Սեղմել Esc փակելու համար:
ՎԵՐԱՆԱՅՎԱԾ ԵՎՐՈՊԱԿԱՆ ՍՈՑԻԱԼԱԿԱՆ ԽԱՐՏԻ...
Քարտային տվյալներ

Տեսակ
Գործում է
Ընդունող մարմին
Ընդունման ամսաթիվ
Համար

ՈՒժի մեջ մտնելու ամսաթիվ
ՈՒժը կորցնելու ամսաթիվ
Ընդունման վայր
Սկզբնաղբյուր

Ժամանակագրական տարբերակ Փոփոխություն կատարող ակտ

Որոնում:
Բովանդակություն

Հղում իրավական ակտի ընտրված դրույթին X
irtek_logo

ՎԵՐԱՆԱՅՎԱԾ ԵՎՐՈՊԱԿԱՆ ՍՈՑԻԱԼԱԿԱՆ ԽԱՐՏԻԱՅԻ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ ՀՀ ԱԶԳԱՅԻՆ ԶԵԿՈՒՅՑԻՆ (ՀԱՇՎԵՏ ...

 

 

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԿԱՌԱՎԱՐՈՒԹՅԱՆ ՆԻՍՏԻ
ԱՐՁԱՆԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆԻՑ ՔԱՂՎԱԾՔ

 

16 մարտի 2017 թվականի N 11

 

1. ՎԵՐԱՆԱՅՎԱԾ ԵՎՐՈՊԱԿԱՆ ՍՈՑԻԱԼԱԿԱՆ ԽԱՐՏԻԱՅԻ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱԶԳԱՅԻՆ ԶԵԿՈՒՅՑԻՆ (ՀԱՇՎԵՏՈՒ ԺԱՄԱՆԱԿԱՇՐՋԱՆ 2012-2015 ԹԹ.) ՀԱՎԱՆՈՒԹՅՈՒՆ ՏԱԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

(1-ին մաս)

 

Համաձայն Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2007 թվականի նոյեմբերի 23-ի N 1483-Ն որոշմամբ հաստատված Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պարտավորություններին համապատասխան Հայաստանի Հանրապետության ազգային զեկույցների պատրաստման և հաստատման կարգի 12-րդ և 13-րդ կետերի`

1. Հավանություն տալ Վերանայված եվրոպական սոցիալական խարտիայի վերաբերյալ Հայաստանի Հանրապետության ազգային զեկույցին (հաշվետու ժամանակաշրջան 2012-2015 թթ.)` համաձայն հավելվածի:

2. Հայաստանի Հանրապետության արդարադատության նախարարին` մեկամսյա ժամկետում ապահովել Վերանայված եվրոպական սոցիալական խարտիայի վերաբերյալ Հայաստանի Հանրապետության ազգային զեկույցի (հաշվետու ժամանակաշրջան 2012-2015 թթ.) թարգմանությունը:

 

ՍՏՈՐԱԳՐՎԵԼ Է ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԱՐՉԱՊԵՏԻ ԿՈՂՄԻՑ

2017 ԹՎԱԿԱՆԻ ՄԱՐՏԻ 20-ԻՆ

 

Հավելված

ՀՀ կառավարության

2017 թ. մարտի 16-ի նիստի

N 11 արձանագրային որոշման

 

(Հայաստանի Հանրապետության զինանշան)

ԵՎՐՈՊԱԿԱՆ ՍՈՑԻԱԼԱԿԱՆ ԽԱՐՏԻԱ (ՎԵՐԱՆԱՅՎԱԾ)

 

Հայաստանի Հանրապետության զեկույցը

 

Հոդվածներ 3, 12, 13, 14

 

Հաշվետու ժամանակահատված 2012-2015 թթ.

 

Հոդված 3. Անվտանգ և առողջ աշխատանքային պայմանների իրավունքը

 

Հոդված 3.1.

 

Հաշվետու ժամանակահատվածում տեղի ունեցած փոփոխությունների և Սոցիալական իրավունքների եվրոպական կոմիտեի (այսուհետ` Կոմիտե) կողմից ներկայացված հարցադրումների հետ կապված տեղեկատվություն

 

Քաղաքականության հիմնական նպատակը

 

Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության (2015 թվականի փոփոխություններով, ընդունվել է 2015 թվականի դեկտեմբերի 6-ին, ուժի մեջ է մտել 2015 թվականի դեկտեմբերի 22-ից) 82-րդ հոդվածով ամրագրված է, որ «Յուրաքանչյուր աշխատող, օրենքին համապատասխան, ունի առողջ, անվտանգ և արժանապատիվ աշխատանքային պայմանների, առավելագույն աշխատաժամանակի սահմանափակման, ամենօրյա և շաբաթական հանգստի, ինչպես նաև ամենամյա վճարովի արձակուրդի իրավունք»:

1. Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2002 թվականի օգոստոսի 15-ի N 1300-Ն որոշմամբ հաստատված թիվ 1 հավելվածով Հայաստանի Հանրապետության ՀՀ առողջապահության նախարարության կանոնադրության համաձայն` ՀՀ առողջապահության նախարարության նպատակներից և խնդիրներից է աշխատողների առողջության և անվտանգության պահպանումը, ՀՀ առողջապահության նախարարության գործառույթներից են` առողջապահության զարգացման քաղաքականության, պետական նպատակային ծրագրերի, բնակչության առողջության բարելավման, հիվանդությունների կանխարգելման և բուժման, աշխատանքի վայրում առողջության և անվտանգության պահպանման, հաշմանդամության և մահացության նվազեցմանն ուղղված ծրագրերի մշակումն ու իրականացման դիտարկումը, բնակչության սանիտարահամաճարակային անվտանգության ապահովմանն ուղղված պետական քաղաքականության և նպատակային ծրագրերի մշակումը և դրանց իրականացման դիտարկումը:

Հայաստանի Հանրապետության առողջապահության նախարարի 2015 թվականի հուլիսի 2-ի թիվ 1710-Ա հրամանով ստեղծված աշխատանքային խումբը մշակել է «Աշխատողների անվտանգության ապահովման և առողջության պահպանման հիմնական կանոնները և նորմերը» և կանոնները հաստատելու մասին Հայաստանի Հանրապետության կառավարության որոշման նախագիծ:

Աշխատանքային խմբում ընդգրկվել են ՀՀ առողջապահության նախարարության, նախարարության աշխատակազմի առողջապահական պետական տեսչության, Հայաստանի Հանրապետության աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության, «Աշխատանքի և սոցիալական հետազոտությունների ազգային ինստիտուտ» պետական ոչ առևտրային կազմակերպության, Հայաստանի արհեստակցական միությունների կոնֆեդերացիայի և Հայաստանի գործատուների հանրապետական միության մասնագետները: Կանոնների նախագիծը ներկայացվել է քննարկման շահագրգիռ գերատեսչություններին և կազմակերպություններին, ստացվել են դիտողություններ և առաջարկություններ, ներկայումս ընթանում են առաջարկությունների ամփոփման և կանոնների նախագծի լրամշակման աշխատանքներ:

2. Հայաստանի Հանրապետության նախագահի 2012 թվականի դեկտեմբերի 29-ի թիվ ՆԿ-159-Ն կարգադրությամբ հաստատված «Մարդու իրավունքների պաշտպանության ազգային ռազմավարության» համաձայն` տնտեսական, սոցիալական և մշակութային իրավունքների ասպարեզում երաշխավորվում են մարդու առողջության պահպանման, կրթության, աշխատանք ընտրելու ազատության, սեփականության, բավարար կենսամակարդակի, սոցիալական ապահովության իրավունքները: Ռազմավարության 32-րդ կետով սահմանված է, որ աշխատանքի ազատ ընտրության իրավունքի երաշխավորումը ներառում է աշխատանքի անվտանգության ու հիգիենայի պահանջներին բավարարող աշխատանքային պայմանների ապահովումը, «Աշխատանքի անվտանգության և առողջության պահպանման ազգային ծրագրի» ընդունումը` համաձայն միջազգային պարտավորությունների, ինչպես նաև պարբերաբար գնահատումը` ռիսկի վրա հիմնված ստուգումների մեթոդաբանությունն ու ռիսկայնությունը որոշող չափանիշների ընդհանուր նկարագրի և ստուգումներում ընդգրկվող հարցերի ստուգաթերթի հաստատումը, որի նպատակն է գրանցել հատուկ դեպքերը, ստուգումների տևողությունն ու հիմքերը աշխատանքային վեճերի լուծման արդյունավետ մեխանիզմների ներդրումը:

Հիմք ընդունելով կարգադրության 2-րդ կետը` Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2014 թվականի փետրվարի 27-ի «Մարդու իրավունքների պաշտպանության ազգային ռազմավարությունից բխող միջոցառումների ծրագիրը հաստատելու մասին» թիվ 303-Ն որոշմամբ հաստատված հավելվածի 2-րդ կետում որպես առողջության պահպանման և կյանքի իրավունքի ապահովման մարդու իրավունքների պաշտպանության ազգային ռազմավարությունից բխող միջոցառում է նախատեսվել «Աշխատանքի անվտանգության և աշխատավայրերում աշխատողների առողջության պահպանման ազգային ծրագրի մշակումը»:

Ի կատարումն նախատեսված միջոցառման իրականացման, աշխատանքի վայրում առողջության և անվտանգության պահպանմանն ուղղված պետական քաղաքականության և նպատակային ծրագրերի մշակման և դրանց իրականացման դիտարկման, աշխատողների անվտանգության ապահովման և առողջության պահպանման նկատմամբ պետական հսկողության և վերահսկողության մեխանիզմների մշակման և դրանց կիրարկման, աշխատանքի անվտանգության և աշխատավայրերում աշխատողների առողջության պահպանման բնագավառում իրավունքների և ազատությունների պաշտպանության գործուն և արդյունավետ մեխանիզմների ապահովման նպատակով, ինչպես նաև համաձայն մշտապես գործող նախարարական սոցիալական կոմիտեի հանձնարարականի` մշակվել է աշխատանքի անվտանգության և աշխատավայրերում աշխատողների առողջության պահպանման ռազմավարությունը` հստակեցնելով մոտեցումները, սկզբունքները, գործողությունների փուլայնությունը, ինչպես նաև նկարագրելով անհրաժեշտ միջոցառումները և սահմանելով դրանց կատարման ժամկետները:

Մշակվել է նաև Հայաստանի Հանրապետության կառավարության արձանագրային որոշման նախագիծ, որով նախատեսվում է հավանություն տալ «Աշխատանքի անվտանգության և աշխատավայրերում աշխատողների առողջության պահպանման ռազմավարությանը» և «Աշխատանքի անվտանգության և աշխատավայրերում աշխատողների առողջության պահպանման 2016-2018 թվականների միջոցառումների ծրագրին»: Ծրագրով, նախանշվում են հետևյալ միջոցառումները` «Աշխատանքի անվտանգության և աշխատավայրերում աշխատողների առողջության պահպանման հիմնական կանոններն ու նորմերը հաստատելու մասին» Հանրապետության կառավարության որոշման նախագծի ներկայացում, «Աշխատանքի անվտանգության և աշխատավայրերում աշխատողների առողջության պահպանման նկատմամբ ստուգումների մեթոդաբանությունը, ռիսկայնությունը որոշող չափորոշիչների ընդհանուր նկարագիրը և ստուգումների ստուգաթերթը հաստատելու մասին» ՀՀ կառավարության որոշման նախագծի ներկայացում, «Գործատուի կողմից աշխատողներին աշխատանքի անվտանգության ուսուցում և (կամ) հրահանգավորում անցկացնելու օրինակելի կարգը հաստատելու մասին» Հայաստանի Հանրապետության կառավարության որոշման նախագծի ներկայացում, Արհմիությունների, գործատուների հանրապետական միության, ինչպես նաև միջազգային կազմակերպությունների հետ համագործակցություն, աշխատանքի անվտանգության և աշխատավայրերում աշխատողների առողջության վերաբերյալ սեմինարների կազմակերպում և այլ միջոցառումներ:

 

Աշխատանքային ռիսկերի կանխարգելման կազմակերպում

 

1. ՀՀ կառավարության 2013 թվականի հուլիսի 25-ի N 857-Ն որոշմամբ ՀՀ առողջապահության նախարարության պետական հիգիենիկ և հակահամաճարակային տեսչությունը և ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության ՀՀ աշխատանքի պետական տեսչությունը միաձուլման ձևով վերակազմակերպվել են ՀՀ առողջապահության նախարարության աշխատակազմի առողջապահական պետական տեսչության, և հաստատվել է տեսչության կանոնադրությունը: Տեսչության կանոնադրության 3-րդ կետի համաձայն ՀՀ առողջապահության նախարարության աշխատակազմի առողջապահական պետական տեսչությունը հանդիսանում է ՀՀ պետական հիգիենիկ և հակահամաճարակային ծառայության և պետական հիգիենիկ և հակահամաճարակային տեսչության ու ՀՀ աշխատանքի պետական տեսչության իրավահաջորդը: Տեսչության կանոնադրության 1-ին կետի համաձայն` տեսչությունը նախարարության աշխատակազմի առանձնացված ստորաբաժանում է, որն իրականացնում է օրենքով ՀՀ առողջապահության նախարարությանը վերապահված վերահսկողական գործառույթներ և կիրառում պատասխանատվության միջոցներ առողջապահության, աշխատանքային օրենսդրությամբ սահմանված` աշխատանքի անվտանգության ապահովման և աշխատողների առողջության պահպանման նորմերի կիրառման բնագավառներում` հանդես գալով Հայաստանի Հանրապետության անունից:

Միաժամանակ, ՀՀ կառավարության 2015 թվականի հունիսի 4-ի N 572-Ն որոշմամբ փոփոխություններ են կատարվել ՀՀ կառավարության 2013 թվականի հուլիսի 25-ի N 857-Ն որոշման մեջ: Մասնավորապես, որպես տեսչության նպատակներ և խնդիրներ են սահմանվել ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքով և աշխատանքի իրավունքի նորմեր պարունակող այլ իրավական ակտերով սահմանված աշխատանքի անվտանգության ապահովման և աշխատողների առողջության պահպանության նորմեր պարունակող իրավական ակտերի կիրարկման նկատմամբ պետական հսկողության և վերահսկողության ապահովումը, աշխատանքի վայրում դժբախտ դեպքերի և մասնագիտական հիվանդությունների կանխարգելման միջոցառումների կազմակերպումը, աշխատանքի անվտանգ պայմանների իրավունքի ապահովումը:

Տեսչության կանոնադրության 8-րդ կետի 10-րդ ենթակետի համաձայն` տեսչությունն իրականացնում է աշխատանքային օրենսդրության նորմերի կիրառման նկատմամբ հսկողություն և վերահսկողություն, այդ թվում` աշխատանքային օրենսդրության և աշխատանքի իրավունքի նորմեր պարունակող այլ իրավական ակտերի կիրարկման ուղղությամբ գործատուների և արհեստակցական միությունների համար աշխատանքի անվտանգության պաշտպանության գործում մեթոդական օգնության կազմակերպում` տալով համապատասխան տեղեկատվություն և խորհրդատվություն, աշխատանքի վայրում դժբախտ դեպքերի և մասնագիտական հիվանդությունների պատճառների ուսումնասիրում ու վերլուծում և գործատուին դրանց կանխարգելման վերաբերյալ գրավոր միջնորդություններ ներկայացում, գործատուների կողմից աշխատանքային օրենսդրությամբ սահմանված աշխատանքի անվտանգության ապահովման և աշխատողների առողջության պահպանման նորմերի կատարման նկատմամբ հսկողություն և վերահսկողություն, մինչև 18 տարեկան անձանց, ինչպես նաև հղի կամ երեխային կրծքով կերակրող կանանց և երեխա խնամող աշխատողներին` աշխատանքային օրենսդրությամբ սահմանված երաշխիքների ապահովման նկատմամբ հսկողություն և վերահսկողություն և այլ գործառույթներ:

2. Ինչպես նշվել է, ՀՀ առողջապահության նախարարի 2015 թվականի հուլիսի 2-ի N 1710-Ա հրամանով ստեղծված աշխատանքային խումբը մշակել է «Աշխատողների անվտանգության ապահովման և առողջության պահպանման հիմնական կանոնները և նորմերը» և կանոնները հաստատելու մասին Հայաստանի Հանրապետության կառավարության որոշման նախագիծ: Կանոնների նախագիծը մշակվել է աշխատողների անվտանգության ապահովման և առողջության պահպանման վերաբերյալ միջազգային փորձի ընդհանրական ուսումնասիրության արդյունքում:

Համաձայն ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 4-րդ հոդվածի 1-ին մասի 7-րդ կետի` աշխատողների առողջության պահպանման և անվտանգության ապահովման հիմնական կանոններն ու նորմերը պետք է սահմանվեն աշխատանքային օրենսդրությամբ: Հիմք ընդունելով նաև Աշխատանքի միջազգային կազմակերպության կոնվենցիաների, Վերանայված եվրոպական սոցիալական խարտիայի, Եվրամիության աշխատանքի պաշտպանությանը վերաբերող հրահանգների պահանջները` կանոններով սահմանվում են աշխատողների անվտանգության ապահովման և առողջության պահպանման հիմնական կանոնները և նորմերը, որոնք ամբողջացնում են աշխատանքային հարաբերությունների կարգավորումն աշխատանքի պաշտպանության բնագավառում:

Կանոնների ընդունումը կնպաստի Հայաստանի Հանրապետությունում աշխատանքի անվտանգության և առողջության պահպանման կանոնակարգման ամբողջական դաշտի ձևավորմանը, հնարավորություն կտա աշխատողների առողջության պահպանման և անվտանգության ապահովման վերաբերյալ հիմնական կանոնները միավորել մեկ իրավական ակտում:

Կանոններն ուղեցույց կհանդիսանան բոլոր գործատուների և աշխատողների համար աշխատանքի անվտանգության և աշխատողների առողջության համար համապատասխան միջոցառումներ ձեռնարկելու և աշխատատեղերը կահավորելու հարցերում: Դրանք ենթակա կլինեն պարտադիր կիրառման բոլոր իրավաբանական և ֆիզիկական անձանց կողմից:

Կանոններում ներառված են ռիսկերի կանխարգելման սկզբունքները, վնասակար և վտանգավոր գործոնների գնահատման հիման վրա աշխատատեղում աշխատանքի պայմանների գնահատման, աշխատողների ուսուցման և հրահանգավորման ընթացակարգերը, անվտանգության նշանների կիրառման եղանակով աշխատողներին իրազեկումը, վտանգավոր քիմիական նյութերի, պայթյունավտանգ միջավայրի, բարձրության վրա աշխատանքի պայմաններում անվտանգության ապահովման պահանջները:

Կանոնների մշակման ընթացքում տեղի են ունեցել խորհրդատվություններ, քննարկումներ: Մշակված կանոնների վերաբերյալ սոցիալական գործընկերության կողմերի առաջարկությունները և դիտողությունները քննարկվել են և ներառվել նախագծում:

 

Խորհրդակցություն գործատուների և աշխատողների կազմակերպությունների հետ

2015 թվականի օգոստոսի 1-ին Հայաստանի Հանրապետության կառավարության, Հայաստանի արհմիությունների կոնֆեդերացիայի և Հայաստանի գործատուների հանրապետական միության միջև կնքվել է Հանրապետական կոլեկտիվ պայմանագիր` աշխատանքային գործունեության ընթացքում աշխատողների անվտանգության ապահովման և առողջության պահպանման նպատակով: Պայմանագրով սահմանվում են սոցիալական գործընկերության կողմերի պարտավորությունները, որոնցից են արհմիության դերի, ինչպես նաև գործատուների տնտեսական շահագրգռվածության և պատասխանատվության բարձրացման նպատակով օրենսդրության կատարելագործումը, աշխատողների անվտանգության ապահովման և առողջության պահպանման կանոնների ու նորմերի մշակմանը և ներդրմանը աջակցությունը, կազմակերպություններում աշխատանքի պաշտպանությանն ուղղված քաղաքականության մշակմանը նպաստելը, աշխատանքի պայմանների մոնիտորինգի ժամանակակից համակարգերի ներդրումը:

 

Հոդված 12. Սոցիալական ապահովության իրավունքը

 

Հոդված 12.1.

 

Հաշվետու ժամանակահատվածում տեղի ունեցած փոփոխությունների և Կոմիտեի կողմից ներկայացված հարցադրումների հետ կապված տեղեկատվություն

 

Առողջապահություն

 

Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2011 թվականի դեկտեմբերի 29-ի N 1923-Ն որոշմամբ ներդրվել են Հայաստանի Հանրապետության պետական մարմինների և կրթության, մշակույթի ու սոցիալական պաշտպանության ոլորտների պետական ոչ առևտրային կազմակերպությունների համար ծառայությունները, այդ թվում` վերջիններիս աշխատակիցների համար պարտադիր բժշկական ապահովագրությունը (ընդ որում` սոցիալական փաթեթի հատկացման կարգը և փաթեթի մեջ մտնող ծառայությունների բովանդակությունը սահմանված է Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2012 թվականի դեկտեմբերի 27-ի N 1691-Ն որոշմամբ):

ՀՀ կառավարության 2012 թվականի դեկտեմբերի 27-ի N 1691-Ն որոշմամբ հաստատված N 1 հավելվածի 11-րդ կետով կարգավորվում են աշխատանքից ազատվելու դեպքում (կամ այլ պատճառով սոցիալական փաթեթից օգտվելու իրավունքի դադարեցման դեպքում) սոցիալական փաթեթից օգտվելու իրավունքի դադարման ամիս համարվելու և սոցիալական փաթեթի ծառայություններից օգտվելու հետ կապված հարաբերությունները:

Պետության կողմից երաշխավորված անվճար պայմաններով բժշկական օգնության և սպասարկման հիմնական ծառայությունների փաթեթն անվճար է Հայաստանի Հանրապետության բոլոր քաղաքացիների համար` անկախ նրանց տարիքից, սեռից, կրոնական պատկանելությունից, սոցիալական կարգավիճակից, աշխատող լինելու կամ չլինելու հանգամանքից: Այն իրականացվում է առողջության առաջնային պահպանման մակարդակում:

Մասնագիտական բժշկական օգնությունը ցուցաբերվում է և երկրորդային, և երրորդային մակարդակներում, ինչպես նաև տրամադրվում է սոցիալական որոշակի հիվանդություններով (հոգեկան հիվանդություններ, տուբերկուլոզ, վարակիչ հիվանդություններ, չարորակ նորագոյացություններ և այլն) տառապող անձանց: Բացի այդ, սկսած 2015 թվականի հունվարի մեկից մեկնարկել է պետության կողմից երաշխավորված անվճար բժշկական օգնության և սպասարկման շրջանակներում անհետաձգելի սրտի վիրահատության (ոչ դեղապատ ստենդի տեղադրում) ծառայությունների կազմակերպման ծրագիրը (ՀՀ առողջապահության նախարարի 2016 թվականի ապրիլի 27-ի N 1256-Ա հրաման), երբ վիրահատությունն իրականացվում է համապատասխան վիճակների և ախտորոշումների դեպքերում պացիենտի (առանց սոցիալական որևէ խմբի պատկանելության) դիմելու (բերելու) դեպքում բժշկական կազմակերպության ընդունարանում երկու ժամվա ընթացքում: Հարկ է նշել նաև, որ Հայաստանի Հանրապետությունում ՀՀ կառավարության 2004 թվականի մարտի 4-ի N 318-Ն որոշմամբ` 65 տարեկան և ավելի բարձր տարիքի անձինք օգտվում են մասնագիտացված ստոմատոլոգիական բժշկական օգնությունից:

Հայաստանի Հանրապետությունում առողջապահության համակարգն ունի սոցիալական ուղղվածություն, մասնավորապես` ՀՀ կառավարության 2004 թվականի մարտի 4-ի N 318-Ն որոշմամբ հաստատված է բնակչության սոցիալապես անապահով և առանձին (հատուկ) խմբերի ցանկը, ըստ որի` անվճար հիվանդանոցային բժշկական օգնություն և սպասարկում տրամադրվում է ոչ միայն մինչև 7, այլ նաև 0-18 տարեկան` սոցիալական անապահովության որոշակի խմբերում ներառված երեխաներին, ընտանեկան նպաստի համակարգում ընդգրկված 30.00 և ավելի բարձր անապահովության միավոր ունեցող նպաստառուներին, հաշմանդամություն ունեցող անձանց, Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներին, վերարտադրության տարիքի կանանց, 14-15 տարեկան արական սեռի, նախազորակոչային և զորակոչային տարիքի անձանց, զինծառայողներին և նրանց հավասարեցված անձանց ընտանիքների անդամներին, Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանության ժամանակ, ինչպես նաև ծառայողական պարտականությունները կատարելիս զոհված (մահացած) զինծառայողների ընտանիքների անդամներին, փրկարարական ծառայողների ընտանիքների անդամներին, բռնադատվածներին, Չեռնոբիլի ատոմակայանի վթարի վերացման աշխատանքների մասնակիցներին և այլն:

ՀՀ առողջապահության բնագավառի բյուջեն 2016 թվականին կազմում է 88,4 մլրդ ՀՀ դրամ, որից հիվանդանոցային ծրագրերի մասով` 39,8 մլրդ ՀՀ դրամ, արտահիվանդանոցային ծրագրերի մասով` 27,7 մլրդ ՀՀ դրամ: Վերջին տարիների հիվանդանոցային բուժօգնության ընդհանուր դեպքերի թվաքանակը կազմում է 406,6 հազար և ավելի, որից պետական պատվերի շրջանակներում բուժօգնություն ստացած հիվանդների թվաքանակը կազմում է 326,0 հազար դեպք կամ ընդհանուր դեպքերի 80,2 տոկոսը: Համակարգում կիրառվում է նաև հիվանդանոցային բուժօգնության ծախսերի փոխհատուցման համավճարային եղանակը, որի շրջանակներում բուժօգնություն է մատուցվում շուրջ 11,1 հազար հիվանդի: Ընդհանուր առմամբ, պետական ֆինանսավորմամբ իրականացվում են 17 հիվանդանոցային (որոնցից 4-ն իրականացվում են համավճարային սկզբունքով) և 14 արտահիվանդանոցային ծրագրեր, իսկ մնացած ծրագրերն իրականացվում են անվճար ամբողջ բնակչության համար` ՀՀ առողջապահության նախարարության կողմից սահմանված հիմնական ծառայությունների փաթեթի շրջանակներում:

 

Հիվանդության նպաստ և մայրության նպաստ

 

«Ժամանակավոր անաշխատունակության և մայրության նպաստների մասին» ՀՀ օրենքով (2010 թվականի դեկտեմբերի 1-ի N ՀՕ-160-Ն օրենք) սահմանվում են մայրության նպաստը (մինչև 2016 թվականի հունվարի 1-ը` հղիության և ծննդաբերության նպաստ) և ժամանակավոր անաշխատունակության նպաստի հետևյալ տեսակները.

1) հիվանդության (վնասվածքի) պատճառով առաջացած ժամանակավոր անաշխատունակության դեպքում տրվող նպաստ (հիվանդության նպաստ),

2) պրոթեզավորման պատճառով առաջացած ժամանակավոր անաշխատունակության դեպքում տրվող նպաստ (պրոթեզավորման նպաստ),

3) առողջարանային բուժման անհրաժեշտության պատճառով առաջացած ժամանակավոր անաշխատունակության դեպքում տրվող նպաստ (առողջարանային բուժման նպաստ),

4) ընտանիքի անդամի հիվանդության (վնասվածքի) պատճառով առաջացած խնամքի անհրաժեշտությամբ պայմանավորված ժամանակավոր անաշխատունակության դեպքում տրվող նպաստ (ընտանիքի հիվանդ անդամի խնամքի նպաստ):

Ընդ որում` վարձու աշխատողներին տրվում են հետևյալ տեսակի նպաստները.

1) հիվանդության (վնասվածքի),

2) պրոթեզավորման,

3) առողջարանային բուժման,

4) մայրության (հղիության և ծննդաբերության) նպաստ,

5) ընտանիքի հիվանդ անդամի խնամքի:

 

Ինքնուրույնաբար իրենց աշխատանքով ապահոված անձանց տրվում են հետևյալ տեսակի նպաստները.

1) հիվանդության,

2) պրոթեզավորման,

3) մայրության (հղիության և ծննդաբերության) նպաստ,

4) ընտանիքի հիվանդ անդամի խնամքի:

 

Ժամանակավոր անաշխատունակության հետևանքով (այդ թվում` հղիության և ծննդաբերության պատճառով) կորցրած աշխատավարձի (եկամտի) մասնակի կամ ամբողջական փոխհատուցումն իրականացվում է ժամանակավոր անաշխատունակության կամ մայրության նպաստների վճարման միջոցով` օրենքով դրա իրավունքն ունեցող անձանց, ինչպես նաև չաշխատող մայրերին ցուցաբերվող աջակցության միջոցով` ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքով աշխատող կանանց համար սահմանված հղիության և ծննդաբերության արձակուրդի ժամանակահատվածի համար:

Հայաստանի Հանրապետությունում ժամանակավոր անաշխատունակության և մայրության նպաստներ ստացողների մասով վիճակագրություն չի վարվում:

 

Տարիքային կենսաթոշակ

 

Կենսաթոշակների տեսակները սահմանված են «Պետական կենսաթոշակների մասին» ՀՀ օրենքի 8-րդ հոդվածով: Դրանք են`

1. աշխատանքային`

1) տարիքային,

2) արտոնյալ պայմաններով,

3) երկարամյա ծառայության,

4) հաշմանդամության,

5) կերակրողին կորցնելու դեպքում,

6) մասնակի:

2. Զինվորական`

1) երկարամյա ծառայության,

2) հաշմանդամության,

3) կերակրողին կորցնելու դեպքում:

 

«Պետական կենսաթոշակների մասին» ՀՀ օրենքի 9-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` տարիքային աշխատանքային կենսաթոշակ նշանակվում է 63 տարին լրացած անձին, եթե նա ունի առնվազն 10 օրացուցային տարվա աշխատանքային ստաժ:

Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` տարիքային աշխատանքային կենսաթոշակի իրավունք տվող տարիքից մեկ տարի շուտ (62 տարին լրանալու դեպքում) տարիքային կենսաթոշակ նշանակվում է, եթե անձն ունի առնվազն 35 տարվա աշխատանքային ստաժ և չի աշխատում:

Կենսաթոշակի իրավունք տվող տարիքը թե՛ կանանց, և թե՛ տղամարդկանց համար նույնն է:

«Պետական կենսաթոշակների մասին» ՀՀ օրենքի 12-րդ հոդվածի համաձայն` հաշմանդամության աշխատանքային կենսաթոշակ նշանակվում է բժշկասոցիալական փորձաքննություն իրականացնող իրավասու պետական մարմնի կողմից հաշմանդամ ճանաչված անձին, եթե հաշմանդամություն սահմանելու կամ կենսաթոշակ նշանակելու համար դիմելու ժամանակ անձն ունեցել է հետևյալ աշխատանքային ստաժը` օրացուցային տարիներով. մինչև 23 տարեկան` 2 տարի, 23-26 տարեկան` 3 տարի, 26-29 տարեկան` 4 տարի, 29-32 տարեկան` 5 տարի, 32-35 տարեկան` 6 տարի, 35-38 տարեկան` 7 տարի, 38-41 տարեկան` 8 տարի, 41-44 տարեկան` 9 տարի և 44 տարեկանից բարձր` 10 օրացուցային տարի:

«Պետական կենսաթոշակների մասին» ՀՀ օրենքի 10-րդ հոդվածի համաձայն`

Արտոնյալ պայմաններով կենսաթոշակ նշանակվում է

1. 55 տարին լրացած անձին`

1) եթե նա ունի առնվազն 25 օրացուցային տարվա աշխատանքային ստաժ, առնվազն 15 օրացուցային տարին աշխատել է առանձնապես վնասակար, առանձնապես ծանր պայմաններում (թիվ 1 ցուցակ), մինչև 2014 թվականի հունվարի 1-ը առնվազն 7 օրացուցային տարի 6 օրացուցային ամիսն աշխատել է առանձնապես վնասակար, առանձնապես ծանր պայմաններում և այդ ժամանակահատվածում լրիվ աշխատանքային օրը կատարել արտոնյալ կենսաթոշակի իրավունք տվող աշխատանք,

2) եթե նա ունի առնվազն 25 օրացուցային տարվա աշխատանքային ստաժ, որից առնվազն 15 օրացուցային տարին աշխատել է արտոնյալ պայմաններով կենսաթոշակի իրավունք տվող պաշտոններում (թիվ 3 ցուցակ) և այդ ժամանակահատվածում լրիվ աշխատանքային օրը կատարել արտոնյալ կենսաթոշակի իրավունք տվող աշխատանք:

2. 59 տարին լրացած անձին`

1) եթե նա ունի առնվազն 25 օրացուցային տարվա աշխատանքային ստաժ, առնվազն 20 օրացուցային տարին աշխատել է վնասակար, ծանր պայմաններում (թիվ 2 ցուցակ), մինչև 2014 թվականի հունվարի 1-ը առնվազն 10 օրացուցային տարին աշխատել է վնասակար, ծանր պայմաններում և այդ ժամանակահատվածում լրիվ աշխատանքային օրը կատարել արտոնյալ կենսաթոշակի իրավունք տվող աշխատանք,

2) եթե նա ունի առնվազն 25 օրացուցային տարվա աշխատանքային ստաժ, որից առնվազն 20 օրացուցային տարին աշխատել է արտոնյալ պայմաններով կենսաթոշակի իրավունք տվող պաշտոններում (թիվ 4 ցուցակ) և այդ ժամանակահատվածում լրիվ աշխատանքային օրը կատարել արտոնյալ կենսաթոշակի իրավունք տվող աշխատանք:

3. Արտոնյալ պայմաններով կենսաթոշակ նշանակվում է 45 տարին լրացած և առնվազն 20 օրացուցային տարվա աշխատանքային ստաժ ունեցող` հիպոֆիզարային թզուկությամբ հիվանդ (լիլիպուտ) անձին:

4. Արտոնյալ պայմաններով կենսաթոշակը նշանակվում է մինչև տարիքային աշխատանքային կենսաթոշակի իրավունք տվող տարիքը լրանալը:

5. Արտոնյալ պայմաններով կենսաթոշակի իրավունք տվող արտադրությունների, աշխատանքների, մասնագիտությունների, պաշտոնների և ցուցանիշների թիվ 1 և թիվ 2 ցուցակները, պաշտոնների թիվ 3 և թիվ 4 ցուցակները հաստատում է Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը:

«Պետական կենսաթոշակների մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի համաձայն`

Երկարամյա ծառայության աշխատանքային կենսաթոշակ նշանակվում է քաղաքացիական ավիացիայի`

1) թռիչքահրամանատարական, թռիչքահրահանգչական և թռիչքային անձնակազմերի անդամներին, բորտօպերատորներին և բորտուղեկցորդներին, եթե լրացել է նրանց 45 տարին, և նրանք աշխատել են առնվազն 25 օրացուցային տարի, որից առնվազն 20 տարին երկարամյա ծառայության ստաժ է, իսկ առողջական վիճակի պատճառով թռիչքային աշխատանքներից ազատվելու դեպքում` եթե նրանք աշխատել են առնվազն 20 օրացուցային տարի, որից առնվազն 15 տարին երկարամյա ծառայության ստաժ է.

2) օդային երթևեկության կառավարման ծառայության կարգավարի (դիսպետչերի) վկայական ունեցող աշխատողին, եթե լրացել է նրա 50 տարին, և նա աշխատել է առնվազն 25 օրացուցային տարի, որից առնվազն 15 օրացուցային տարին անմիջականորեն կատարել է օդային երթևեկության կառավարման աշխատանք, իսկ առողջական վիճակի պատճառով օդային երթևեկության անմիջական կառավարման աշխատանքից ազատված անձին` եթե լրացել է նրա 50 տարին, և նա ծառայել է առնվազն 25 օրացուցային տարի, որից առնվազն 10 օրացուցային տարին անմիջականորեն կատարել է օդային երթևեկության կառավարման աշխատանք.

3) ինժեներատեխնիկական ծառայության աշխատողին, եթե լրացել է նրա 55 տարին, և նա ունի առնվազն 25 օրացուցային տարվա աշխատանքային ստաժ, որից առնվազն 20 օրացուցային տարին կատարել է երկարամյա ծառայության կենսաթոշակի իրավունք տվող աշխատանք:

Ըստ ՀՀ ազգային վիճակագրական ծառայության տվյալների` տարիքային աշխատանքային կենսաթոշակ ստացողների թիվը կազմում է աշխատունակ տարիքի (16-62) բնակչության թվի 23 տոկոսը:

«Պետական նպաստների մասին» ՀՀ օրենքի 39-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն` մինչև 2014 թվականի հունվարի 1-ը «Պետական կենսաթոշակների մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքով սահմանված կարգով նշանակված ծերության սոցիալական, հաշմանդամության սոցիալական և կերակրողին կորցնելու դեպքում սոցիալական կենսաթոշակները (անկախ կենսաթոշակ ստանալու իրավունքը և կենսաթոշակ վճարելը դադարեցված լինելուց) վերանվանվում են համապատասխանաբար ծերության, հաշմանդամության և կերակրողին կորցնելու դեպքում նպաստի` անկախ նույն օրենքով սահմանված ծերության սոցիալական, հաշմանդամության սոցիալական և կերակրողին կորցնելու դեպքում սոցիալական նպաստի իրավունքից:

Ըստ ՀՀ ազգային վիճակագրական ծառայության տվյալների` ծերության նպաստ կամ հաշմանդամության նպաստ կամ կերակրողին կորցնելու դեպքում նպաստ ստացողների թիվը կազմում է աշխատունակ տարիքի (16-62) բնակչության թվի 3.1 տոկոսը:

 

Ընտանեկան նպաստ և երեխայի խնամքի նպաստ

 

Ընտանեկան նպաստի վերաբերյալ տեղեկատվությունը ներկայացված է 13§1 հոդվածում:

«Պետական նպաստների մասին» ՀՀ օրենքի 27-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` մինչև երկու տարեկան երեխայի խնամքի նպաստի իրավունք ունի երեխայի` Հայաստանի Հանրապետության աշխատանքային օրենսգրքով սահմանված կարգով մինչև երեք տարեկան երեխայի խնամքի արձակուրդում գտնվող ծնողը` մինչև երեխայի երկու տարեկանը լրանալը:

 

Հիվանդության նպաստ

 

«Ժամանակավոր անաշխատունակության և մայրության նպաստների մասին» ՀՀ օրենքի 8-րդ հոդվածի համաձայն` վարձու աշխատողին հիվանդության նպաստ տրվում է ժամանակավոր անաշխատունակության թերթիկով վավերացված ժամանակավոր անաշխատունակության ժամանակահատվածի աշխատանքային օրերի համար` սկսած երկրորդ աշխատանքային օրվանից մինչև բժշկասոցիալական փորձաքննություն իրականացնող իրավասու պետական մարմնի կողմից հաշմանդամության խմբի սահմանումը կամ հաշմանդամության խմբի վերանայումը:

Օրենքի 18-րդ հոդվածի համաձայն` ինքնուրույնաբար իրենց աշխատանքով ապահոված անձանց հիվանդության նպաստ տրվում է միայն հիվանդանոցային բուժական հաստատությունում (ստացիոնարում) բուժման ժամանակահատվածի համար, բայց մեկ օրացուցային տարվա ընթացքում 60 օրացուցային օրից ոչ ավելի:

Օրենքի 24-րդ հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն` նպաստը նշանակվում է, եթե դրա համար պահանջվող փաստաթղթերը ներկայացվել են աշխատունակության վերականգնման կամ հաշմանդամության խումբ սահմանելու օրվանից սկսած վեցամսյա ժամկետում:

«Ժամանակավոր անաշխատունակության և մայրության նպաստների մասին» ՀՀ օրենքի 22-րդ հոդվածի համաձայն` (ընդունվել է 2010 թվականի դեկտեմբերի 1-ին, ուժի մեջ է մտել 2011 թվականի հունվարի 1-ին)

- մայրության նպաստը հաշվարկվում է միջին ամսական աշխատավարձից (եկամտից): Հաշվարկված միջին ամսական աշխատավարձի ստորին շեմը ժամանակավոր անաշխատունակությունն առաջանալու օրվա դրությամբ նվազագույն ամսական աշխատավարձի հնգապատիկն է, վերին շեմը` վարձու աշխատողի համար` նվազագույն ամսական աշխատավարձի տասնհինգապատիկը, իսկ ինքնուրույնաբար իրեն աշխատանքով ապահոված անձի համար` նվազագույն ամսական աշխատավարձի հնգապատիկը,

- Ժամանակավոր անաշխատունակության նպաստը հաշվարկվում է միջին ամսական աշխատավարձի (եկամտի) ութսուն տոկոսից: Հաշվարկված միջին ամսական աշխատավարձի ութսուն տոկոսի վերին շեմը` վարձու աշխատողի համար` նվազագույն ամսական աշխատավարձի տասնապատիկն է, իսկ ինքնուրույնաբար իրեն աշխատանքով ապահոված անձի համար` նվազագույն ամսական աշխատավարձի հնգապատիկը:

Նպաստների չափերը փոխկապակցելով միջին ամսական աշխատավարձին` (եկամտին) հնարավորություն է տրվում մասնակի կամ ամբողջական փոխհատուցել այն եկամուտը, որն անձը ստանում էր կամ կարող էր ստանալ:

«Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 1-ին հոդվածի համաձայն` Հայաստանի Հանրապետությունում նվազագույն ամսական աշխատավարձը 2015 թվականի հուլիսի 1-ին սահմանվել է 55000 ՀՀ դրամ:

 

Գործազրկության նպաստ

 

2012 թվականից զբաղվածության ոլորտում իրականացված բարեփոխումների արդյունքում 2013 թվականի դեկտեմբերի 11-ին (ուժի մեջ է մտել 2014 թվականի հունվարի 1-ին) ընդունվել է «Զբաղվածության մասին» ՀՀ նոր օրենքը, որով ներդրվել է զբաղվածության քաղաքականության նոր մոդելը:

Նոր մոդելի շրջանակներում գործազրկության նպաստի վճարման ծրագիրը վերափոխվել է կարգավորման այնպիսի նոր գործիքներով, որոնք առավելապես պետք է ծառայեն աշխատաշուկայում գործազուրկների ակտիվացմանը` աշխատանք փնտրելու և հարմար աշխատանք գտնելու, առկա թափուր աշխատատեղերն արդյունավետ համալրելու գործընթացներում: Օրենքով աշխատաշուկայում անմրցունակ անձանց վերապահվել է աշխատանքի տեղավորման նպատակով գործատուներին այցելության համար դրամական օգնության իրավունք:

Զբաղվածության քաղաքականության նոր մոդելի ներքո գործում են պետական կարգավորման թվով 13 ակտիվ ծրագրեր, որոնցից նոր են ներդրվել`

1. աշխատաշուկայում անմրցունակ անձանց` գործատուներին այցելության համար դրամական օգնության տրամադրում,

2. աշխատաշուկայում անմրցունակ անձանց աշխատանքի տեղավորման դեպքում գործատուին միանվագ փոխհատուցման տրամադրում, որը բաղկացած է երկու նոր ենթածրագրերից`

1) աշխատաշուկայում անմրցունակ անձանց աշխատանքային ունակությունների և կարողությունների ձեռքբերման համար միանվագ փոխհատուցում գործատուին,

2) աշխատաշուկայում անմրցունակ հաշմանդամություն ունեցող անձանց աշխատատեղի հարմարեցման համար միանվագ փոխհատուցում գործատուին,

3. սեզոնային զբաղվածության խթանման միջոցով գյուղացիական տնտեսությանն աջակցության տրամադրում,

4. աշխատանքի տեղավորման ոչ պետական կազմակերպության կողմից մատուցվող ծառայություններից օգտվելու համար աշխատաշուկայում անմրցունակ անձանց աջակցության տրամադրում,

5. աշխատաշուկայում անմրցունակ անձանց փոքր ձեռնարկատիրական գործունեության, ինչպես նաև անասնապահությամբ զբաղվելու համար աջակցության տրամադրում:

Զբաղվածության պետական կարգավորման բարեփոխումների իմաստով հատկանշական է նաև ներկայումս սոցիալական պաշտպանության ոլորտում տարվող քաղաքականության շրջանակներում որդեգրված այն մոտեցումը, ըստ որի գործազուրկի կարգավիճակն աստիճանաբար գերակշիռ դեր է ունենում ընտանեկան նպաստի նշանակման համար` ընտանիքի կարիքավորության գնահատման շրջանակներում: Ընտանիքների անապահովության գնահատման համակարգում` գործազուրկի կարգավիճակն ընտանիքի անապահովության բնութագրիչներից մեկն է, այն մեծացնում է ընտանեկան նպաստ ստանալու իրավունք տվող սահմանային միավորը:

Նախկին օրենքի կարգավորման պարագայում պետական միջոցները, առանց լրացուցիչ ջանքերի գործադրման, հիմնականում ուղղվում էին գործազրկության նպաստի վճարմանը: Այս դեպքում`

1) տարեկան կտրվածքով զբաղվածության պետական կարգավորման ծրագրերին ՀՀ պետական բյուջեից տրամադրվող միջոցների շուրջ 86 տոկոսն ուղղվել է գործազրկության նպաստի վճարմանը,

2) նպաստառուների թիվը կազմել է զբաղվածության պետական ծրագրերի շահառուների ընդհանուր թվի միջինում շուրջ 87 տոկոսը,

3) նպաստի ստացման ժամանակահատվածում աշխատանքի տեղավորված նպաստառուների տեսակարար կշիռը նպաստառուների ընդհանուր թվում եղել է խիստ ցածր` շուրջ 10 տոկոս, իսկ նպաստի միջին տևողությունը կազմել է շուրջ 9 ամիս (այն դեպքում, երբ առավելագույն տևողությունը 12 ամիս էր, իսկ նվազագույնը` 6 ամիս):

 

Ծերության նպաստ

 

«Պետական նպաստների մասին» ՀՀ օրենքի 29-րդ հոդվածի համաձայն` ծերության նպաստի իրավունք ունի կենսաթոշակ ստանալու իրավունք չունեցող անձը` 65 տարին լրանալու դեպքում:

Ծերության նպաստի չափը սահմանում է ՀՀ կառավարությունը:

ՀՀ կառավարության 2013 թվականի դեկտեմբերի 26-ի N 1489-Ն որոշմամբ 2014 թվականի հունվարի 1-ից ծերության նպաստի չափը կազմում է 16000 ՀՀ դրամ:

 

Հոդված 12.3.

 

Հաշվետու ժամանակահատվածում տեղի ունեցած փոփոխությունների և Կոմիտեի կողմից ներկայացված հարցադրումների հետ կապված տեղեկատվություն

 

«Պետական կենսաթոշակների մասին» ՀՀ օրենքի 55-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` սկսած 2014 թվականի հունվարի 1-ից հաշմանդամության աշխատանքային կենսաթոշակին տրվում է հավելում`

1) առաջին խմբի համար` աշխատանքային կենսաթոշակի չափը հաշվարկելու համար հիմնական կենսաթոշակի 40 տոկոսի չափով,

2) երկրորդ խմբի համար` աշխատանքային կենսաթոշակի չափը հաշվարկելու համար հիմնական կենսաթոշակի 20 տոկոսի չափով:

1. ՀՀ կառավարության 2013 թվականի դեկտեմբերի 26-ի N 1489-Ն որոշմամբ 2014 թվականի հունվարի 1-ից ծերության նպաստի չափը 16000 ՀՀ դրամ է:

2. Հաշմանդամության նպաստի չափերն են.

1) առաջին խմբի հաշմանդամի և հաշմանդամ երեխա ճանաչված անձի համար` 21500 ՀՀ դրամ,

2) երկրորդ խմբի հաշմանդամի համար` 19000 ՀՀ դրամ,

3) երրորդ խմբի հաշմանդամի համար` 16000 ՀՀ դրամ:

3. Կերակրողին կորցնելու դեպքում նպաստի չափը` 16000 ՀՀ դրամ է, իսկ երկու ծնողին կորցրած` 18 տարին չլրացած երեխայի (կամ առկա ցերեկային ուսուցմամբ սովորող զավակի) դեպքում` 80000 ՀՀ դրամ:

«Կուտակային կենսաթոշակների մասին» ՀՀ օրենքը վերախմբագրված տարբերակով ուժի մեջ է մտել 2014 թվականի հուլիսի 1-ին: Օրենքի 81-րդ հոդվածի համաձայն` անձն իրավունք ուներ Օրենքի ուժի մեջ մտնելուց մինչև 2017 թվականի հուլիսի 1-ն ընկած ժամանակահատվածի համար հրաժարվելու սոցիալական վճար կատարելու պարտականությունից` մինչև 2014 թվականի դեկտեմբերի 25-ը հարկային մարմնին համապատասխան դիմում ներկայացնելու միջոցով:

Օրենքով սոցիալական վճար կատարելուց հրաժարվելու համար նախատեսված առավելագույն ժամկետը երկարաձգվել է մինչև 2018 թվականի հուլիսի 1-ը («Կուտակային կենսաթոշակների մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխությունը կատարվել է 2016 թվականի մայիսի 12-ի ՀՕ-76-Ն ՀՀ օրենքով):

«Կուտակային կենսաթոշակների մասին» ՀՀ օրենքը կարգավորում է կենսաթոշակային համակարգի կուտակային և կամավոր բաղադրիչների կապակցությամբ առաջացող իրավահարաբերությունները:

«Կուտակային կենսաթոշակների մասին» ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի համաձայն` կամավոր կենսաթոշակային վճարը դա կամավոր կենսաթոշակ ստանալու նպատակով մասնակցի և(կամ) այլ անձի կողմից մասնակցի համար (օգտին) կատարվող վճարն է, իսկ կամավոր կենսաթոշակը կամավոր կենսաթոշակային բաղադրիչի շրջանակներում «Կուտակային կենսաթոշակների մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված կանոնների համաձայն վճարվող կենսաթոշակն է:

Կամավոր կենսաթոշակային բաղադրիչը գործում է սկսած 2011 թվականից:

 

Հոդված 13. Սոցիալական և բժշկական աջակցություն ստանալու իրավունքը

 

Հոդված 13.1.

 

Հաշվետու ժամանակահատվածում տեղի ունեցած փոփոխությունների և Կոմիտեի կողմից ներկայացված հարցադրումների հետ կապված տեղեկատվություն

 

Սոցիալական աջակցության ոլորտում նախորդ հաշվետվությամբ ներկայացված իրավական ակտերի ցանկում 2012-2015 թվականների ընթացքում կատարվել են որոշակի փոփոխություններ:

Մասնավորապես` 2012-2013 թվականների պետական նպաստները նշանակվել են «Պետական նպաստների մասին» ՀՀ օրենքով (ՀՕ-205-Ն) սահմանված դրույթներին համապատասխան` որպես «Սոցիալական աջակցության մասին» ՀՀ օրենքի (ՀՕ-207-Ն) 10-րդ հոդվածով նախատեսված դրամական օգնության առանձին ձև: 2014 թվականից գործել է «Պետական նպաստների մասին» ՀՀ նոր օրենքը (ընդունվել է 2013 թվականի դեկտեմբերի 28-ին ՀՕ-154-Ն, ուժի մեջ է մտել 2014 թվականի հունվարի 1-ից): Իսկ 2014 թվականի դեկտեմբերի 17-ին ընդունվել և 2015 թվականի հունվարի 1-ից ուժի մեջ է մտել «Սոցիալական աջակցության մասին» ՀՀ նոր օրենքը (ՀՕ-231-Ն): Պետական նպաստների նշանակման և վճարման կարգերն ու առանձնահատկությունները, ինչպես նաև չափը սահմանվում են ՀՀ կառավարության որոշումներով: ՀՀ կառավարության 2014 թվականի հունվարի 1-ի «Պետական նպաստների մասին» ՀՀ օրենքի կիրարկումն ապահովելու մասին» N 145-Ն որոշումը, որով սահմանվել են ընտանիքների անապահովության գնահատման, ընտանիքների անապահովության գնահատման համակարգում հաշվառվելու (փաստագրվելու), ընտանեկան կամ սոցիալական նպաստի կամ հրատապ օգնության նշանակման և վճարման կարգերը և այլն:

2012-2015 թվականների ընթացքում պետական նպաստների չափերը սահմանվել են յուրաքանչյուր տարի` ՀՀ կառավարության համապատասխան որոշումներով: 2012-2015 թվականներին շարունակվել է ընտանեկան (կամ սոցիալական) նպաստի համար նախատեսված ֆինանսական միջոցների ուղղումն առավել աղքատ ընտանիքներին, առավելապես երեխա ունեցող ընտանիքներին, մասնավորապես` բազմազավակ ընտանիքներին, հաշվի առնելով նաև ընտանիքի բնակության վայրը` բարձր լեռնային կամ սահմանամերձ:

Ընտանեկան (կամ սոցիալական) նպաստի իրականացման սուբյեկտն ընտանիքն է: Ընտանեկան (կամ սոցիալական) նպաստի իրավունքը որոշվում է ընտանիքի անապահովության գնահատման անուղղակի մեթոդի հիման վրա: Համաձայն «Պետական նպաստների մասին» ՀՀ օրենքի ընտանեկան (կամ սոցիալական) նպաստի իրավունք է ձեռք բերում այն աղքատ ընտանիքը, որի անապահովության միավորը բարձր է անապահովության սահմանային մեծության միավորից: Որքան մեծ է այդ միավորը, այնքան անապահով է համարվում ընտանիքը: Իսկ ընտանիքի անապահովության միավորը հաշվարկվում է ՀՀ կառավարության սահմանած կարգի համաձայն` հաշվի առնելով աղքատությունը բնութագրող անուղղակի ցուցանիշներ` ընտանիքի յուրաքանչյուր անդամի սոցիալական խումբը (հաշմանդամ, կենսաթոշակառու, երեխա, գործազուրկ, չափահաս աշխատունակ անձ և այլն), ընտանիքում անաշխատունակ անդամների թիվը, բնակավայրը, ընտանիքի բնակարանային պայմանները, ընտանիքի միջին ամսական եկամուտը և այլն, ընդհանուր թվով 12 գործոն: Ընդ որում ընտանիքի միջին ամսական ամբողջական եկամտի մեջ մտնում են ընտանիքի անդամների աշխատանքի վարձատրությանն ուղղված` հաշվարկված վճարման ենթակա միջոցները և դրանց հավասարեցված եկամուտները, կենսաթոշակը, մինչև երկու տարեկան երեխայի խնամքի, ծերության, հաշմանդամության, կերակրողին կորցնելու դեպքում` նպաստները, «Զինծառայողների և նրանց ընտանիքների անդամների սոցիալական ապահովության մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված զինծառայողների և նրանց ընտանիքի անդամների ամենամսյա պարգևավճարները, ինչպես նաև անասնապահությունից և հողօգտագործումից ստացվող եկամուտը:

2008 թվականի հունվարի 1-ից ընտանեկան (կամ սոցիալական) նպաստի իրավունքի ճանաչման համար սահմանային միավորը «33.00»-ից իջեցվել է «30.00», որը պահպանվել է մինչև 2015 թվականը ներառյալ: Անապահովության սահմանային միավորից բարձր միավոր ունեցող ընտանիքները ձեռք են բերում ընտանեկան (կամ սոցիալական) նպաստի իրավունք, իսկ ցածր միավոր ունեցող ընտանիքները (բացառությամբ «0» միավոր)` կարող են ընդգրկվել եռամսյակային հրատապ օգնության ցուցակներում, որի վերաբերյալ համապատասխան որոշումը կայացվում է` համագործակցելով «Սոցիալական աջակցության մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված կարգով ձևավորված խորհուրդների հետ: Եռամսյակային հրատապ օգնության չափը հավասար է ընտանեկան (կամ սոցիալական) նպաստի բազային մասին (Աղյուսակ 1):

2012-2015 թվականներին ընտանեկան (կամ սոցիալական) նպաստի համակարգում կատարված փոփոխությունները հիմնականում վերաբերվել են ընտանիքների անապահովության գնահատման կարգի և վարչարարության բարելավմանը: Ընտանիքների անապահովության գնահատման կարգում հիմնականում փոփոխություն է կատարվել ընտանիքի միջին ամսական եկամտի կառուցվածքում և եկամտի գործակցի հաշվարկման բանաձևում:

Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ 2012 և 2014 թվականներին բարձրացվել են կենսաթոշակի չափերը, ընտանիքների անապահովության գնահատման համակարգում կատարվել են փոփոխություններ, որով մեղմացվել է ընտանիքի անապահովության գնահատման բանաձևում եկամտի գործակցի ազդեցությունը և չեզոքացվել է ընտանիքում ավելացած եկամտի ազդեցությունը:

Այսպիսով, միայնակ բնակվող կենսաթոշակառուն կենսաթոշակի առկայության պարագայում նպաստ ստանում է մինչև 40500 ՀՀ դրամ (2015 թվական), այսինքն` նրա ընդհանուր եկամուտը կկազմի 40500 ՀՀ դրամ կենսաթոշակ + 16000 ՀՀ դրամ նպաստ, իսկ միայնակ չաշխատող (կամ օրենքով սահմանված կարգով խնամողներ չունեցող) կենսաթոշակառուն` կենսաթոշակի առկայության պարագայում, մինչև 109000 ՀՀ դրամ (2015 թվական), այսինքն` նրա ընդհանուր եկամուտը կկազմի 109000 ՀՀ դրամ կենսաթոշակ + 16000 ՀՀ դրամ նպաստ:

Աղքատության պարենային գիծը 2015 թվականին կազմել է 24109 ՀՀ դրամ, իսկ աղքատության վերին ընդհանուր գիծը` 41698 ՀՀ դրամ (ՀՀ ԱՎԾ` «Հայաստանի սոցիալական պատկերը և աղքատությունը» գծապատկեր 3.1): Նպաստ ստանալու պարագայում կենսաթոշակառուին տրամադրվող սոցիալական տրանսֆերտը (կենսաթոշակ+նպաստ) կազմում է մինչև 56500 ՀՀ դրամ:

Ընտանիքների անապահովության գնահատման կարգում կատարված փոփոխության արդյունքում ցածր աշխատավարձ ունեցող ընտանիքները նույնպես ձեռք են բերում ընտանեկան (կամ սոցիալական) նպաստի իրավունք` առավելապես երեխա ունեցող ընտանիքները:

«Պետական նպաստների մասին» ՀՀ օրենքի (ՀՕ-154-Ն) 14-րդ հոդվածի համաձայն` ընտանեկան (կամ սոցիալական) նպաստի չափը որոշվում է` ընտանեկան (կամ սոցիալական) նպաստի բազային մասին ավելացնելով ընտանիքի կազմում գտնվող և ընտանիքի բնակության վայրում փաստացի բնակվող 18 տարին չլրացած յուրաքանչյուր անդամի համար տրվող հավելումը: Իսկ ընտանիքի 18 տարին չլրացած անդամի համար տրվող հավելման չափը տարբերակվում է` ելնելով տվյալ ընտանիքի անապահովության աստիճանից, բնակավայրից, ընտանիքի 18 տարին չլրացած անդամների թվից (4 և ավելի երեխայի դեպքում): Հավելման չափերը տարբերակվում են երեք մակարդակով (աղյուսակ 1): Ընդ որում որքան ընտանիքում մինչև 18 տարին չլրացած անդամների թիվը շատ է, այնքան բարձր է ընտանիքի անապահովության միավորը, այսինքն` այնքան ընտանիքը անապահով է համարվում:

Յուրաքանչյուր տարի ՀՀ կառավարության կողմից սահմանվում է ընտանեկան (կամ սոցիալական) նպաստ ստանալու համար սահմանային միավորը, նպաստի բազային գումարի չափը և երեխաներին տրվող հավելավճարները: Ըստ տարիների կատարված փոփոխությունները ներկայացված է աղյուսակ 1-ում:

 

Աղյուսակ 1. 2012-2015 թվականների ընթացքում ընտանեկան (կամ սոցիալական) նպաստի բազային մասի, հավելումների, միանվագ դրամական օգնությունների չափերի վերաբերյալ իրականացված փոփոխություններ

 

._________________________________________________________________________.

|                                         |2012 թ.|2013 թ.|2014 թ.|2015 թ.|

|_________________________________________|_______|_______|_______|_______|

|Սահմանային միավոր                        |30.00  |30.00  |30.00  |30.00  |

|_________________________________________|_______|_______|_______|_______|

|Նպաստի բազային մաս                       |16000  |16000  |16000/ |17000  |

|                                         |       |       |17000  |       |

|_________________________________________________________________________|

|                                                                         |

|_________________________________________________________________________|

|Յուրաքանչյուր|Տարբերակում                |       |       |       |       |

|մինչև  18    |___________________________|_______|_______|_______|_______|

|տարեկան      |30.01-35.00|               |5500   |5500   |5500   |5500   |

|անդամին տրվող|           |_______________|_______|_______|_______|_______|

|հավելում     |           |4 և  ավելի     |6500   |6500   |6500   |6500   |

|             |           |անչափահաս      |       |       |       |       |

|             |           |երեխաների      |       |       |       |       |

|             |           |դեպքում        |       |       |       |       |

|             |           |(բազմազավակ    |       |       |       |       |

|             |           |ընտանիք)       |       |       |       |       |

|             |           |_______________|_______|_______|_______|_______|

|             |           |բ/լ և  ս/մ     |6000   |6000   |6000   |6000   |

|             |           |բնակավայրերում |       |       |       |       |

|             |           |_______________|_______|_______|_______|_______|

|             |           |բ/լ և  ս/մ     |7000   |7000   |7000   |7000   |

|             |           |բնակավայրերում |       |       |       |       |

|             |           |և  բազմազավակ  |       |       |       |       |

|             |           |ընտանիք        |       |       |       |       |

|             |___________|_______________|_______|_______|_______|_______|

|             |35.01-39.00|               |6000   |6000   |6000   |6000   |

|             |           |_______________|_______|_______|_______|_______|

|             |           |բազմազավակ     |7000   |7000   |7000   |7000   |

|             |           |ընտանիք        |       |       |       |       |

|             |           |_______________|_______|_______|_______|_______|

|             |           |բ/լ և  ս/մ     |6500   |6500   |6500   |6500   |

|             |           |բնակավայրերում |       |       |       |       |

|             |           |_______________|_______|_______|_______|_______|

|             |           |բ/լ և  ս/մ     |7500   |7500   |7500   |7500   |

|             |           |բնակավայրերում |       |       |       |       |

|             |           |բազմազավակ     |       |       |       |       |

|             |           |ընտանիք        |       |       |       |       |

|             |___________|_______________|_______|_______|_______|_______|

|             |39.01 և    |               |6500   |6500   |6500   |6500   |

|             |ավելի      |_______________|_______|_______|_______|_______|

|             |           |բազմազավակ     |7500   |7500   |7500   |7500   |

|             |           |ընտանիք        |       |       |       |       |

|             |           |_______________|_______|_______|_______|_______|

|             |           |բ/լ և  ս/մ     |7000   |7000   |7000   |7000   |

|             |           |բնակավայրերում |       |       |       |       |

|             |           |_______________|_______|_______|_______|_______|

|             |           |բ/լ և  ս/մ     |8000   |8000   |8000   |8000   |

|             |           |բնակավայրերում |       |       |       |       |

|             |           |բազմազավակ     |       |       |       |       |

|             |           |ընտանիք        |       |       |       |       |

|_________________________________________|_______|_______|_______|_______|

|հրատապ օգնություն                        |16000  |16000  |16000  |17000  |

|_________________________________________|_______|_______|_______|_______|

|միանվագ դրամական օգնություն, այդ թվում`  |       |       |       |       |

|_________________________________________|_______|_______|_______|_______|

|երեխայի ծննդյան                          |50000  |50000  |50000  |50000  |

|_________________________________________|_______|_______|_______|_______|

|ընտանիքում 3-րդ և  դրանից հետո ծնված     |50000  |50000  |50000  |50000  |

|երեխայի համար                            |       |       |       |       |

|_________________________________________|_______|_______|_______|_______|

|առաջին դասարան ընդունվելու               |25000  |25000  |25000  |25000  |

|_________________________________________|_______|_______|_______|_______|

|ընտանիքի անդամի մահվան կապակցությամբ     |50000  |50000  |50000  |50000  |

|_________________________________________|_______|_______|_______|_______|

|ֆինանսական միջոցներ/մլրդ դրամ            |37.105 |37.105 |37.105 |38.361 |

|_________________________________________|_______|_______|_______|_______|

|միջին նպաստ                              |29350  |29350  |30350  |30350  |

._________________________________________________________________________.

 

2012-2014 թվականների ընթացքում Հայաստանում աղքատության մակարդակը կազմել է համապատասխանաբար` 32.4%, 32.0% և 30.0%: Աղյուսակ 2-ում բերված թվերը խոսում են երկրում աղքատության կրճատման, դիմող ընտանիքների առավել իրազեկված լինելու, ինչպես նաև ՀՀ պետական բյուջեի միջոցները երեխա ունեցող ընտանիքներին ուղղելու փաստի մասին:

 

Աղյուսակ 2. Ընտանեկան (կամ սոցիալական) նպաստի ծրագիրը ՀՀ-ում 2012-2015 թվականների ընթացքում

 

._____________________________________________________________________.

|                                 |2012 թ. |2013 թ. |2014 թ. |2015 թ. |

|_________________________________|________|________|________|________|

|հաշվառված ընտանիքներ             |15.9    |16.5    |17.2    |18.03   |

|(% ՀՀ ընտանիքների թվից)          |        |        |        |        |

|_________________________________|________|________|________|________|

|նպաստառու ընտանիքներ             |76.79   |78.39   |76.0    |76.14   |

|(% հաշվառված ընտանիքների թվից)   |        |        |        |        |

|_________________________________|________|________|________|________|

|փաստացի նպաստ ստացած ընտանիքների |95161   |101187  |102459  |103745  |

|թիվ                              |        |        |        |        |

|_________________________________|________|________|________|________|

|նպաստառու ընտանիքներ             |12.21   |12.98   |13.14   |13.73   |

|(% ՀՀ ընտանիքների թվից)          |        |        |        |        |

|_________________________________|________|________|________|________|

|երեխա ունեցող ընտանիքներ         |80.52   |76.83   |76.11   |76.5    |

|(% նպաստառու ընտանիքներից)       |        |        |        |        |

|_________________________________|________|________|________|________|

|ՀՀ պետական բյուջեով նախատեսված   |37.105  |37.105  |37.105  |38.361  |

|միջոցներ (մլրդ)                  |        |        |        |        |

|_________________________________|________|________|________|________|

|փաստացի վճարված նպաստի գումար    |33,100.5|34,578.2|35,426.8|36,575.5|

|_________________________________|________|________|________|________|

|նպաստի միջին չափ                 |29350   |29350   |30350   |30350   |

._____________________________________________________________________.

 

Հարկ է նշել նաև, որ 2014 թվականի հունվարի 1-ից ուժի մեջ մտած «Պետական նպաստների մասին» ՀՀ օրենքի (ՀՕ-154-Ն) 5-րդ հոդվածով սահմանված պետական նպաստների տեսակներից ընտանեկան նպաստը նշանակվում է մինչև 18 տարեկան ընտանիքի անդամ ունեցող ընտանիքներին, իսկ սոցիալական նպաստը` մինչև 18 տարեկան ընտանիքի անդամ չունեցող ընտանիքներին` նույն օրենքով և ՀՀ կառավարության համապատասխան որոշումներով սահմանված հիմքերին բավարարելու դեպքում:

 

Հոդված 13.2.

 

Հաշվետու ժամանակահատվածում տեղի ունեցած փոփոխությունների և Կոմիտեի կողմից ներկայացված հարցադրումների հետ կապված տեղեկատվություն

 

«Սոցիալական աջակցության մասին» ՀՀ օրենքի 18-րդ հոդվածի համաձայն սոցիալական աջակցության իրավունք ունի Հայաստանի Հանրապետությունում բնակվող յուրաքանչյուր ոք` Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիները, Հայաստանի Հանրապետությունում բնակության իրավունք (կացության կարգավիճակ) ունեցող օտարերկրյա քաղաքացիները, քաղաքացիություն չունեցող, ինչպես նաև Հայաստանի Հանրապետությունում փախստականի կարգավիճակ ունեցող անձինք օրենքով սահմանված հիմքերի առկայության դեպքում: Այսինքն` Հայաստանի Հանրապետությունում օրինական հիմունքներով բնակվող օտարերկրյա քաղաքացիները ևս սոցիալական աջակցության կարիք ունենալիս, «Սոցիալական աջակցության մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված պահանջներին բավարարելու դեպքում օգտվում են հավասար իրավունքներից, որոնցից օգտվում են ՀՀ քաղաքացիները: «Սոցիալական աջակցության մասին» ՀՀ օրենքը որևէ խտրականություն չի սահմանում կախված անձի սեռից, ռասսայից, կրոնից, աշխարհաքաղաքական հայացքներից և այլն:

ՀՀ կառավարության 2004 թվականի մարտի 4-ի N 318-Ն որոշման հավելված 1-ով հաստատվել է պետության կողմից երաշխավորված անվճար և արտոնյալ պայմաններով բժշկական օգնություն և սպասարկում ստանալու իրավունք ունեցող բնակչության սոցիալապես անապահով ու առանձին (հատուկ) խմբերի ցանկը: Հաշվետու ժամանակահատվածում նշված ցանկում փոփոխություն է կատարվել, և ընտանեկան (կամ սոցիալական) նպաստի համակարգում ընդգրկված 30.00 և ավելի բարձր անապահովության միավոր ունեցող նպաստառուները ևս ընդգրկվել են (նախկինում 38.00 էր):

 

Հոդված 14. Սոցիալական ապահովության ծառայություններից օգտվելու

իրավունքը

 

Հոդված 14§2

 

Հաշվետու ժամանակահատվածում տեղի ունեցած փոփոխությունների և Կոմիտեի կողմից ներկայացված հարցադրումների հետ կապված տեղեկատվություն

 

Կարևորելով սոցիալական ծառայությունները փաթեթով տրամադրելու խնդիրը` ներկայումս աշխատանքներ են իրականացվում Հայաստանի Հանրապետությունում ինտեգրված սոցիալական ծառայությունների համակարգի ներդրման ուղղությամբ: Այդ համակարգը նախատեսում է «մեկ պատուհանի» սկզբունքով անհատական սոցիալական ծառայությունների տրամադրման (հաշվի առնելով սոցիալական կարիքները) ցանցի միջոցով ինտեգրման գործընթացում համագործակցող գործընկերների ներառում, ինչն ուղղված է հաճախորդներին բարելավված ծառայությունների մատուցմանը: Այս ուղղությամբ աշխատանքներն իրականացվում են նաև տեղեկատվական ինտեգրման միջոցով:

Այս համակարգի ներդրման նպատակով 2012 թվականի հուլիսի 26-ին ընդունվել է ՀՀ կառավարության N 952-Ն որոշումը, որով հաստատվել է ինտեգրված սոցիալական ծառայությունների համակարգի ներդրման ծրագիրը և նախատեսվել ՀՀ Արարատի մարզում իրականացնել ինտեգրված սոցիալական ծառայությունների տրամադրման փորձնական ծրագիր: Ինտեգրված սոցիալական ծառայությունների համակարգի ներդրումը ենթադրում է հանրապետությունում ձևավորել համալիր սոցիալական ծառայությունների տարածքային կենտրոններ: 2013 թվականից ՀՀ մարզերում և Երևան քաղաքում գործում է թվով 18 համալիր սոցիալական ծառայությունների տարածքային կենտրոններ: Համաշխարհային բանկի Սոցիալական պաշտպանության վարչարարության ծրագրի շրջանակներում իրականացվել է այդ համալիր սոցիալական ծառայությունների տարածքային կենտրոնների շինվերանորոգման, ինչպես նաև տեխնիկական և գույքային վերազինման աշխատանքները: Ներկայումս իրականացվում են ևս 20 կենտրոնների ձևավորման աշխատանքները:

Ինտեգրված սոցիալական ծառայությունների համակարգի ներդրման համար անհրաժեշտ իրավական հիմքի ապահովման նպատակով «Սոցիալական աջակցության մասին» ՀՀ օրենքի ընդունումից հետո (2014 թվականի դեկտեմբերի 17) ընդունվել է շուրջ 30 իրավական ակտ: Իրականացվել են համալիր սոցիալական ծառայությունների տարածքային կենտրոնների կազմում ընդգրկվող մարմինների աշխատողների լայնածավալ վերապատրաստման դասընթացներ:

Այս համակարգին անցնելու գործընթացը երկարատև է, այն պետք է իրականացվի աստիճանաբար և առնչվում է կառավարման ոլորտի տարբեր ճյուղերին:

«Սոցիալական աջակցության մասին» ՀՀ օրենքի 20-րդ հոդվածով սահմանվել են սոցիալական աջակցության հիմնական սկզբունքներ, որոնցից մեկն էլ համագործակցությունն է` սոցիալական աջակցության տրամադրումը աջակցող ցանցի մասնակիցների փոխգործակցության և համատեղ գործունեության հիման վրա:

Նույն օրենքի 33-րդ հոդվածի համաձայն` ինտեգրված սոցիալական ծառայությունների համակարգը համագործակցության ապահովման միջոցով կանխարգելում է անձի (ընտանիքի, այլ սոցիալական խմբի) կյանքի դժվարին իրավիճակում հայտնվելը, վերացնում է կյանքի դժվարին իրավիճակում հայտնվելու պատճառները և հետևանքները: ԵՎ այդ համակարգի հիմնական բաղադրիչներից են նաև միջգերատեսչական սոցիալական համագործակցության կողմերն ու աջակցող ցանցը («Սոցիալական աջակցության մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված սոցիալական համագործակցության համաձայնագրի կողմերը):

Այսինքն` անձի (ընտանիքի կամ այլ սոցիալական խմբի) սոցիալական կարիքների գնահատման հիման վրա ինտեգրված սոցիալական ծառայություններ տրամադրելիս` դրանում ներառվում է անձի (ընտանիքի կամ այլ սոցիալական խմբի) սոցիալական կարիքները բավարարելու ուղղությամբ միջգերատեսչական համագործակցությունն ու սոցիալական համաձայնագրի շրջանակներում աջակցող ցանցի համագործակցությունը:

2016 թվականի մայիսի 13-ին մեկնարկել է միջազգային և տեղական հասարակական կազմակերպությունների ներկայացուցիչների հետ ազգային մակարդակում սոցիալական համագործակցության համաձայնագրի կնքման գործընթացը, որը ենթադրում է սոցիալական կարիքների բացահայտման, ռիսկերի կանխարգելման, դեպքի վարման արդյունավետության բարձրացման, սոցիալական աջակցության տրամադրման հասցեականության բարձրացման նպատակով սոցիալական ոլորտի տեղեկատվության փոխանակման և գործողությունների իրականացման միասնական ցանցի ձևավորում: Համաձայնագրին միանալու գործընթացը բաց է համագործակցության պատրաստ բոլոր ֆիզիկական և իրավաբանական անձանց, կամավորների, ինչպես նաև պետական կառավարման և տեղական ինքնակառավարման մարմինների համար:

2016 թվականի մայիս ամսից ազգային մակարդակով սոցիալական համագործակցության համաձայնագրին միացել է շուրջ 45 կազմակերպություն և ֆիզիկական անձ: Համաձայնագրերի կնքման աշխատանքները պարբերական են:

 

----------------------------------------------------------

ԻՐՏԵԿ - շարունակությունը հաջորդ մասերում

 

 

pin
ՀՀ կառավարություն
16.03.2017
N 11
Արձանագրային որոշում