Սեղմել Esc փակելու համար:
ՀՀ ՇԻՐԱԿԻ ՄԱՐԶԻ ԿՈՇՏ ԿԵՆՑԱՂԱՅԻՆ ԹԱՓՈՆ...
Քարտային տվյալներ

Տեսակ
Գործում է
Ընդունող մարմին
Ընդունման ամսաթիվ
Համար

ՈՒժի մեջ մտնելու ամսաթիվ
ՈՒժը կորցնելու ամսաթիվ
Ընդունման վայր
Սկզբնաղբյուր

Ժամանակագրական տարբերակ Փոփոխություն կատարող ակտ

Որոնում:
Բովանդակություն

Հղում իրավական ակտի ընտրված դրույթին X
irtek_logo

ՀՀ ՇԻՐԱԿԻ ՄԱՐԶԻ ԿՈՇՏ ԿԵՆՑԱՂԱՅԻՆ ԹԱՓՈՆՆԵՐԻ ԿԱՌԱՎԱՐՄԱՆ ՀԱՅԵՑԱԿԱՐԳԻՆ ՀԱՎԱՆՈՒԹՅՈՒՆ Տ ...

 

 

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԿԱՌԱՎԱՐՈՒԹՅԱՆ ՆԻՍՏԻ
ԱՐՁԱՆԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆԻՑ ՔԱՂՎԱԾՔ

 

7 սեպտեմբերի 2017 թվականի N 38

 

11. ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՇԻՐԱԿԻ ՄԱՐԶԻ ԿՈՇՏ ԿԵՆՑԱՂԱՅԻՆ ԹԱՓՈՆՆԵՐԻ ԿԱՌԱՎԱՐՄԱՆ ՀԱՅԵՑԱԿԱՐԳԻՆ ՀԱՎԱՆՈՒԹՅՈՒՆ ՏԱԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

 

1. Հավանություն տալ Հայաստանի Հանրապետության Շիրակի մարզի կոշտ կենցաղային թափոնների կառավարման հայեցակարգին` համաձայն հավելվածի:

2. Հայաստանի Հանրապետության տարածքային կառավարման և զարգացման նախարարին` Հայաստանի Հանրապետության Շիրակի մարզպետի հետ համատեղ մշակել և սույն արձանագրային որոշումն ուժի մեջ մտնելուց հետո վեցամսյա ժամկետում Հայաստանի Հանրապետության կառավարության աշխատակազմ ներկայացնել հայեցակարգի կատարումն ապահովող միջոցառումների ծրագիրը:

 

ՍՏՈՐԱԳՐՎԵԼ Է ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԱՐՉԱՊԵՏԻ ԿՈՂՄԻՑ

2017 ԹՎԱԿԱՆԻ ՍԵՊՏԵՄԲԵՐԻ 13-ԻՆ

 

Հավելված

ՀՀ կառավարության

2017 թ. սեպտեմբերի 7-ի նիստի

N 38 արձանագրային որոշման

 

ՀԱՅԵՑԱԿԱՐԳ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՇԻՐԱԿԻ ՄԱՐԶԻ ԿՈՇՏ ԿԵՆՑԱՂԱՅԻՆ ԹԱՓՈՆՆԵՐԻ ԿԱՌԱՎԱՐՄԱՆ

 

I. ՄՇԱԿՈՂ ՄԱՐՄԻՆԸ

 

1. Հայաստանի Հանրապետության Շիրակի մարզի կոշտ կենցաղային թափոնների կառավարման հայեցակարգը (այսուհետ` Հայեցակարգ) մշակվել է Հայաստանի Հանրապետության տարածքային կառավարման և զարգացման նախարարության կողմից:

 

II. ԱՄՓՈՓ ՀԱՄԱՌՈՏԱԳԻՐ

 

2. Հայեցակարգը մշակվել է ՀՀ կառավարության 2017 թվականի հունվարի 12-ի թիվ 122-Ն որոշման 1-ին հավելվածով հաստատված ՀՀ կառավարության 2017 թվականի գործունեության միջոցառումների ծրագրի 65-րդ կետով նախատեսված միջոցառման, ինչպես նաև ՀՀ կառավարության 2017 թվականի մարտի 30-ի N 13 արձանագրային որոշմամբ հավանության արժանացած «Հայաստանի Հանրապետության կոշտ կենցաղային թափոնների կառավարման համակարգի զարգացման ռազմավարության իրականացման միջոցառումների ծրագրի 5-րդ կետով նախատեսված միջոցառման կատարման շրջանակներում:

3. Հայեցակարգի մշակման համար հիմք է հանդիսացել Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2016 թվականի դեկտեմբերի 8-ի թիվ 49 արձանագրային որոշմամբ հավանության արժանացած` Հայաստանի Հանրապետության 2017-2036 թվականների կոշտ կենցաղային թափոնների կառավարման համակարգի զարգացման ռազմավարությունը (այսուհետ` Ռազմավարություն):

4. Հայեցակարգը հանդիսանում է մարզի տեղական ինքնակառավարման և տարածքային կառավարման մարմինների համար որպես ուղեցույց` Ռազմավարության պահանջներին համապատասխան, եվրոպական ստանդարտներով սահմանված կոշտ կենցաղային թափոնների կառավարման ժամանակակից համակարգ ներդնելու, ըստ այդմ, արդյունավետ աղբահանություն և սանիտարական մաքրում իրականացնելու, համակարգի հետագա սպասարկման գործընթացների կառավարման, ԵՄ չափորոշիչներին համապատասխանող աղբավայրի կառուցման, աղբահանության և սանիտարական մաքրման ոլորտների տեխնիկատնտեսական և իրավական կարգավորումներին վերաբերող հարցերի լուծման համար:

5. Հայեցակարգում շարադրվում են ՀՀ Շիրակի մարզի համար կոշտ կենցաղային թափոնների կառավարման քաղաքականության առաջնահերթություններն ու հիմնախնդիրները, ներկա վիճակը, ինչպես նաև առկա խնդիրների լուծման ուղիները և մեխանիզմները:

 

III. ՆԵՐԱԾՈՒԹՅՈՒՆ

 

6. ՀՀ Շիրակի մարզի համար կոշտ կենցաղային թափոնների կառավարման առանձին հայեցակարգի անհրաժեշտությունը պայմանավորված է մարզի կոշտ կենցաղային թափոնների կառավարման համակարգը Ռազմավարության պահանջների հետ համապատասխանեցմամբ, հաշվի առնելով մարզի սոցիալ-տնտեսական, բնակլիմայական և այլ առանձնահատկությունները:

7. Հայեցակարգը խարսխված է Ռազմավարությամբ ամրագրված հետևյալ սկզբունքների վրա.

1) մարդու առողջության և շրջակա միջավայրի վրա կոշտ կենցաղային թափոնների բացասական (վտանգավոր) ներգործության նվազեցում և չեզոքացում,

2) բնակչության համար հարմարավետ և էկոլոգիապես անվտանգ պայմանների ապահովում,

3) աղբահանության և սանիտարական մաքրման պարտադիր և պարբերաբար իրականացում,

4) համապատասխան պահանջարկի դեպքում օգտահանման ենթակա թափոնների տեսակավորման, կրկնակի կամ վերաօգտագործման ու վերամշակման համար պայմանների ստեղծում,

5) աղբահանության և սանիտարական մաքրման աշխատանքների մեքենայացում` «խելացի» համակարգի ներդնում»,

6) ոլորտում միջհամայնքային համագործակցություն

7) տեխնիկատնտեսական հիմնավորված ծախսածածկող և բնակչության համար մատչելի վարձավճարներ:

8. Հայաստանի Հանրապետության Շիրակի մարզի կոշտ կենցաղային թափոնների կառավարման (այսուհետ նաև ԿԿԹԿ) համակարգի զարգացման հայեցակարգի նպատակն է ՀՀ Շիրակի մարզի ողջ տարածքում ստեղծել կոշտ կենցաղային թափոնների կառավարման ԵՄ չափանիշները բավարարող, ինտեգրված համակարգ, որը տեխնիկական, ֆինանսական և բնապահպանական առումներով կայուն և ծախսարդյունավետ ծառայություններ է տրամադրելու բնակչությանը և կազմակերպություններին (այսուհետ միասին` բաժանորդներ): ԿԿԹԿ Շիրակի մարզի տարածաշրջանային ենթահամակարգը պետք է լինի ԿԿԹԿ հանրապետական համակարգի կազմի մեջ, բավարարի նույն չափորոշիչներին ու սկզբունքներին, սակայն գործի անկախ: Ենթահամակարգի ինտեգրվածությունը ենթադրում է թափոնների կառավարման (հավաքման, տեղափոխման, պահպանման, տեղադրման/հեռացման, իսկ հետագայում նաև վերամշակման) տեխնոլոգիաների և կառավարման համակարգի համադրություն, որը գործելու է ֆինանսական, ինստիտուցիոնալ և իրավական կայուն հենքի վրա:

 

IV. ՆԱԽԱՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ

 

9. Եվրոպական չափանիշներին համապատասխան կոշտ կենցաղային թափոնների կառավարման վերաբերյալ անհրաժեշտ գիտելիքներ ու փորձ կուտակելուց և այդպիսի համակարգերի ստեղծմանն ընթանալու որոշումից հետո` ՀՀ տարածքային կառավարման և զարգացման նախարարությունում 2016 թվականին մշակվեց և նույն թվականի դեկտեմբերին ՀՀ կառավարության կողմից հավանության արժանացավ Ռազմավարությունը, որը նախատեսում է ԿԿԹԿ հանրապետական համակարգի ստեղծում, և որը ներառելու է միմյանցից անկախ գործող, բայց միևնույն պահանջներին ու սկզբունքներին բավարարող ԿԿԹԿ տարածաշրջանային ենթահամակարգեր, որոնց թվում է նաև Շիրակի մարզում ձևավորվելիք ենթահամակարգը:

10. Ասիական զարգացման բանկի օժանդակությամբ 2013 թվականին եվրոպական փորձագետների կողմից իրականացվել է «Հայաստանի կոշտ կենցաղային թափոնների կառավարման ոլորտի ռազմավարական զարգացման պլանը, ճանապարհային քարտեզը և երկարաժամկետ ներդրումային պլանը» ուսումնասիրությունը: Ըստ ուսումնասիրության վերաբերյալ պայմանագրային պարտավորության, բանկը պետք է իրականացներ նաև ՀՀ Շիրակի մարզի ԿԿԹԿ բարելավման տեխնիկատնտեսական հետազոտություն:

11. Ասիական զարգացման բանկի աջակցությամբ դանիական COWI խորհրդատվական ընկերության կողմից 2015 թվականին իրականացվել է Շիրակի մարզի կոշտ կենցաղային թափոնների կառավարման բարելավման տեխնիկատնտեսական հետազոտությունը:

12. ԱՄՆ Միջազգային զարգացման գործակալության ֆինանսավորմամբ և «Թրանսփարենսի Ինթերնեյշնլ հակակոռուպցիոն կենտրոն» ՀԿ-ի կողմից 2017 թվականին «Պահանջատեր հասարակություն` հանուն պատասխանատու կառավարման» ծրագրի շրջանակներում իրականացվել է «Գյումրիում աղբահանության ոլորտում մատուցվող ծառայությունների մոնիթորինգի զեկույց» ուսումնասիրությունը:

13. Կարելի է փաստել, որ մինչ այժմ ձեռնարկված քայլերը կամ առաջարկվող լուծումներն ունեցել են հատվածային բնույթ և հիմնականում վերաբերել են աղբը հավաքելուն ու առանց տեսակավորելու և խտացնելու բնակավայրից հեռացնելուն/թաղելուն: Համայնքային, մասնավոր նախաձեռնությունները, միջազգային հասարակական կազմակերպությունների օժանդակությամբ, վերաբերել են և վերաբերում են կոշտ կենցաղային թափոնների կառավարման գործընթացի որևէ առանձին բաղադրիչին (պլաստիկ շշերի հավաքում, աղբի վերամշակում, աղբավայրի ստեղծում, և այլն):

14. Առաջարկվող լուծումները հիմնականում վերաբերել են ֆիզիկական ենթակառուցվածքի ստեղծմանը կամ բարելավմանը` առանց ինստիտուցիոնալ կողմին պատշաճ ուշադրություն դարձնելու:

15. Պատշաճ ուշադրություն չի դարձվել պետական և մասնավոր հատվածների համագործակցությանը և ջանքերի համադրմանը:

16. Հատվածային և ոչ լիարժեքորեն համակարգված բնույթ են կրում միջազգային ֆինանսական հաստատությունների և դոնոր երկրների (կազմակերպությունների) կողմից տրամադրված աջակցությունները.

17. Անհրաժեշտություն է առաջացել մշակել ՀՀ Շիրակի մարզի համար կոշտ կենցաղային թափոնների կառավարման զարգացման հայեցակարգ, որը կուրվագծի կոշտ կենցաղային թափոնների կառավարման բնագավառում պետության քաղաքականությունը, նախընտրելի լուծումներն ու ակնկալվող արդյունքները:

 

V. ՆԵՐԿԱ ՎԻՃԱԿ

 

18. ՀՀ Շիրակի մարզը գտնվում է հանրապետության հյուսիս-արևմտյան մասում` զբաղեցնելով 2681 ք. կմ տարածք: Արևմուտքից և հյուսիսից մարզի սահմանը նույնական է ՀՀ պետական սահմանի հետ` համապատասխանաբար Թուրքիայի և Վրաստանի Հանրապետությունների հետ, արևելքից և հարավից մարզը սահմանակից է ՀՀ համապատասխանաբար Լոռու և Արագածոտնի մարզերի հետ: 2011 թվականի մարդահամարի տվյալներով մարզի փաստացի բնակչությունը շուրջ 230.000-ի է հասնում, որի գրեթե կեսը ապրում է մարզկենտրոն Գյումրիում: Շիրակի մարզն ունի 3 քաղաքային և 76 գյուղական համայնքներ:

19. Մարզում գործող կոշտ թափոնների կառավարման համակարգը բավականին պարզ է և հիմնված է տեղական աղբանոցներում թափոնների հավաքման և հեռացման վրա` առանց պատշաճ շահագործման կամ բնապահպանական միջոցառումների:

20. Քաղաքային համայնքներում թափոնները հավաքվում են կանոնավոր կերպով, սակայն գյուղական համայնքներում թափոնների հավաքման հաճախականությունը ցածր է, որոշ գյուղերում նույնիսկ տարին մեկ անգամ:

21. Ընդհանուր առմամբ ՀՀ Շիրակի մարզի բնակչության 93.5%-ը ստանում է աղբահանության ծառայություններ: Թեև այդ ցուցանիշը Երևանից (100%) երկրորդն է հանրապետությունում, բայց պայմանավորված է Գյումրիի մեծ տեսակարար կշռով, քանի որ մարզի բնակչության շուրջ 50%-ը բնակվում է Գյումրիում:

22. Մարզի 56 համայնքներում (կամ մարզի 72%-ում) իրականացվում են աղբահանության ծառայություններ: Մարզի 1000-ից ավելի բնակչություն ունեցող համայնքներից աղբահանության ծառայություններ իրականացվում են միայն հինգում:

Փոքր գյուղական համայնքներում ոչ մի ծառայություններ չեն իրականացվում:

23. Աղբահանությունը հիմնականում իրականացվում է հնացած մեքենաներով, նոր մեքենաներով փոխարինելու և սպասարկման համար միջոցների բացակայության պատճառով, ինչպես նաև էժանագին մեքենաներ ձեռք բերելու միտումով, որոնք չեն դիմանում աղբահանմանը:

24. Աղբահանության ծառայությունների դիմաց վարձավճարը մարզում կազմում է 0-ից 400 դրամ: Մարզի որոշ տարածքներում չկա սահմանված վարձավճար և բնակչությունը բոլորովին չի վճարում ծառայությունների դիմաց: Մարզում ամենաբարձր վարձավճարը համայնքի ավագանու որոշմամբ սահմանված է Անիպեմզա համայնքում` 400 դրամ, մյուս համայնքներում 50-ից մինչև 300 դրամ:

25. Աղբահանության և սանիտարական մաքրման ծառայությունների մատուցման համար մարզի բնակավայրերում կնքվել է թվով 1674 պայմանագիր:

26. Մարզում գործում են աղբահանության և սանիտարական մաքրման ծառայություններ մատուցող 14 մասնավոր ընկերություններ:

27. Քաղաքային համայնքներում (Գյումրի, Արթիկ և Մարալիկ) թափոնների գոյացման միավորը կազմում է 0.6 կգ/անձ/օր, ամենամեծ գյուղական համայնքներում (Ախուրյան և Ազատան)` 0.6 կգ/անձ/օր և բոլոր այլ գյուղական համայնքներում` 0.4 կգ/անձ/օր:

28. Ընդհանուր առմամբ, փոքր բնակչությամբ գյուղական համայնքներում թափոնների գոյացման միավորը ավելի փոքր է, քան ավելի մեծ բնակչությամբ քաղաքային համայնքներում:

29. ՀՀ Շիրակի մարզի բնակավայրերում աղբահանության ծառայությունների ծախսային և եկամտային վիճակը ներկայացվում է Աղյուսակ 1-ում:

 

Աղյուսակ 1. Աղբահանության ծառայությունների ծախսային և եկամտային վիճակը ՀՀ Շիրակի մարզի համայնքներում (2016 թ.)

 

._________________________________________________________________________.

|N | Համայնք   |Բնակչու-|Դրույ-|Ֆիզ.    |կատա- |Իրավաբա-|Աղբահա-  |Աղբա-  |

|  |           |թյունն  |քաչափ |անձանցից|րողա- |նական   |նության  |վայրի  |

|  |           |ըստ     |      |հավաքա- |կան   |անձանցից|վրա      |սպասար-|

|  |           |ռեգիստրի|      |գրված   |(ֆիզի-|հավաքա- |ծախսված  |կում   |

|  |           |        |      |գումար  |կական |գրված   |գումար   |(հազ.  |

|  |           |        |      |(հազ.   |անձանց|գումար  |(հազ.    |դրամ)  |

|  |           |        |      |դրամ)   |մասով)|(հազ.   |դրամ)    |       |

|  |           |        |      |        |      |դրամ)   |         |       |

|__|___________|________|______|________|______|________|_________|_______|

|1 |Ազատան     |5273    |100   |2237    |35.35%|0       |500      |300    |

|__|___________|________|______|________|______|________|_________|_______|

|2 |Ախուրիկ    |1083    |0     |0       |0.00% |0       |1310     |0      |

|__|___________|________|______|________|______|________|_________|_______|

|3 |Ախուրյան   |9278    |100   |4878.89 |22.82%|2951.2  |750      |133    |

|__|___________|________|______|________|______|________|_________|_______|

|4 |Այգաբաց    |762     |300   |0       |0.00% |0       |183      |0      |

|__|___________|________|______|________|______|________|_________|_______|

|5 |Առափի      |1683    |100   |0       |0.00% |0       |3390     |387    |

|__|___________|________|______|________|______|________|_________|_______|

|6 |Արևիկ      |1800    |0     |0       |0.00% |0       |700      |0      |

|__|___________|________|______|________|______|________|_________|_______|

|7 |Բենիամին   |722     |100   |247     |28.51%|0       |700      |0      |

|__|___________|________|______|________|______|________|_________|_______|

|8 |Գետք       |571     |0     |0       |      |0       |50       |0      |

|__|___________|________|______|________|______|________|_________|_______|

|9 |Գյումրի    |160309  |100   |78141.23|40.62%|81738.79| 24548.95|9600   |

|__|___________|________|______|________|______|________|_________|_______|

|10|Երազգավորս |1523    |200   |3.7     |1.21% |0       |2400     |0      |

|__|___________|________|______|________|______|________|_________|_______|

|11|Կամո       |1476    |0     |0       |0.00% |0       |130      |0      |

|__|___________|________|______|________|______|________|_________|_______|

|12|Կապս       |684     |0     |0       |0.00% |0       |950      |0      |

|__|___________|________|______|________|______|________|_________|_______|

|13|Կառնուտ    |1005    |0     |0       |0.00% |0       |300      |0      |

|__|___________|________|______|________|______|________|_________|_______|

|14|Հացիկ      |1045    |0     |0       |0.00% |0       |250      |0      |

|__|___________|________|______|________|______|________|_________|_______|

|15|Հովիտ      |525     |240   |0       |0.00% |0       |250      |0      |

|__|___________|________|______|________|______|________|_________|_______|

|16|Ղարիբջանյան|1014    |0     |0       |0.00% |0       |300      |0      |

|__|___________|________|______|________|______|________|_________|_______|

|17|Մայիսյան   |1625    |200   |0       |0.00% |0       |250      |0      |

|__|___________|________|______|________|______|________|_________|_______|

|18|Մարմաշեն   |1886    |0     |0       |0.00% |0       |2000     |0      |

|__|___________|________|______|________|______|________|_________|_______|

|19|Շիրակ      |1130    |0     |0       |0.00% |0       |200      |0      |

|__|___________|________|______|________|______|________|_________|_______|

|20|Ոսկեհասկ   |2051    |100   |0       |0.00% |0       |1084.6   |0      |

|__|___________|________|______|________|______|________|_________|_______|

|21|Ջրառատ     |1077    |0     |0       |0.00% |0       |300      |0      |

|__|___________|________|______|________|______|________|_________|_______|

|22|Վահրամաբերդ|1434    |50    |34.6    |4.02% |0       |1800     |0      |

|__|___________|________|______|________|______|________|_________|_______|

|23|Քեթի       |956     |100   |0       |0.00% |0       |840      |0      |

|__|___________|________|______|________|______|________|_________|_______|

|24|Անուշավան  |2109    |0     |0       |0.00% |0       |1500     |0      |

|__|___________|________|______|________|______|________|_________|_______|

|25|Արևշատ     |1864    |0     |0       |0.00% |0       |950      |0      |

|__|___________|________|______|________|______|________|_________|_______|

|26|Արթիկ      |20245   |120   |5759.246|19.76%|6157.046|17769.491|540.5  |

|__|___________|________|______|________|______|________|_________|_______|

|27|Գեղանիստ   |1234    |0     |0       |0.00% |0       |800      |0      |

|__|___________|________|______|________|______|________|_________|_______|

|28|Գետափ      |840     |0     |0       |0.00% |0       |300      |100    |

|__|___________|________|______|________|______|________|_________|_______|

|29|Լեռնակերտ  |1394    |0     |0       |0.00% |0       |1800     |0      |

|__|___________|________|______|________|______|________|_________|_______|

|30|Հայրենյաց  |747     |0     |0       |0.00% |0       |600      |0      |

|__|___________|________|______|________|______|________|_________|_______|

|31|Հառիճ      |1174    |0     |0       |0.00% |0       |1050     |0      |

|__|___________|________|______|________|______|________|_________|_______|

|32|Հոռոմ      |2079    |100   |0       |0.00% |0       |156      |0      |

|__|___________|________|______|________|______|________|_________|_______|

|33|Հովտաշեն   |344     |0     |0       |      |0       |250      |0      |

|__|___________|________|______|________|______|________|_________|_______|

|34|Մեծ Մանթաշ |2205    |100   |0       |0.00% |0       |400      |0      |

|__|___________|________|______|________|______|________|_________|_______|

|35|Մեղրաշեն   |1217    |0     |0       |0.00% |0       |450      |0      |

|__|___________|________|______|________|______|________|_________|_______|

|36|Նահապետավան|822     |0     |0       |0.00% |0       |960      |0      |

|__|___________|________|______|________|______|________|_________|_______|

|37|Նոր կյանք  |1547    |0     |0       |0.00% |0       |2400     |0      |

|__|___________|________|______|________|______|________|_________|_______|

|38|Պեմզաշեն   |3064    |80    |445.1   |15.13%|0       |491      |0      |

|__|___________|________|______|________|______|________|_________|_______|

|39|Սարալանջ   |1084    |200   |0       |0.00% |0       |960      |0      |

|__|___________|________|______|________|______|________|_________|_______|

|40|Սարատակ    |1376    |0     |0       |0.00% |0       |950      |0      |

|__|___________|________|______|________|______|________|_________|_______|

|41|Սպանդարյան |1601    |0     |0       |0.00% |0       |1000     |150    |

|__|___________|________|______|________|______|________|_________|_______|

|42|Վարդաքար   |657     |0     |0       |0.00% |0       |500      |0      |

|__|___________|________|______|________|______|________|_________|_______|

|43|Փանիկ      |2967    |100   |0       |0.00% |0       |780      |80     |

|__|___________|________|______|________|______|________|_________|_______|

|44|Փոքր Մանթաշ|2305    |100   |0       |0.00% |0       |2        |0      |

|__|___________|________|______|________|______|________|_________|_______|

|45|Անիպեմզա   |407     |400   |0       |0.00% |0       |200      |0      |

|__|___________|________|______|________|______|________|_________|_______|

|46|Իսահակյան  |1018    |0     |0       |0.00% |0       |128      |0      |

|__|___________|________|______|________|______|________|_________|_______|

|47|Լանջիկ     |930     |0     |0       |0.00% |0       |400      |0      |

|__|___________|________|______|________|______|________|_________|_______|

|48|Լուսաղբյուր|620     |0     |0       |0.00% |0       |100      |0      |

|__|___________|________|______|________|______|________|_________|_______|

|49|Ձորակապ    |1226    |50    |0       |0.00% |0       |1982     |150    |

|__|___________|________|______|________|______|________|_________|_______|

|50|Մարալիկ    |7299    |100   |450.1   |5.14% |500.9   |23836.5  |1310   |

|__|___________|________|______|________|______|________|_________|_______|

|51|Շիրակավան  |784     |0     |0       |0.00% |0       |200      |0      |

|__|___________|________|______|________|______|________|_________|_______|

|52|Սառնաղբյուր|3440    |100   |0       |0.00% |0       |190      |500    |

|__|___________|________|______|________|______|________|_________|_______|

|53|Սարակապ    |637     |0     |0       |0.00% |0       |460      |0      |

|__|___________|________|______|________|______|________|_________|_______|

|54|Քարաբերդ   |1127    |0     |0       |0.00% |0       |250      |0      |

|__|___________|________|______|________|______|________|_________|_______|

|55|Ամասիա     |5574    |100   |42.1    |0.63% |360.1   |250      |0      |

|__|___________|________|______|________|______|________|_________|_______|

|56|Աշոցք      |7667    |100   |0       |0.00% |48      |96       |0      |

|__|___________|________|______|________|______|________|_________|_______|

|  |ԸՆԴԱՄԵՆԸ   |297663  |      |92239   |      |91759   |105347.5 |13250.5|

._________________________________________________________________________.

 

30. Մարզի երեք քաղաքային համայնքներն ունեն իրենց աղբանոցները, որոնք գտնվում են իրենց վարչական տարածքների սահմաններում և քաղաքի կենտրոններից կարճ տրանսպորտային հեռավորության վրա են գտնվում:

31. Մարզի գյուղական համայնքներն ունեն ավելի վատ կազմակերպված և հաճախ բազմաթիվ փոքր աղբանոցներ:

32. 2017 թվականի 1-ին կիսամյակի ընթացքում ՀՀ տարածքային կառավարման և զարգացման նախարարության նախաձեռնությամբ հանրապետությունում առկա աղբանոցների գույքագրման և անձնագրավորման արդյունքներով ՀՀ Շիրակի մարզում գույքագրվել է թվով 337 աղբանոց:

33. 2017 թվականի ապրիլ ամսին սկիզբ առած «Մաքուր Հայաստան» ծրագրի շրջանակներում նշված աղբանոցներից արդեն իսկ փակվել են 222-ը և մինչև տարեվերջ նախատեսվում է փակել ևս 28-ը:

34. Պաշտոնապես չկա թափոնների վերամշակում, սակայն որոշ ոչ պաշտոնական տեսակավորում առկա է մարզում: Մասնավորապես աղբանոցների մոտ, որտեղ աղբ հավաքողները տեսակավորում և վաճառում են արժեքավոր վերամշակվողները (մասնավորապես մետաղ, ապակի և պլաստիկներ) մասնավոր ընկերություններին, որոնք հետագայում վաճառում են դրանք վերամշակող գործարաններին:

35. Ըստ ուսումնասիրությունների Գյումրի համայնքի աղբավայրում գործում են վերամշակվող թափոնների հետևյալ գները` պլաստիկի համար` 60 դրամ/կգ, 50 կգ ապակու համար` 700 դրամ:

36. Այնուամենայնիվ, ներկայումս Շիրակի մարզում չկա կայուն տեղական շուկա` վերամշակվող նյութերի ավելի մեծ ծավալների համար:

37. Գյումրի քաղաքային համայնքի աղբահանությունը

1) Գյումրիում խառը կենցաղային թափոնները հավաքվում են բնակավայրերից օրը մեկ կամ երկու անգամ (առանց հանգստյան օրերի), իսկ քաղաքի կենտրոնում` օրը երեք անգամ: Հավաքման հաճախականությունը կախված է հավաքման շրջանում կոնտեյներների տարողունակությունից: Վտանգավոր թափոնների հավաքման հատուկ համակարգ գոյություն չունի, հետևաբար տնային տնտեսությունների, հաստատությունների և առևտրային կետերի վտանգավոր թափոնները հավաքվում են սովորական կենցաղային թափոնների հետ: Հավաքված թափոնները տեղափոխվում են անմիջապես քաղաքային աղբավայր, որը գտնվում է քաղաքին մոտ:

2) Գործող աղբահանության սխեման իրենից ներկայացնում է քաղաքի ողջ տարածքում կոնտեյներների վրա հիմնված համակարգ` 0,7 մ3 պողպատյա կոնտեյներների կիրառմամբ: Կոնտեյներները դատարկվում են կողային բեռնիչով աղբատար մեքենաներով, որոնք հագեցած են կոնտեյներների հիդրավլիկ ամբարձիչով:

3) Ավելի փոքր հավաքման բեռնատարները կիրառվում են թափթփված աղբի հավաքման համար կոնտեյներների շուրջը և քաղաքապետարանի իրավազորության տակ գտնվող այլ տարածքներում:

4) Բացի այդ, քաղաքապետարանը մատուցում է փողոցների մաքրման ծառայություններ: Կոնտեյներները տեղադրված են 270-280 հավաքման կետերում` յուրաքանչյուրում 2-6 կոնտեյներ: Դրանք տեղադրված են ճանապարհի երկայնքով կամ բազմահարկ շենքերի ներսում:

5) Գյումրիում շահագործվում են թափոնների հավաքման 22 բեռնատար մեքենա, որոնցից 12-ը ավելի քան 25 տարի է շահագործվում են: 2012 թվականին ձեռք են բերվել 10 նոր 7 խմ ծավալ ունեցող կոմպակտավորող հավաքման բեռնատարներ, սակայն նրանցից շատերը արդեն մաշվածության հետքեր ունեն: Գյումրին ունի իր սեփական ավտոտնակ/արհեստանոցը և 7 աշխատակից իրականացնում են նորոգման և տեխ. սպասարկման աշխատանքներ:

6) Գյումրիում գույքագրվել է թվով 49 աղբանոց: «Մաքուր Հայաստան» ծրագրի շրջանակներում նշված աղբանոցներից արդեն իսկ փակվել են 32-ը և մինչև տարեվերջ նախատեսվում է փակել ևս 17-ը:

7) Աղյուսակ 2-ում արտացոլվում է Գյումրի քաղաքի թափոնների մորֆոլոգիական կազմը:

 

Աղյուսակ 2. Գյումրի քաղաքի թափոնների կազմությունը

 

._________________________________________________________________________.

|   Գյումրի քաղաքի թափոնների կազմությունը 2014 թվականի դրությամբ          |

|_________________________________________________________________________|

|բաղադրիչը         |Գյումրի քաղաքի` հետազոտության համար ընտրված   |միջին  |

|                  |թաղամասեր                                     |կշռային|

|                  |______________________________________________|_______|

|                  |Անի    |Բանավան|Մսի    |Պոլի- |Կենտրո-|Կենտրո-|       |

|                  |       |       |կոմբի- |գոն   |նական-1|նական-2|       |

|                  |       |       |նատ    |      |       |       |       |

|__________________|_______|_______|_______|______|_______________|_______|

|Ընտրված           |5%     |7%     |6%     |8%    |       50%     |76%    |

|թաղամասերում      |       |       |       |      |               |       |

|գոյացվող աղբի     |       |       |       |      |               |       |

|տեսակարար կշիռը   |       |       |       |      |               |       |

|ամբողջ քաղաքի     |       |       |       |      |               |       |

|համար             |       |       |       |      |               |       |

|__________________|_______|_______|_______|______|_______________|_______|

|աղբի վերցված չափը | 1.0854|1.319,8|1.179,1| 772,2|1.168,6|  538,0|6.036,1|

|(կգ)              |       |       |       |      |       |       |       |

|__________________|_______|_______|_______|______|_______|_______|_______|

|առաջնային տեսակա- |12.5%  |10.8%  |12.5%  |19.1% |11.2%  |14.9%  |13.4%  |

|վորման ժամանակ    |       |       |       |      |       |       |       |

|հեռացված աղբի     |       |       |       |      |       |       |       |

|տեսակը            |       |       |       |      |       |       |       |

|_________________________________________________________________________|

|Թափոնների մորֆոլոգիական կազմ, առաջնային տեսակավորում                     |

|_________________________________________________________________________|

|թուղթ/ստվարաթուղթ |2.50%  |2.60%  |3.30%  |3.80% |2.40%  |4.40%  |3.30%  |

|__________________|_______|_______|_______|______|_______|_______|_______|

|պլաստիկ           |7.60%  |5.40%  |5.70%  |9.10% |5.30%  |7.70%  |6.70%  |

|__________________|_______|_______|_______|______|_______|_______|_______|

|մետաղ             |1.10%  |1.30%  |1.40%  |3.60% |1.20%  |1.30%  |1.50%  |

|__________________|_______|_______|_______|______|_______|_______|_______|

|ապակի             |2.90%  |2.40%  |3.60%  |3.90% |3%     |3.20%  |3.20%  |

|__________________|_______|_______|_______|______|_______|_______|_______|

|տեքստիլ           |1.20%  |1.90%  |2%     |1.50% |1.10%  |3.50%  |2.10%  |

|__________________|_______|_______|_______|______|_______|_______|_______|

|ռեզին, կաշի       |0.30%  |0.20%  |0.70%  |1.40% |0.30%  |0.50%  |0.50%  |

|__________________|_______|_______|_______|______|_______|_______|_______|

|Վտանգավոր թափոններ|1%     |0%     |0%     |0%    |0.30%  |0%     |0.20%  |

|__________________|_______|_______|_______|______|_______|_______|_______|

|էլեկտրոնային      |0%     |0%     |0.20%  |0%    |0.30%  |0%     |0.10%  |

|թափոններ          |       |       |       |      |       |       |       |

|__________________|_______|_______|_______|______|_______|_______|_______|

|չեզոք աղբ         |2%     |0.30%  |0.20%  |2.60% |0.20%  |0.70%  |0.70%  |

|__________________|_______|_______|_______|______|_______|_______|_______|

|կենսաքայքայվող աղբ|14.70% |25.50% |20.90% |27.50%|12.30% |17.60% |17.70% |

|__________________|_______|_______|_______|______|_______|_______|_______|

|այլ               |0%     |0%     |0%     |0%    |0%     |0%     |0%     |

|__________________|_______|_______|_______|______|_______|_______|_______|

|խառը և            |66.80% |60.30% |62%    |46.80%|73.60% |61.10% |64.10% |

|չտարբերակվող աղբ  |       |       |       |      |       |       |       |

|__________________|_______|_______|_______|______|_______|_______|_______|

|ամբողջը           |100%   |100%   |100%   |100%  |100%   |100%   |100%   |

|_________________________________________________________________________|

|Խառը աղբի քայքայում (երկրորդային տեսակավորում)                           |

|_________________________________________________________________________|

|աղբի ընտրված չափը |67.8   |60.7   |85.7   |51.2  |      51.3     |316.7  |

|(կգ)              |       |       |       |      |               |       |

|__________________|_______|_______|_______|______|_______________|_______|

|թուղթ/ստվարաթուղթ |3.70%  |5.80%  |1.50%  |5.90% |6.40%  |6.40%  |5.70%  |

|__________________|_______|_______|_______|______|_______|_______|_______|

|պլաստիկ           |5.20%  |3.30%  |4.70%  |5.50% |3.50%  |3.50%  |3.90%  |

|__________________|_______|_______|_______|______|_______|_______|_______|

|կավ և  ապակի      |1.50%  |5.60%  |4.30%  |1.20% |1.60%  |1.60%  |2.10%  |

|__________________|_______|_______|_______|______|_______|_______|_______|

|մետաղ             |0.90%  |2.10%  |1.10%  |2.50% |0.80%  |0.80%  |1.10%  |

|__________________|_______|_______|_______|______|_______|_______|_______|

|տեքստիլ           |1.80%  |1.60%  |1.50%  |1.90% |1%     |1%     |1.20%  |

|__________________|_______|_______|_______|______|_______|_______|_______|

|օրգանական աղբ     |81%    |81.50% |86.90% |83.10%|86.70% |86.70% |85.90% |

|(մոխիր, հող և     |       |       |       |      |       |       |       |

|այլն)             |       |       |       |      |       |       |       |

|__________________|_______|_______|_______|______|_______|_______|_______|

|ամբողջը           |100%   |100%   |100%   |100%  |100%   |100%   |100%   |

|_________________________________________________________________________|

|Մաքսիմալ հնարավորը                                                       |

|_________________________________________________________________________|

|թուղթ/ստվարաթուղթ |5%     |6.10%  |4.20%  |6.50% |7.10%  |8.30%  |7%     |

|__________________|_______|_______|_______|______|_______|_______|_______|

|պլաստիկ           |11%    |7.40%  |8.60%  |11.60%|7.90%  |9.90%  |9.20%  |

|__________________|_______|_______|_______|______|_______|_______|_______|

|Կենսավերամշակելի  |69.10% |70.80% |67.60% |61.70%|73.10% |67.80% |69.30% |

|մասնաբաժին        |       |       |       |      |       |       |       |

|_________________________________________________________________________|

|Հատուկ աղբի մասնաբաժին (1)                                               |

|_________________________________________________________________________|

|կենդանական աղբ    |0%     |0.40%  |3.40%  |0%    |0%     |0%     |0.30%  |

|__________________|_______|_______|_______|______|_______|_______|_______|

|վտանգավոր աղբ     |1%     |0%     |0%     |0%    |0.30%  |0%     |0.20%  |

|__________________|_______|_______|_______|______|_______|_______|_______|

|սանիտարական աղբ   |3.70%  |3.50%  |3.80%  |4.70% |3%     |2.70%  |3.20%  |

|__________________|_______|_______|_______|______|_______|_______|_______|

|էլեկտրոնային աղբ  |0%     |0%     |0.20%  |0%    |0%     |0%     |0%     |

._________________________________________________________________________.

____________________

1) Մասնաբաժնում օգտագործվող եզրույթներն ունեն հետևյալ իմաստները` կենդանական աղբ`կենդանիների գոյատևման արդյունքում առաջացած կենսաբանական աղբ կամ նրանց դիերն ու դրանց մնացորդները, վտանգավոր աղբ` ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված վտանգավոր թափոն, սանիտարական աղբ` սանիտարական մաքրման աշխատանքների արդյունքում առաջացող աղբ, էլեկտրոնային աղբ` շահագործումից դուրս եկած կամ խոտանված էլեկտրական սարքեր և դրանց մնացորդներ:

 

38. Արթիկ քաղաքային համայնքի աղբահանությունը

1) Արթիկի համայնքապետարանը կոշտ թափոնների կառավարման ծառայությունները պատվիրակել է մասնավոր ընկերության: Ընկերությունը, ի թիվս այլնի, պատասխանատու է փողոցները ավլելու, թափոնները հավաքելու դեպի աղբավայր տեղափոխելու համար Արթիկ համայնքն ունի երկու գործող աղբավայր):

2) Խառը կենցաղային և այլ թափոնները հավաքվում են բնակավայրերի և այլ տարածքներից ամեն օր: Վտանգավոր թափոնների հավաքման հատուկ համակարգ գոյություն չունի, ուստի վտանգավոր թափոնները տնային տնտեսություններից, հաստատություններից և առևտրային կետերից հավաքվում են կենցաղային թափոնների հետ միասին: Հավաքված թափոնները տեղափոխում են անմիջապես քաղաքային աղբանոց:

3) Ներկա աղբահանության սխեման կոնտեյներների վրա հիմնված համակարգ է` քաղաքապետարանի բոլոր տարածքներում, որտեղ օգտագործվում են առանց անիվների 1 խոր. մ պողպատյա կոնտեյներներ: Գործում է հավաքման 2 ավտոմեքենա` մի բեռնատարը հագեցած է կողային բեռնման համար նախատեսված բարձրացնող հարմարանքով, սակայն առանց կոմպակտավորման հարմարանքի, իսկ մյուսը` չունի բարձրացնող հարմարանք, այսպիսով թափոնները կոնտեյներներից ձեռքով են բեռնվում ավտոմեքենայի մեջ:

4) Համաձայն քաղաքապետարանի տրամադրած տեղեկատվության` աղբահանման ծառայությունները մատուցվում են տնտեսությունների, հաստատությունների և առևտրային կազմակերպությունների 96%-ին: Յուրաքանչյուր հավաքման բեռնատար ունի իր հավաքման ուղին և հավաքման գրաֆիկը:

5) Արթիկում գույքագրվել է թվով 29 չգործող աղբանոց: «Մաքուր Հայաստան» ծրագրի շրջանակներում նշված աղբանոցներից արդեն իսկ փակվել են 17-ը և մինչև տարեվերջ նախատեսվում է փակել ևս 6-ը:

6) Առկա համակարգի խնդիրն այն է, որ բաց կոնտեյներներում պահեստավորումը առաջացնում է այնպիսի տհաճություններ, ինչպիսիք են գարշահոտը, միջատները, կրծողները, փողոցային կենդանիները, որոնք կոնտեյներներում սնունդ են փնտրում: Բացի այդ, հավաքված թափոնները անձրևների ժամանակ թրջվում են և ծանրանում: Թափոնները կոնտեյներներից ձեռքով ավտոմեքենայի մեջ բեռնելու համակարգը ընդհանուր առմամբ հակահիգիենիկ է, աշխատատար և ժամանակատար:

39. Մարալիկ քաղաքային համայնքի աղբահանությունը

1) Խառը կենցաղային թափոնները հավաքվում են բնակավայրերի և այլ տարածքներից ամեն օր: Վտանգավոր թափոնների հավաքման հատուկ համակարգ գոյություն չունի, ուստի վտանգավոր թափոնները տնային տնտեսություններից, հաստատություններից և առևտրային կետերից հավաքվում է կենցաղային թափոնների հետ միասին: Հավաքված թափոնները տեղափոխում են անմիջապես քաղաքային աղբանոց: Քաղաքապետարանում չկան հավաքման մասնավոր ընկերություններ:

2) Աղբահանության համակարգը քաղաքի կենտրոնում և քաղաքի կենտրոնից դուրս որոշ ընտրված տարածքներում կոնտեյներների վրա հիմնված համակարգ է, որտեղ կիրառվում են ստանդարտ 0.7 խմ. պողպատյա կոնտեյներներ առանց անիվների: Կոնտեյներները դատարկվում են կողային բեռնիչով կոմպակտավորման ավտոմեքենայով և, երբ հավաքման ավտոմեքենան լցվում է, թափոնները տեղափոխվում են աղբավայր: Բացի այդ, քաղաքապետարանն ունի 50 լիտրանոց բաց մետաղական աղբամաններ, որոնք տեղադրված են այգիներում և գլխավոր փողոցներում: Աղբամանները դատարկվում են փողոցի մաքրման աշխատանքների հետ համատեղ:

3) Համաձայն քաղաքապետարանի տրամադրած տեղեկատվության` աղբահանության ծառայությունները մատուցվում են տնտեսությունների, հաստատությունների և առևտրային կազմակերպությունների 50-60%-ին: Հաշվի առնելով այն, որ քաղաքացիները իրենք են բերում թափոնները հավաքման կետեր, քաղաքապետարանը գնահատում է, որ քաղաքացիների մոտ 80-90% օգտվում է աղբահանման համակարգից:

4) Մարալիկում գույքագրվել է 2 աղբանոց: «Մաքուր Հայաստան» ծրագրի շրջանակներում գույքագրված 2 աղբանոցներն էլ փակվել են: Համայնքի աղբահանության համար գործում է 1 աղբանոց քաղաքից 5 կմ հեռավորության վրա:

5) Մարալիկի աղբահանության համակարգում առկա խնդիրները ամբողջովին նույնական են մարզի մնացյալ քաղաքների համապատասխան խնդիրներին:

40. Շիրակի մարզի գյուղական համայնքների աղբահանությունը

1) Շիրակի մարզի գյուղական համայնքներում խորհրդատուների կատարած ուսումնասիրությունների արդյունքում արձանագրվում են հետևյալ ամփոփումները:

2) Համայնքներից շատերն ունեն աղբահանման որոշ համակարգ և նրանք բոլորն էլ հետաքրքրված են այդ համակարգի բարելավմամբ` քաղաքացիներին առավել կազմակերպված հավաքման ծառայություններ մատուցելու հարցում:

3) Ավելի մեծ գյուղական համայնքները կիրառում են կոնտեյներներով հավաքման համակարգը, ինչպես նաև դռնից դուռ հավաքումը: Նրանք ունեն մեկ կամ երկու (հին) հավաքման բեռնատարներ թափոնների հավաքման և հավաքված թափոնների դեպի բաց աղբավայր տեղափոխման համար: Աղբավայրերը գտնվում են համայնքների մոտ:

4) Մյուս գյուղական համայնքներից շատերը ներկայացնում են աղբահանության սահմանափակ համակարգեր, որոնք շատ հաճախ անբավարար են, ունեն հավաքման փոքր ծածկույթ:

5) Մարզի գյուղական բնակավայրերում գույքագրվել է թվով 257 աղբանոց: «Մաքուր Հայաստան» ծրագրի շրջանակներում նշված աղբանոցներից արդեն իսկ փակվել են 171-ը և մինչև տարեվերջ նախատեսվում է փակել ևս 5-ը:

6) Ամենափոքր գյուղերում հիմնականում թափոնների կանոնավոր հավաքման և տեղավորման համակարգ չկա: Բնակիչները սեփական ուժերով տեղավորում են թափոնները իրենց տներից դուրս, տանում են դրանք գյուղերին մոտ բաց աղբանոցներ կամ ուղղակի այրում են:

 

VI. ԽՆԴԻՐՆԵՐ ԵՎ ՆՊԱՏԱԿՆԵՐ

 

41. Մարզում առկա աղբահանության և սանիտարական մաքրման համակարգի խնդիրներն են.

1) Աղբահանության ծառայություններում համայնքների ներգրավվածության ցածր մակարդակը, որի հետ մեկտեղ, խիստ անբավարար է նաև մատուցվող ծառայությունների որակը.

2) Աղբահանության համակարգում անբավարար միջոցների ներգրավվածությունից բացի, առկա է նաև աղբահանության սակագների չսահմանվածության, իսկ սահմանված դեպքերում` չհավաքագրման կամ հավաքագրման ցածր տոկոս: Այս խնդիրը, սակայն, ունի երկու կողմ:

ա. գումար չի հավաքագրվում, քանի որ համայնքում աղբահանության ծառայություն, որպես այդպիսին չի մատուցվում,

բ. գումարների չհավաքագրումը հանգեցնում է աղբահանության ծառայություն ներդնելու և հետագայում շահագործելու խիստ բարդությունների:

3) Աղբահանության ցածր, տնտեսապես ոչ ծախսածածկող վարձավճարների սահմանումը.

4) Աղբահանության և սանիտարական մաքրման համար տեխնիկապես անհագեցվածությունը, այդ թվում աղբատար մեքենաների և կոնտեյների պակասությունը: Բացի այդ համայնքներում կոնտեյներների անբավարար քանակի և հավաքման կետերի բացակայության պատճառով և ոչ սահմանված կարգով ըստ ժամանակացույցի ու սխեմայի թափոնների հավաքումն ու հեռացումը այնպիսի տհաճություններ է պատճառում, ինչպիսիք են գարշահոտը, միջատները, կրծողները, փողոցային կենդանիները: Ավելին, հավաքված թափոնները թրջվում ու ծանրանում են անձրևների ժամանակ:

5) Կուտակված գրեթե բոլոր թափոնները հեռացվում են տեղական աղբանոցներ` առանց որևէ բնապահպանական միջոցառումների:

6) Բացակայում է աղբանոցներ առաքվող թափոնների վերահսկողությունն ու տեսակների և քանակի գրանցումը:

7) Քաղաքային համայնքներից ոչ մեկն այսօր չունի աղբավայրերի մոտ տեղակայված կամրջային կշեռք, այսպիսով հավաքված թափոնների մոտավոր քանակը ներկայումս հիմնված է բեռնատարներով աղբանոցներ առաքվող թափոնների ծավալի վրա (խ.մ-ով), կամ դատարկված կոնտեյներների ծավալի վրա: Խ.մ-ով ծավալը փոխարկվում է տոննայի` թափոնների խտության վերաբերյալ ենթադրությունների վրա հիմնվելով (տոննա/խ.մ): Որոշ քաղաքապետարաններ չեն գրանցում/արձանագրում թափոնները աղբանոց առաքող բեռնատարների և կանոնավոր կերպով դատարկվող կոնտեյներների թիվը:

8) Բոլոր գործող աղբանոցները հեռու են ժամանակակից, միջազգային ստանդարտներին համապատասխանող աղբավայրերից: Դրանցից ոչ մեկը չունի երեսապատման համակարգ, ֆիլտրատի հավաքում և մշակում, աղբավայրի գազի կուտակում կամ այլ սարքավորումներ և նախագծումներ, որոնք կանխում են շրջակա միջավայրի ախտոտումը: Վերջապես, աղբանոցները պատշաճ կերպով չեն շահագործվում` անձնակազմի և սարքավորումների բացակայության պատճառով, իսկ թափոնների հաճախակի այրումը ավելացնում են բացասական ազդեցությունը շրջակա միջավայրի վրա:

9) Չի գործում թափոնների առանձնացման որևէ համակարգ, ինչպես նաև վերամշակման համակարգերը բացակայում են:

42. Առաջարկվում է ներդնել մի համակարգ, որը հնարավորություն կտա ապահովել մարզում բնապահպանական, սոցիալ-տնտեսական առումով արդյունավետ, ինչպես նաև մարդու առողջության, նրա կենսակերպի ու շրջակա միջավայրի վրա նվազագույն բացասական ազդեցություն ունեցող աղբահանության և սանիտարական մաքրման ծառայություններ` թափոնների կանոնավոր հավաքմամբ, հեռացմամբ և թաղմամբ կամ վերամշակմամբ:

 

VII. ԱՌԱՋԱՐԿՎՈՂ ԼՈՒԾՈՒՄՆԵՐ

 

43. ՀՀ Շիրակի մարզում պատշաճ աղբահանության ծառայություններ մատուցելու նպատակով առաջարկվում է ներդնել մի համակարգ, որի մեջ կներգրավվեն մարզի բոլոր բնակավայրերը:

44. Հիմնվելով մարզում կատարված ուսումնասիրությունների և դրանց արդյունքների վերլուծություններով ստորև թիվ 3 Աղյուսակով ներկայացվող թափոնների գոյացման կանխատեսումների վրա, առաջարկվում է մարզում ներդնել բոլոր համայնքների համար կոնտեյներների վրա հիմնված հավաքման համակարգ և ստեղծել ԵՄ չափանիշներին համապատասխան մեկ տարածաշրջանային աղբավայր:

 

Աղյուսակ 3. Մարզում գոյացող թափոնների քանակի կանխատեսումներ, տոննա

 

.______________________________________________.

|                         |2020  |2034  |2043  |

|_________________________|______|______|______|

|ՀՀ Շիրակի մարզ,          |47,676|53,722|59,936|

|այդ թվում                |      |      |      |

|_________________________|______|______|______|

|Գյումրի                  |26 600|29,973|33,440|

|_________________________|______|______|______|

|Արթիկ                    |4219  | 4,755| 5,304|

|_________________________|______|______|______|

|Մարալիկ                  |1142  | 1,278| 1,436|

|_________________________|______|______|______|

|Գյուղական համայնքներ     |15715 |17,708|19,756|

.______________________________________________.

 

45. Հաշվի առնելով թափոնների գոյացման ցածր մակարդակը մարզի շատ համայնքներում, ինչպես նաև շատ համայնքների կարողությունները` աղբահեռացման բարելավված ծառայություններ կազմակերպելու հարցում, համարվում է տնտեսապես ոչ արդյունավետ յուրաքանչյուր համայնքում հիմնել առանձին աղբահեռացման համակարգ: Մարզում ԿԿԹ միասնական հավաքման համակարգի ներդրման համար առաջարկվում է հետևյալ տարբերակը.

1) Գյումրի քաղաքը կազմակերպում է Գյումրի քաղաքի, Ամասիայի, Աշոցքի և Ախուրյանի տարածաշրջանի բոլոր համայնքների աղբահանությունը:

2) Արթիկ քաղաքը իրականացնում է Արթիկ քաղաքի և Արթիկի համայնքի աղբահանությունը:

3) Մարալիկ քաղաքը կազմակերպում է Մարալիկ համայնքի և Անի համայնքի բոլոր բնակավայրերի աղբահանությունը:

4) Ժամանակակից 1.1 խ.մ ծավալով, կափարիչով և անիվներով ստանդարտ պողպատյա կոնտեյներներ կտեղադրվեն հավաքման կետերում քաղաքներում և բնակավայրերում, կամ փոքր բնակելի վայրերում, գլխավոր ճանապարհի մոտ: Հավաքման կետերից յուրաքանչյուրը հագեցած կլինի քաղաքային և մեծ գյուղական համայնքներում` 1-4 իսկ մնացած բոլոր գյուղական համայնքներում` 1 կոնտեյներով:

5) Վերամշակվող նյութերի հավաքման համար նախատեսվում է կիրառել 2 խմ ծավալով երկու (թղթե և ապակե թափոնների համար) և 4 խմ ծավալով երկու (ստվարաթղթի և պլաստիկ շշերի համար) հատուկ նախագծված փակ տարաներ, որոնք միջին հաշվով տեղադրվում են ամեն 1500 բնակչի համար և սպասարկվում թափոնների հավաքման ծառայությունների կողմից: Տարաները դատարկվում են ըստ լցվածության և պահանջարկի մեկ շաբաթից մինչև մեկամսյա հաճախականությամբ:

6) Թափոնները կհավաքվեն հավաքման կետերից օրական կտրվածքով` քաղաքային համայնքներում և Ազատան ու Ախուրյան գյուղական համայնքներում, և շաբաթը երկու անգամ` այլ գյուղական համայնքներում: Արդյունքում պետք է ապահովել բավարար թվով կոնտեյներներ, այնպես, միջկոնտեյներային հեռավորությունը չգերազանցի մոտավորապես 100 մ` բացառությամբ մի քանի ավելի փոքր բնակավայրերի:

7) Ենթադրվում է, որ թափոնների խտությունը 160 կգ/խմ կլինի աղբարկղում և 450 կգ/խմ աղբատար մեքենայում` սեղմվելուց հետո:

8) Համայնքներում թափոնների հավաքման ժամանակ բեռնատարի հավաքած միջին արագությունը հավաքման կետերի միջև ենթադրվում է 10 կմ/ժամ, 30 կմ/ժամ` համայնքների միջև և դեպի աղբավայր տեղափոխման ժամանակ և 40 կմ/ժամ` գյուղական համայնքներում բեռնելուց հետո, որտեղից մինչև Բենիամին ԵՄ չափանիշներին համապատասխան աղբավայր համեմատաբար հեռու է:

9) Սարքավորումների գործարկման կյանքը ենթադրվում է 10 տարի տրանսպորտային միջոցների, 5 տարի կոնտեյներների ու 20 տարի` հավաքման կետերի համար:

46. Հիմք ընդունելով Շիրակի մարզի ԿԿԹԿ տեխնիկատնտեսական ուսումնասիրությունը, այդ թվում գոյացող ու կանխատեսվող թափոնների ծավալը առաջարկվում է ՀՀ Շիրակի մարզում ունենալ մեկ 20 հա տարածքով, 20 տարվա շահագործման ժամկետով ԵՄ չափանիշներին համապատասխան աղբավայր:

47. Աղբավայրի տեղադիրքի ընտրությունը կատարվել է մարզի աղբահանության տեխնիկատնտեսական ուսումնասիրության արդյունքներով ութ տարբեր տեղադիրքերի գնահատման և համեմատման միջոցով, որի արդյունքներով Բենիամին համայնքին հարող տարածքը առավել հարմարն է գնահատվել տարածաշրջանում ապագա ԵՄ չափանիշներին համապատասխան աղբավայրի հիմնման համար:

48. Աղբավայրի համար նախատեսվող տեղանքը գտնվում է Բենիամին համայնքի վարչական տարածքի արևմտյան մասում գտնվող լեռնագագաթի հյուսիսային լանջերի մի շարք հովիտներում, որը հիմնականում արոտավայր է հանդիսանում: Դիտարկվող տարածքը մոտ 50 հա է կազմում, որից 20 հա-ն կարող է ընդգրկվել աղբավայրում:

49. Տարածքի երկրաբանական և աշխարհագրական նկարագիրը համապատասխանում է աղբավայրի կառուցման համար պահանջվող ֆիզիկաերկրաբանական չափանիշներին գտնվելու է Գյումրիի հարավային սահմանից մոտ 8 կմ հեռավորության վրա, որին կարելի է մոտենալ մարզի հյուսիսից հարավ ձգվող M1 մայրուղիով:

50. Տարածք տանող երկու մոտեցման ճանապարհները անցնում են գլխավոր ճանապարհի կողքին գտնվող կարևոր հնագիտական գտածոների տարածքով: Շրջակայքում ոչ մի այլ պատմական և մշակութային հուշարձաններ չկան, ինչպես նաև չկան ոչ մի մակերևութային ջրային հոսքեր:

51. Աղբավայրը կազմված կլինի մինչև 3 հա տարածք ունեցող բջիջներից, որոնք իրենցից ներկայացնում են ֆիլտրատների հավաքման ջրհորդաններ, որոնցից ֆիլտրատները հատուկ խողովակներով փոխադրվում են դրանց հավաքման կամերաներ: Բջիջների կառուցումը ուղեկցվում է միատարր կավաշերտի խտացմամբ, բարձր խտության պոլիէթիլենի, գեոտեքստիլի և մանրախճի դրենաժային շերտերի տեղակայմամբ:

52. Շահագործման ժամկետի ընթացքում աղբավայրի բջիջներում աղբը պետք է լցվի սահմանված չափանիշներին համաձայն, պարբերաբար տոփանելով և խտացնելով մինչև 1 տ/ մ3 խտության և պարբերաբար կավահողով կամ չափանիշներին համապատասխան այլ նյութերով ծածկելով: Լցված բջիջները պետք է ծածկվեն ավելի մեծ հողաշերտով, խոտածածկով և նոր բջիջներ ստեղծվեն:

53. Նպատակահարմար է բջիջներից յուրաքանչյուրի կյանքի տևողությունը սահմանել միջինը 3 տարի:

54. Աղբավայրում պետք է հստակեցվի տեղադրվող աղբի տեսակները, ինչպես նաև անհրաժեշտ է ներդնել մեծածավալ, էլեկտրոնային և վտանգավոր թափոնների հավաքման և դրանց հետագա օգտահանման, վնասազերծման և հեռացման գործընթացները:

55. Քանի որ աղբավայրի շահագործման դադարեցումից հետո մինչև 30 տարի, աղբաջրերի և աղբավայրի գազի պատճառով, դեռևս պահպանվում է շրջակա միջավայրի աղտոտման վտանգը, աղբավայրի կառուցման և շահագործման ծախսերը հաշվարկելիս պետք է հաշվի առնել նաև աղբավայրի հետագա պահպանման և վնասակար ազդեցությունների չեզոքացման ու աղբավայրի փակման ծախսերը:

56. Նոր աղբավայրերի կառուցմանը և շահագործմանը զուգընթաց անհրաժեշտ քայլեր կձեռնարկվեն գործող` սանիտարական նորմերին չհամապատասխանող աղբավայրերի փակման ուղղությամբ` ներառյալ աղբավայրերի գույքագրումը, աղբի և մեծածավալ թափոնների մեկանգամյա հեռացումը, համապատասխան լաբորատոր փորձաքննության և դրենաժային միջոցառումների իրականացումը:

57. Նոր տարածաշրջանային աղբավայրի շահագործումը նոր գործունեության է ու այն կարելի է վստահել նաև մասնավոր հատվածի վերահսկողությանը: Մասնավոր հատվածի մասնակցության փորձը Հայաստանում կոշտ թափոնների կառավարման մեջ զարգացման փուլում է:

58. Աղբի վերամշակումն ու օգտահանումը թեև ունի բնապահպանական մեծ նշանակություն և իրականացվում է գրեթե բոլոր առաջադիմական հասարակություններում, սակայն Շիրակի մարզի պարագայում, դրա սոցիալ-տնտեսական և տնտեսագիտական կանխատեսումները չեն հանգեցնում մոտ ապագայում այդպիսի համակարգերի ներդրմանը, եթե չլինեն շահավետ ներդրումային հայտեր: Այս համատեքստում կարևոր կլինի հատկապես քննարկել աղբի վերամշակումը որպես այլընտրանքային էներգիա ստանալու տարբերակ:

59. Այլ հարց է, որ աղբյուրի մոտ աղբի նախնական տեսակավորման իրատեսական հնարավորություններ կան Շիրակի մարզի քաղաքային համայնքներում և երկու ամենամեծ` Ազատան և Ախուրյան գյուղական համայնքներում: Այդ դեպքում կենցաղային թափոններում պարունակվող շուկայական արժեք ներկայացնող, վերամշակման ենթակա աղբից օգտակար մնացորդներն օգտահանվում են հենց աղբյուրի (արտադրողի) մոտ:

60. Այստեղ պետք է հիմնական դերակատարում ունենա մասնավոր սեկտորը, որի նախաձեռնությամբ կապահովվի տեսակավորված աղբի հավաքումն ու դրանց վերամշակումը կամ կրկնակի օգտագործումը:

61. Այս դեպքում ներդրողները պետք է պարտավորվեն պատշաճ կերպով իրականացնել իրենց կողմից տեղադրված կոնտեյներների պատշաճ սպասարկումն ու աղբի դատարկումը, այնպես, որ դրանց շահագործումը

62. Հաշվի առնելով գյուղերի կենցաղային աղբի բաղադրությունը` այնտեղ աղբի նախնական տեսակավորման կոնտեյներների տեղադրում չի նախատեսվում, բացառությամբ Ախուրյանի և Ազատանի:

63. Նախատեսված միջոցառումների իրականացման դեպքում ՀՀ Շիրակի մարզում թափոնների հոսքի կանխատեսումը ներկայացվում է ստորը աղյուսակ 4-ում:

 

Աղյուսակ 4. Թափոնների հոսքի կանխատեսումը ՀՀ Շիրակի մարզում

 

.__________________________________________________________________.

|                            |2020  |2024  |2034  |2043  |Ընդամենը |

|____________________________|______|______|______|______|_________|

|Գոյացած թափոններ            |47,676|49,611|54,802|59,936|1,285,975|

|(ընդհանուրը), տոննա         |      |      |      |      |         |

|____________________________|______|______|______|______|_________|

|Սանիտարական աղբավայրում     |33,617|44,219|48,776|53,278|1,123,663|

|հավաքված թափոններ, տոննա    |      |      |      |      |         |

|____________________________|______|______|______|______|_________|

|Սանիտարական աղբավայրում     | 70.5%| 89.1%| 89.0%| 88.9%|    87.4%|

|հավաքված թափոններ,          |      |      |      |      |         |

|ընդհանուրի %                |      |      |      |      |         |

|____________________________|______|______|______|______|_________|

|Վերամշակման համար հավաքված  | 1,507| 2.110| 3,194| 4.344|   70.281|

|թափոններ, տոննա             |      |      |      |      |         |

|____________________________|______|______|______|______|_________|

|Վերամշակման թափոններ,       | 3.2% | 4.3% | 5,8% | 7.3% |    5.5% |

|ընդհանուրի %                |      |      |      |      |         |

.__________________________________________________________________.

 

VII. ԱՌԱՎԵԼՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

 

64. ՀՀ Շիրակի մարզում եվրոպական չափանիշներին համապատասխան աղբահանության համակարգի ներդրման արդյունքում աղբահանության համակարգում կներգրավվեն մարզի բոլոր բնակավայրերը:

65. Հաշվի առնելով տեղային սոցիալ-տնտեսական, բնակլիմայական, կոմունալ-ենթակառուցվածքները` մարզի ԿԿԹԿ համակարգերի ներդրումն առավել սահուն և շահագործումն առավել արդյունավետ կկազմակերպվի:

66. Բնակչության համար կապահովվի հարմարավետ և էկոլոգիապես անվտանգ պայմաններ և աղբահանության ու սանիտարական մաքրման ծառայությունների իրականացումը կկրի պարտադիր և պարբերական բնույթ:

 

IX. ՀԱՅԵՑԱԿԱՐԳԻ ՆՊԱՏԱԿՆԵՐԸ

 

67. Հայեցակարգի իրակագործման արդյունքում.

1) ՀՀ Շիրակի մարզի ամբողջ տարածքը կսպասարկի Եվրոպական խորհրդարանի և Եվրոպայի Խորհրդի 2008 թ. նոյեմբերի 19-ի թիվ 2008/98/EC, 1994 թ. դեկտեմբերի 20-ի թիվ 94/62/EC և Խորհրդի 1999թ. ապրիլի 26-ի թիվ 1999/31 հրահանգների (դիրեկտիվների) պահանջներին (այսուհետ միասին` ԵՄ չափանիշներին) բավարարող ԿԿԹԿ համակարգ, որը կներառի աղբահանությունը և աղբավայրերի շահագործումը:

2) Շիրակի մարզի ԿԿԹԿ ենթահամակարգը կենթադրի ոչ ավելի քան 1 տարածաշրջանային ԵՄ չափանիշներին համապատասխան ԵՄ չափորոշիչներին համապատասխանող աղբավայրի շահագործում և ենթահամակարգի համայնքներում աղբահանության իրականացում: Արդյունքում այն կսպասարկի Շիրակի մարզի տարածքի 100%:

3) Կհավաքվի Շիրակի մարզում գոյացող (գեներացվող) աղբի առնվազն 95%:

4) Նոր համակարգի ներդրմանը զուգընթաց կփակվեն Շիրակի մարզի տարածքում գործող աղբավայրերը:

5) Մասշտաբի էֆեկտի շնորհիվ, կապահովվի աղբահանության հնարավոր նվազագույն դրույքաչափը: Հայեցակարգի իրականացումը չի պահանջի ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված աղբահանության վճարի առավելագույն դրույքաչափի փոփոխություն:

6) Մասշտաբի էֆեկտի շնորհիվ նաև կմեծանա համակարգի գրավչությունը մասնավոր հատվածի ներկայացուցիչների համար` աղբահավաքման արժեշղթային յուրաքանչյուր օղակում (աղբահանությունից մինչև աղբավայրի շահագործում կամ աղբի վերամշակում):

7) Էապես կնվազի մարդկանց առողջությանն ու շրջակա միջավայրին հասցվող վնասը: Աղբից մաքրված լանդշաֆտը կբարձրացնի Շիրակի մարզի զբոսաշրջային գրավչությունը:

 

X. ՖԻՆԱՆՍԱԿԱՆ ԳՆԱՀԱՏԱԿԱՆ

 

68. ՀՀ Շիրակի մարզի կոշտ կենցաղային թափոնների կառավարման հայեցակարգի ֆինանսական գնահատական հնարավոր է տալ հայեցակարգից բխող միջոցառումների իրականացման շրջանակներում մշակվող ծրագրերի հստակ գնահատականների արդյունքներով:

69. Սույն հայեցակարգի իրականացման ֆինանսավորման աղբյուրները կարող են լինել`

1) միջազգային և դոնոր կազմակերպությունների ներդրումները.

2) վարկային ռեսուրսները.

3) մասնավոր հատվածի ներդրումները.

4) տեղական ինքնակառավարման մարմինների բյուջեները` համաֆինանսավորմամբ.

5) պետական բյուջեն` համաֆինանսավորմամբ.

6) Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ չարգելված այլ միջոցները:

 

XI. ԱՄՓՈՓ ԵԶՐԱԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆ

 

70. Հայեցակարգի ընդունումը էապես կնպաստի Հայաստանի Հանրապետության Շիրակի մարզի կոշտ կենցաղային թափոնների կառավարման համակարգի կայացման աշխատանքներին: Այն կարող է հիմնադրութային փաստաթուղթ ծառայել գործադիր իշխանության տարածքային ստորաբաժանումների, տարածքային կառավարման և տեղական ինքնակառավարման մարմինների համար` Շիրակի մարզի աղբահանության և սանիտարական մաքրման խնդիրների վերջնական և ոլորտի ժամանակավոր կարգավորման համար:

71. Համերաշխ լինելով ՀՀ 2017-2036 թթ. կոշտ կենցաղային թափոնների կառավարման համակարգի զարգացման ռազմավարությանը և Ասիական զարգացման բանկի ֆինանսավորմամբ ու դանիական COWI խորհրդատվական ընկերության կողմից կազմված Շիրակի մարզի կոշտ կենցաղային թափոնների կառավարման բարելավման տեխնիկատնտեսական ուսումնասիրությանը, սույն հայեցակարգը Շիրակի մարզի համար առաջարկում է սպեցիֆիկ լուծումներ` հաշվի առնելով մարզի սոցիալ-տնտեսական, բնապահպանական, կոմունալ-ենթակառուցվածքային խնդիրներն ու ժողովրդագրական պատկերը:

 

 

pin
ՀՀ կառավարություն
07.09.2017
N 38
Արձանագրային որոշում