ:

Նախ` հարկ եմ համարում նշել, որ սույն բացատրությունում «Ալ Խալիդա» ընկերություն և «Ալ Խալիդիա Տուրիզմ» ՍՊԸ գրառումները պետք է հասկանալ որպես «Ալ Խալիդիա Տուրիզմ» ՍՊԸ:

Համաձայն ՀՀ արդարադատության նախարարի 21.04.2015թ. Թ. N 183-Ա հրամանի (այսուհետ` Հրաման)` իմ կողմից թիվ ԵԿԴ/1126/02/14 քաղաքացիական գործով արդարադատություն իրականացնելիս թույլ են տրվել հետևյալ խախտումները.

1. հայցադիմումը վերադարձնելու օրենքով սահմանված հիմքի առկայության դեպքում հայցադիմումը վարույթ ընդունելով` թույլ եմ տվել ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 92-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետի ակնհայտ և կոպիտ խախտում.

2. «Ալ Խալիդիա Տուրիզմ» ՍՊԸ-ն` որպես պատասխանող «էյր Արաբիա» ՀԲԸ-ի, դատական ներկայացուցիչ, վարույթ թույլատրելով` թույլ եմ տվել ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 39-րդ, 117-րդ հոդվածների 2-րդ մասերի, 40-րդ հոդվածի 1-ին մասի ակնհայտև կոպիտ խախտումներ.

3. գործով պատասխանող չհանդիսացող «Ալ Խալիդիա Տուրիզմ» ՍՊԸ-ին պատկանող գույքի կամ դրամական միջոցների վրա 250.000 ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամի չափով արգելանք դնելով` թույլ եմ տվել ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 98-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի ակնհայտ և կոպիտ խախտում, ինչի արդյունքում խախտվել է նաև ՀՀ Սահմանադրության 31-րդ հոդվածը.

4. հայցի ապահովման վերացման հարցը օրենքով սահմանված տասնօրյա ժամկետի խախտմամբ լուծելով` թույլ եմ տվել ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 101-րդ հոդվածի 2-րդ մասի ակնհայտ և կոպիտ խախտում:

Հրամանի 1-ին կետում նշված խախտման վերաբերյալ.

1-ին կետում նշված է, որ հայցադիմումը վերադարձնելու օրենքով սահմանված հիմքի առկայության դեպքում հայցադիմումը վարույթ ընդունելով` թույլ եմ տվել ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 92-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետի ակնհայտ և կոպիտ խախտում:

ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 92-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետի համաձայն` դատավորը վերադարձնում է հայցադիմումը, եթե չեն ներկայացվել սահմանված կարգով և չափով պետական տուրքի վճարումը հավաստող փաստաթղթեր, իսկ այն դեպքերում, երբ օրենքով նախատեսված է պետական տուրքի վճարումը հետաձգելու կամ տարաժամկետելու կամ դրա չափը նվազեցնելու հնարավորություն` բացակայում է դրա վերաբերյալ միջնորդությունը, կամ նման միջնորդությունը մերժվել է:

«Պետական տուրքի մասին» ՀՀ օրենքի 9-րդ հոդվածի 1-ին կետի ա) ենթակետի համաձայն. հայցադիմումների և որպես վեճի առարկայի նկատմամբ ինքնուրույն պահանջներ ներկայացնող երրորդ անձ գործին մասնակցելու մասին դիմումների համար պետական տուրքը գանձվում է գույքային պահանջով հայցագնի երկու տոկոսի չափով, բայց ոչ պակաս բազային տուրքի 150 տոկոսից, իսկ բ) ենթակետի համաձայն. ոչ գույքային պահանջով բազային տուրքի քառապատիկի չափով:

Թիվ ԵԿԴ/1126/02/14 քաղաքացիական գործով հայցվոր «Մարաթուկ Հոլդինգ» ՍՊԸ-ի տնօրենը 16.04.2014թ. դատարան ներկայացված հայցադիմումով խնդրել է`

1. «Էյր Արաբիա» ՀԲԸ-ի 28.03.2014թ. հայտարարությունը` Պայմանագիրը միակողմանի դադարեցնելու վերաբերյալ` առանց ֆինանսական երաշխիքը վերադարձնելու գործողության` ճանաչել ոչ օրինաչափ,

2. պարտավորեցնել պատասխանողին` կատարելու ֆինանսական երաշխիքը վերադարձնելու պայմանագրային պարտավորությունը:

Հայցվորի կողմից ներկայացված առաջին պահանջը` պատասխանողի գործողությունը ոչ օրինաչափ ճանաչելու վերաբերյալ ոչ գույքային պահանջ է:

Երկրորդ պահանջով պատասխանողը պահանջել է պարտավորեցնել պատասխանողին կատարելու ֆինանսական երաշխիքը վերադարձնելու պայմանագրային պարտավորությունը:

ՀՀ դատարանների նախագահների խորհրդի թիվ N 129 որոշման 16-րդ կետի համաձայն, եթե հայցապահանջի բնույթն այնպիսին է, որ հայցադիմում ներկայացնելու պահին անհնար է որոշել հայցագնի չափը, ապա դատարանը որոշում է նախնական հայցագին և դրան համապատասխան պետական տուրքի չափ կամ նախնական գանձում է ոչ գույքային պահանջներով հայցադիմումների ներկայացման համար սահմանված չափով պետական տուրք: Այս դեպքերում դատարանը վերջնական դատական ակտով անդրադառնում է գործի քննության ընթացքում ճշգրտված հայցագնի և նախնական հայցագնի տարբերությանը և լուծում լրացուցիչ պետական տուրք գանձելու կամ վերադարձնելու հարցը:

Թիվ ԵԿԴ/1126/02/14 քաղաքացիական գործով հայցվորը երկրորդ պահանջով դատարանին խնդրել է կատարել ֆինանսական երաշխիքը վերադարձնելու պայմանագրային պարտավորությունը: Ավիատոմսերի վաճառքի գծով գլխավոր գործակալի պայմանագրի 8.1 կետի համաձայն` ՎԳԳ-ն («Մարաթուկ Հոլդինգ» ՍՊԸ) պետք է ներկայացնի ֆինանսական երաշխիք: Իսկ պայմանագրի 8.7 կետի համաձայն` Վարկի գումարը նախապես համաձայնեցվում է կողմերի միջև և կարող է փոխադարձ համաձայնությամբ ավելացվել և պակասեցվել, ինչից էլ հետևում է, որ ֆինանսական երաշխիքի չափը հստակ որոշել, հայցադիմումը վարույթ ընդունելու հարցի քննարկման ժամանակ հնարավոր չի եղել պարզել:

Գործի նախապատմությունից հետևում է, որ թիվ ԵԿԴ/1126/02/14 քաղաքացիական գործով կայացված թվով երեք նախնական դատական նիստերին հայցվոր ընկերության որևէ ներկայացուցիչ չի ներկայացել, հետևաբար անհնարին է եղել հայցվորի հետ հստակեցնելու հայցապահանջները:

«Մարաթուկ Հոլդինգ» ՍՊԸ-ի տնօրենը հայցադիմումին կից ներկայացրել է 16.04.2014թ. թիվ N 000080 և 16.04.2014թ. թիվ N 000081 վճարման անդորրագրեր, համաձայն որոնց` վճարել է յուրաքանչյուր վճարման անդորրագրով 4.000 ՀՀ դրամ գումար` ընդհանուր 8.000 ՀՀ դրամ գումար:

ՀՀ վերաքննիչ քաղաքացիական դատարանը նմանատիպ պահանջի քննության կապակցությամբ թիվ ԵԿԴ/3170/02/09 գործով Դատարանի վճիռը` փոխհատուցում տրամադրելուն պարտավորեցնելու պահանջի մասով պետական տուրքի գանձման մասով, բեկանել է, պետական տուրքի հարցը համարել է լուծված:

Այսպես` վերը նշված գործով բողոքաբերը նշել էր հետևյալների մասին.

«(...) փոխհատուցում տրամադրելուն պարտավորեցնելու պահանջի մասով հայցը մերժել` անհիմն լինելու հիմքով:

Բողոք բերողը երբևէ չի ներկայացրել հայցապահանջ, որով կխնդրեր իր օգտին բռնագանձել դատարանի կողմից նշված 142 324 653,93 ՀՀ դրամ գումարը, ուստի ոչ միայն անհասկանալի է դատարանի կողմից նման «հայցապահանջի» թեկուզև մասնակի բավարարումը, այլև իրավական տեսանկյունից այն հայցվորի տնօրինչական իրավունքների ակնհայտ և կոպիտ խախտում է: Ստացվում է, որ Բողոք բերողը Ընկերության դեմ չի ներկայացնում գումարի բռնագանձման հայցապահանջ, այնինչ դատարանը «սեփական կամահայտնությամբ» հնարում է գումարի բռնագանձման պահանջ, այնուհետև այդ մտացածին հայցապահանջը բավարարում է մասնակի:

Ներկայացված պահանջի (հայցի առարկայի) շրջանակներից դուրս գալը և պահանջի ծավալի նկատմամբ միջամտությունը դատարանի գործառույթ չէ, այլ նման միջամտությունը հանգեցնում է ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 32-րդ հոդվածի 1-ին կետի պահանջի խախտման, քանի որ հայցի առարկան, պահանջը փոխելու բացառիկ իրավունքը պատկանում է բացառապես հայցվորին:

Հայցվորի տնօրինչական իրավունքների նման միջամտությունը հանդիսանում է ՀՀ Սահմանադրության 5-րդ հոդվածի ուղղակի խախտում, քանի որ դատավորը կատարել է գործողություններ (հայցվորի փոխարեն «ներկայացրել է» հայցապահանջ և այնուհետև քննել է այն), որոնց համար ՀՀ Սահմանադրությամբ և օրենքներով լիազորված չէ, ավելին` քաղաքացիական դատավարությունում վերջինիս վերապահված է չեզոք գնահատողի դեր (...):

Դատարանը չի նշել` որ իրավական նորմի հիման վրա և ինչ տրամաբանությամբ է գտել, որ փոխհատուցում տրամադրելուն պարտավորեցնելու հայցապահանջը ենթադրում է գումարի բռնագանձում:

Նախ` փաստել է, որ հայցապահանջի նկատմամբ ենթադրական գնահատումներ կատարելը իրավաչափ չէ, և Դատարանը պետք է ելնի ոչ թե ենթադրությունների, այլ դրա բառացի տեքստից և իր հայեցողությամբ արհեստականորեն չլայնացնի հայցապահանջի շրջանակը:

Նշել են, որ բռնագանձմանն ուղղված դատական ակտը պետք է լինի այնպիսին, որ դրա հիման վրա իրականացվող կատարումը (այդ թվում` հարկադիր) հանգեցնի կոնկրետ դրամական միջոցների գանձմանը: Այս կոնտեքստում հարց է առաջանում ինչ կերպ է փոխհատուցում վճարելու պարտավորեցնելուն ուղղված հայցապահանջը ենթադրում գումարի բռնագանձում, այն էլ որոշակի չափով, միթե ըստ դատարանի, եթե կայացվել է Ընկերությանը փոխհատուցում վճարելուն պարտավորեցնելու վճիռ, ապա հնարավոր է այդ վճռով իրականացնել բռնագանձումը, եթե այո, ապա ինչպես օրինակ հարկադիր կատարողը պետք է իրականացնի գումարի բռնագանձում, եթե իրեն տրամադրվող կատարողական թերթում գումարի բռնագանձման մասին խոսք չի լինելու: Սրանք հարցեր են, որոնց պատասխանները անվերապահորեն հանգեցնում են այն եզրահանգման, որ փոխհատուցում վճարելու պարտավորեցման հայցապահանջը չի կարող նույնացվել գումար բռնագանձելու հայցապահանջի հետ (...):

Հայցադիմումի հիմքերը որևէ կերպ չեն կարող համարվել բռնագանձվող գումարի մատնանշում, բռնագանձվող գումարի հաշվարկի ներկայացում կամ հայցագնի սահմանում:

Վկայակոչվածի համար անհրաժեշտ է առնվազն գումարի բռնագանձման պահանջի ներկայացում, որի պարագայում միայն խոսք կարող էր լինել բռնագանձվող գումարի մատնանշման, հաշվարկի և հայցագնի մասին: Այլ կերպ ասած` հայցադիմումում, հայցի առարկան փոփոխելու դիմումում կան որոշակի թվաբանական հաշվարկներ, սակայն դա չի հանդիսանում բռնագանձվող գումարի հաշվարկ, քանի որ գումարի բռնագանձում չի պահանջվել:

Վկայակոչված խախտումները թույլ տալու արդյունքում Դատարանը խախտել է նաև ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 70-րդ, 73-րդ, «Պետական տուրքի մասին» ՀՀ օրենքի 9-րդ հոդվածի 1-ին մասի ա/ և բ/ կետերի պահանջները: Վկայակոչելով «Պետական տուրքի մասին» ՀՀ օրենքի 9-րդ հոդվածի 1-ին մասի ա/ և բ/ կետերի բովանդակությունը` նշել է, որ խախտումը կայանում է նրանում, որ Դատարանը բողոք բերողին ծանրաբեռնել է իր կողմից «հնարված գումարի բռնագանձման պահանջին համահունչ» պետական տուրքի վճարման պարտականությամբ, այն պարագայում, երբ նման պահանջ չի ներկայացվել իր կողմից:

 

---------------------------------------------------------------

ԻՐՏԵԿ - շարունակությունը հաջորդ մասում

 

 

pin
Արդարադատության խորհուրդ
26.06.2015
N ԱԽ-20-Ո-21
Որոշում