ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՌՈՂՋԱՊԱՀՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱՐԱՐ
ՀՐԱՄԱՆ
4 օգոստոսի 2026 թվականի N 59-Ն
ԵՐԵԽԱՆԵՐԻ ԵՎ ԴԵՌԱՀԱՍՆԵՐԻ ՀՈԳԵԲՈՒՅԺԻ ՄԱՍՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ԲՆՈՒԹԱԳԻՐԸ ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ
i
Հիմք ընդունելով «Բնակչության բժշկական օգնության և սպասարկման մասին» օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 35-րդ կետը և 31-րդ հոդվածի 1-ին մասի 9-րդ կետը.
Հրամայում եմ`
1. Հաստատել երեխաների և դեռահասների հոգեբույժի մասնագիտական բնութագիրը` համաձայն հավելվածի:
2. Սույն հրամանն ուժի մեջ է մտնում պաշտոնական հրապարակմանը հաջորդող օրվանից:
04.08.2026 Ա. Ավանեսյան
Հավելված
Հայաստանի Հանրապետության
առողջապահության նախարարի
2026 թվականի օգոստոսի 4-ի
թիվ 59-Ն հրամանի
1. ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԴՐՈՒՅԹՆԵՐ
1. Երեխաների և դեռահասների հոգեբույժն իրականացնում է մասնագիտական գործունեություն հոգեբուժության ոլորտում հիվանդանոցային, արտահիվանդանոցային, բնակչության առողջության առաջնային պահպանման, առողջարանային և խնամքի ապահովման ծառայություններում:
2. Երեխաների և դեռահասների հոգեբույժ հանդիսանում է այն անձը, ով ունի բարձրագույն բժշկական կրթություն և բժշկի որակավորում, հետդիպլոմային կրթություն (կլինիկական օրդինատուրա կամ կլինիկական ռեզիդենտուրա) «հոգեբուժություն» մասնագիտությամբ` երեխաների և դեռահասների հոգեբուժություն նեղ մասնագիտացմամբ, և որի կրթական փաստաթղթերը ճանաչվում են Հայաստանի Հանրապետության կողմից:
3. Երեխաների և դեռահասների հոգեբույժը կրթական ծրագրերի միջոցով կարող է ձեռք բերել լրացուցիչ մասնագիտացում` համաձայն Հայաստանի Հանրապետության առողջապահության նախարարի 2025 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ 23-Ն հրամանի:
2. ՊԱՇՏՈՆԱԿԱՆ ԳՈՐԾԱՌՈՒՅԹՆԵՐԻ ԻՐԱԿԱՆԱՑՄԱՆ ՀՆԱՐԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
4. Երեխաների և դեռահասների հոգեբույժն առողջապահության բնագավառում կարող է զբաղեցնել հետևյալ պաշտոնները`
1) Հիվանդանոցային բժշկական հաստատության երեխաների և դեռահասների հոգեբույժ.
2) Առողջության առաջնային պահպանման ծառայության երեխաների և դեռահասների հոգեբույժ.
3) Երեխաների և դեռահասների հոգեբուժական բաժանմունքի վարիչ.
4) Ցերեկային ստացիոնարի երեխաների և դեռահասների հոգեբույժ.
5) Անհետաձգելի բժշկական օգնության բաժանմունքի երեխաների և դեռահասների հոգեբույժ.
6) Բժշկական կազմակերպության գործադիր մարմնի ղեկավար (տնօրեն, փոխտնօրեն)` օրենքով սահմանված կարգով:
3. ՄԱՍՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ԳԻՏԵԼԻՔՆԵՐ ԵՎ ՀՄՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
5. Մասնագիտական գիտելիքներ և հմտություններ. երեխաների և դեռահասների հոգեբույժն պետք է`
1) Տիրապետի ընդհանուր հոգեբուժության հիմունքներին.
2) Ունենա արդի գիտելիքներ հոգեկան խանգարումների կանխարգելման, ախտորոշման, բուժման և ռեաբիլիտացիայի ոլորտում.
3) Տիրապետի մանկաբուժության և մանկական նյարդաբանության հիմունքներին.
4) Տիրապետի մանկական հոգեվերլուծության հիմնական մոտեցումներին.
5) Տիրապետի մանկական և դեռահասային ադդիկտոլոգիայի հիմունքներին (ներառյալ` քիմիական և վարքային կախվածությունները).
6) Տիրապետի կենսաբանական, հոգեթերապևտիկ և ինտերվենցիոն բուժման մեթոդների հիմունքներին.
7) Տիրապետի ֆարմակոթերապիայի հիմունքներին, դեղամիջոցների հիմնական խմբերի ֆարմակոդինամիկային և ֆարմակոկինետիկային, դեղորայքի օգտագործումից առաջացած բարդությունների և դրանց շտկման մեթոդներին.
8) Գերազանց տիրապետի հաղորդակցման հմտությունների հիմունքներին, հատկապես երեխայի կամ դեռահասի, նրա ծնողների կամ օրինական ներկայացուցչի, խնամակալի, հոգաբարձուի կամ մերձավոր ազգականների հետ.
9) Իրականացնի պացիենտների նույնականացում և գրանցում, ընդունում և դուրս գրում.
10) Իրականացնի պացիենտին տեղեկատվության տրամադրում` օրենքով սահմանված կարգով և ծավալով.
11) Իրականացնի պացիենտի բժշկական պատմության և գանգատների հավաքագրում.
12) Կատարի պացիենտի զննում և նախնական ախտորոշում.
13) Տիրապետի հոգեախտորոշիչ հմտություններին` իրականացնի լաբորատոր և գործիքային հետազոտությունների նշանակում կամ կազմակերպում, համապատասխան ուղեգրում և հետազոտությունների արդյունքների գնահատում.
14) Կազմի և իրականացնի պացիենտի բուժման պլան.
15) Ուղեգրի պացիենտին այլ նեղ մասնագետի խորհրդատվության և իրականացնի հիվանդության համատեղ վարում` օրենքով նախատեսված կարգով.
16) Անհրաժեշտության դեպքում ցուցաբերի պացիենտին առաջին և անհետաձգելի բուժօգնություն, ըստ գործելակարգի, և կազմակերպի շտապօգնության միջոցով տեղափոխում հիվանդանոց.
17) Իրականացնի դեղերի նշանակում և դեղատոմսերի պատշաճ ձևակերպում էլեկտրոնային համակարգում.
18) Իրականացնի պացիենտի ժամանակավոր անաշխատունակության փորձաքննություն.
19) Կատարի պացիենտի շարունակական հսկողություն և բուժում.
20) Մասնակցի երեխաների և դեռահասների հոգեկան առողջության խանգարումների վաղ հայտնաբերմանն ուղղված սքրինինգային ծրագրերի մշակմանը.
21) Իրականացնի ռիսկի գործոնների վաղ հայտնաբերում և կանխարգելում.
22) Իրականացնի առողջ ապրելակերպի խորհրդատվություն, կրթում և քարոզում.
23) Իրականացնի նախազորակոչային և զորակոչային տարիքի անձանց հոգեկան առողջության վիճակի գնահատում.
24) Իրականացնի պացիենտների ռեաբիլիտացիա, աջակցություն պացիենտի սոցիալականացմանը.
25) Ուղեգրի պացիենտին բժշկասոցիալական փորձաքննության (ԲՍՓ)` անձի ֆունկցիոնալության գնահատման նպատակով.
26) Կազմակերպի պալիատիվ բուժօգնություն (ամբուլատոր կամ տնային).
27) Իրականացնի տնային պատրոնաժ այցեր` համաձայն ընդունված գործելակարգի.
28) Տրամադրի խորհրդատվություն և շարունակական հսկողություն սահմանի հեռաբժշկության մեթոդով (ըստ գործելակարգի):
6. Մասնագիտական հատուկ հմտություններ. երեխաների և դեռահասների հոգեբույժը պետք է`
1) Ցուցաբերի էմպաթիա, օբյեկտիվ վերաբերմունք.
2) Իրականացնի առաջին հոգեբանական և հոգեսոցիալական օգնության կազմակերպում ճգնաժամային և պատերազմական իրավիճակներում.
3) Իրականացնի ախտորոշիչ, այդ թվում հոգեախտորոշիչ հետազոտություններ (գլյուկոմետրիա, հոգեախտորոշիչ թեստեր և այլ մեթոդներ).
4) Կատարի արյան ընդհանուր և բիոքիմիական քննության արդյունքների գնահատում.
5) Կատարի որովայնի մակերեսային և խորանիստ շոշափում.
6) Կատարի էլեկտրոէնցեֆալոգրաֆիայի (ԷԷԳ) տվյալների մեկնաբանում և վերլուծություն.
7) Իրականացնի ներերակային կաթետրի տեղադրում, դեղերի և արյան փոխարինիչների կաթիլային և շիթային ներարկում, մ/մ և ե/մ ներարկումների կատարում.
8) Կարողանա իրականացնել արտաքին արյունահոսության ժամանակավոր դադարեցում.
9) Իրականացնի վերին շնչուղիների մաքրում հեղուկի ասպիրացիայի ժամանակ.
10) Առաջին օգնություն և անհետաձգելի բժշկական օգնություն տրամադրի (ըստ ալգորիթմի) անաֆիլակտիկ շոկի, սուր շնչառական անբավարարության, սուր սրտանոթային անբավարարության (ուշագնացություն, կոլապս), վնասվածքների, թունավորումների, սուր և քրոնիկ հիվանդությունների սրացման և այլ արտակարգ իրավիճակների դեպքում.
11) Կատարի սիրտ-թոքային վերակենդանացման գործողություններ (ՍԹՎ).
12) Տիրապետի համակարգչային գիտելիքներին.
13) Տիրապետի էլեկտրոնային առողջապահության համակարգում տվյալների մուտքագրման և բժշկական փաստաթղթաշրջանառության վարման կարգին.
14) Իրականացնի վիճակագրական տվյալների հավաքագրում, դրանց համակարգված վերլուծություն և հաշվետվությունների պատրաստում.
15) Տիրապետի բժշկական գենետիկայի հիմունքներին` գենետիկ սինդրոմներ, ժառանգական գենետիկ հիվանդություններ.
16) Տիրապետի բնակչության բժշկական օգնության և սպասարկման ոլորտը կարգավորող ՀՀ օրենսդրությանը (ակտեր, օրենքներ, բժշկական գաղտնիքը պահպանելը և այլն), այդ թվում` հոգեբուժական օգնության և երեխայի իրավունքների վերաբերյալ իրավական ակտերին.
17) Կարողանա իր մասնագիտական գործունեության ընթացքում ապահովել երեխայի լավագույն շահի առաջնահերթությունը, երեխայի կարծիքի լսված լինելու իրավունքի իրացումը, ինչպես նաև երեխայի տարիքին, հասունությանը և զարգացման մակարդակին համապատասխան հաղորդակցումը.
18) Կարողանա կազմակերպել կրթական գործընթացներ` այլ հմտություններ ձեռք բերելու նպատակով.
19) Տիրապետի միջազգային կազմակերպությունների հետ համագործակցության և գիտելիքների փոխանակման հմտություններին, հատկապես երեխաների և դեռահասների հոգեկան առողջության հարցերի վերաբերյալ:
4. ԱՅԼ ՀՄՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
7. Երեխաների և դեռահասների հոգեբույժը պետք է`
1) Տիրապետի արդյունավետ հաղորդակցման և կոնֆլիկտների կառավարման հմտություններին.
2) Ունենա բժշկական օգնության ու սպասարկման ոլորտի օրենսդրության իմացություն:
5. ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ՈՒՆԱԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
8. Բուժաշխատողի մասնագիտական էթիկայի կանոններ. երեխաների և դեռահասների հոգեբույժը պետք է տիրապետի բուժաշխատողի էթիկայի կանոններին` համաձայն Հայաստանի կառավարության 2022 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ 182-Ն որոշման:
9. Տեխնիկական ունակություններ. երեխաների և դեռահասների հոգեբույժը պետք է կարողանա`
1) Տիրապետել տեղեկատվական և հաղորդակցման տեխնոլոգիաների հիմունքներին` իր մասնագիտական գործունեությունում այն օգտագործելու նպատակով.
2) Պահպանել տեղեկատվական անվտանգության կանոնները.
3) Իրականացնել բժշկա-վիճակագրական տեղեկատվության վերլուծություն.
4) Կատարել համապատասխան բժշկական փաստաթղթավարում.
5) Տիրապետել թվային առողջապահության հիմունքներին.
6) Աշխատել բժշկական սարքավորումների հետ:
6. ՄԻՋԴԻՍՑԻՊԼԻՆԱՐ ՀԱՄԱԳՈՐԾԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ, ԹԻՄԱՅԻՆ ԱՇԽԱՏԱՆՔԻ ՀՄՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ԵՎ ԱՌԱՋՆՈՐԴՈՒԹՅՈՒՆ
10. Երեխաների և դեռահասների հոգեբույժը պետք է կարողանա`
1) Իրականացնել թիմային աշխատանք և առաջնորդություն.
2) Համագործակցել ոլորտի այլ մասնագետների հետ:
7. ԵՐԵԽԱՆԵՐԻ ԵՎ ԴԵՌԱՀԱՍՆԵՐԻ ՀՈԳԵԲՈՒՅԺԻ ԻՐԱՎՈՒՆՔՆԵՐԸ ԵՎ ՊԱՐՏԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ
11. Երեխաների և դեռահասների հոգեբույժն իր աշխատանքային գործունեության ընթացքում պետք է ղեկավարվի «Բնակչության բժշկական օգնության և սպասարկման մասին» օրենքով սահմանված բուժաշխատողների իրավունքներով և պարտականություններով:
8. ԿՈՄՊԵՏԵՆՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՄԱԿԱՐԴԱԿՆԵՐԸ` ԵՐԵԽԱՆԵՐԻ ԵՎ ԴԵՌԱՀԱՍՆԵՐԻ ՀՈԳԵԲՈՒԺՈՒԹՅՈՒՆ ՄԱՍՆԱԳԻՏՈՒԹՅԱՄԲ ՀԵՏԲՈՒՀԱԿԱՆ ՈՒՍՈՒՄՆԱՌՈՒԹՅԱՆ (ԿԼԻՆԻԿԱԿԱՆ ՕՐԴԻՆԱՏՈՒՐԱ, ՌԵԶԻԴԵՆՏՈՒՐԱ) ԸՆԹԱՑՔՈՒՄ
12. Մասնագիտական ուսումնառության (կլինիկական օրդինատուրա, ռեզիդենտուրա) ընթացքում ախտորոշիչ և բուժական կոմպետենտությունների մակարդակները ցույց են տալիս ուսումնառողի ժամանակի կառավարման, խնդիրների լուծման և առանց մշտական հսկողության կամ առաջնորդության ինքնուրույն մասնագիտական գործունեությունն իրականացնելու պատրաստակամությունն ու կարողությունն` ըստ Աղյուսակի:
13. Ախտորոշիչ և բուժական կոմպետենտությունների մակարդակներն են`
1) Մակարդակ 1. Օպտիմալ ախտորոշման կամ բուժական մեթոդի ընտրության և դրա արդյունքների ճիշտ մեկնաբանման կամ հետազոտության և բուժման հետագա մարտավարությունը որոշելու փորձ: Այս մակարդակը չի ենթադրում միջամտության ինքնուրույն կատարում, սակայն ընթացակարգին մասնակցելը կարող է օգտակար լինել:
2) Մակարդակ 2. Բացի 1-ին մակարդակից նաև, գործնական հմտություններ են պահանջվում (բայց ոչ որպես անկախ մասնագետ): Ղեկավարի հսկողության և ղեկավարության ներքո հատուկ ընթացակարգերին աջակցելու փորձը պարտադիր է: Այս մակարդակը ենթադրում է նաև որոշ միջամտություններ ինքնուրույն կատարելու ունակություն, բայց ստանդարտ ցուցումների համար և ոչ բարդ իրավիճակներում:
3) Մակարդակ 3. Բացի 2-րդ մակարդակից նաև, անհրաժեշտ է ինքնուրույն որոշել ցուցումները, կատարել ընթացակարգը, մեկնաբանել դրա արդյունքները և կառավարել հնարավոր բարդությունները (իր ղեկավար բժիշկ մասնագետի հսկողությամբ):
Աղյուսակ
._____________________________________________________________________.
|Բժշկական |Կոմպետենտության |Կոմպետենտության|
|միջամտություն |աստիճան |մակարդակ |
|________________________________|____________________|_______________|
|1. Իրականացվող բոլոր բժշկական |Դիտորդ | 1 |
|միջամտությունների դիտորդ | | |
|կլինիկական օրդինատոր, ռեզիդենտ | | |
|________________________________|____________________|_______________|
|2. Իրականացվող բոլոր բժշկական |Ոչ լիարժեք կամ | 2 |
|միջամտություններին հսկողության |մասնակի | |
|ներքո մասնակից կլինիկական |կոմպետենտություն | |
|օրդինատոր, ռեզիդենտ | | |
|________________________________|____________________|_______________|
|3. Իրականացվող բոլոր բժշկական |Լիարժեք | 3 |
|միջամտությունները հսկողության |կոմպետենտություն | |
|ներքո ինքնուրույն կատարող | | |
|կլինիկական օրդինատոր, ռեզիդենտ | | |
._____________________________________________________________________.
Պաշտոնական հրապարակման օրը` 12 օգոստոսի 2026 թվական: