ՀԱՆՐԱԿՐԹԱԿԱՆ ՈՒՍՈՒՄՆԱԿԱՆ ՀԱՍՏԱՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՈՒՄ «ԵՐԱԺ ...

Նպատակներ

1) Ձևավորել պատկերացումներ ինտոնացիայի (հնչերանգի) մասին:

2) Ձևավորել պատկերացումներ և գիտելիքներ արտահայտչական և նկարագրական ինտոնացիաների մասին:

3) Ձևավորել արտահայտչական և նկարագրական ինտոնացիաները ճանաչելու և ներկայացնելու կարողություններ:

4) Զարգացնել երաժշտությունից ստացած տպավորությունները տարբեր ձևերով ներկայացնելու կարողություն:

5) Արժևորել երաժշտության և կյանքի կապը:

Ուղղորդող հարցեր

1) Ինչի՞ մասին է պատմում երաժշտությունը:

2) Ի՞նչ միջոցներով է արտահայտում և նկարագրում երաժշտությունը:

 Վերջնարդյունքներ

1) Տարբերի և ցույց տա արտահայտչական և նկարագրական ինտոնացիաները:

2) Հաղորդակցվի և ինքնարտահայտվի արտահայտչական և նկարագրական ինտոնացիաների միջոցով:

3) Ստեղծի երաժշտական նյութին համապատասխան ռիթմական նվագակցություն «բնական» և ռիթմական նվագարաններով:

4) Տրված քառատողով հորինի ռիթմական պատկեր և մեղեդի:

5) Երգի (մենակ կամ խմբով) ժողովրդական և կոմպոզիտորական երգեր ճիշտ կեցվածքով և շնչառությամբ, մաքուր ինտոնացիայով, հստակ ռիթմով, արտահայտիչ:

6) Նկարագրի ստեղծագործությունից ստացած իր տպավորությունները գրագետ կապակցված խոսքով:

7) Համեմատի և բացատրի հակադիր բնույթի ստեղծագործությունները:

8) Արժևորի կյանքի ու երաժշտության կապը:

Թեմայի բովանդակություն

1) Բազմաբնույթ երգեր և ունկնդրվող ստեղծագործություններ` արտահայտչական և նկարագրական ինտոնացիաներով, ստեղծագործություններ, որոնք նկարագրում են բնության պատկերներ, երևույթներ, և ստեղծագործություններ, որոնք արտահայտում են մարդկային զգացողություններ, տրամադրություն և այլն:

Առաջարկվող գործունեության ձևեր

1) Ունկնդրել բազմաբնույթ երաժշտական ստեղծագործություններ, մեկնաբանել դրանց բնույթն ու իմաստը:

2) Երգել բազմաբնույթ ստեղծագործություններ և մեկնաբանել դրանց բնույթը:

3) Կատարումներն ուղեկցել երաժշտառիթմական և պարային շարժումներով, հիմնավորել դրանք:

4) Ստեղծել փոքրիկ ինպրովիզացիաներ արտահայտչական և նկարագրական ինտոնացիաներով:

 Միջառարկայական (միջբնագավառային) կապեր Մայրենի - ներկայացնել հեքիաթի կամ պատմվածքի նկարագրական կամ արտահայտչական մասերը:

Կերպարվեստ - ներկայացնել կերպարվեստի նկարագրող և կամ արտահայտող ժանրերը (բնանկարներ, նատյուրմորտներ, դիմանկարներ):

Կապը հանրակրթական տարրական ծրագրի շրջանավարտի ուսումնառության ակնկալվող արդյունքների հետ

Տ1, Տ7, Տ8, Տ22, Տ24, Տ26, Տ27, Տ28, Տ30

Նպատակներ

1) Ձևավորել պատկերացումներ երաժշտական խոսքի վերաբերյալ:

2) Ձևավորել գիտելիքներ երաժշտական խոսքի տարրերի մասին:

3) Ձևավորել երաժշտական և գրական խոսքի տարրերը համեմատելու կարողություն:

4) Զարգացնել երգեցողության կարողություններ:

5) Խթանել հետաքրքրություն կենդանի կատարումների, համերգասրահների ու թանգարանների գործունեության վերաբերյալ:

 Ուղղորդող հարցեր

1) Ի՞նչ է նշանակում «երաժշտական խոսք»:

2) Կարո՞ղ է խոսքը երաժշտական լինել:

 Վերջնարդյունքներ

1) Հաղորդակցվի և ինքնարտահայտվի խոսակցական և երաժշտական ինտոնացիաների միջոցով և ճանաչի դրանք:

2) Համեմատի գրական և երաժշտական խոսքը:

3) Ստեղծի խաղային և հեքիաթային կերպարներ արտահայտիչ երգեցողության միջոցով, շնչառությունը համապատասխանեցնելով երաժշտական ֆրազներին:

4) Ստեղծի երաժշտական նյութին համապատասխան ռիթմական նվագակցություն «բնական» և ռիթմական նվագարաններով:

5) Ձեռքի նշաններով կատարի երկձայն երգեր:

6) Նկարագրի ստեղծագործությունից ստացած իր տպավորությունները գրագետ կապակցված խոսքով, օգտագործելով երաժշտական մասնագիտական եզրույթներ:

7) Դրսևորի հետաքրքրություն կենդանի կատարումների նկատմամբ և հաճախակի այցելի համերգասրահներ:

Թեմայի բովանդակություն

1) Տարբեր բնույթի երգեր, երաժշտական ստեղծագործություններ: 2) Երաժշտական և գրական խոսք:

Առաջարկվող գործունեության ձևեր

1) Ունկնդրել և կատարել տարբեր բնույթի երգեր և երաժշտական ստեղծագործություններ:

2) Որոշել երաժշտական խոսքի տարրերը. մոտիվ, ֆրազ, նախադասություն, պարբերություն:

3) Որոշել երաժշտական ֆրազները լսողությամբ և նոտաներով, երգերի կատարման ընթացքում շնչառությունը համապատասխանեցնել ֆրազներին:

4) Համեմատել երաժշտական և գրական խոսքը, դրանց տարրերը, նշել ընդհանրությունները և առանձնահատկությունները:

Միջառարկայական (միջբնագավառային) կապեր

Մայրենի - բացատրել գրական խոսքի և երաժշտական խոսքի ընդհանրությունները և առանձնահատկությունները:

Կապը ՀՊՉ-ի վերջնարդյունքների հետ

Տ1, Տ7, Տ8, Տ22, Տ23, Տ24, Տ27, Տ28, Տ30

Թեմա 3

Մանկական օպերաներ

Ենթաթեմա 1. Սիմֆոնիկ նվագախումբ և նվագարաններ

Նպատակներ

1) Ծանոթացնել մանկական օպերաներին, ուսուցանել հատվածներ:

2) Զարգացնել դրանք կատարելու և ներկայացնելու կարողություններ:

3) Ձևավորել պատկերացումներ և գիտելիքներ սիմֆոնիկ նվագարանների և նվագախմբի մասին:

4) Ձևավորել պատկերացումներ և գիտելիքներ Ալ. Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի թատրոնի ու աշխարհի հանրահայտ օպերային թատրոնների(առցանց) մասին:

5) Ձևավորել կարողություններ թատրոններում պատշաճ վարքագիծ և պահվածք դրսևորելու համար:

6) Նպաստել կենդանի կատարումների նկատմամբ հետաքրքրությունների դրսևորմանը:

7) Արժևորել օպերային արվեստը:

 Ուղղորդող հարցեր

Ի՞նչ է նշանակում մանկական օպերան:

Ի՞նչ տրամադրություն է հաղորդում մանկական օպերան:

Ի՞նչ է թատրոնը:

Թատրոնի ի՞նչ տեսակներ գիտես:

Ինչպե՞ս պիտի քեզ պահես թատրոնում:

 Վերջնարդյունքներ

1) Բեմականացնի և ստեղծի հեքիաթային կերպարներ մանկական օպերաներից արտահայտիչ երգեցողության և դերասանական հնարների միջոցով:

2) Ստեղծի երաժշտական նյութին համապատասխան ռիթմական նվագակցություն «բնական» և ռիթմական նվագարաններով:

3) Երգի (մենակ կամ խմբով) հատվածներ մանկական օպերաներից ճիշտ կեցվածքով և շնչառությամբ, մաքուր ինտոնացիայով, հստակ ռիթմով, արտահայտիչ, հետևելով խմբավարի շարժումներին:

4) Նկարագրի ստեղծագործությունից ստացած իր տպավորությունները գրագետ կապակցված խոսքով,

5) Բացատրի ստեղծագործության բովանդակությունը, ցուցաբերի հուզական արձագանք, մեկնաբանի սեփական զգացողությունները:

6) Տարբերի հնչողությամբ սիմֆոնիկ նվագախմբի նվագարանների խումբը:

7) Համեմատի հակադիր բնույթի ստեղծագործությունները:

8) Դրսևորի հետաքրքրություն կենդանի կատարումների նկատմամբ և հաճախակի այցելի համերգասրահներ:

9) Արժևորի օպերային արվեստը և դրսևորի պատշաճ վերաբերմունք:

Թեմա 1

 Համալիր (սինթետիկ) արվեստներ

 Օպերետ, Մյուզիքլ

Նպատակներ

1) Ձևավորել և զարգացնել համալիր (սինթետիկ) արվեստների մասին գիտելիքներ:

2) Զարգացնել դրանք ճանաչելու, վերլուծելու, մեկնաբանելու հմտություններ:

3) Ձևավորել և զարգացնել մյուզիքլ և օպերետ ժանրերը ուսումնասիրելու հմտություն:

4) Ձևավորել և զարգացնել համալիր (սինթետիկ) արվեստների նկատմամբ հատուկ վերաբերմունք` հետաքրքրասիրություն և սեր:

5) Ձևավորել և զարգացնել համերգասրահներ ու թատրոններ այցելելու պահանջ և մշակույթ:

 Ուղղորդող հարցեր

Լսե՞լ ես մյուզիքլի կամ օպերերտի մասին:

Ե՞րբ են ստեղծվել և զարգացել:

Ի՞նչ տարածում ունեն մեր ժամանակներում:

Ծանո՞թ ես Երևանի թատրոնների ազդագրերին, կա՞ն այս ժանրերը դրանց մեջ:

 Վերջնարդյունքներ

1) Դրսևորի երաժշտական գիտելիքներ և հմտություններ` երաժշտական կերպարը ճիշտ և արտահայտիչ ներկայացնելու համար:

2) Երգի (մենակ կամ խմբով) արիաներ և խմբերգեր մյուզիքլից և օպերետներից, մաքուր ինտոնացիայով (նաև երկձայն), հստակ ռիթմով, նրբերանգներով,

3) Մեկնաբանի ունկնդրվող ստեղծագործության երաժշտական կերպարը` որպես մարդկային զգացմունքների, մտքերի, երևակայության, բնության երևույթների, իրադարձությունների նկարագրություն:

4) Վերլուծի և մեկնաբանի արիայի, խմբերգի հիմնական գաղափարը: Ցուցաբերի հուզական արձագանք և ապրումակցում:

5) Ինքնուրույն կամ խմբով ստեղծի փոքրիկ տեսանյութ մյուզիքլի կամ օպերետի կոմպոզիտորի կամ ստեղծման պատմության մասին:

6) Արժևորի ազգային և համաշխարհային արվեստը և ներկայացնի տարբեր միջավայրերում:

7) Հաճախակի այցելի համերգասրահներ, թատրոններ:

Թեմայի բովանդակությունը

Առաջարկվող գործունեության ձևեր

Խաչվող հասկացություններ

1) Մյուզիքլ և օպերետ ժանրերը` որպես սինթետիկ արվեստի ամենամատչելի ձևեր:

2) Դրանց բնույթն ու կառուցվածքը:

3) Դրանց կերպարները և զարգացումը:

4) Դրանց ընդհանրությունները և առանձնահատկությունները:

5) Դրանց դերն ու նշանակությունը տարբեր դարաշրջաններում:

1) Ունկնդրել կամ դիտել նշված ժանրերի ստեղծագործությունների տեսագրությունը:

2) Ուսումնասիրել լիբրետտոները:

3) Վերլուծել և մեկնաբանել երաժշտության համապատասխանությունը գրական տեսքստին:

4) Կատարել հատվածներ տվյալ ստեղծագործություններից արտահայտիչ, երաժշտական և դերասանական հմտություններով:

5) Բեմադրել տվյալ ստեղծագործությունների հատվածներ:

6) Փորձել ստեղծել փոքրիկ մյուզիքլ սեփական սցենարով:

7) Այցելել համերգասրահներ և թատրոններ:

Ժամանակ և տարածություն

Սովորողները երաժշտական մեծ կտավի ստեղծագործություններն ուսումնասիրելիս բացահայտում են հերոսների ապրած ժամանակաշրջանը, նրանց կենցաղը, մարդկության պատմության շրջադարձային կետերը, ինչպես նաև անհատների և քաղաքակրթությունների հարաբերությունները, դրանց փոխկապակցվածությունը տվյալ անձի, ազգի և մարդկության տեսանկյունից:

Անհատական և մշակութային արժեհամակարգ

Պետք է երաժշտությունը ուսումնասիրել մեկ ամբողջության մեջ այն ամենի հետ, ինչը նրան ծնում և շրջապատում է. կյանքի, բնության, սովորությունների, բանաստեղծությունների, հեքիաթի, հավատքի, հուշարձանների, ամրոցների, գեղանկարների և շատ-շատ ուրիշ բաների հետ: Երաժշտությանը հաղորդակցվելով` սովորողն իր տպավորությունները, զգացողությունները պատկերում է բանավոր ելույթով, կերպարվեստի գործով կամ էլեկրոնային ուսումնական նյութ ստեղծելով, արժևորելով ստեղծարարությունը և ներդաշնակությունը:

Միջառարկայական (միջբնագավառային) կապեր

Գրականություն - Վերլուծել ուսումնասիրվող երաժշտական ստեղծագործության գրական հիմքը` լիբրետտոն, ստեղծման ժամանակաշրջանը, ոճը, արտահայտչականությունը և այլն:

Կերպարվեստ - Վերլուծել մյուզիքլի, օպերետի բեմի ձևավորման, դեկորների ընտրության, հագուստների ձևավորման համապատասխանությունը ստեղծագործության բովանդակությանը:

Պարարվեստ - Ուսումնասիրվող երաժշտական ստեղծագործությանը համապատասխան ստեղծել և կատարել պարայի շարժումներ:

Հայրենագիտություն- բեմադրել տվյալ սեղծագործության բովանդակությանը համապատասխան ծիսական տոնակատարություններ:

Տեխնոլոգիա – պատրաստել բեմական հագուստներ և պարագաներ:

Կապը Հանրակրթության պետական չափորոշչի վերջնարդյունքների հետ:

Հ2, Հ26 , Հ28, Հ30, Հ31, Հ32, Հ34, Հ42, Հ43, Հ44, Հ45

Թեմա 2

Օպերա, բալետ (դասական, ազգային, ժամանակակից.)

Նպատակներ

1) Զարգացնել ազգային և համաշխարհային օպերային և բալետային արվեստների վերաբերյալ գիտելիքներ:

2) Զարգացնել դրանցից հատվածներ կատարելու, վերլուծելու, մեկնաբանելու, բեմադրելու հմտություններ:

3) Զարգացնել հմտություններ դրանց ունկնդրումից կամ դիտումից ստացած տպավորությունները մեկնաբանելու համար:

4) Ձևավորել այդ ժանրերի նկատմամբ հատուկ վերաբերմունք` հետաքրքրասիրության դրսևորում, համերգասրահներ, թատրոններ այցելելու պահանջ և մշակույթ:

 Ուղղորդող հարցեր

Ի՞նչ արվեստների միասնությունից են ստեղծվում այդ ժանրերը,

Ինչու՞ են դժվարարամատչելի հասարակության լայն խավերի համար

 Այցելե՞լ ես որևէ երաժշտական թատրոն:

 Վերջնարդյունքներ

1) Երգի (մենակ կամ խմբով) հատվածներ օպերաներից` խմբերգեր, արիաներ մաքուր ինտոնացիայով (նաև երկձայն), հստակ ռիթմով, նրբերանգներով, զարգացնելով մեղեդային գիծը, հետևելով նվագակցությանը և խմբավարի շարժումներին:

2) Ստեղծի հետազոտական նյութ որևէ օպերայի, բալետի, դրանց հեղինակների կամ ազգային, համաշխարհային հանրահայտ կատարողների մասին` կիրառելով նոր տեխնոլոգիաներ:

3) Վերլուծի և մեկնաբանի օպերայի կամ բալետի հիմնական գաղափարը: Ցուցաբերի հուզական արձագանք, որոշի, թե որ արտահայտչամիջոցների կիրառման շնորհիվ է հեղինակը ներկայացրել իր մտահղացումը:

4) Մեկնաբանի ունկնդրվող ստեղծագործության երաժշտական կերպարը` որպես մարդկային զացմունքների, մտքերի, երևակայության, բնության երևույթների, իրադարձությունների նկարագրություն:

5) Ներկայացնի նոր տեխնոլոգիաների դերը օպերային ներկայացումներն ավելի տպավորիչ դարձնելու գործընթացում, արժևորի դրանց միջոցով ստեղծված երաժշտական կերպարի ներգործության ուժը մարդու զգացմունքների և գիտակցության վրա:

6) Մեկնաբանի մարդկության զարգացման փուլերի ազդեցությունը նոր ժանրերի (օրինակ` ռոք-օպերա, օպերա-բալետ) առաջացման վրա:

7) Ազգային երաժշտության իմացությունն օգտագործի իր երկրի պատմությունը, մշակույթը, ազգային արժեքները ներկայացնելու և մեկնաբանելու համար:

Թեմայի բովանդակությունը

1) Մանկական, դասական, ազգային և ժամանակակից օպերային և բալետային երաժըշտություն:

2) Դրանց բնույթն ու կառուցվածքը:

3) Երաժշտական կերպարների զարգացումը:

4) Նախերգանք- ֆինալ:

5) Այդ ժանրերի զարգացումը XX-XXI դարերում:

1) Առաջարկվող գործունեության ձևեր

2) Ուսումնասիրել ազգային և համաշխարհային օպերային և բալետային երաժշության նմուշները:

3) Ունկնդրել կամ դիտել ստեղծագործության տեսագրությունը:

4) Ուսումնասիրել լիբրետտոն:

5) Վերլուծել և մեկնաբանել երաժշտության համապատասխանությունը գրական տեսքստին:

6) Կատարել հատվածներ տվյալ ստեղծագործություններից:

7) Բեմադրել մանկական կամ ազգային որևէ օպերայի հատվածներ:

8) Ներկայացնել հետազոտական կամ նախագծային աշխատանքներ «Օպերային և բալետային արվեստը աշխարհում և Հայաստանում» կամ «Ալ. Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ակադեմիական թատրոն» թեմայով:

9) Այցելել օպերային թատրոն:

Խաչվող հասկացություններ

Ժամանակ և տարածություն

 Սովորողները երաժշտական մեծ կտավի ստեղծագործություններն ուսումնասիրելիս բացահայտում են հերոսների ապրած ժամանակաշրջանը, նրանց կենցաղը, մարդկության պատմության շրջադարձային փուլերը, ինչպես նաև անհատների և քաղաքակրթության հարաբերությունները, դրանց փոխկապակցվածությունը տվյալ անձի, ազգի և մարդկության տեսանկյունից:

Անհատական և մշակութային արժեհամակարգ

Սովորողը, ուսումնասիրելով օպերային և բալետային արվեստը, ներկայացնում է հետազոտական կամ նախագծային աշխատանքներ իր տպավորությունների, զգացողությունների մասին, կատարում է ինքնուրույն եզրահանգումներ: Կազմակերպում է քննարկումներ, բանավեճեր: Այս գաղափարի ուսումնասիրության ընթացքում սովորողները փորձում են պատասխանել այն հարցին, թե ի՛նչ է ստեղծարարությունը, որն է դրա դերը, նպատակը կամ ինչ հիմնախնդիրների լուծումներ է առաջարկում ամեն մարդու կյանքում:

Սովորողն արժևորում է մշակույթի բարձրակարգ ստեղծագործությունները, հասկանում է դրանց գեղագիտական և բարոյական արժեքը, սովորում է դրանցով զարդարել և հարստացնել իր կյանքը:

Միջառարկայական (միջբնագավառային) կապեր

Գրականություն - Վերլուծել ուսումնասիրվող երաժշտական ստեղծագործության գրական հիմքը` լիբրետտոն, ստեղծման ժամանակաշրջանը, ոճը, արտահայտչականությունը: Ներկայացնել արվեստների սկզբնաղբյուրների, նպատակների ընդհանրությունը և արտահայտչամիջոցների առանձնահատկությունները:

Կերպարվեստ - Վերլուծել օպերայի, բալետի բեմի ձևավորման, դեկորների ընտրության, հագուստների ձևավորման համապատասխանությունը ստեղծագործության բովանդակությանը:

Պարարվեստ - Ուսումնասիրվող երաժշտական ստեղծագործությանը համապատասխան պարերի շարժումներ ստեղծել և կատարել:

Հայրենագիտություն - Տվյալ սեղծագործության բովանդակությանը համապատասխան բեմադրել ծիսական տոնակատարություններ:

Տեխնոլոգիա - Բեմական հագուստներ և պարագաներ պատրաստել:

Կապը Հանրակրթության պետական չափորոշչի վերջնարդյունքների հետ:

Հ2, Հ26 , Հ28, Հ30, Հ31, Հ32, Հ34, Հ42, Հ43, Հ44, Հ45

Թեմա 3

Համաշխարհային և ազգային հանրահայտ կատարողներ` դիրիժորներ, երգիչներ, երաժիշտներ

Նպատակներ

1) Ձևավորել և զարգացնել ազգային և համաշխարհային հանրահայտ երաժիշտ կատարողների մասին գիտելիքներ:

2) Զարգացնել նրանց ստեղծագործական գործունեությունը ուսումնասիրելու հմտություններ:

3) Արժևորել նրանց տաղանդը, անցած ուղին և համաշխարհային արվեստի զարգացման գործընթացում ունեցած ավանդը:

 Ուղղորդող հարցեր

Ի՞նչ գիտեք համաշխարհային և ազգային հանրահայտ կատարողների` դիրիժորների, երգիչների, պարողների, երաժիշտների մասին:

Ունե՞ք արդյոք նախընտրած որևէ կատարող:

Ինչո՞ւ եք նրան նախընտրում:

Վերջնարդյունքներ

1) Դրսևորի հատուկ վերաբերմունք համաշխարհային և ազգային հանրահայտ կատարողների նկատմամբ և արժևորի բոլոր ժանրերի և երգչային ձայների, դիրիժորների, երաժիշտների, պարողների բարձրորակ կատարումները:

2) Ինքնուրույն կամ խմբով ստեղծի փոքրիկ տեսանյութ տարբեր ժանրերի հանրահայտ կատարողների և նրանց կատարումներից ստացած տպավորությունների մասին, եզրահանգումներ անի:

3) Ազգային երաժշտության կատարողական արվեստի հանրահայտ անունների իմացությունն օգտագործի իր երկրի պատմությունը, մշակույթը, ազգային արժեքները ներկայացնելու և մեկնաբանելու համար:

Թեմայի բովանդակություն

Առաջարկվող գործունեության ձևեր

Խաչվող հասկացություններ

1) Համաշխարհային և ազգային հանրահայտ կատարողներ` դիրիժորներ, երգիչներ, երաժիշտներ, պարողներ:

2) Նրանց կյանքը և ստեղծագործական գործունեությունը:

3) Նրանց տեղը համաշխարհային արվեստում:

1) Ուսումնասիրել հանրահայտ կատարողների ստեղծագործական գործունեությունը:

2) Ունկնդրել և դիտել նրանց կատարումները:

3) Վերլուծել և գնահատել նրանց ավանդը համաշխարհային արվեստի զարգացման գործում:

4) Ստեղծել հետազոտական աշխատանք կամ նախագիծ նրանց ստեղծագործական գործունեության մասին:

Ժամանակ և տարածություն

Սովորողները, ծանոթանալով համաշխարհային և ազգային հանրահայտ կատարողների ստեղծագործական գործունեությանը, բացահայտում են նրանց ապրած ժամանակաշրջանը, կենցաղը, արժևորում հասարակական գործունեությունը:

Միջառարկայակն կապեր

Գրականություն - Ներկայացնել գրականության ասպարեզում հայտնի ասմունքողների, գրականագետների արվեստը:

Թատրոն- Ներկայացնել թատերական գործիչների, դերասանների արվեստը:

Պարարվեստ- Ներկայացել հանրահայտ պարողների, պարուսույցների, բեմադրիչների արվեստը:

Մշակույթ- Ներկայացնել հանրահայտ մշակութային գործիչներին, արվեստագետներին և արժևորի նրանց ավանդը:

Կապը Հանրակրթության պետական չափորոշչի վերջնարդյունքների հետ:

Հ2, Հ26 , Հ29, Հ30, Հ31, Հ32, Հ34, Հ42, Հ43, Հ44, Հ45

Թեմա 4

Նվագարանային ժանրեր` սոնատ, կոնցերտ, սիմֆոնիկ պատկերներ, սիմֆոնիա (8 ժամ):

Նպատակներ

1) Ձևավորել և զարգացնել նվագարանային ժանրերի` սոնատի, կոնցերտի, սիմֆոնիկ պատկերների, սիմֆոնիայի մասին պատկերացումներ:

2) Ձևավորել նշված ժանրերի բնույթի, բովանդակության, կառուցվածքի և ձևի մասին գիտելիքներ:

3) Ձևավորել դրանց ունկնդրումից ստացած տպավորությունները վերլուծելու և մեկնաբանելու հմտություններ:

4) Ձևավորել կենդանի կատարումների և համերգասրահներ, թատրոններ այցելելու նկատմամբ հետաքրքրություն և պահանջ:

5) Արժևորել ազգային և համաշխարհային համբավ ունեցող երաժիշտ կատարողների արվեստը:

 Ուղղորդող հարցեր

Ի՞նչ ժանրեր կան, որոնք կատարում են միայն նվագարանները և նվագախմբերը:

Ո՞ր ժանրն է քեզ առավել հետաքրքրում:

Ո՞ր հայ կոմպոզիտորն է ստեղծել առաջին սոնատը, կոնցերտը, սիմֆոնիան,

Ներկա եղե՞լ ես որևէ ժանրի համերգային կատարմանը:

 Վերջնարդյունքներ

1) Ինքնուրույն կամ խմբով ստեղծի փոքրիկ տեսանյութ կամ սահիկաշար տվյալ ժանրերի ստեղծագործություններից ստացած տպավորությունների մասին կամ հանդես գա բանավոր ելույթով, եզրահանգումներ անի:

2) Մեկնաբանի ունկնդրվող ստեղծագործության երաժշտական կերպարը` որպես մարդկային զացմունքների, մտքերի, երևակայության, բնության երևույթների, իրադարձությունների նկարագրություն:

3) Վերլուծի և մեկնաբանի նվագարանային ժանրերի կառուցվածքը: Ներկայացնի նվագարանները և նվագախմբերը, ցուցաբերի հուզական արձագանք:

4) Վերլուծի երաժշտական նյութը, որոշի, թե որ արտահայտչամիջոցների կիրառման շնորհիվ է հեղինակը մարմնավորել իր մտահղացումը:

5) Արժևորի այդ ժանրերի միջոցով ստեղծված երաժշտական կերպարի ներգործության ուժը մարդու զգացմունքների և գիտակցության վրա:

6) Արժևորի այդ ժանրերի ազգային և համաշխարհային լավագույն նմուշները:

Թեմայի բովանդակությունը

Առաջարկվող գործունեության ձևեր

Խաչվող հասկացություններ

1) Նվագարանային ժանրեր` սոնատ, կոնցերտ, սիմֆոնիկ պատկերներ, սիմֆոնիա և այլն:

2) Դրանց կառուցվածքը, մասերը:

3) Դրանցում առկա երաժշտական կերպարների զարգացումը:

4) Դրանք կատարող նվագարանները և նվագախմբերը:

1) Սոնատի, կոնցերտի, սիմֆոնիկ պատկերների, սիմֆոնիայի ունկնդրում ձայնագրության կամ տեսաերիզի միջոցով:

2) Քննարկում, մեկնաբանում:

3) Նշված ժանրերում առկա մեկ կամ մի քանի կերպարների վերլուծություն և մեկնաբանում:

4) Դրանք կատարող նվագարանների և նվագախմբերի ներկայացում:

5) Քննարկումներ երաժշտության և արվեստի մյուս ճյուղերի բազմաս ստեղծագործությունների մասին:

Օրինաչափություններ

Օրինաչափությունը տեսնելու և ճանաչելու առաջին քայլերից մեկը դասակարգումն է, որն իրականացվում է նմանությունների ու տարբերությունների բացահայտման շնորհիվ:

Երաժշտական ժանրերը դասակարգվում են ընդհանուր հատկանիշների կամ նմանատիպ կառուցվածքների հիման վրա: Դասակարգումը թույլ է տալիս բազմատեսակ ստեղծագործությունները համակարգել սահմանափակ թվով խմբերում:

Կառուցվածք և գործառույթ

Կառուցվածքը էական դեր ունի որևէ ստեղծագործության գաղափարի ուսումնասիրման և բացահայտման հարցում, երբ պարզվում է, թե ինչու է հեղինակը կառուցել իր երկը հենց այդ կառուցվածքով, ինչ նպատակ է հետապնդել, մասերից յուրաքանչյուրն ինչ դեր ունի մտքերը, հույզերը, զգացումները արտահայտելու գործում:

 Միջառարկայական (միջբնագավառային) կապեր

Գրականություն - Բազմամաս գրական ստեղծագործությունները համեմատել երաժշտական մեծ կտավի ստեղծագործությունների հետ, գրագետ կապակցված խոսքով ներկայացնել ընդհանրությունները և առանձնահատկությունները:

Կերպարվեստ - ներկայացնել երաժշտական մեծ կտավի ստեղծագործությունների բնույթին համապատասխան բազմամաս կերպարվեստային ստեղծագործություն:

Կապը Հանրակրթության պետական չափորոշչի վերջնարդյունքների հետ:

Հ2, Հ26 , Հ28, Հ30, Հ31, Հ32, Հ34, Հ42, Հ43, Հ44, Հ45

Թեմա 1.
Ժամանակակից երաժշտատեսակներն աշխարհում և Հայաստանում` ջազ, ռոք, , փոփ, բլյուզ, հիփ հոփ, ռեպ…

Նպատակներ

1) Ձևավորել և զարգացնել ժամանակակից երաժշտատեսակների մասին պատկերացումներ և գիտելիքներ:

2) Ձևավորել և զարգացնել Հայաստանում առկա ժամանակակից երաժշտատեսակների հայտնի կատարողների արվեստի մասին գիտելիքներ:

3) Ձևավորել և զարգացնել սեփական երաժշտական ճաշակը ներկայացնելու և հիմնավորելու հմտություններ:

4) Ձևավորել և զարգացնել նախընտրած կոմպոզիտորի կամ կատարողի մասին հետազոտական կամ նախագծային աշխատանք կատարելու հմտություններ:

5) Արժևորել ժամանակակից երաժշտական արվեստը:

 Ուղղորդող հարցեր

Ի՞նչ է նշանակում ժամանակակից արվեստ:

Ժամանակակից ի՞նչ երաժշտատեսակներ գիտես:

Դրանցից ո՞րն ես նախընտրում և ինչու:

Հաճախո՞ւմ ես համերգասրահներ նշված ոճերի համերգներ ունկնդրելու համար:

 Վերջնարդյունքներ

1) Ճանաչի ժամանակակից երաժշտատեսակները և թվարկի այդ ոճերի հանրահայտ երաժիշտ կատարողների անունները:

2) Կատարի այդ ոճով ստեղծագործող հայ կոմպոզիտորների ստեղծագործությունները:

3) Իր անհատական երաժշտական տպավորությունները, հուզական արձագանքը ներկայացնի բանավոր ելույթների, էսսեների կամ շնորհանդեսների միջոցով: Ներկայացման ընթացքում օգտագործի նոր տեխնոլոգիաների հնարավորությունները:

4) Վերլուծի երաժշտական ստեղծագործությունը, արտահայտի սեփական տեսակետը հեղինակի գաղափարի վերաբերյալ, ակտիվորեն ներգրավվի քննարկումների, բանավեճերի մեջ, հարգի ուրիշների կարծիքը, հիմնավորի սեփական կարծիքը:

5) Ուսումնասիրի XX-XXI դարերի երաժշտական ուղղությունները և ներկայացնի որևէ կոմպոզիտորի, կատարողի կամ համույթի ստեղծագործական գործունեությունը հետազոտական կամ նախագծային աշխատանքով:

6) Արժևորի ժամանակակից երաժշտությունը` որպես կյանքի և շրջակա միջավայրի գեղարվեստական արտացոլման միջոց:

Թեմայի բովանդակությունը

1) Ժամանակակից երաժշտական ուղղությունները. Ջազ. առաջացումը և զարգացումը աշխարհում և Հայաստանում.

2) Ռոք, փոփ, բլյուզ, հիփ հոփ և այլ ուղղությունները, դրանց տեսակները աշխարհում և Հայաստանում:

Առաջարկվող գործունեության ձևեր

1) Ուսումնասիրել, ունկնդրել, կատարել, մեկնաբանել ժամանակակից երաժշտական ուղղությունները աշխարհում և Հայաստանում:

2) Կազմակերպել քննարկումներ, բանավեճեր, ստեղծել պաստառներ, շնորհանդեսներ, նախագծային աշխատանքներ և այլն:

Խաչվող հասկացություններ

Անհատներ և հարաբերություններ

Սովորողը, ուսումնասիրելով XX-XXI դարերի երաժշտական ուղղությունները, ներկայացնում է հետազոտական կամ նախագծային աշխատանքներ իր տպավորությունների, զգացողությունների, երաժշտական ճաշակի մասին, անում է ինքնուրույն եզրահանգումներ: Կազմակերպում է քննարկումներ, բանավեճեր, ստեղծում է պաստառներ, շնորհանդեսներ և այլն: Այս թեմայի ուսումնասիրության ընթացքում սովորողները փորձում են պատասխանել այն հարցին, թե ի՛նչ է ստեղծարարությունը, որոնք են դրա դերն ու նպատակը, կամ ինչ հիմնախնդիրների լուծումներ է առաջարկում ամեն մարդու կյանքում:

Սովորողն արժևորում է բոլոր ժանրերի բարձրարժեք ստեղծագործությունները, հասկանում է դրանց գեղագիտական և բարոյական արժեքը, սովորում է դրանցով զարդարել և հարստացնել իր կյանքը:

Միջառարկայական (միջբնագավառային) կապեր

● Հայ գրականություն – Ներկայացնել ժամանակակից գրական ուղղություները հայ գրականության մեջ և համեմատել երաժշտության հետ:

● Կերպարվեստ - Ներկայացնել ժամանակակից կերպարվեստի ուղղությունները և դրա ներկայացուցիչներին:

● Մշակույթ - Ներկայացնել արվեստի տարբեր ճյուղերի ժամանակակից ուղղությունները:

Կապը Հանրակրթության պետական չափորոշչի վերջնարդյունքների հետ

Հ2, Հ26, Հ28, Հ30, Հ31, Հ32, Հ34, Հ42, Հ43, Հ44, Հ45

Թեմա 2.
Ժողովրդական և դասական ստեղծագործությունների ժամանակակից մշակումները, ժողովրդական նվագարանների կիրառումը ժամանակակից երաժշտական արվեստում

1) Նպատակներ

2) Ձևավորել և զարգացնել ժողովրդական և դասական ստեղծագործությունների ժամանակակից մշակումների մասին պատկերացումներ և գիտելիքներ:

3) Զարգացնել տվյալ մշակումներում ազգային նվագարանները և դրանց նորովի հնչողությունը ճանաչելու, քննարկելու և գնահատելու հմտություններ:

4) Զարգացնել ժողովրդական երգերի ժամանակակից մշակումները ներկայացնելու, մեկնաբանելու և սեփական կարծիք հայտնելու հմտություններ:

5) Զարգացնել ժողովրդական և դասական ստեղծագործությունների ժամանակակից մշակումները գնահատելու և քննադատական վերաբերմունք դրսևորելու հմտություններ:

6) Արժևորել ժողովրդական և դասական ստեղծագործությունների բարձրորակ մշակումները:

Ուղղորդող հարցեր

Ի՞նչ նպատակ ունեն ժողովրդական և դասական ստեղծագործությունների ժամանակակից մշակումները:

Ինչպե՞ս են հնչում ժողովրդական նվագարանները ժամանակակից նվագախմբերում:

Ձեր ընտանիքում բոլորի՞ն են դուր գալիս նման մշակումները:

 Սիրո՞ւմ ես ժողովրդական և դասական ստեղծագործությունների ժամանակակից մշակումները:

 Վերջնարդյունքներ

1) Լսողությամբ ճանաչի տարբեր ժանրերի երաժշտական ստեղծագործությունների ժամանակակից մշակումները, դրանցում առկա ազգային նվագարանների նորովի հնչողությունը և մեկնաբանի դրանք:

2) Իր անհատական երաժշտական տպավորությունները, հուզական արձագանքը ներկայացնի բանավոր ելույթների, էսսեների կամ շնորհանդեսների միջոցով:

3) Ուսումնասիրի XX-XXI դարերի երաժշտական ուղղությունները և ներկայացնի որևէ կոմպոզիտորի կամ կատարողի ստեղծագործական գործունեությունը հետազոտական կամ նախագծային աշխատանք:

4) Արժևորի հայ ժամանակակից երաժշտությունը` որպես կյանքի և շրջակա միջավայրի գեղարվեստական արտացոլման միջոց:

Թեմայի բովանդակությունը

1) Ժողովրդական և դասական ստեղծագործությունների ժամանակակից մշակումներ:

2) Հայ ազգային նվագարանները ժամանակակից երաժշտական մշակումներում:

3) Տեսաֆիլմեր, համերգների հատվածներ:

Առաջարկվող գործունեության ձևերը

1) Ուսումնասիրել տարբեր ժանրերի երաժշտության ժամանակակից մշակումները:

2) Ունկնդրել ժողովրդական և դասական ստեղծագործությունների ժամանակակից մշակումները, կատարել դրանք և մեկնաբանել:

3) Համեմատել ստեղծագործությունների մշակումները բնագրի հետ, նշել առավելություններն ու թերությունները:

4) Փորձի ստեղծել որևէ ժողովրդական երգի ժամանակակից մշակում` օգտվելով համակարգչային ծրագրերից և կատարի այն:

Խաչվող հասկացություններ

Անհատական և մշակութային արժեհամակարգ

Սովորողներն այս թեմայով կազմակերպում են քննարկումներ, բանավեճեր, շնորհանդեսներ, հայտնում են ինքուրույն կարծիքներ տվյալ մշակումների վերաբերյալ:

Ուսումնասիրում են այն ուղիները, միջոցները, որոնցով բացահայտում և արտահայտում ենք գաղափարներ, համոզմունքներ, արժեքներ, զգացումներ, մշակույթի դրսևորումներ, արժևորում ենք գեղագիտությունը և ստեղծարարությունը:

 Միջառարկայական (միջբնագավառային) կապեր

Կինո - Ուսումնասիրել միևնույն սցենարով նոր ֆիլմերի նկարահանումները, հին ֆիլմերի թվայնացումները և մեկնաբանել դրանց առավելությունները կամ թերությունները:

Թատրոն - Դիտել տարբեր գրական ստեղծագործությունների նորովի բեմադրությունները և քննարկել:

Գրականություն - Ուսումնասիրել տարբեր գրական ժանրերի նորովի մատուցումները:

Կերպարվեստ – Ներկայացնել տարբեր գրական ստեղծագործությունների նոր նկարազարդումներ, ձևավորումներ:

Օպերայի, բալետի ժամանակակից բեմադրություններ, նորովի մեկնաբանություններ:

Կապը Հանրակրթության պետական չափորոշչի վերջնարդյունքների հետ

Հ2, Հ26 , Հ28, Հ30, Հ31, Հ32, Հ34, Հ42, Հ43, Հ44, Հ45

Թեմա 4.
Հեղինակային և քաղաքային երգեր

Նպատակներ

1) Ձևավորել գիտելիքներ հեղինակային և քաղաքային երգի ժանրերի և այդ ժանրերում ստեղծագործող երաժիշտների, նրանց գործունեության մասին:

2) Ձևավորել հեղինակային երգը որպես սոցիալական երևույթ ընկալելու, սեփական տեսակետը հայտնելու, քննարկումներին և բանավեճերին ակտիվորեն մասնակցելու հմտություններ:

3) Արժևորել և ներկայացնել ժամանակակից հեղինակ կատարողների արվեստը:

Ուղղորդող հարցեր

Ի՞նչ ես հասկանում` հեղինակային կամ քաղաքային երգ ասելով:

Ճանաչու՞մ ես այդ ժանրերի հայ կատարողներին:

Ո՞ր հեղինակի երգերն ու կատարումներն ես սիրում:

Ձեր ընտանիքում հաճա՞խ եք լսում նրանց կատարումները:

 Վերջնարդյունքներ

1) Ունկնդրի և կատարի հայկական և արտասահմանյան հեղինակային և քաղաքային ոճի երգերը, բացատրի դրանց առանձնահատկությունները:

2) Մեկնաբանի հանրամատչելի երաժշտության առանձնահատկությունները, թվարկի ժամանակակից տարբեր հեղինակների, երաժիշտ կատարողների իր նախընտրած ստեղծագործությունները:

3) Իր անհատական երաժշտական տպավորությունները, հուզական արձագանքը ներկայացնի բանավոր ելույթների, էսսեների կամ շնորհանդեսների միջոցով: Ներկայացման ընթացքում օգտագործի նոր տեխնոլոգիաների հնարավորությունները:

4) Վերլուծի երաժշտական ստեղծագործությունը, արտահայտի սեփական տեսակետը հեղինակի գաղափարի վերաբերյալ, ակտիվորեն ներգրավվի քննարկումներում, բանավեճերում, հարգի ուրիշների կարծիքը, հիմնավորի սեփական կարծիքը:

5) Կարևորի ժամանակակից հեղինակ կատարողների արվեստը:

Թեմայի բովանդակությունը

1) Հեղինակային և քաղաքային ոճերի երգերի կատարողները և նրանց ստեղծագործական գործունեությունը:

2) Հեղինակային և քաղաքային ոճերի երգերի տարբեր կատարումներ:

Առաջարկվող գործունեության ձևեր

1) Ուսումնասիրել հեղինակային և քաղաքային երգի երաժիշտների ստեղծագործական գործունեությունը:

2) Ներկայացնել հեղինակային երգը` որպես սոցիալական երևույթ:

3) Ունկնդրել, մեկնաբանել և կատարել նշված ոճերի երգերը:

4) Դիտել համերգների հատվածներ:

5) Պատրաստել շնորհանդեսներ, զեկույցներ և այլ հետազոտական աշխատանքներ:

6) Կազմակերպել հանդիպումներ հեղինակային երգի հայ կատարողների հետ:

Խաչվող հասկացություններ

Անհատական և մշակութային արժեհամակարգ

Սովորողները ներգրավվում են այս թեմայով ակտիվ քննարկումներում և բանավեճերում, հայտնում են ինքնուրույն կարծիքներ, հարգում են ուրիշների կարծիքը, հիմնավորում սեփական կարծիքը: Ուսումնասիրում են այն ուղիները, միջոցները, որոնցով բացահայտում և արտահայտում են իրենց գաղափարները, համոզմունքները, նախասիրությունները, երաժշտական ճաշակը, արժեքները, արժևորում են ստեղծարարությունը և ներդաշնակությունը:

Միջառարկայական (միջբնագավառային) կապեր

Գրականություն - Ուսումնասիրել հեղինակային և քաղաքային երգերի գրական տեքստերը, վերլուծել և մեկնաբանել դրանց բովանդակությունը:

Մշակույթ - Վերլուծել և մեկնաբանել ազգային և քաղաքային արվեստի ընդհանրություններն ու առանձնահատկությունները:

Կապը Հանրակրթության պետական չափորոշչի վերջնարդյունքների հետ

Հ2, Հ26 , Հ28, Հ30, Հ31, Հ32, Հ34, Հ42, Հ43, Հ44, Հ45

Թեմա 1. Հայկական օպերայի ծնունդն ու զարգացումը:

Նպատակները

1) Ընդլայնել գիտելիքներ հայկական օպերայի պատմության, զարգացման փուլերի և այսօրվա դրության մասին:

2) Զարգացնել հայկական օպերաների հատվածներ ունկնդրելու (դիտելու), բնութագրելու, վերլուծելու և կատարելու հմտություններ:

3) Զարգացնել տարբեր ժամանակաշրջանների հայ օպերային արվեստին նվիրված նախագծի կամ դպրոցական միջոցառման համար երաժշտական նյութի պատրաստման հմտություններ:

4) Արժևորել հայկական օպերային արվեստը:

 Ուղղորդող հարցեր

Սիրու՞մ ես հայկական օպերան:

Գիտե՞ս հայկական օպերայի հիմնադիրներին:

Հայկական ո՞ր օպերան է քեզ հոգեհարազատ:

Այցելե՞լ ես Ալ. Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ակադեմիական թատրոն:

Վերջնարդյունքներ

1) Ստեղծի (մենակ կամ խմբով) իր նախընտրած ժամանակաշրջանի հայ օպերային արվեստին նվիրված նախագիծ կամ երաժշտական նյութ դպրոցական միջոցառման համար:

2) Հաղորդակցվի և ինքնարտահայտվի ազգային օպերային արվեստի նմուշներով:

3) Ձևավորի և զարգացնի երաժշտական ճաշակ, ընդլայնի ազգային մշակութային ժառանգության նվաճումների մասին գիտելիքները նոր տեխնոլոգիաների, մասնավորապես` ուսումնական վիրտուալ այցերի (համերգասրահներ, թատրոններ, թանգարաններ) միջոցով:

4) Դրսևորի հետաքրքրություն կենդանի կատարումների նկատմամբ և հաճախակի այցելի համերգասրահներ:

5) Արժևորի հայ ազգային օպերային արվեստը:

Թեմայի բովանդակությունը

1) Հայկական օպերային արվեստ:

2) Հայկական օպերանների հատվածներ և օպերային ներկայացումներ:

Առաջարկվող գործունեության ձևեր

1) Կատարել ուսումնասիրություններ, հետազոտություններ, դիտել համերգների հատվածներ:

2) Ունկնդրել, վերլուծել, մեկնաբանել և կատարել օպերաների հատվածներ:

3) Կազմակերպել քննարկումներ, բանավեճեր, շնորհանդեսներ, զեկուցումներ:

4) Այցելել օպերային թատրոն (նաև առցանց):

Խաչվող հասկացություններ

Անհատներ և հարաբերություններ

Ուսումնասիրելով հայ օպերային արվեստը` սովորողը հասկանում է, թե ո՛վ է ինքը, ինչ արմատներ ունի, ինչ է իր համար ազգային օպերային երաժշտությունը, ինչպես կարող է իր զգացմունքները և հույզերն արտահայտել երաժշտության միջոցով, ինչ դեր ունի այն իր կյանքում:

Միջառարկայական (միջբնագավառային) կապեր

Հայ գրականություն - Ուսումնասիրել այն գրական ստեղծագործությունները, որոնք դարձել են օպերային լիբրետտոներ:

Կերպարվեստ - Ուսումնասիրել օպերային ներկայացումների բեմական ձևավորումները` դեկորները, հագուստները և դրանց համապատասխանությունը երաժշտությանը:

Պատմություն - Ուսումնասիրել այն պատմական կարևոր իրադարձությունները, որոնք հիմք են դարձել պատմական օպերաների լիբրետտոների համար:

Թատրոն - Ուսումնասիրել և մեկնաբանել օպերային ներկայացումներում երգիչների դերասանական վարպետությունը, որը նպաստում է երաժշտական կերպարի ավելի խոր բացահայտմանը:

Կապը Հանրակրթության պետական չափորոշչի վերջնարդյունքների հետ

Մ1, Մ17, Մ24, Մ25, Մ26, Մ29, Մ34, Մ35, Մ39, Մ40, Մ41

Նպատակներ

1) Ձևավորել արվեստի հիմնական ուղղություններից մեկի` իմպրեսիոնիզմի, հիմնադիրների և նրանց ստեղծագործական գործունեության մասին պատկերացումներ և գիտելիքներ:

2) Զարգացնել նրանց ստեղծագործական գործունեության մասին զեկուցումներ, շնորհանդեսներ կամ նախագծեր ստեղծելու և ներկայացնելու հմտություններ:

3) Զարգացնել իմպրեսիոնիստ նկարիչների և կոմպոզիտորների ստեղծագործությունները ընկալելու և համեմատելու հմտություններ:

4) Արժևորել իմպրեսիոնիզմի և նրա հայտնի ներկայացուցիչների արվեստը:

Ուղղորդող հարցեր

Ի՞նչ է իմպրեսիոնիզմը:

Ե՞րբ է առաջացել արվեստի այդ ուղղությունը:

Լսե՞լ եք իմպրեսիոնիստ կոմպոզիտորների մասին, իսկ իմպրեսիոնիստ նկարիչների՞:

Վերջնարդյունքներ

1) Ստեղծի (մենակ կամ խմբով) իմպրեսիոնիստ կոմպոզիտորների ստեղծագործական գործունեությանը նվիրված նախագիծ կամ երաժշտական նյութ դպրոցական միջոցառման համար:

2) Հաղորդակցվի և ինքնաարտահայտվի համաշխարհային երաժշտական արվեստի նմուշներով: Երաժշտական անհատական կամ խմբային ստեղծագործական գործունեության ընթացքում դրսևորի երաժշտական գիտելիքներ և հմտություններ` օգտագործելով ինքնարտահայտման զանազան երաժշտական միջոցներ, ներառյալ տեղեկատվական տեխնոլոգիաները և ռեսուրսները:

3) Նպաստի խմբի ստեղծագործական և հետազոտական առաջադրանքների ընդհանուր արդյունքի ձեռքբերմանը:

4) Նկարագրի ստեղծագործություններից ստացած իր տպավորությունները գրագետ կապակցված խոսքով, զեկույցներով, հետազոտություններով, շնորհանդեսով:

5) Վերլուծի ստեղծագործությունը, մեկնաբանի իր հույզերն ու ապրումները, հիմնավորի դրանք, ցուցաբերի վերլուծելու, համադրելու և համեմատելու հմտություններ:

6) Արժևորի իմպրեսիոնիստների արվեստը:

Թեմայի բովանդակությունը

1) Արվեստի հիմնական ուղղությունները. իմպրեսիոնիզմ:

2) Իմպրեսիոնիստ կոմպոզիտորներ:

3) Նրանց ստեղծագործությունները:

Առաջարկվող գործունեության ձևեր

1) Կատարել ուսումնասիրություններ, դիտել համերգներից հատվածներ:

2) Կազմակերպել քննարկումներ, բանավեճեր, շնորհանդեսներ:

3) Այցելել Ա. Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի թատրոն և պատկերասրահ:

Խաչվող հասկացություններ

Անհատական և մշակութային արժեհամակարգ

 Սովորողը, ուսումնասիրելով XX-XXI դարերի երաժշտական ուղղությունները, ներկայացնում է հետազոտական կամ նախագծային աշխատանքներ իր տպավորությունների, զգացողությունների, երաժշտական ճաշակի մասին, անում է ինքնուրույն եզրահանգումներ: Կազմակերպում է քննարկումներ, բանավեճեր, ստեղծում է պաստառներ, շնորհանդեսներ և այլն: Այս թեմայի ուսումնասիրության ընթացքում սովորողը փորձում է պատասխանել այն հարցին, թե ի՛նչ է ստեղծարարությունը, որն է դրա դերը կամ նպատակը կյանքում:

Սովորողը արժևորում է բոլոր ժանրերի բարձրակարգ ստեղծագործությունները, հասկանում է դրանց գեղագիտական և բարոյական արժեքը, սովորում է դրանցով զարդարել և հարստացնել իր կյանքը:

Միջառարկայական (միջբնագավառային) կապեր

Կերպարվեստ - Ուսումնասիրել իմպրեսիոնիստ նկարիչների ստեղծագործությունները և համեմատել երաժշտության հետ:

Գրականություն - Ուսումնասիրել սիմվոլիստ գրողների ստեղծագործությունները:

Կապը Հանրակրթության պետական չափորոշչի վերջնարդյունքների հետ

Մ1, Մ24, Մ25, Մ26, Մ29, Մ34, Մ35, Մ39, Մ40, Մ41

Թեմա 3. XIX դարավերջի և XX դարասկզբի հայկական երաժշտական արվեստը Հայ կոմպոզիտորական դպրոցի ձևավորումը. Կոմիտաս

Նպատակներ

1) Զարգացնել հմտություններ XIX դարավերջի և XX դարասկզբի հայկական խմբերգային արվեստի ուսումնասիրման համար:

2) Ներկայացնել հայ կոմպոզիտորական դպրոցի ձևավորման նախադրյալները և ընթացքը:

3) Բացահայտել և ներկայացնել տվյալ ժամանակաշրջանի պատմական անցքերի և հայ երաժշտարվեստի զարգացման պատճառահետևանքային կապերը:

4) Զարգացնել տվյալ ժամանակաշրջանի կոմպոզիտորների ստեղծագործական գործունեության մասին նախագծի կամ դպրոցական միջոցառման համար երաժշտական նյութ կամ սցենար ստեղծելու հմտություններ:

5) Կազմակերպել այցելություն Կոմիտասի թանգարան-ինստիտուտ,

6) Խթանել հետաքրքրություններ թանգարանների կրթական ծրագրերի վերաբերյալ և ապահովել դրանց, սովորողների ակտիվ մասնակցութունը:

Ուղղորդող հարցեր

Ինչպե՞ս էին ազդում պատմական անցքերը հայ երաժշտարվեստի զարգանման վրա:

Ո՞վ ձևավորեց հայ կոմպոզիտորական դպրոցը:

Այդ ժամանակահատվածում ստեղծագործած ո՞ր կոմպոզիտորի գործերն ես ավելի շատ սիրում:

 Վերջնարդյունքներ

1) Ստեղծի (մենակ կամ խմբով) տվյալ ժամանակաշրջանի հայ կոմպոզիտորների ստեղծագործությանը նվիրված նախագիծ կամ երաժշտական նյութ դպրոցական միջոցառման համար:

2) Հաղորդակցվի և ինքնարտահայտվի հայ երաժշտական արվեստի գոհարներով: Երաժշտական անհատական կամ խմբային ստեղծագործական գործունեության ընթացքում ցուցաբերի երաժշտական գիտելիքներ և հմտություններ` կիրառելով ինքնարտահայտման զանազան երաժշտական միջոցներ, ներառյալ տեղեկատվական տեխնոլոգիաները և ռեսուրսները:

3) Նկարագրի ստեղծագործություններից ստացած իր տպավորությունները գրագետ կապակցված խոսքով և հիմնավորի:

4) Բացատրի ստեղծագործության գաղափարը, կառուցվածքը, ձևը` դրսևորելով ստեղծագործական և ինքնուրույն մտածողություն: Բացատրի երաժշտական արվեստի դերը ժողովուրդների հասարակական, մշակութային կյանքում և պատմական համատեքստում:

5) Ընկալի և հասկանա նրա` որպես միջմշակութային հաղորդակցության լեզվի, դերը:

6) Արժևորի հայ ազգային երաժշտությունը, նյութական և ոչ նյութական ժառանգությունը, դառնա նրա կրողը, պահպանողը և սերունդներին փոխանցողը:

Թեմայի բովանդակությունը

1) XIX դարավերջի և XX դարասկզբի հայկական երաժշտական արվեստը և նրա հայտնի ներկայացուցիչները:

2) Խմբերգային արվեստ:

3) Հայ կոմպոզիտորական դպրոցի ձևավորումը:

1) Առաջարկվող գործունեության ձևեր

2) Ուսումնասիրել, քննարկել, վերլուծել տվյալ ժամանակաշրջանի հայ երաժշտարվեստը, հայ կոմպոզիտորական դպրոցի ձևավորումը:

3) Ունկնդրել, կատարել, մեկնաբանել, եզրահանգումներ անել:

4) Հետազոտել, ներկայացնել, սեփական կարծիք հայտնել և հիմնավորել:

Խաչվող հասկացություններ

Անհատներ և հարաբերություններ

Ուսումնասիրելով XIX դարավերջի և XX դարասկզբի հայկական երաժշտական արվեստը և հայ կոմպոզիտորական դպրոցի ձևավորումը` սովորողը հասկանում է, թե ո՛վ է ինքը, ինչ արմատներ ունի, ինչ է իր համար ազգային երաժշտությունը, ինչպես կարող է իր զգացմունքները և հույզերն արտահայտել երաժշտության միջոցով, ինչ դեր ունի այն իր կյանքում: Կարևորը` հասկանա, որ ուսումնասիրելով հայ ազգային երաժշտությունը` դառնում է նրա կրողը, պահպանողը և սերունդներին փոխանցողը:

Պատճառ և հետևանք

Բնության մեջ, մարդկանց, ազգերի հարաբերություններում, գեղարվեստական երկերում, երաժշտական ստեղծագործություններում մշտապես կարելի է հանդիպել պատճառահետևանքային կարպերի. օրինակ` մարդկության պատմության ողբերգական իրադարձությունը` Հայոց ցեղասպանությունը, ազդեցություն թողեց նաև հայ արվեստի վրա, այդ ընթացքում և դրանից հետո ստեղծված երաժշտական ստեղծագործությունները կրում էին դրա ազդեցությունը:

 Միջառարկայական (միջբնագավառային) կապեր

Կերպարվեստ-Ուսումնասիրել XIX դարավերջի և XX դարասկզբի հայ կերպարվեստի ստեղծագործությունները և համեմատել երաժշտության հետ:

Հայ լեզու և գրականություն - Հայերենով ստեղծել տարբեր ոճերի և ժանրերի գրավոր և բանավոր խոսք և ուսումնասիրել XIX դարավերջի և XX դարասկզբի հայ գրականությունը և հայտնի գրողների ստեղծագործությունները:

Հայոց պատմություն - Ուսումնասիրել XIX դարավերջի և XX դարասկզբի պատմական անցքերի ազդեցությունը հայ մշակույթի տարբեր տեսակների զարգացման վրա:

Կապը Հանրակրթության պետական չափորոշչի վերջնարդյունքների հետ

Մ1, Մ17, Մ24, Մ26,Մ29, Մ34, Մ35, Մ39, Մ40, Մ41

Թեմա 4.
Հայ երաժշտարվեստի զարգացումը XX դարից մինչև մեր օրերը

Նպատակներ

1) Ձևավորել և զարգացնել գիտելիքներ XX դարի հայ երաժշտարվեստի մասին:

2) Զարգացնել ժամանակակից հայ կոմպոզիտորների ստեղծագործական գործունեությանը նվիրված նախագծի կամ դպրոցական միջոցառման համար երաժշտական նյութ ստեղծելու հմտություններ:

3) Զարգացնել նրանց ստեղծագորոծությունները ունկնդրելու, բնութագրելու, վերլուծելու, մեկնաբանելու հմտություններ:

4) Արժևորել հայ ժամանակակից երաժշտարվեստը:

Ուղղորդող հարցեր

Ի՞նչ գիտես հայ ժամանակակից երաժշտարվեստի մասին:

Ունե՞ս նախընտրած կոմպոզիտոր կամ ստեղծագործություն:

Այցելու՞մ ես համերգասրահներ` ունկնդրելու հայ կոմպոզիտորների ստեղծագործությունները:

Վերջնարդյունքներ

1) Ստեղծի (մենակ կամ խմբով) ժամանակակից հայ կոմպոզիտորների ստեղծագործական գործունեությանը նվիրված նախագիծ կամ երաժշտական նյութ դպրոցական միջոցառման համար:

2) Հաղորդակցվի և ինքնարտահայտվի հայ ժամանակակից երաժշտական արվեստով:

3) Մասնակցի դպրոցական երգչախմբի կամ այլ երաժշտական խմբերի աշխատանքներին, նպաստի խմբի ստեղծագործական և հետազոտական առաջադրանքների ընդհանուր արդյունքի ձեռքբերմանը:

4) Վերլուծի ստեղծագործությունը, մեկնաբանի իր հույզերն ու ապրումները, հիմնավորի դրանք, ցուցաբերի վերլուծելու, համադրելու և համեմատելու հմտություններ:

5) Ձևավորի երաժշտական ճաշակը, ընդլայնի ազգային մշակութային ժառանգության նվաճումների մասին գիտելիքները նոր տեխնոլոգիաների, մասնավորապես` համերգասրահներ, թատրոններ, թանգարաններ ուսումնական այցերի (նաև առցանց) միջոցով:

6) Դրսևորի հետաքրքրություն ժամանակակից երաժշտության, կենդանի կատարումների նկատմամբ և հաճախակի այցելի համերգասրահներ:

7) Բացատրի երաժշտական արվեստի դերը ժողովուրդների հասարակական, մշակութային կյանքում և պատմական համատեքստում: Հասկանա նրա` որպես միջմշակութային հաղորդակցության լեզվի դերը:

8) Արժևորի հայ ազգային երաժշտությունը, դառնա նրա կրողը, պահպանողը և սերունդներին փոխանցողը:

Թեմայի բովանդակությունը

1) Հայ երաժշտարվեստի զարգացումները XX-XXI դարերում:

2) Հայ սիմֆոնիկ երաժշտության ձևավորումը և զարգացումը:

3) Հայ ժամանակակից կոմպոզիտորների ստեղծագործություններ:

Առաջարկվող գործունեության ձևեր

● Ուսումնասիրել, կատարել հետազոտություններ և նախագծային աշխատանքներ:

● Ունկնդրել, վերլուծել, կատարել, մեկնաբանել:

● Մասնակցել քննարկումներին, բանավեճերին:

Խաչվող հասկացություններ

Անհատներ և հարաբերություններ

Ուսումնասիրելով XX դարի հայկական երաժշտական արվեստը` սովորողը հասկանում է, թե ո՛վ է ինքը, ինչ արմատներ ունի, ինչ է իր համար ազգային երաժշտությունը, ինչպես կարող է իր զգացմունքները և հույզերն արտահայտել երաժշտության միջոցով, ինչ դեր ունի այն իր կյանքում: Կարևորը` հասկանա, որ ուսումնասիրելով հայ ազգային երաժշտությունը` դառնում է նրա կրողը, պահպանողը և սերունդներին փոխանցողը:

Միջառարկայական (միջբնագավառային) կապեր

Կերպարվեստ – Ուսումնասիրել հայ կերպարվեստի զարգացումը XX-XXI դարերում:

Հայ գրականություն – Ուսումնասիրել հայ գրականության զարգացումը XX-XXI դարերում:

Հայոց պատմություն - Ուսումնասիրել XX-XXI դարերի հայ պատմական իրադարձությունների ազդեցությունը հայ արվեստի զարգացման վրա:

Մշակույթ - Ուսումնասիրել հայ արվեստի տարբեր տեսակների զարգացումը XX-XXI դարերում:

Կապը Հանրակրթության պետական չափորոշչի վերջնարդյունքների հետ

Մ1, Մ17, Մ18, Մ24, Մ26, Մ29, Մ34, Մ35, Մ39, Մ40, Մ41

Թեմա 5. Սփյուռքահայ երաժշտական արվեստ

Նպատակներ

1) Ընդլայնել սփյուռքահայ երաժշտական արվեստի վերաբերյալ պատկերացումներ և գիտելիքներ:

2) Զարգացնել նրանց ստեղծագործությունները կատարելու, բնութագրելու, վերլուծելու, մեկնաբանելու հմտություններ:

3) Զարգացնել սփյուռքահայ կոմպոզիտորների և երաժիշտ կատարողների արվեստի մասին հետազոտություններ և նախագծեր ստեղծելու հմտություններ:

4) Կազմակերպել «Սփյուռքահայ արվեստը, որպես պատմական իրադարձությունների արդյունք» թեմայով քննարկումներ կամ բանավեճ:

5) Արժևորել սփյուռքահայ երաժշտարվեստը` որպես հայ ազգային արվեստի անքակտելի մաս:

Ուղղորդող հարցեր

Ծանո՞թ ես սփյուռքահայ կոմպոզիտորներին և երաժիշտ կատարողներին:

Սիրո՞ւմ ես նրանց արվեստը:

Ո՞ւմ ես նախընտրում և ինչո՞ւ:

Վերջնարդյունքներ

1) Ստեղծի (մենակ կամ խմբով) իր նախընտրած ժամանակաշրջանի սփյուռքահայ կոմպոզիտորների կամ կատարողների ստեղծագործական գործունեությանը նվիրված նախագիծ կամ երաժշտական նյութ դպրոցական միջոցառման համար:

2) Հաղորդակցվի և ինքնարտահայտվի սփյուռքահայ կոմպոզիտորների երաժշտական արվեստով:

3) Նկարագրի ստեղծագործություններից ստացած իր տպավորությունները գրագետ կապակցված խոսքով: Հասկանա և ընկալի երաժշտական եզրույթների իմաստը և գործնականում օգտագործի դրանք:

4) Բացատրի երաժշտական արվեստի դերը ժողովուրդների հասարակական, մշակութային կյանքում և պատմական համատեքստում: Հասկանա նրա` որպես միջմշակութային հաղորդակցության լեզվի դերը:

5) Արժևորի հայ ազգային երաժշտությունը, դառնա նրա կրողը, պահպանողը և սերունդներին փոխանցողը:

Թեմայի բովանդակությունը

1) Սփյուռքահայ երաժշտական արվեստը XX-XXI դարերում:

2) Սփյուռքահայ հայտնի կոմպոզիտորներ և կատարողներ:

Առաջարկվող գործունեության ձևեր

1) Ուսումնասիրել, կատարել հետազոտություններ, նախագծային աշխատանքներ:

2) Ունկնդրել, վերլուծել, կատարել, մեկնաբանել:

3) Մասնակցել քննարկումներին, բանավեճերին:

Խաչվող հասկացություններ

Անհատներ և հարաբերություններ

Ուսումնասիրելով սփյուռքահայ երաժշտական արվեստը` սովորողը հասկանում է, թե ո՛վ է ինքը, ինչ արմատներ ունի, ինչպես է առաջացել սփյուռքահայ մշակույթը, ինչ է իր համար ազգային երաժշտությունը, ինչ դեր ունի այն իր կյանքում: Կարևորը` հասկանա, որ ուսումնասիրելով հայ ազգային երաժշտությունը` դառնում է նրա կրողը, պահպանողը և սերունդներին փոխանցողը:

Պատճառ և հետևանք

Բնության մեջ, մարդկանց, ազգերի հարաբերություններում, գեղարվեստական երկերում, երաժըշտական ստեղծագործություններում մշտապես կարելի է հանդիպել պատճառահետևանքային կարպերի. օրինակ` մարդկության պատմության ողբերգական իրադարձության` Հայոց ցեղասպանության հետևանքով առաջացավ և հետագայում զարգացավ հայկական սփյուռքը` իր կենցաղով ու արվեստով:

Միջառարկայական (միջբնագավառային) կապեր

Կերպարվեստ – Ուսումնասիրել սփյուռքահայ նկարիչների և քանդակագործների ստեղծագործությունները:

Հայ գրականություն - Ուսումնասիրել սփյուռքահայ գրողների, գրականագետների ստեղծագործությունները:

Մշակույթ - Ուսումնասիրել սփյուռքահայ արվեստը և արվեստագետների` դերասանների, ռեժիսորների աշխատանքները:

Կապը Հանրակրթության պետական չափորոշչի վերջնարդյունքների հետ

Մ1, Մ17,Մ24, Մ25, Մ26, Մ27,Մ28, Մ29, Մ34, Մ35, Մ39, Մ40, Մ41