Սեղմել Esc փակելու համար:
ՀՀ ՏԱՐԱԾՔՈՒՄ ՇԱՀԱԳՈՐԾՎՈՂ ԱՎՏՈՏՐԱՆՍՊՈՐ...
Քարտային տվյալներ

Տեսակ
Գործում է
Ընդունող մարմին
Ընդունման ամսաթիվ
Համար

Ստորագրման ամսաթիվ
ՈՒժի մեջ մտնելու ամսաթիվ
ՈՒժը կորցնելու ամսաթիվ
Ընդունման վայր
Սկզբնաղբյուր

Ժամանակագրական տարբերակ Փոփոխություն կատարող ակտ

Որոնում:
Բովանդակություն

Հղում իրավական ակտի ընտրված դրույթին X
irtek_logo

ՀՀ ՏԱՐԱԾՔՈՒՄ ՇԱՀԱԳՈՐԾՎՈՂ ԱՎՏՈՏՐԱՆՍՊՈՐՏԱՅԻՆ ՄԻՋՈՑՆԵՐԻ ԱՐՏԱՆԵՏՈՒՄՆԵՐԻ ՍԱՀՄԱՆԱՅԻՆ Թ ...

 

 

040.0860.240717

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԿԱՌԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

 

20 հուլիսի 2017 թվականի N 860-Ն

 

i

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՏԱՐԱԾՔՈՒՄ ՇԱՀԱԳՈՐԾՎՈՂ ԱՎՏՈՏՐԱՆՍՊՈՐՏԱՅԻՆ ՄԻՋՈՑՆԵՐԻ ԱՐՏԱՆԵՏՈՒՄՆԵՐԻ ՍԱՀՄԱՆԱՅԻՆ ԹՈՒՅԼԱՏՐԵԼԻ ՄԱԿԱՐԴԱԿՆԵՐԸ ՍԱՀՄԱՆԵԼՈՒ ԵՎ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԿԱՌԱՎԱՐՈՒԹՅԱՆ 2006 ԹՎԱԿԱՆԻ ՀՈՒՆԻՍԻ 22-Ի N 965-Ն ՈՐՈՇՈՒՄՆ ՈՒԺԸ ԿՈՐՑՐԱԾ ՃԱՆԱՉԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

(1-ին մաս)

 

Համաձայն «Մթնոլորտային օդի պահպանության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 5-րդ հոդվածի` Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը որոշում է.

1. Սահմանել Հայաստանի Հանրապետության տարածքում շահագործվող ավտոտրանսպորտային միջոցների արտանետումների սահմանային թույլատրելի մակարդակները` համաձայն հավելվածի:

i

2. ՈՒժը կորցրած ճանաչել Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2006 թվականի հունիսի 22-ի «Հայաստանի Հանրապետության տարածքում շահագործվող ավտոտրանսպորտային միջոցների էկոլոգիական անվտանգության տեխնիկական կանոնակարգը հաստատելու մասին» N 965-Ն որոշումը:

3. Սույն որոշումն ուժի մեջ է մտնում պաշտոնական հրապարակման օրվան հաջորդող տասներորդ օրը:

 

ՍՏՈՐԱԳՐՎԵԼ Է ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԱՐՉԱՊԵՏԻ ԿՈՂՄԻՑ

2017 ԹՎԱԿԱՆԻ ՀՈՒԼԻՍԻ 24-ԻՆ

 

Հավելված

ՀՀ կառավարության

2017 թվականի հուլիսի 20-ի

N 860-Ն որոշման

 

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՏԱՐԱԾՔՈՒՄ ՇԱՀԱԳՈՐԾՎՈՂ ԱՎՏՈՏՐԱՆՍՊՈՐՏԱՅԻՆ ՄԻՋՈՑՆԵՐԻ ԱՐՏԱՆԵՏՈՒՄՆԵՐԻ ՍԱՀՄԱՆԱՅԻՆ ԹՈՒՅԼԱՏՐԵԼԻ ՄԱԿԱՐԴԱԿՆԵՐԸ

 

I. ԿԻՐԱՌՄԱՆ ՈԼՈՐՏԸ

 

1. Սույն իրավական ակտը սահմանում է Հայաստանի Հանրապետության տարածքում շահագործվող (շրջանառության մեջ դրվող և շահագործման մեջ գտնվող) ավտոտրանսպորտային միջոցների շարժիչներից արտանետվող բանած գազերում պարունակվող աղտոտող նյութերի արտանետումների սահմանային թույլատրելի մակարդակները (նորմերը)` ըստ ավտոտրանսպորտային միջոցների խմբերի, ենթախմբերի, էկոլոգիական դասի, օգտագործվող վառելիքի տեսակի, ավտոտրանսպորտային միջոցի թողարկման տարեթվի և բանած գազերի չեզոքացման համակարգի առկայության:

2. Սույն ակտի պահանջները տարածվում են Հայաստանի Հանրապետության տարածքում շրջանառության մեջ դրվող և շահագործման մեջ գտնվող մարդատար` Մ(M), բեռնատար` Ն (N) խմբերի ավտոտրանսպորտային միջոցների և Տ(T) խմբի (դիզելային շարժիչով ինքնագնա գյուղատնտեսական, ճանապարհաշինարարական, արտադրական մեքենաներ), գյուղատնտեսական, արտադրական, անտառարտադրական և անտառտնտեսական դիզելային տրակտորների, սահմանափակ և անսահմանափակ օդափոխությամբ վայրերում շահագործվող այլ անիվավոր կամ թրթուրավոր տրանսպորտային միջոցների վրա:

 

II. ՀԱՍԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

 

3. Սույն ակտում օգտագործվում են հետևյալ հասկացությունները`

1) ավտոտրանսպորտային միջոցներ` ավտոմոբիլային ճանապարհներով ուղևորներ և բեռներ փոխադրելու, ինչպես նաև տրանսպորտային աշխատանքներ կատարելու համար սարքավորված անիվավոր տրանսպորտային միջոցներ.

2) ավտոտրանսպորտային միջոցների ենթախմբեր`

ա. Մ1 (M1)` ուղևորների փոխադրման համար նախատեսված թեթև մարդատար ավտոտրանսպորտային միջոցներ, որոնք, բացի վարորդի տեղից, ունեն ութից ոչ ավելի նստատեղ,

բ. Մ2 (M2)` ուղևորների փոխադրման համար նախատեսված ավտոտրանսպորտային միջոցներ (ներքին այրման շարժիչներով ավտոբուսներ), որոնք, բացի վարորդի տեղից, ունեն ութից ավելի նստատեղ, և որոնց առավելագույն զանգվածը չի գերազանցում 5 տ,

գ. Մ3 (M3)` ուղևորների փոխադրման համար նախատեսված ավտոտրանսպորտային միջոցներ (ներքին այրման շարժիչներով ավտոբուսներ), որոնք, բացի վարորդի տեղից, ունեն ութից ավելի նստատեղ, և որոնց առավելագույն զանգվածը գերազանցում է 5 տ,

դ. Ն1 (N1)` բեռների փոխադրման համար նախատեսված ավտոտրանսպորտային միջոցներ, որոնց առավելագույն զանգվածը չի գերազանցում 3,5 տ,

ե. Ն2 (N2)` բեռների փոխադրման համար նախատեսված, 3,5 տ-ից ավելի, բայց ոչ ավելի քան 12 տ առավելագույն զանգված ունեցող ավտոտրանսպորտային միջոցներ,

զ. Ն3 (N3)` բեռների փոխադրման համար նախատեսված, 12 տ-ից ավելի առավելագույն զանգված ունեցող ավտոտրանսպորտային միջոցներ,

է. Տ (T)` նոր թողարկված կամ հիմնովին վերանորոգված տրակտորներ և ինքնագնա գյուղատնտեսական դիզելային մեքենաներ, գյուղատնտեսական, արտադրական, անտառարտադրական և անտառտնտեսական դիզելային տրակտորներ, այդ թվում` որպես հիմք ծառայող ճանապարհաշինարարական մեքենաների և կոմունալ ու անտառտնտեսության մեջ օգտագործվող այլ մեքենաների համար, դիզելային շարժիչով ինքնագնա գյուղատնտեսական մեքենաներ, սահմանափակ և անսահմանափակ օդափոխությամբ վայրերում շահագործվող մեքենաներ և տրակտորներ.

3) շահագործման մեջ գտնվող ավտոտրանսպորտային միջոցներ` սահմանված կարգով հաշվառված ավտոտրանսպորտային միջոցներ.

4) շրջանառության մեջ դրվող ավտոտրանսպորտային միջոցներ` նոր թողարկվող և շրջանառության մեջ դրվող ու Հայաստանի Հանրապետության մաքսային տարածք մուտք գործող ավտոտրանսպորտային միջոցներ.

5) ավտոտրանսպորտային միջոցի առավելագույն զանգված` ավտոտրանսպորտային միջոցներ արտադրող կազմակերպության կողմից սահմանված տրանսպորտային միջոցի առավելագույն զանգվածը.

6) շարժիչային վառելիք` շարժիչի աշխատանքի համար անհրաժեշտ վառելիք, որի տեսակներն են` բենզինը, սեղմված բնական գազը (ՍԲԳ), հեղուկացված նավթային գազը (ՀՆԳ) և դիզելային վառելիքը.

7) շարժիչի ծնկաձև լիսեռի պտտման նոմինալ հաճախություն` շարժիչի պտույտների թիվը լրիվ ծանրաբեռնվածությամբ աշխատելու դեպքում` (պտ/րոպ), որը սահմանված է ավտոտրանսպորտային միջոցներ արտադրող կազմակերպության կողմից.

8) շարժիչի ծնկաձև լիսեռի պտտման առավելագույն հաճախություն (nբարձ)` ծնկաձև լիսեռի պտտման հաճախությունը պարապ ընթացքի ռեժիմում` վառելիքի մատուցման ոտնակի մինչև վերջ սեղմման դեպքում (պտ/րոպ).

9) շարժիչի ծնկաձև լիսեռի պտտման նվազագույն հաճախություն (nնվազ)` ծնկաձև լիսեռի պտտման հաճախությունը պարապ ընթացքի ռեժիմում (վառելիքի մատուցման ոտնակը չսեղմելու դեպքում) (պտ/րոպ).

10) առավելագույն ոլորող մոմենտ` շարժիչի ոլորող մոմենտի առավելագույն արժեքը` սահմանված ավտոտրանսպորտային միջոցներ արտադրող կազմակերպության կողմից (Ն.մ).

11) վնասակար արտանետումներ` շարժիչից արտանետվող բանած գազերում պարունակվող աղտոտող նյութեր, որոնք լինում են`

ա. գազերի ձևով` ածխածնի օքսիդ (CՕ), ածխաջրածիններ (CmHn), ազոտի օքսիդներ (NOx, արտահայտված երկօքսիդի (ն) հաշվարկով կամ համարժեք): Կախված վառելիքի տեսակից` ածխաջրածինների m և n գործակիցներն ընդունում են`

CH1,85` բենզինի համար (m=1, n=1,85)

CH1,86` դիզելային վառելիքի համար (m=1, n=1,86)

CH2,525` հեղուկացված նավթային գազի համար (m=1, n=2,525)

CH4` բնական գազի համար (m=1, n=4),

բ. տեսանելի աղտոտող նյութերի ձևով` դիսպերս մասնիկներ, որոնք արտազատվում են սեղմումից առաջացած ինքնաբռնկումով աշխատող շարժիչների աշխատանքի հետևանքով.

12) շարժիչի աշխատանքային ծավալ` ներքին այրման շարժիչների համար` գլանների գումարային ծավալը.

13) գազային շարժիչ` հիմնական վառելիքի փոխարեն նաև հեղուկացված նավթային, կամ սեղմված բնական գազով աշխատելու համար նախատեսված սարքավորմամբ լրակազմված ներքին այրման շարժիչ.

14) կայծային բռնկումով աշխատող շարժիչ` բենզինով կամ գազով աշխատող հարկադիր բռնկման սկզբունքով աշխատող շարժիչ.

15) դիզելային շարժիչ` ճնշման հետևանքով բռնկման սկզբունքով աշխատող շարժիչ.

16) հաստատված ռեժիմ` դիզելի աշխատանքի ռեժիմ, որի դեպքում շարժիչի ոլորող մոմենտի, հովացնող հեղուկի և յուղի ջերմաստիճանն ու ծնկաձև լիսեռի պտտման հաճախությունը չեն փոփոխվում.

17) ազատ արագացման ռեժիմ` առանց արտաքին բեռնվածության, շարժիչի ծնկաձև լիսեռի պտույտների հաճախության բարձրացումը նվազագույնից մինչև առավելագույնը` վառելիքի մատուցման կառավարման ոտնակի մինչև հենումը տեղափոխման դեպքում.

18) ծխայնություն` բանած գազերի որոշակի երկարություն ունեցող սյան կողմից լուսային հոսքի կլանման աստիճանը բնութագրող ցուցանիշ.

19) ծխաչափ` ավտոտրանսպորտային միջոցների բանած գազերում լույսի կլանման գործակիցը չափելու սարք.

20) լույսի կլանման գործակից (k, մ(-1))` ծխաչափով չափված ծխայնության արժեքն ըստ հիմնական սանդղակի` 0-ից մինչև անսահմանություն (() տիրույթում.

21) լույսի թուլացման գործակից (N, %)` ծխաչափով չափված ծխայնության արժեքն ըստ օժանդակ գծային սանդղակի` 0-ից մինչև 100% տիրույթում.

22) ծխայնություն` ազատ արագացման ռեժիմում լույսի կլանման գործակցի (մ(-1)) առավելագույն արժեքը` չափված ազատ արագացման ռեժիմում.

23) օդի ավելցուկի (գործակից` չափողականություն չունեցող մեծություն, որն իրենից ներկայացնում է շարժիչի գլանի մեջ մուտք գործող օդի զանգվածի հարաբերությունը գլան մուտք գործող վառելիքի լրիվ այրման համար տեսականորեն անհրաժեշտ օդի զանգվածին: Հաշվարկվում է բանած գազերի անալիզի արդյունքներով.

24) էկոլոգիական դաս` դասակարգման կոդ, որը բնութագրում է ավտոտրանսպորտային միջոցները` կախված աղտոտող նյութերի արտանետումների մակարդակից.

25) ՄԱԿ-ի ԵՏՀ-ի կանոններ` Միացյալ ազգերի կազմակերպության եվրոպական տնտեսական հանձնաժողովի միօրինակ կարգադրագրեր` տրված VIII բաժնում.

 

III. ԱՎՏՈՏՐԱՆՍՊՈՐՏԱՅԻՆ ՄԻՋՈՑՆԵՐԻ ԷԿՈԼՈԳԻԱԿԱՆ ԴԱՍԱԿԱՐԳՈՒՄԸ

 

4. Շրջանառության մեջ դրվող ավտոտրանսպորտային միջոցները, համաձայն ՄԱԿ-ի ԵՏՀ-ի կանոնների, բաժանված են 1-6 էկոլոգիական դասերի, ինչը համապատասխանում է եվրո-1-ից մինչև եվրո-6 դասերի պահանջներին: Էկոլոգիական յուրաքանչյուր դասը բնութագրվում է ՄԱԿ-ի ԵՏՀ համապատասխան կանոններով սահմանված արտանետումների մակարդակներով կամ արտանետումների տեխնիկական նորմատիվներով` ելնելով ավտոտրանսպորտային միջոցների ենթախմբերից ու շարժիչի տեսակից, որոնք ներկայացված են N 1 աղյուսակում: Վնասակար արտանետումների սահմանային թույլատրելի մակարդակները սույն իրավական ակտով, կամ Միացյալ ազգերի կազմակերպության (այսուհետ` ՄԱԿ) եվրոպական տնտեսական հանձնաժողովի (այսուհետ` ԵՏՀ) կանոններով սահմանված աղտոտող նյութերի արտանետումների թույլատրելի սահմանային քանակական և որակական նորմեր են`

1) սահմանված ՄԱԿ-ի ԵՏՀ N 83 կանոններով (կախված օգտագործվող վառելիքի տեսակից)`

ա. Ա (A) մակարդակ` էթիլացված բենզինով աշխատող ավտոտրանսպորտային միջոցների շարժիչներից արտանետվող աղտոտող նյութերի համար սահմանվող սահմանափակումներ,

բ. ` (B) մակարդակ` ոչ էթիլացված բենզինով, սեղմված բնական, կամ հեղուկացված նավթային գազով աշխատող ավտոտրանսպորտային միջոցների շարժիչներից արտանետվող բանած գազերում աղտոտող նյութերի համար սահմանվող սահմանափակումներ,

գ. Ց (C) մակարդակ` դիզելային վառելիքով աշխատող ավտոտրանսպորտային միջոցների շարժիչներից արտանետվող բանած գազերում աղտոտող նյութերի համար սահմանվող սահմանափակումներ,

դ. Դ (D) մակարդակ` սեղմված բնական կամ հեղուկացված նավթային գազով աշխատող ավտոտրանսպորտային միջոցների շարժիչներից արտանետվող բանած գազերում աղտոտող նյութերի համար սահմանվող սահմանափակումներ.

2) սահմանված ՄԱԿ-ի ԵՏՀ N 49 կանոններով (կախված շարժիչի տեսակից)`

ա. Ա (A) մակարդակ` ճնշման հետևանքով բռնկման սկզբունքով (դիզելային), ինչպես նաև սեղմված բնական կամ հեղուկացված նավթային գազով աշխատող շարժիչներ ունեցող ավտոտրանսպորտային միջոցներին վերաբերող սահմանափակումների 1-ին մակարդակ` ընդունված 1992 թվականի հուլիսի 1-ին,

բ.(B) մակարդակ` ճնշման հետևանքով բռնկման սկզբունքով (դիզելային), ինչպես նաև սեղմված բնական կամ հեղուկացված նավթային գազով աշխատող շարժիչներ ունեցող ավտոտրանսպորտային միջոցներին վերաբերող սահմանափակումների 2-րդ մակարդակ` ընդունված 1995 թվականի հոկտեմբերի 1-ին:

 

Աղյուսակ N 1

 

._____________________________________________________________________.

|Ավտոտրանս-|Ավտոտրանսպորտային             |ՄԱԿ-ի ԵՏՀ կանոնները և      |

|պորտային  |միջոցների ենթախմբերը          |դրանցով սահմանված          |

|միջոցների |և  շարժիչների տեսակները       |արտանետումների             |

|էկոլոգիա  |                              |մակարդակները, կամ          |

|կան դասը  |                              |արտանետումների տեխնիկական  |

|          |                              |նորմատիվները, գ/կՎտ.ժ      |

|__________|______________________________|___________________________|

|1         |Մ1, Ն1` 3,5 տ-ից ոչ ավելի     |ՄԱԿ-ի ԵՏՀ N 83-02          |

|          |առավելագույն զանգվածով,       |կանոններով սահմանված       |

|          |բենզինային շարժիչներով        |Ա(A) մակարդակ              |

|          |______________________________|___________________________|

|          |Մ1` 3,5 տ-ից ավելի            |ՄԱԿ-ի ԵՏՀ N 49-01 կանոններ |

|          |առավելագույն զանգվածով, Մ2,   |                           |

|          |Մ3, Ն1, Ն2, Ն3` դիզելային     |                           |

|          |շարժիչներով                   |                           |

|          |______________________________|___________________________|

|          |Մ1` 3,5 տ-ից ավելի            |CO` 85գ/կՎտ.ժ, CmHn`       |

|          |առավելագույն զանգվածով, Մ2,   |5 գ/կՎտ.ժ NOx` 17 գ/կՎտ.ժ  |

|          |Մ3, Ն2, Ն3` բենզինային        |(9-ռեժիմային փորձարկման    |

|          |շարժիչներով                   |ցիկլ)                      |

|__________|______________________________|___________________________|

|2         |Մ1,Ն1` 3,5 տ-ից ոչ ավելի      |ՄԱԿ-ի ԵՏՀ N 83-02          |

|          |առավելագույն զանգվածով,       |կանոններով սահմանված       |

|          |բենզինային և  դիզելային       |Բ(B) և  Ց(C)               |

|          |շարժիչներով                   |մակարդակներ                |

|          |______________________________|___________________________|

|          |Մ1` 3,5 տ-ից ավելի            |ՄԱԿ-ի ԵՏՀ N 49-02          |

|          |առավելագույն զանգվածով, Մ2,   |կանոններով սահմանված       |

|          |Մ3, Ն1, Ն2, Ն3` գազային և     |Ա(A) մակարդակ              |

|          |դիզելային շարժիչներով         |(01.07.1992 թ.)            |

|          |______________________________|___________________________|

|          |Մ1` 3,5 տ-ից ավելի            |CO` 72 գ/կՎտ.ժ, CmHn`      |

|          |առավելագույն զանգվածով, Մ2,   |4 գ/կՎտ.ժ NOx` 14 գ/կՎտ.ժ  |

|          |Մ3, Ն2, Ն3` բենզինային        |(9-ռեժիմային փորձարկման    |

|          |շարժիչներով                   |ցիկլ)                      |

|          |                              |                           |

|__________|______________________________|___________________________|

|3         |Մ1, Ն1` 3,5 տ-ից ոչ ավելի     |ՄԱԿ-ի ԵՏՀ N 83-04          |

|          |առավելագույն զանգվածով,       |կանոններով սահմանված       |

|          |կայծային բռնկումով շարժիչներով|Բ(B), Ց(C) և  Դ(D)         |

|          |(բենզինային,գազային) և        |մակարդակներ                |

|          |դիզելային շարժիչներով         |                           |

|          |______________________________|___________________________|

|          |Մ1` 3,5 տ-ից ավելի            |ՄԱԿ-ի ԵՏՀ N 49-02          |

|          |առավելագույն զանգվածով, Մ2,   |կանոններով սահմանված       |

|          |Մ3, Ն1, Ն2, Ն3` գազային և     |Բ(B) մակարդակ              |

|          |դիզելային շարժիչներով         |(01.10.1995 թ.)            |

|          |______________________________|___________________________|

|          |Մ1` 3,5 տ-ից ավելի            |CO` 55 գ/կՎտ.ժ, CmHn`      |

|          |առավելագույն զանգվածով, Մ2,   |2,4 գ/կՎտ.ժ                |

|          |Մ3, Ն2, Ն3` բենզինային        |NOx` 10,0 գ/կՎտ.ժ          |

|          |շարժիչներով                   |(ՄԱԿ-ի ԵՏՀ N49-03          |

|          |                              |կանոններով փորձարկման      |

|          |                              |ԵՍՏ /ESC/ ցիկլ)            |

|__________|______________________________|___________________________|

|4         |Մ1, Ն1` 3,5 տ-ից ոչ ավելի     |ՄԱԿ-ի ԵՏՀ N 83-05          |

|          |առավելագույն զանգվածով,       |կանոններով սահմանված       |

|          |կայծային բռնկումով շարժիչներով|Բ(B) մակարդակ ՄԱԿ-ի        |

|          |(բենզինային,գազային) և        |ԵՏՀ N 24-03 կանոնների      |

|          |դիզելային շարժիչներով         |1-ին լրացում (միայն        |

|          |                              |դիզելային շարժիչների       |

|          |                              |համար)                     |

|          |______________________________|___________________________|

|          |Մ1` 3,5 տ-ից ավելի            |ՄԱԿ-ի ԵՏՀ N 49-04          |

|          |առավելագույն զանգվածով, Մ2,   |կանոններով սահմանված       |

|          |Մ3, Ն1, Ն2, Ն3` գազային և     |Ա(A) մակարդակ              |

|          |դիզելային շարժիչներով         |(01.07.1992 թ.)            |

|          |______________________________|___________________________|

|          |Մ1` 3,5 տ-ից ավելի            |ՄԱԿ-ի ԵՏՀ N 96-01 կանոններ |

|          |առավելագույն զանգվածով, Մ 2,  |                           |

|          |Մ3, Ն1, Ն2,Ն3` բարձր          |                           |

|          |անցողականությամբ, դիզելային   |                           |

|          |շարժիչներով                   |                           |

|          |______________________________|___________________________|

|          |Մ1` 3,5 տ-ից ավելի            |CO` 20 գ/կՎտ.ժ, CmHn`      |

|          |առավելագույն զանգվածով, Մ2,   |1,1 գ/կՎտ.ժ                |

|          |Մ3, Ն2, Ն3` բենզինային        |NOx` 7 գ/կՎտ.ժ             |

|          |շարժիչներով                   |(ՄԱԿ-ի ԵՏՀ N 49-03         |

|          |                              |կանոններով փորձարկման      |

|          |                              |ԵՍՏ /ESC/ ցիկլ)            |

|__________|______________________________|___________________________|

|5         |Մ1,Ն1` 3,5 տ-ից ոչ ավելի      |ՄԱԿ-ի ԵՏՀ N 83-05          |

|          |առավելագույն զանգվածով,       |կանոններով սահմանված       |

|          |կայծային բռնկումով շարժիչներով|Բ(B) և  Ց(C)               |

|          |(բենզինային, գազային) և       |մակարդակներ                |

|          |դիզելային շարժիչներով         |                           |

|          |______________________________|___________________________|

|          |Մ1` 3,5 տ-ից ավելի            |ՄԱԿ-ի ԵՏՀ N 49-04          |

|          |առավելագույն զանգվածով, Մ2,   |կանոններով սահմանված       |

|          |Մ3, Ն1, Ն2, Ն3` գազային և     |Բ(B) մակարդակ              |

|          |դիզելային շարժիչներով         |(01.10.1995 թ.)            |

|          |______________________________|___________________________|

|          |Մ1` 3,5 տ-ից ավելի            |CO`4 գ/կՎտ.ժ, CmHn`        |

|          |առավելագույն զանգվածով, Մ2,   |0,55 գ/կՎտ.ժ               |

|          |Մ3, Ն2, Ն3` բենզինային        |NOx` 2 գ/կՎտ.ժ             |

|          |շարժիչներով                   |(ՄԱԿ-ի ԵՏՀ N 49-03         |

|          |                              |կանոններով փորձարկման      |

|          |                              |ԵՍՏ /ESC/ ցիկլ)            |

|__________|______________________________|___________________________|

|6         |Մ1` 3,5 տ-ից ավելի            |ՄԱԿ-ի ԵՏՀ N 49-04          |

|          |առավելագույն զանգվածով, Մ2,   |կանոններով սահմանված       |

|          |Մ3, Ն1, Ն2, Ն3` գազային և     |Բ(B) մակարդակ              |

|          |դիզելային շարժիչներով         |(01.10.1995 թ.)            |

|          |                              |ՄԱԿ-ի ԵՏՀ N 24-03          |

|          |                              |կանոնների 1-ին լրացում     |

|          |                              |(միայն դիզելային           |

|          |                              |շարժիչների համար)          |

._____________________________________________________________________.

 

Արտանետումների մակարդակներն արտացոլում են արտանետումների առավելագույն թույլատրելի զանգվածը` ավտոտրանսպորտային միջոցների կողմից կատարված միավոր աշխատանքի հաշվարկով (գ/կՎտ.ժ):

 

IV. ՏԵԽՆԻԿԱԿԱՆ ՊԱՀԱՆՋՆԵՐԸ

 

5. Շրջանառության մեջ դրվող ավտոտրանսպորտային միջոցների և դրանց վրա տեղադրված ներքին այրման շարժիչների համար սահմանված են տեխնիկական պահանջներ` ըստ ավտոտրանսպորտային միջոցների ենթախմբերի և շարժիչի տեսակների, որոնք նշված են N 2 աղյուսակում:

 

Աղյուսակ N 2

 

._____________________________________________________________________.

|Ավտոտրանս-|Ավտոտրանսպորտային             |ՄԱԿ-ի ԵՏՀ կանոններով       |

|պորտային  |միջոցների ենթախմբերը          |նախատեսված արտանետումների  |

|միջոցների |և  շարժիչների տեսակները       |տեխնիկական բնութագրերը     |

|էկոլոգիա- |                              |                           |

|կան դասը  |                              |                           |

|__________|______________________________|___________________________|

|3         |Մ1,Ն1` 3,5 տ-ից ոչ ավելի      |ՄԱԿ-ի ԵՏՀ N 83-04          |

|          |առավելագույն զանգվածով,       |կանոններով սահմանված       |

|          |կայծային բռնկումով շարժիչներով|Բ(B), Ց(C) և  Դ(D)         |

|          |(բենզինային, գազային) և       |մակարդակներ                |

|          |դիզելային շարժիչներով         |                           |

|          |______________________________|___________________________|

|          |Մ1`3,5 տ-ից ավելի առավելագույն|ՄԱԿ-ի ԵՏՀ N 49-02          |

|          |զանգվածով, Մ2, Մ3, Ն1, Ն2, Ն3`|կանոններով սահմանված       |

|          |գազային և  դիզելային          |Բ(B) մակարդակ ՄԱԿ-ի        |

|          |շարժիչներով                   |ԵՏՀ N 24-03 կանոնների      |

|          |                              |1-ին լրացում (միայն        |

|          |                              |դիզելային շարժիչների       |

|          |                              |համար)                     |

|          |______________________________|___________________________|

|          |Մ1` 3,5 տ-ից ավելի            |ՄԱԿ-ի ԵՏՀ N 49-03          |

|          |առավելագույն զանգվածով, Մ2,   |կանոններով սահմանված       |

|          |Մ3, Ն2, Ն3` բենզինային        |CO` 55 գ/կՎտ.ժ,            |

|          |շարժիչներով                   |CmHn` 2,4 գ/կՎտ.ժ,         |

|          |                              |NOx` 10,0 գ/կՎտ.ժ          |

|__________|______________________________|___________________________|

|4         |Մ1, Ն1` 3,5 տ-ից ոչ ավելի     |ՄԱԿ-ի ԵՏՀ N 83-05          |

|          |առավելագույն զանգվածով,       |կանոններով սահմանված       |

|          |կայծային բռնկումով շարժիչներով|Բ(B) մակարդակ ՄԱԿ-ի        |

|          |(բենզինային, գազային) և       |ԵՏՀ N 24-03 կանոնների      |

|          |դիզելային շարժիչներով         |1-ին լրացում (միայն        |

|          |                              |դիզելային շարժիչների       |

|          |                              |համար)                     |

|          |______________________________|___________________________|

|          |Մ1`3,5 տ-ից ավելի առավելագույն|ՄԱԿ-ի ԵՏՀ N 49-04          |

|          |զանգվածով, Մ2, Մ3, Ն1, Ն2, Ն3`|կանոններով սահմանված       |

|          |գազային և  դիզելային          |Ա(A) մակարդակ ՄԱԿ-ի        |

|          |շարժիչներով                   |ԵՏՀ N 24-03 կանոնների      |

|          |                              |1-ին լրացում (միայն        |

|          |                              |դիզելային շարժիչների       |

|          |                              |համար)                     |

|          |______________________________|___________________________|

|          |Մ1` 3,5 տ-ից ավելի            |CO` 20 գ/կՎտ.ժ, CmHn`      |

|          |առավելագույն զանգվածով, Մ2,   |1,1 գ/կՎտ.ժ, NOx`          |

|          |Մ3, Ն2, Ն3` բենզինային        |7 գ/կՎտ.ժ (ՄԱԿ-ի ԵՏՀ       |

|          |շարժիչներով                   |N 49-03 կանոններով         |

|          |                              |փորձարկման ԵՍՏ /ESC/       |

|          |                              |ցիկլ)                      |

|          |______________________________|___________________________|

|          |Մ1` 3,5 տ-ից ավելի            |ՄԱԿ-ի ԵՏՀ N 96-01          |

|          |առավելագույն զանգվածով, Մ2,   |կանոնների 1-ին և  2-րդ     |

|          |Մ3, Ն1, Ն2, Ն3` բարձր         |լրացումներ ՄԱԿ-ի ԵՏՀ       |

|          |անցողականությամբ, դիզելային   |N 24-03 կանոնների          |

|          |շարժիչներով                   |1-ին լրացում (միայն        |

|          |                              |դիզելային                  |

|          |                              |շարժիչների համար)          |

|__________|______________________________|___________________________|

|5         |Մ1, Ն1` 3,5 տ-ից ոչ ավելի     |ՄԱԿ-ի ԵՏՀ N 83-05 (1-3     |

|          |առավելագույն զանգվածով,       |ուղղումներով և  1-5        |

|          |կայծային բռնկումով շարժիչներով|լրացումներով) կանոններով   |

|          |(բենզինային,գազային) և        |սահմանված Բ(B) մակարդակ    |

|          |դիզելային շարժիչներով         |ՄԱԿ-ի ԵՏՀ N 24-03          |

|          |                              |կանոնների 1-ին լրացում     |

|          |                              |(միայն դիզելային           |

|          |                              |շարժիչների համար)          |

|          |______________________________|___________________________|

|          |Մ1` 3,5 տ-ից ավելի            |ՄԱԿ-ի ԵՏՀ N 49-04          |

|          |առավելագույն զանգվածով, Մ2,   |կանոններով սահմանված       |

|          |Մ3, Ն1, Ն2, Ն3` գազային և     |Բ(B) մակարդակ ՄԱԿ-ի        |

|          |դիզելային շարժիչներով         |ԵՏՀ N 24-03 կանոնների      |

|          |                              |1-ին լրացում (միայն        |

|          |                              |դիզելային շարժիչների       |

|          |                              |համար)                     |

|          |______________________________|___________________________|

|          |Մ1` 3,5 տ-ից ավելի            |CO` 4 գ/կՎտ.ժ, CmHn`       |

|          |առավելագույն զանգվածով, Մ2,   |0,55 գ/կՎտ.ժ, NOx`         |

|          |Մ3, Ն1, Ն2, Ն3` բենզինային    |2 գ/կՎտ.ժ (ՄԱԿ-ի ԵՏՀ       |

|          |շարժիչներով                   |N 49-03 կանոններով         |

|          |                              |փորձարկման ԵՍՏ /ESC/       |

|          |                              |ցիկլ)                      |

|__________|______________________________|___________________________|

|6         |Մ1` 3,5 տ-ից ավելի            |ՄԱԿ-ի ԵՏՀ N 49-04          |

|          |առավելագույն զանգվածով, Մ2,   |կանոններով սահմանված Բ(B)  |

|          |Մ3, Ն1, Ն2, Ն3` գազային և     |մակարդակ ՄԱԿ-ի ԵՏՀ N 24-03 |

|          |դիզելային շարժիչներով         |կանոնների 1-ին լրացում     |

|          |                              |(միայն դիզելային շարժիչների|

|          |                              |համար)                     |

._____________________________________________________________________.

 

V. ՇԱՀԱԳՈՐԾՄԱՆ ՄԵՋ ԳՏՆՎՈՂ ԱՎՏՈՏՐԱՆՍՊՈՐՏԱՅԻՆ ՄԻՋՈՑՆԵՐԻ ԲԱՆԱԾ ԳԱԶԵՐՈՒՄ ՊԱՐՈՒՆԱԿՎՈՂ ՎՆԱՍԱԿԱՐ ՆՅՈՒԹԵՐԻ ԱՐՏԱՆԵՏՈՒՄՆԵՐԻ ՆՈՐՄԵՐԸ

 

6. Բենզինային շարժիչներով Մ և Ն խմբերի բոլոր ենթախմբերի ավտոտրանսպորտային միջոցների բանած գազերում (ավտոտրանսպորտային միջոցների շարժիչների համակարգից արտանետվող, դեպի մթնոլորտ արտազատվող գազեր) պարունակվող ածխածնի օքսիդի և ածխաջրածինների նորմերը սահմանվում են ավտոտրանսպորտային միջոցների շարժիչների պարապ ընթացքի 2 ռեժիմների` ծնկաձև լիսեռի պտտման նվազագույն հաճախության (nնվազ) և առավելագույն հաճախության (nբարձ.=0,8nնոմ) համար: Ծնկաձև լիսեռի պտտման հաճախությունը պարապ ընթացքի դեպքում` nնվազ և nբարձ սահմանվում են ավտոտրանսպորտային միջոցն արտադրող կազմակերպության կողմից: Եթե ավտոտրանսպորտային միջոցն արտադրող կազմակերպության կողմից սահմանված տվյալները բացակայում են, ապա`

1) nնվազ.-ի արժեքը չպետք է գերազանցի 1100 պտ/րոպ` Մ1, Ն1 ենթախմբերի համար, 900 պտ/րոպ` մյուս բոլոր ենթախմբերի համար.

2) nբարձ.-ի արժեքը պետք է լինի` 2500-3500 պտ/րոպ` չեզոքացման համակարգ չունեցող Մ1, Ն1 ենթախմբերի համար, 2000-3500 պտ/րոպ` չեզոքացման համակարգ ունեցող Մ1, Ն1 ենթախմբերի համար, 2000-2800 պտ/րոպ`մյուս բոլոր ենթախմբերի համար:

7. Տվյալ ավտոտրանսպորտային միջոցն արտադրող կազմակերպության կողմից ավտոտրանսպորտային միջոցի շահագործման փաստաթղթերում սահմանվում են նաև ածխածնի օքսիդի, ածխաջրածինների սահմանային թույլատրելի նորմերը բանած գազերում և եռաբաղադրիչ չեզոքացման համակարգ ունեցող միջոցների համար` օդի ավելցուկի (գործակցի արժեքների թույլատրելի տիրույթը: Եթե շահագործման փաստաթղթերում օդի ավելցուկի (գործակցի վերաբերյալ տվյալները բացակայում են, ապա (գործակիցը պետք է լինի` 0,97-ից մինչև 1,03:

8. Բենզինային շարժիչներով ավտոտրանսպորտային միջոցների բանած գազերում ածխածնի օքսիդի և ածխաջրածինների պարունակությունները, ըստ շարժիչի ծնկաձև լիսեռի պտտման հաճախության, պետք է լինեն արտադրող կազմակերպության կողմից սահմանված նորմերի սահմաններում, բայց ոչ ավելի, քան N 3 աղյուսակում ներկայացված նորմերը:

 

Աղյուսակ N 3

 

._____________________________________________________________________.

|Ավտոտրանսպորտային միջոցների       |Շարժիչի      |Ածխածնի  |Ածխաջրա-  |

|ենթախմբերը                        |ծնկաձև       |օքսիդի   |ծինների   |

|                                  |լիսեռի պտտման|ծավալային|ծավալային |

|                                  |հաճախությունը|բաժինը   |բաժինը    |

|                                  |             |(%)      |(մլն-1)   |

|__________________________________|_____________|_________|__________|

|Մ1, Մ2, Մ3, Ն1, Ն 2, Ն3` արտադրված|nնվազ        |4,5      |-         |

|մինչև  1986 թ. հոկտեմբերի 10-ը    |             |         |          |

|__________________________________|_____________|_________|__________|

|Մ1 և  Ն1` չեզոքացման համակարգ     |nնվազ        |3,5      |1200      |

|չունեցող                          |_____________|_________|__________|

|                                  |nբարձ        |2,0      |600       |

|__________________________________|_____________|_________|__________|

|Մ2, Մ3, Ն2, Ն3` չեզոքացման        |nնվազ        |3,5      |2500      |

|համակարգ չունեցող                 |_____________|_________|__________|

|                                  |nբարձ        |2,0      |100       |

|__________________________________|_____________|_________|__________|

|Մ1 և  Ն1` երկբաղադրիչ չեզոքացման  |nնվազ        |1,0      |400       |

|համակարգ ունեցող                  |_____________|_________|__________|

|                                  |nբարձ        |0,6      |200       |

|__________________________________|_____________|_________|__________|

|Մ2, Մ3, Ն 2, Ն3 երկբաղադրիչ       |nնվազ        |1,0      |600       |

|չեզոքացման համակարգ ունեցող       |_____________|_________|__________|

|                                  |nբարձ        |0,6      |300       |

|__________________________________|_____________|_________|__________|

|Մ1 և  Ն1` եռաբաղադրիչ չեզոքացման  |nնվազ        |0,5      |100       |

|համակարգ ունեցող                  |_____________|_________|__________|

|                                  |nբարձ        |0,3      |100       |

|__________________________________|_____________|_________|__________|

|Մ2, Մ3, Ն2, Ն3` եռաբաղադրիչ       |nնվազ        |0,5      |200       |

|չեզոքացման համակարգ ունեցող       |_____________|_________|__________|

|                                  |nբարձ        |0,3      |200       |

._____________________________________________________________________.

 

9. Բանած գազերի չեզոքացման համակարգը շարժիչի տարբեր ռեժիմներում աշխատելու ընթացքում առաջացած բանած գազերում պարունակվող աղտոտող նյութերի արտանետումների նվազեցումն ապահովող սարքավորումների ամբողջություն է, որը ներառում է կատալիտիկ չեզոքացուցիչ և դրա հետ գործնականորեն կապված տվիչներ ու կառավարման համակարգեր: Չեզոքացման համակարգերը լինում են`

1) երկբաղադրիչ` հիմնականում ածխածնի օքսիդի և ածխաջրածինների արտանետումների նվազեցումն ապահովող չեզոքացման համակարգ.

2) եռաբաղադրիչ` ածխածնի օքսիդի, ածխաջրածինների և ազոտի օքսիդների արտանետումների նվազեցումն ապահովող հետադարձ կապով (ըստ օդի ավելցուկի (գործակցի) չեզոքացման համակարգ:

10. Մինչև 3000 կմ վազք ունեցող ավտոտրանսպորտային միջոցների բանած գազերում պարունակվող ածխածնի օքսիդի և ածխաջրածինների նորմատիվները սահմանվում են արտադրող կազմակերպության տեխնոլոգիական նորմերում:

11. Գազային շարժիչներով աշխատող Մ և Ն խմբերի բոլոր ենթախմբերի ավտոտրանսպորտային միջոցների բանած գազերում ածխածնի օքսիդի և ածխաջրածինների պարունակությունները` ըստ վառելիքի տեսակի և շարժիչի աշխատանքային ծավալի, չպետք է գերազանցեն N 4 աղյուսակում սահմանված նորմերը:

 

Աղյուսակ N 4

 

._____________________________________________________________________.

|Շարժիչի  |Ածխածնի  |Ածխաջրածինների     |Ածխածնի  |Ածխաջրածինների     |

|ծնկաձև   |օքսիդի   |ծավալային          |օքսիդի   |ծավալային          |

|լիսեռի   |ծավալային|բաժինը             |ծավալային|բաժինը             |

|պտտման   |բաժինը   |(մլն-1)            |բաժինը   |(մլն-1)            |

|հաճախու- |(%)      |                   |(%)      |                   |

|թյունը   |_________|___________________|_________|___________________|

|         |ՀՆԳ |ՍԲԳ |շարժիչի            |ՀՆԳ |ՍԲԳ |շարժիչի            |

|         |    |    |աշխատանքային       |    |    |աշխատանքային       |

|         |    |    |ծավալը, դմ3        |    |    |ծավալը, դմ3        |

|         |    |    |___________________|    |    |___________________|

|         |    |    |մինչև  3 |3-ից     |    |    |մինչև  3 |3-ից     |

|         |    |    |ներառյալ |բարձր    |    |    |ներառյալ |բարձր    |

|         |    |    |_________|_________|    |    |_________|_________|

|         |    |    |ՀՆԳ |ՍԲԳ |ՀՆԳ |ՍԲԳ |    |    |ՀՆԳ |ՍԲԳ |ՀՆԳ |ՍԲԳ |

|         |_____________________________|_____________________________|

|         |մինչև  2000 թ. հուլիսի 1-ը   |2000 թ. հուլիսի 1-ից հետո    |

|         |թողարկված ավտոտրանսպորտային  |թողարկված ավտոտրանսպորտային  |

|         |միջոցների համար              |միջոցների համար              |

|_________|_____________________________|_____________________________|

|nնվազ    |3,0 |3,0 |1000|800 |2200|2000|3,0 |2,0 |1000|700 |2200|1800|

|_________|____|____|____|____|____|____|____|____|____|____|____|____|

|nբարձ    |2,0 |2,0 |600 |500 |900 |850 |2,0 |1,5 |600 |400 |900 |750 |

._____________________________________________________________________.

 

12. Ծնկաձև լիսեռի պտտման հաճախությունը պարապ ընթացքի դեպքում` nնվազ և nբարձ սահմանված են լինում ավտոտրանսպորտային միջոցի շահագործման հրահանգում: Եթե դրանք սահմանված չեն, ապա ստուգումների ժամանակ ընդունում են`

 

nնվազ = (800+/-50) պտ/րոպ, nբարձ = (3000+/-10) պտ/րոպ

 

13. NN 3 և 4 աղյուսակներով սահմանված ծավալային տոկոսներով արտահայտված նորմերը կշռային միավորով արտահայտելու համար և հակառակը, վերահաշվարկը կատարվում է 1-4-րդ բանաձևերով.

    1 մլն(-1)=0,0001 ծավալային բաժին (%)            (1)

    1 ծավալային բաժին(%) = 10000 մլն(-1)            (2)

                                MP

    1 ծավալային բաժին(%)= -------------,  մգ/մ3     (3)

                            0,006236T

                   MP

    1 մլն(-1)= ----------, մգ/մ3                    (4)

                 62,36T

 

որտեղ`

M` տվյալ նյութի մոլեկուլային կշիռն է

P` մթնոլորտային ճնշումն է (մմ սնդիկի սյուն)

T` բացարձակ ջերմաստիճանն է oԿ:

14. Դիզելային շարժիչներով Մ և Ն խմբերի ավտոտրանսպորտային միջոցների բանած գազերում ազոտի օքսիդների, ածխածնի օքսիդի և ածխաջրածինների պարունակությունները չպետք է գերազանցեն N 5 աղյուսակում նշված նորմերը:

 

Աղյուսակ N 5

 

._____________________________________________________________________.

|Ազոտի օքսիդներ գ/Կվտ. ժ |Ածխածնի օքսիդ գ/Կվտ.ժ|Ածխաջրածիններ գ/Կվտ.ժ |

|________________________|_____________________|______________________|

|          9,0           |         4,9         |         1,23         |

._____________________________________________________________________.

 

15. Ածխածնի օքսիդի, ածխաջրածինների և ազոտի օքսիդների արտանետումները` արտահայտված զանգվածով (գ/ժ), հաշվարկվում են 5-7-րդ բանաձևերով`

 

    GCO = 0,000966WCOFCO (GT+GB)         (5)

    GCH = 0,000478WCH (GT+GB)            (6)

    GN0x= 0,001587 WN0xFN0x (GT+GB)      (7)

 

որտեղ`

GCO, GCH, GN0x` համապատասխանաբար ածխածնի օքսիդի, ածխաջրածինների և ազոտի օքսիդների արտանետումներն են` արտահայտված զանգվածով (գ/ ժ)

WCO, WCH, WN0x` համապատասխանաբար ածխածնի օքսիդի, ածխաջրածինների, ազոտի օքսիդների կոնցենտրացիաներն են (մլն-1)

GT` դիզելային վառելիքի ծախսն է` կգ/ժ

GB` դիզելի գլանների մեջ մտնող օդի ծախսն է` կգ/ժ

FCO, FN0x` խոնավության ուղղման գործակիցներն են` համապատասխանաբար ածխածնի օքսիդի և ազոտի օքսիդների համար, հաշվարկված 8 և 9-րդ բանաձևերով.

 

GT

    FCO=1-1,85 ----        (8)

                GB

 

             0,044GT                           0,116GT

FNOx=[1+(------- -0,0038)x(7d-75)+(0,0053- -------)x1,8x(Tշրջ-302)](-1)

               GB                                 GB

                                                                        (9)

 

որտեղ`

d` ջրային գոլորշիների պարունակությունն է օդի ծավալը չափող սարքավորման մուտքում, գ/կգ, հաշվարկված 10-րդ բանաձևով

Tշրջ` շրջակա օդի ջերմաստիճանն է, oԿ

 

6,21ՓշրջPS

    d = -------------------           (10)

          Bշրջ-0,01ՓշրջpS

 

որտեղ`

Փշրջ` շրջակա օդի հարաբերական խոնավությունն է, %

PS` ջրային հագեցած գոլորշու մասնակի ճնշումն է օդի տվյալ ջերմաստիճանում, կՊա

Bշրջ` մթնոլորտային ճնշումն է, կՊա:

16. Ածխածնի օքսիդի, ածխաջրածինների և ազոտի օքսիդների տեսակարար արտանետումները համապատասխանաբար`gCO, gCH, gN0x (գ/կՎտ.ժ) հաշվարկվում են NN 11-13 բանաձևերով.

 

___13

           \    (GCOKB)

           /__

              1

    gCO = --------------           (11)

           ___13

           \    (NeKB)

           /__

              1

 

___13

           \    (GCHKB)

           /__

              1

    gCH = --------------           (12)

           ___13

           \    (NeKB)

           /__

              1

 

___13

            \    (GNOxKB)

            /__

               1

    gNOx = --------------           (13)

            ___13

            \    (NeKB)

            /__

               1

 

որտեղ`

KB` դիզելային շարժիչի ռեժիմների կշռային գործակիցն է

Ne` արտանետումների որոշման համար դիզելային շարժիչի հզորությունն է` N 6 աղյուսակով սահմանված ռեժիմներին համապատասխան (կՎտ.ժ):

17. Արտանետումները որոշվում են N 6 աղյուսակում ներկայացված 13 ռեժիմների դեպքում:

 

Աղյուսակ N 6

 

._____________________________________________________________________.

|Ռեժիմի|Դիզելային շարժիչի ծնկաձև  լիսեռի       |Արագության  |Ռեժիմի   |

|համարը|պտտման հաճախությունը                   |տվյալ       |կշռային  |

|      |                                       |ռեժիմում    |գործակիցը|

|      |                                       |վառելիքի    |(KB)     |

|      |                                       |լրիվ        |         |

|      |                                       |մատակարարման|         |

|      |                                       |դեպքում     |         |

|      |                                       |ոլորման     |         |

|      |                                       |մոմենտը (%) |         |

|______|_______________________________________|____________|_________|

|1.    |Նվազագույն հաստատուն                   |0           |0,0833   |

|______|_______________________________________|____________|_________|

|2.    |Ոլորման առավելագույն մոմենտին          |10          |0,0800   |

|      |համապատասխանող                         |            |         |

|______|_______________________________________|____________|_________|

|3.    |Ոլորման առավելագույն մոմենտին          |25          |0,0800   |

|      |համապատասխանող                         |            |         |

|______|_______________________________________|____________|_________|

|4.    |Ոլորման առավելագույն մոմենտին          |50          |0,0800   |

|      |համապատասխանող                         |            |         |

|______|_______________________________________|____________|_________|

|5.    |Ոլորման առավելագույն մոմենտին          |75          |0,0800   |

|      |համապատասխանող                         |            |         |

|______|_______________________________________|____________|_________|

|6.    |Ոլորման առավելագույն մոմենտին          |100         |0,2501   |

|      |համապատասխանող                         |            |         |

|______|_______________________________________|____________|_________|

|7.    |Նվազագույն հաստատուն                   |0           |0,0833   |

|______|_______________________________________|____________|_________|

|8.    |Նոմինալ                                |100         |0,1000   |

|______|_______________________________________|____________|_________|

|9.    |Նոմինալ                                |75          |0,0200   |

|______|_______________________________________|____________|_________|

|10.   |Նոմինալ                                |50          |0,0200   |

|______|_______________________________________|____________|_________|

|11.   |Նոմինալ                                |25          |0,0200   |

|______|_______________________________________|____________|_________|

|12.   |Նոմինալ                                |10          |0,0200   |

|______|_______________________________________|____________|_________|

|13.   |Նվազագույն հաստատուն                   |0           |0,0833   |

._____________________________________________________________________.

 

18. Դիզելային շարժիչներով ավտոտրանսպորտային միջոցների բանած գազերի ծխայնության նորմերը սահմանվում են բոլոր ենթախմբերի համար, ազատ արագացման ռեժիմում` կախված բանած գազերի պայմանական ծախսից: Բանած գազերի պայմանական ծախսը` Gբ.գ., հաշվարկվում է 14-15-րդ բանաձևերով`

 

Vհ x n

    Gբ.գ.= ---------, երկտակտանի դիզելների համար    (14)

              60

 

Vհ x n

Gբ.գ.= ---------, չորստակտանի դիզելների համար  (15)

120

 

որտեղ`

Vh` դիզելային շարժիչի գլանների աշխատանքային ծավալն է (դմ3)

n` ծնկաձև լիսեռի պտտման հաճախությունն է (պտ/րոպ):

19. Դիզելային շարժիչներով ավտոտրանսպորտային միջոցների ծխայնության նորմերը չպետք է գերազանցեն N 7 աղյուսակում սահմանված նորմերը`

 

Աղյուսակ N 7

 

._____________________________________________________________________.

|Բանած գազերի      |Ծխայնության     |Բանած գազերի    |Ծխայնության     |

|պայմանական ծախսը  |սահմանային      |պայմանական ծախսը|սահմանային      |

|(դմ3/վ)           |թույլատրելի     |(դմ3/վ)         |թույլատրելի     |

|                  |նորմը (լույսի   |                |նորմը (լույսի   |

|                  |կլանման         |                |կլանման         |

|                  |գործակիցը),     |                |գործակիցը),     |

|                  |ոչ ավելի (մ(-1))|                |ոչ ավելի (մ(-1))|

|__________________|________________|________________|________________|

|42 և  դրանից պակաս|     2,260      |      125       |     1,345      |

|__________________|________________|________________|________________|

|        45        |     2,190      |      130       |     1,320      |

|__________________|________________|________________|________________|

|        50        |     2,080      |      135       |     1,300      |

|__________________|________________|________________|________________|

|        55        |     1,985      |      140       |     1,270      |

|__________________|________________|________________|________________|

|        60        |     1,900      |      145       |     1,250      |

|__________________|________________|________________|________________|

|        65        |     1,840      |      150       |     1,225      |

|__________________|________________|________________|________________|

|        70        |     1,775      |      155       |     1,205      |

|__________________|________________|________________|________________|

|        75        |     1,720      |      160       |     1,190      |

|__________________|________________|________________|________________|

|        80        |     1,665      |      165       |     1,170      |

|__________________|________________|________________|________________|

|        85        |     1,620      |      170       |     1,155      |

|__________________|________________|________________|________________|

|        90        |     1,575      |      175       |     1,140      |

|__________________|________________|________________|________________|

|        95        |     1,535      |      180       |     1,125      |

|__________________|________________|________________|________________|

|        100       |     1,495      |      185       |     1,110      |

|__________________|________________|________________|________________|

|        105       |     1,465      |      190       |     1,095      |

|__________________|________________|________________|________________|

|        110       |     1,425      |      195       |     1,080      |

|__________________|________________|________________|________________|

|        115       |     1,395      |200 և  ավելի    |     1,065      |

|__________________|________________|                |                |

|        120       |     1,370      |                |                |

._____________________________________________________________________.

 

20. Սույն կետի N 7 աղյուսակով սահմանված ծխայնության միջանկյալ նորմերը որոշվում են գծային միջարկման (ինտերպոլյացիայի) սկզբունքով: Օրինակ` եթե

50+55 բանած գազերի պայմանական ծախսը կազմում է 52,5 դմ3/վ`-------, ապա ծխայնության

2 սահմանային թույլատրելի նորմը, հաշվարկած միջարկման սկզբունքով, կլինի` 2,08+1,985 ------------ = 2,0325 մ(-1):

2

21. Ազատ արագացման ռեժիմում` լույսի կլանման գործակցի սահմանային թույլատրելի արժեքը (մ(-1)) փորձավարում (թողարկող կազմակերպության կողմից սահմանված վազքի չափը շահագործման սկզբնական շրջանի համար, որի ընթացքում ներկայացվում են շահագործման հրահանգում նշված հատուկ պահանջներ) անցած ավտոտրանսպորտային միջոցների համար սահմանվում է շահագործման հրահանգում:

22. Փորձավարում չանցած ավտոտրանսպորտային միջոցների ծխայնությունը չպետք է գերազանցի լույսի կլանման գործակցի սահմանված արժեքն ավելի, քան 0,5 մ(-1)-ով:

23. Եթե շահագործման հրահանգում ծխայնության նորմը նշված չէ, ապա ազատ արագացման ռեժիմում այն չպետք է գերազանցի` 2,5 մ(-1)-ը` առանց ներմղման աշխատող շարժիչներով ավտոտրանսպորտային միջոցների համար, 3,0 մ(-1)-ը` ներմղումով աշխատող շարժիչներով ավտոտրանսպորտային միջոցների համար:

24. Ավտոտրանսպորտային միջոցների շարժիչների սնուցման համար օգտագործվող վառելիքի տեսակներին ներկայացվող պահանջները սահմանված են Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2004 թվականի նոյեմբերի 11-ի N 1592-Ն որոշմամբ:

25. Լույսի կլանման գործակցի (k) և լույսի թուլացման գործակցի (N) փոխհարաբերությունը բնութագրվում է հետևյալ բանաձևով`

           1             N                1         N

    k = - ---loge(1 - -----) կամ  k = - ---ln(1 - -----)           (16)

           L            100               L        100

 

որտեղ`

N` լույսի թուլացման գործակիցն է, %

k` լույսի կլանման գործակիցն է, մ(-1)

Լ` ծխաչափի արդյունարար բազան է, մ

«Ծխաչափի արդյունարար բազան» ծխաչափի աշխատանքային խողովակի մեջ լցված բանած գազերի միջով անցնող լույսի ճառագայթների հետագծի երկարությունն է, որը նշված է լինում ծխաչափի վրա:

26. Լույսի կլանման գործակցի (k, մ(-1)) վերահաշվարկը լույսի թուլացման գործակցի (N,%) (0.43 մ արդյունարար բազա ունեցող ծխաչափի համար) ներկայացված է N 8 աղյուսակում`

 

Աղյուսակ N 8

 

._____________________________________________________________________.

|k, մ(-1)     |0,0  |0,1  |0,2  |0,3  |0.4  |0,5  |0,55 |0,6  |0,65   |

|N, %         |0,0  |4    |8    |11   |15   |20   |21   |23   |24     |

|_____________|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_______|

|k, մ(-1)     |0,7  |0,75 |0,8  |0,85 |0,9  |0,95 |1,0  |1,05 |1,1    |

|N, %         |26   |28   |29   |31   |32   |34   |35   |36   |38     |

|_____________|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_______|

|k, մ(-1)     |1,15 |1,2  |1,25 |1,3  |1,35 |1,4  |1,45 |1,5  |1,55   |

|N, %         |39   |40   |42   |43   |44   |45   |46   |47   |49     |

|_____________|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_______|

|k, մ(-1)     |1,6  |1,65 |1,7  |1,75 |1,8  |1,85 |1,9  |1,95 |2,0    |

|N, %         |50   |51   |52   |53   |54   |55   |56   |57   |58     |

|_____________|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_______|

|k, մ(-1)     |2,05 |2,1  |2,15 |2,2  |2,25 |2,3  |2,35 |2,4  |2,45   |

|N, %         |59   |59,5 |60   |61   |62   |63   |64   |64,4 |65     |

|_____________|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_______|

|k, մ(-1)     |2,5  |2,55 |2,6  |2,65 |2,7  |2,75 |2,8  |2,85 |2,9    |

|N, %         |66   |67   |67,3 |68   |69   |69,3 |70   |71   |71.3   |

|_____________|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_______|

|k, մ(-1)     |3,0  |3,05 |3,1  |3,15 |3,2  |3,25 |3,3  |3,35 |3,4    |

|N, %         |72,5 |73   |73,6 |72   |75   |75,3 |76   |76,3 |77     |

|_____________|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_______|

|k, մ(-1)     |3,45 |3,5  |3,55 |3,6  |3,65 |3,7  |3,75 |3,8  |3,85   |

|N, %         |77,3 |78   |78,3 |79   |79,2 |80   |80,1 |80,5 |81     |

|_____________|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_______|

|k, մ(-1)     |3,9  |3,95 |4,0  |4,05 |4,1  |4,15 |4,2  |4,25 |անվերջ.|

|N, %         |81,3 |81,7 |82   |82,5 |83   |83,3 |83,7 |84   |100    |

._____________________________________________________________________.

 

27. Տ խմբի տրանսպորտային միջոցների բանած գազերում ազոտի օքսիդների, ածխածնի օքսիդի և ածխաջրածինների պարունակությունները չպետք է գերազանցեն NN 9 և 10 աղյուսակներով ներկայացված նորմերը:

1) ածխածնի օքսիդի, ածխաջրածինների և ազոտի օքսիդների սահմանային թույլատրելի նորմերը նոր թողարկված և վերանորոգված դիզելային շարժիչներով միջոցների բանած գազերում անսահմանափակ օդափոխությամբ վայրեր` դաշտեր, մարգագետիններ, այգիներ, բնակավայրերի տարածքներ և այլն, սահմանափակ օդափոխությամբ վայրեր` փակ կամ կիսափակ վայրեր:

 

Աղյուսակ N 9

 

._____________________________________________________________________.

|Աղտոտող նյութի           |Տեսակարար արտանետումներն ըստ օդափոխության  |

|անվանումը                |վայրերի (գ/Կվտ.ժ)                          |

|_________________________|___________________________________________|

|                         |     անսահմանափակ    |     սահմանափակ      |

|_________________________|_____________________|_____________________|

|Ածխածնի օքսիդ            |        10,0         |        4,0          |

|_________________________|_____________________|_____________________|

|Ածխաջրածիններ            |        3,0          |        1,5          |

|_________________________|_____________________|_____________________|

|Ազոտի օքսիդներ           |        18,0         |        9,0          |

._____________________________________________________________________.

 

2) ածխածնի օքսիդի, ածխաջրածինների և ազոտի օքսիդների սահմանային թույլատրելի նորմերը շահագործման մեջ գտնվող դիզելային շարժիչներով միջոցների բանած գազերում

 

Աղյուսակ N 10

 

._____________________________________________________________________.

|Աղտոտող նյութի           |Տեսակարար արտանետումներն ըստ օդափոխության  |

|անվանումը                |վայրերի (գ/Կվտ.ժ)                          |

|_________________________|___________________________________________|

|                         |     անսահմանափակ    |     սահմանափակ      |

|_________________________|_____________________|_____________________|

|Ածխածնի օքսիդ            |        14,0         |        5,6          |

|_________________________|_____________________|_____________________|

|Ածխաջրածիններ            |        4,5          |        2,2          |

|_________________________|_____________________|_____________________|

|Ազոտի օքսիդներ           |        18,0         |        9,0          |

._____________________________________________________________________.

 

28. Տ խմբի տրանսպորտային միջոցների բանած գազերի ծխայնության նորմերը սահմանվում են` կախված օդի պայմանական ծախսից` Q, հաշվարկված 17-18-րդ բանաձևերով և օդափոխության տեսակից.

Vհ x n

    Q = ---------, չորստակտանի դիզելների համար,      (17)

           120

 

Vհ x n

    Q = ---------, երկտակտանի դիզելների համար,       (18)

           60

 

որտեղ`

Vh` դիզելային շարժիչի գլանների աշխատանքային ծավալն է, դմ3

n` ծնկաձև լիսեռի պտտման հաճախությունն է, պտ/ րոպ:

29. Տ խմբի տրանսպորտային միջոցների բանած գազերի ծխայնության նորմերը, կախված օդի պայմանական ծախսից և օդափոխության տեսակից, չպետք է գերազանցեն N 11 աղյուսակում սահմանված նորմերը:

 

Աղյուսակ N 11

 

._____________________________________________________________________.

|Օդի պայ-|թույլատրելի նորմը (լույսի|Օդի պայ-|թույլատրելի նորմը (լույսի|

|մանական |կլանման գործակիցը` k),   |մանական |կլանման գործակիցը` k),   |

|ծախսը   |ոչ ավելի, մ(-1) (N,%)    |ծախսը   |ոչ ավելի, մ(-1) (N, %)   |

|(դմ3/վ) |_________________________|________|_________________________|

|        |անսահմանափակ|սահմանափակ  |        |անսահմանափակ|սահմանափակ  |

|________|____________|____________|________|____________|____________|

|42 և    |2,260(62,2) |1,760 (53,1)|125     |1,345 (43,9)|0,845 (30,5)|

|դրանից  |            |            |        |            |            |

|պակաս   |            |            |        |            |            |

|________|____________|____________|________|____________|____________|

|45      |2,190 (61,0)|1,690 (51,6)|130     |1,320 (43,3)|0,820 (29,7)|

|________|____________|____________|________|____________|____________|

|50      |2,080 (59,1)|1,580 (49,3)|135     |1,300 (42,8)|0,800 (29,1)|

|________|____________|____________|________|____________|____________|

|55      |1,985 (57,4)|1,485 (47,2)|140     |1,270 (42,1)|0,770 (28,2)|

|________|____________|____________|________|____________|____________|

|60      |1,900 (55,8)|1,400 (45,2)|145     |1,250 (41,6)|0,750 (27,6)|

|________|____________|____________|________|____________|____________|

|65      |1,840 (54,7)|1,340 (43,8)|150     |1,225 (40,9)|0,725 (26,8)|

|________|____________|____________|________|____________|____________|

|70      |1,775 (53,4)|1,275 (42,2)|155     |1,205 (40,4)|0,705 (26,2)|

|________|____________|____________|________|____________|____________|

|75      |1,720 (52,3)|1,220 (40,8)|160     |1,190 (40,1)|0,690 (25,7)|

|________|____________|____________|________|____________|____________|

|80      |1,665 (51,1)|1,165 (39,4)|165     |1,170 (39,5)|0,670 (25,0)|

|________|____________|____________|________|____________|____________|

|85      |1,620 (50,2)|1,120 (38,2)|170     |1,155 (39,1)|0,655 (24,5)|

|________|____________|____________|________|____________|____________|

|90      |1,575 (49,2)|1,075 (37,0)|175     |1,140 (38,7)|0,640 (24,1)|

|________|____________|____________|________|____________|____________|

|95      |1,535 (48,3)|1,035 (35,9)|180     |1,125 (38,4)|0,625 (23,6)|

|________|____________|____________|________|____________|____________|

|100     |1,495 (47,4)|0,995 (34,8)|185     |1,110 (38,0)|0,610 (23,1)|

|________|____________|____________|________|____________|____________|

|105     |1,465 (46,7)|0,965 (33,8)|190     |1,095 (37,6)|0,595 (22,6)|

|________|____________|____________|________|____________|____________|

|110     |1,425 (45,8)|0,925 (32,8)|195     |1,080 (37,1)|0,580 (22,1)|

|________|____________|____________|________|____________|____________|

|115     |1,395 (45,1)|0,895 (31,9)|200 և   |1,065 (36,7)|0,565 (21,6)|

|        |            |            |ավելի   |            |            |

|________|____________|____________|________|____________|____________|

|120     |1,370 (44,5)|0,870 (31,2)|        |            |            |

._____________________________________________________________________.

 

--------------------------------------------------------

ԻՐՏԵԿ - շարունակությունը հաջորդ մասում

 

 

pin
ՀՀ կառավարություն
20.07.2017
N 860-Ն
Որոշում