23.08.2025 -
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՌՈՂՋԱՊԱՀՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱՐԱՐ
ՀՐԱՄԱՆ
18 օգոստոսի 2025 թվականի N 95-Ն
ԱՆՈԹԱՅԻՆ ՎԻՐԱԲՈՒՅԺԻ ՄԱՍՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ԲՆՈՒԹԱԳԻՐԸ ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ
i
Հիմք ընդունելով «Բնակչության բժշկական օգնության և սպասարկման մասին» օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 35-րդ կետը և 31-րդ հոդվածի 1-ին մասի 9-րդ կետը.
Հրամայում եմ
1. Հաստատել անոթային վիրաբույժի մասնագիտական բնութագիրը` համաձայն հավելվածի:
2. Սույն հրամանն ուժի մեջ է մտնում պաշտոնական հրապարակմանը հաջորդող օրվանից:
| Պարտականությունները կատարող` |
Ա. Ջումայան |
|
Հավելված
Հայաստանի Հանրապետության
առողջապահության նախարարի
2025 թվականի օգոստոսի 18-ի
թիվ 95-Ն հրամանի
ԱՆՈԹԱՅԻՆ ՎԻՐԱԲՈՒՅԺԻ
ՄԱՍՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ԲՆՈՒԹԱԳԻՐ
1. ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԴՐՈՒՅԹՆԵՐ
1. Անոթային վիրաբույժն իրականացնում է մասնագիտական գործունեություն անոթային վիրաբուժություն մասնագիտությամբ հիվանդանոցային, արտահիվանդանոցային, բժշկական օգնության և սպասարկման իրականացման և կազմակերպման, բնակչության առողջության առաջնային պահպանման, առողջարանային և խնամքի ապահովման ծառայություններում:
2. Անոթային վիրաբույժ կարող է համարվել այն անձը, ով ունի բարձրագույն բժշկական կրթություն և բժշկի որակավորում, հետդիպլոմային կրթություն անոթային վիրաբուժություն մասնագիտությամբ (կլինիկական օրդինատուրա, ռեզիդենտուրա) և ում կրթական փաստաթղթերը ճանաչվում են Հայաստանի Հանրապետության կողմից` առանց աշխատանքային փորձի պահանջներ ներկայացնելու:
3. Անոթային վիրաբույժը կարող է անցնել նեղ մասնագիտացում` համաձայն Հայաստանի Հանրապետության առողջապահության նախարարի 2025 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ 23-Ն հրամանի:
2. ՊԱՇՏՈՆԱԿԱՆ ԳՈՐԾԱՌՈՒՅԹՆԵՐԻ ԻՐԱԿԱՆԱՑՄԱՆ ՀՆԱՐԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
4. Անոթային վիրաբույժն առողջապահության բնագավառում կարող է ստանձնել հետևյալ պաշտոնները`
1) Հիվանդանոցային բժշկական հաստատության անոթային վիրաբույժ.
2) Հիվանդանոցային վիրաբուժական բաժանմունքի վարիչ կամ ծառայության ղեկավար.
3) Առողջության առաջնային պահպանման ծառայության անոթային վիրաբույժ.
4) Բժշկական կազմակերպության գործադիր մարմինի ղեկավար (տնօրեն):
3. ՄԱՍՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ԳԻՏԵԼԻՔՆԵՐ, ՈՒՆԱԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ԵՎ ՀՄՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
5. Բժշկական գիտելիքներ. անոթային վիրաբույժը պետք է իմանա`
1) Մարմնի հիմնական հատվածների տեղագրական անատոմիան (գլուխ, պարանոց, կրծքավանդակ, որովայնի առաջային պատ և որովայնի խոռոչ, վերին և ստորին վերջույթներ).
2) Անոթային համակարգի անատոմիան.
3) Անոթային համակարգի անատոմիական անոմալիաները.
4) Անոթային հիվանդությունների նորմալ ֆիզիոլոգիայի և ախտաֆիզիոլոգիայի հիմնական հարցերը, ախտաբանական վիճակների առաջացման պատճառները.
5) Աթերոսկլերոզի առաջացման պատճառները և ռիսկի գործոնները, ախտաֆիզիոլոգիայի հիմնական հարցերը.
6) Ջրաէլեկտրոլիտային փոխանակության հիմունքները.
7) Թթվահիմնային հավասարակշռության հիմունքները, դրա խանգարման տեսակները և բուժման սկզբունքները.
8) Արնահոսության և վնասվածքի ախտաֆիզիոլոգիան, ռիսկի գործոնները.
9) Արնահոսության և շոկի կառավարման սկզբունքները.
10) Վերքային ախտաֆիզիոլոգիան.
11) Արյան մակարդիչ համակարգի ֆիզիոլոգիան և ախտաֆիզիոլոգիան.
12) Արյան և բաղադրամասերի փոխներարկման ցուցումները և հակացուցումները.
13) Անոթային վիրաբուժության համար ընդհանուր, ֆունկցիոնալ, գործիքային և այլ հատուկ հետազոտությունները.
14) Ասեպտիկայի և անտիսեպտիկայի հիմունքները.
15) Ցավազրկման եղանակները.
16) Անոթային հիվանդությունների դեղորայքային բուժման հիմունքները` ներառյալ հակաբիոտիկների կիրառումները, հորմոնաթերապիան և հակամակարդիչային թերապիան.
17) Ռենտգենաբանության և ճառագայթաբանության հիմունքները.
18) Անոթային հիվանդությունների կլինիկական ախտանշաբանությունը, ախտորոշումը, կանխարգելումը և բուժումը` երեխաների և մեծահասակների մոտ.
19) Վիրաբուժական կլինիկայում սահմանային հիվանդությունների կլինիկական ախտանշաբանությունը (ընդհանուր վիրաբուժություն, ուրոլոգիա, էնդոկրինոլոգիա, ռևմատոլոգիա, մանկաբարձություն և գինեկոլոգիա, մանկաբուժություն, ինֆեկցիոն հիվանդություններ).
20) Վիրահատության ցուցումով հիվանդների (երեխաներ և մեծահասակներ) նախավիրահատական նախապատրաստում և հետվիրահատական վարումը.
21) Անոթային վիրաբուժության ցուցումով պացիենտներին պաթոլոգիային համապատասխան վիրահատական մարտավարության ընտրություն և վիրահատական միջամտության իրականացումը.
22) Անոթային վիրաբուժության ցուցումով պացիենտների համար դիետոթերապիայի հիմունքները` նախավիրահատական և հետվիրահատական շրջաններում.
23) Անոթային հիվանդություններով պացիենտների առողջարանային վերականգնման ցուցումները և հակացուցումները.
24) Բնակչության դիսպանսեր հսկողության կազմակերպման և վարման հիմունքները.
25) Քաղպաշտպանության և ռազմադաշտային վիրաբուժության կազմակերպման և համապատասխան գործունեության սկզբունքները.
26) Անոթային վիրաբուժության բաժանմունքի, ինտենսիվ թերապիայի պալատների և վիրասրահի հագեցվածությունը.
27) Վիրահատական միջամտության համար անհրաժեշտ գործիքակազմը.
28) Անոթային վիրաբուժական ծառայության տնտեսական հիմնահարցերը.
29) Սանիտարահամաճարակային ռեժիմի կանոնները.
30) Հակահրդեհային և տարհանման կանոնները:
6. Բժշկական hատուկ գիտելիքներ և հմտություններ. անոթային վիրաբույժը պետք է`
1) Տիրապետի բուժկանխարգելիչ և սանիտարական նորմերի իրազեկման աշխատանքներին, ապահովի բուժօգնության որակը և պացիենտի անվտանգությունը.
2) Տիրապետի առաջին և շտապ բուժօգնության տրամադրմանն անհետաձգելի և արտակարգ իրավիճակներում, ինչպես նաև բուժտարհանման միջոցառումներին.
3) Տիրապետի անոթային վիրաբուժական պրոֆիլի պացիենտների մասնագիտական փորձաքննություններին.
4) Կարողանա կազմակերպել և իրականացնել անոթային վիրաբուժական պրոֆիլի պացիենտների բժշկասոցիալական փորձաքննություն.
5) Առավել բարձր մասնագիտացված կենտրոններում ունենա էնդովասկուլյար վիրաբուժության և աորտայի հիվանդությունների շտկման իրավասություն` կախված որակավորումից և նեղ մասնագիտացումից:
6) Տիրապետի Հայաստանի Հանրապետությունում անոթային հիվանդությունների բուժօգնության կազմակերպման հիմունքներին, երեխաների և մեծահասակների շտապ ու անհետաձգելի բժշկական օգնության կազմակերպմանը:
4. ԱՅԼ ՀՄՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
7. Անոթային վիրաբույժը պետք է ունենա`
1) հաղորդակցման հմտություններ.
2) վեճերի լուծման հմտություններ,
3) բժշկական օգնության ու սպասարկման ոլորտի օրենսդրության իմացություն:
5. ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ՈՒՆԱԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
8. Բուժաշխատողի մասնագիտական էթիկայի կանոնների իմացություն. անոթային վիրաբույժը պետք է տիրապետի բուժաշխատողի մասնագիտական էթիկայի կանոններին` համաձայն Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2022 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ 182-Ն որոշման:
9. Տեխնիկական հմտություններ. անոթային վիրաբույժը պետք է կարողանա`
1) տիրապետել տեղեկատվական և հաղորդակցման տեխնոլոգիաների հիմունքներին` իր մասնագիտական գործունեությունում այն օգտագործելու նպատակով.
2) պահպանել տեղեկատվական անվտանգության կանոնները.
3) իրականացնել բժշկա-վիճակագրական տեղեկատվության վերլուծություն.
4) կատարել համապատասխան բժշկական փաստաթղթավարում.
5) տիրապետել թվային առողջապահության հիմունքներին.
6) աշխատել բժշկական սարքավորումների հետ:
6. ՄԻՋԴԻՍՑԻՊԼԻՆԱՐ ՀԱՄԱԳՈՐԾԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ, ԹԻՄԱՅԻՆ ԱՇԽԱՏԱՆՔԻ ՀՄՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ԵՎ ԱՌԱՋՆՈՐԴՈՒԹՅՈՒՆ
10. Անոթային վիրաբույժը պետք է կարողանա`
1) իրականացնել թիմային աշխատանք և առաջնորդություն.
2) համագործակցել ոլորտի այլ մասնագետների հետ:
7. ԱՆՈԹԱՅԻՆ ՎԻՐԱԲՈՒՅԺԻ ԻՐԱՎՈՒՆՔՆԵՐԸ ԵՎ ՊԱՐՏԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ
11. «Բնակչության բժշկական օգնության և սպասարկման մասին» օրենքով սահմանված բուժաշխատողների իրավունքները և պարտականությունները տարածվում են անոթային վիրաբույժի վրա:
8. ԿՈՄՊԵՏԵՆՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՄԱԿԱՐԴԱԿՆԵՐՆ ԱՆՈԹԱՅԻՆ ՎԻՐԱԲՈՒԺՈՒԹՅՈՒՆ ՄԱՍՆԱԳԻՏՈՒԹՅԱՄԲ ՀԵՏԲՈՒՀԱԿԱՆ ՈՒՍՈՒՄՆԱՌՈՒԹՅԱՆ (ԿԼԻՆԻԿԱԿԱՆ ՕՐԴԻՆԱՏՈՒՐԱ, ՌԵԶԻԴԵՆՏՈՒՐԱ) ԸՆԹԱՑՔՈՒՄ
12. Մասնագիտական ուսումնառության (կլինիկական օրդինատուրա, ռեզիդենտուրա) ընթացքում ախտորոշիչ և բուժական կոմպետենտությունների մակարդակները ցույց են տալիս ուսումնառողի ժամանակի կառավարման, խնդիրների լուծման և առանց մշտական հսկողության կամ առաջնորդության ինքնուրույն մասնագիտական գործունեությունն իրականացնելու պատրաստակամությունն ու կարողությունն` ըստ Աղյուսակի:
13. Ախտորոշիչ և բուժական կոմպետենտությունների մակարդակներն են`
1) Մակարդակ 1. Օպտիմալ ախտորոշման կամ բուժական մեթոդի ընտրության և դրա արդյունքների ճիշտ մեկնաբանման կամ հետազոտության և բուժման հետագա մարտավարությունը որոշելու փորձ: Այս մակարդակը չի ենթադրում միջամտության ինքնուրույն կատարում, սակայն ընթացակարգին մասնակցելը կարող է օգտակար լինել.
2) Մակարդակ 2. Բացի 1-ին մակարդակից նաև, գործնական հմտություններ են պահանջվում (բայց ոչ որպես անկախ մասնագետ): Ղեկավարի հսկողության և ղեկավարության ներքո հատուկ ընթացակարգերին աջակցելու փորձը պարտադիր է: Այս մակարդակը ենթադրում է նաև որոշ միջամտություններ ինքնուրույն կատարելու ունակություն, բայց ստանդարտ ցուցումների համար և ոչ բարդ իրավիճակներում:
3) Մակարդակ 3. Բացի 2-րդ մակարդակից նաև, անհրաժեշտ է ինքնուրույն որոշել ցուցումները, կատարել ընթացակարգը, մեկնաբանել դրա արդյունքները և կառավարել հնարավոր բարդությունները (իր ղեկավար բժիշկ մասնագետի հսկողությամբ):
Աղյուսակ
| Բժշկական Միջամտություն |
Կոմպետենտության Աստիճան |
Կոմպետենտության մակարդակ |
| 1. Իրականացվող բոլոր բժշկական միջամտությունների դիտորդ կլինիկական օրդինատոր, ռեզիդենտ |
Դիտորդ |
1 |
| 2. Իրականացվող բոլոր բժշկական միջամտություններին հսկողության ներքո մասնակից կլինիկական օրդինատոր, ռեզիդենտ |
Ոչ լիարժեք կամ մասնակի կոմպետենտություն |
2 |
| 3. 3. Իրականացվող բոլոր բժշկական միջամտությունները հսկողության ներքո ինքնուրույն կատարող կլինիկական օրդինատոր, ռեզիդենտ |
Լիարժեք կոմպետենտություն |
3 |
Պաշտոնական հրապարակման օրը` 22 օգոստոսի 2025 թվական: