Սեղմել Esc փակելու համար:
ՀԱՆՐԱԿՐԹԱԿԱՆ ՈՒՍՈՒՄՆԱԿԱՆ ՀԱՍՏԱՏՈՒԹՅՈՒ...
Քարտային տվյալներ

Տեսակ
Գործում է
Ընդունող մարմին
Ընդունման ամսաթիվ
Համար

ՈՒժի մեջ մտնելու ամսաթիվ
ՈՒժը կորցնելու ամսաթիվ
Ընդունման վայր
Սկզբնաղբյուր

Ժամանակագրական տարբերակ Փոփոխություն կատարող ակտ

Որոնում:
Բովանդակություն

Հղում իրավական ակտի ընտրված դրույթին X
irtek_logo
 

ՀԱՆՐԱԿՐԹԱԿԱՆ ՈՒՍՈՒՄՆԱԿԱՆ ՀԱՍՏԱՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՈՒՄ «ԱՆՎՏ ...

 

 

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ԿՐԹՈՒԹՅԱՆ, ԳԻՏՈՒԹՅԱՆ, ՄՇԱԿՈՒՅԹԻ ԵՎ ՍՊՈՐՏԻ ՆԱԽԱՐԱՐ ՀՐԱՄԱՆ

 

28 հուլիսի 2026 թվականի N 78-Ն

 

ՀԱՆՐԱԿՐԹԱԿԱՆ ՈՒՍՈՒՄՆԱԿԱՆ ՀԱՍՏԱՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՈՒՄ «ԱՆՎՏԱՆԳ ԿԵՆՍԱԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅՈՒՆ» ԱՌԱՐԿԱՅԻ 5-11-ՐԴ ԴԱՍԱՐԱՆՆԵՐԻ ԱՌԱՐԿԱՅԱԿԱՆ ԾՐԱԳՐԵՐԸ ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

(1-ին մաս)

 

i

Ղեկավարվելով «Հանրակրթության մասին» օրենքի 7-րդ հոդվածի 4-րդ մասով և 30-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով`

 

Հրամայում եմ`

 

1. Հաստատել Հանրակրթական ուսումնական հաստատություններում «Անվտանգ կենսագործունեություն» առարկայի 5-11-րդ դասարանների առարկայական ծրագրերը` համաձայն հավելվածի:

2. Սահմանել, որ «Անվտանգ կենսագործունեություն» առարկայի ներդրումն իրականացվում է փուլային եղանակով`

1) 2026-2027 ուսումնական տարվանից` 5-րդ և 10-րդ դասարաններում.

2) 2027-2028 ուսումնական տարվանից` 5-րդ, 6-րդ, 10-րդ և 11-րդ դասարաններում.

3) 2028-2029 ուսումնական տարվանից` 5-րդ, 6-րդ, 7-րդ, 10-րդ և 11-րդ դասարաններում.

4) 2029-2030 ուսումնական տարվանից` 5-րդ, 6-րդ, 7-րդ, 8-րդ, 10-րդ և 11-րդ դասարաններում.

5) 2030-2031 ուսումնական տարվանից` 5-րդ, 6-րդ, 7-րդ, 8-րդ, 9-րդ, 10-րդ և 11-րդ դասարաններում:

3. Սահմանել, որ մինչև «Անվտանգ կենսագործունեություն» առարկայի փուլային ներդրման ավարտը հաստատություններում դասավանդվելու է «Նախնական զինվորական պատրաստություն» առարկան:

4. Սույն հրամանն ուժի մեջ է մտնում պաշտոնական հրապարակմանը հաջորդող օրվանից:

 

    Նախարար`                               Ժ. Անդրեասյան

 

7/28/2026

 

Հավելված

ՀՀ կրթության, գիտության,

մշակույթի և սպորտի նախարարի

2026 թվականի հուլիսի 28-ի

N 78-Ն հրամանի

 

ՀԱՆՐԱԿՐԹԱԿԱՆ ՈՒՍՈՒՄՆԱԿԱՆ ՀԱՍՏԱՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՈՒՄ «ԱՆՎՏԱՆԳ ԿԵՆՍԱԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅՈՒՆ» ԱՌԱՐԿԱՅԻ 5-11-ՐԴ ԴԱՍԱՐԱՆՆԵՐԻ ԱՌԱՐԿԱՅԱԿԱՆ ԾՐԱԳՐԵՐ

 

5-ՐԴ ԴԱՍԱՐԱՆ

 

._____________________________________________________________________.

|                            ԹԵՄԱ 1.                                  |

|_____________________________________________________________________|

|             ՆԵՐԱԾՈՒԹՅՈՒՆ: ՎՏԱՆԳ ԵՎ ԱՆՎՏԱՆԳՈՒԹՅՈՒՆ                   |

|_____________________________________________________________________|

|Նպատակը                                                              |

|_____________________________________________________________________|

|1. Ձևավորել  պատկերացում «վտանգ» և  «անվտանգություն» երևույթների  և  |

|դրանց միջև  առկա կապի վերաբերյալ:                                    |

|_____________________________________________________________________|

|                       Վերջնարդյունքներ                              |

|_____________________________________________________________________|

|1. Նկարագրում է վտանգը և  թվարկում է մարդու կյանքում հանդիպող        |

|հիմնական վտանգները, հիմնավորում և  պաշտպանում է սեփական տեսակետը: Հ32|

|2. Նկարագրում է «անվտանգություն» հասկացությունը և  անվտանգ վարքի     |

|դրսևորման  անհրաժեշտությունը: Հ51                                    |

|_____________________________________________________________________|

|                        Բովանդակություն                              |

|_____________________________________________________________________|

|1. Վտանգ և  Անվտանգություն հասկացությունների ընդհանուր գաղափարը      |

|2. Մարդու կյանքում հանդիպող հիմնական վտանգները                       |

|3. Անվտանգ վարքագծի հիմնական կանոնները տարբեր իրավիճակներում         |

|_____________________________________________________________________|

|Առաջարկվող գործունեության ձևեր    |Խաչվող հասկացություններ           |

|__________________________________|__________________________________|

|1. Տեսանյութերի դիտում և          |Պատճառ և  հետևանք:                |

|քննարկում:                        |Պատճառահետևանքային  կապերը        |

|                                  |ուսումնասիրել` նոր երևույթները    |

|                                  |կանխատեսելու և  հետագայում        |

|                                  |կանխարգելելու համար               |

|_____________________________________________________________________|

|                     Միջառարկայական կապեր                            |

|_____________________________________________________________________|

|1.1. ԹԳՀԳ: Համակարգիչ և  համացանցի տեղեկատվական հենքեր:              |

|2.2. Օտար լեզուներ: Ուսումնասիրվող նյութի մասին օտար լեզվով          |

|տեղեկություն:                                                        |

|3.3. Բնություն: Բնական պայմաններ: Երկրակեղևի  կառուցվածք:            |

|Երկրաշարժեր, սելավներ, ջրհեղեղ, ձնաբուք, բնական հրդեհներ:            |

|_____________________________________________________________________|

|                            ԹԵՄԱ 2.                                  |

|_____________________________________________________________________|

|                   ԱՆՎՏԱՆԳՈՒԹՅՈՒՆԸ ԿԵՆՑԱՂՈՒՄ                         |

|_____________________________________________________________________|

|                            Նպատակը                                  |

|_____________________________________________________________________|

|1. Ծանոթացնել բնակարանում հանդիպող հիմնական վտանգներին և  անվտանգ    |

|վարքին:                                                              |

|_____________________________________________________________________|

|                       Վերջնարդյունքներ                              |

|_____________________________________________________________________|

|1. Թվարկում է բնակարանում (թափթփված) և  կենցաղային այլ միջավայրերում |

|հանդիպող հիմնական վտանգները և  դրսևորում  է համապատասխան վարք:       |

|Հ27, Հ51                                                             |

|2. Թվարկում է սուր, կտրող, ծակող առարկաների, Էլեկտրական              |

|սարքավորումների, ջրամատակարարման համակարգի (ջրմուղ-կոյուղի),         |

|դեղորայքի, կենցաղային քիմիայի, գազի, վերելակի օգտագործման անվտանգ    |

|օգտագործման վարքի կանոնները: Հ51                                     |

|3. Բացատրում է խցանված միջանցքների հետևանքով  առաջացող վտանգները: Հ29|

|_____________________________________________________________________|

|                        Բովանդակություն                              |

|_____________________________________________________________________|

|1. Բնակարանում և  այլ կենցաղային միջավայրերում հանդիպող հիմնական     |

|վտանգները,                                                           |

|2. Սուր, կտրող, ծակող առարկաների, Էլեկտրական սարքերի, ջրամատակարարման|

|համակարգի, դեղորայքի, կենցաղային քիմիայի, գազի և  վերելակի           |

|օգտագործման անվտանգային հիմնախնդիրները և  վարքի կանոնները:           |

|_____________________________________________________________________|

|Առաջարկվող գործունեության ձևեր    |Խաչվող հասկացություններ           |

|__________________________________|__________________________________|

|1. Տեսանյութերի դիտում: Քննարկում |Պատճառ և  հետևանք:                |

|«թափթփված» բնակարան թեմայով:      |Թվարկում է այն պայմանները որոնց   |

|                                  |առկայության դեպքում առաջանում են  |

|                                  |վտանգավոր երևույթները             |

|                                  |բնակարանում:                      |

|                                  |Համակարգ և  մոդել:                |

|                                  |Թվարկում է բնակարանում առկա այն   |

|                                  |վտանգները, որոնց գոյությունը      |

|                                  |հանգեցնում է մյուս այլ վտանգների  |

|                                  |առկայությանը:                     |

|_____________________________________________________________________|

|                     Միջառարկայական կապեր                            |

|_____________________________________________________________________|

|1.1. Մայրենի: Մասնագիտական եզրույթների ուսումնասիրություն,           |

|թարգմանություն:                                                      |

|2.2. Տեխնոլոգիա: Տեխնոլոգիական մեքենաներ, սննդի պատրաստման և         |

|տաքացման էլեկտրական սարքեր, էլեկտրական սարքավորումներ:               |

|_____________________________________________________________________|

|                            ԹԵՄԱ 3.                                  |

|_____________________________________________________________________|

|            ՔՈ ԲՆԱԿԱՎԱՅՐՈՒՄ ԱՌԿԱ ՀՆԱՐԱՎՈՐ ՎՏԱՆԳՆԵՐԸ                  |

|_____________________________________________________________________|

|                            Նպատակը                                  |

|_____________________________________________________________________|

|1. Ձևավորել  պատկերացում շրջապատում գտնվող տարբեր օբյեկտների         |

|շահագործումից առաջացող վտանգների վերաբերյալ:                         |

|_____________________________________________________________________|

|                       Վերջնարդյունքներ                              |

|_____________________________________________________________________|

|1. Բացահայտում է իր բնակավայրում առկա վտանգավոր օբյեկտները (քիմիական |

|նյութեր, միջուկային օբյեկտներ, հիդրոկայաններ, բարձրավոլտ էլեկտրական  |

|հոսանքի աղբյուրներ) և  նշում դրանցից սպասվող հնարավոր վտանգները: Հ51 |

|2. Դրսևորում  է անվտանգության կանոններին համապատասխան վարք:          |

|3. Թվարկում է շրջապատում հանդիպող անծանոթ իրերի հետ վարվելու         |

|կանոնները: Հ25                                                       |

|4. Նկարագրում է պատերազմից հետո մնացած և  չպայթած զինամթերքները: Հ10 |

|_____________________________________________________________________|

|                        Բովանդակություն                              |

|_____________________________________________________________________|

|1. Քիմիական օբյեկտները և  նրանց հնարավոր վտանգները                   |

|2. Շրջապատում հանդիպող անծանոթ իրերի և  առարկաների հետ վարվելու      |

|կանոնները                                                            |

|3. Միջուկային օբյեկտները և  նրանց հնարավոր վտանգները                 |

|4. Հիդրոկայանները և  նրանց հնարավոր վտանգները                        |

|5. Բարձրավոլտ էլեկտրական հոսանք                                      |

|_____________________________________________________________________|

|Առաջարկվող գործունեության ձևեր    |Խաչվող հասկացություններ           |

|__________________________________|__________________________________|

|Գործնական աշխատանք, սահիկաշարեր,  |Մասշտաբ:                          |

|իրավիճակի խաղարկում, քննարկումներ:|Նկարագրում է վտանգի ծավալների և   |

|                                  |չափերի մեծացումը բնակարանում վրա  |

|                                  |հասնող վտանգների համեմատությամբ:  |

|_____________________________________________________________________|

|                     Միջառարկայական կապեր                            |

|_____________________________________________________________________|

|1.1. Տեխնոլոգիա: Տեխնիկա, տեխնիկայի տարրեր:                          |

|2.2. Բնություն: Էներգիա, էներգիայի աղբյուրները:                      |

|_____________________________________________________________________|

|                            ԹԵՄԱ 4.                                  |

|_____________________________________________________________________|

|        ԱՆՎՏԱՆԳՈՒԹՅՈՒՆԸ ԵՂԱՆԱԿԱՅԻՆ ՏԱՐԲԵՐ ՊԱՅՄԱՆՆԵՐՈՒՄ               |

|_____________________________________________________________________|

|                            Նպատակը                                  |

|_____________________________________________________________________|

|1. Ձևավորել  պատկերացում եղանակային պայմանների և  դրանց ազդեցության  |

|մասին մարդու գործունեության, առողջության և  անվտանգության վրա:       |

|_____________________________________________________________________|

|                       Վերջնարդյունքներ                              |

|_____________________________________________________________________|

|1. Նկարագրում է եղանակային պայմանները և  դրանց ազդեցությունները      |

|մարդու վրա: Հ10                                                      |

|2. Թվարկում է եղանակի կանխատեսման մի քանի պարզագույն ձևեր:  Հ51      |

|_____________________________________________________________________|

|                        Բովանդակություն                              |

|_____________________________________________________________________|

|1. Ընդհանուր գաղափար եղանակային պայմանների վերաբերյալ                |

|2. Ինչպես կարող են եղանակային պայմանները ազդել մարդու վրա            |

|(ցրտահարություն, արևահարություն  և  այլն)                            |

|3. Եղանակի կանխատեսման մի քանի պարզագույն հնարներ                    |

|_____________________________________________________________________|

|Առաջարկվող գործունեության ձևեր    |Խաչվող հասկացություններ           |

|__________________________________|__________________________________|

|Տեսանյութերի ցուցադրում և         |Զարգացում: Դիտարկում է եղանակային |

|քննարկում, Գործնական աշխատանք,    |պայմանների փոփոխությունը` պարզ    |

|իրավիճակի խաղարկում               |եղանակից դեպի անձրևայինը:         |

|                                  |Պատճառ և  հետևանք:  Եղանակային    |

|                                  |պայմանների ազդեցությունները մարդու|

|                                  |վրա:                              |

|_____________________________________________________________________|

|                     Միջառարկայական կապեր                            |

|_____________________________________________________________________|

|1. Ես և  շրջակա աշխարհը: Երկրի օդային հագուստը: Վտանգները մեր շուրջը:|

|2. Բնություն: Գաղափար ջերմաստիճանի մասին:                            |

|_____________________________________________________________________|

|              ԹԵՄԱ 5. ՏԵՂԵԿԱՏՎԱԿԱՆ ԱՆՎՏԱՆԳՈՒԹՅՈՒՆ                    |

|_____________________________________________________________________|

|ՏԵՂԵԿԱՏՎԱԿԱՆ ԴԱՇՏՈՒՄ ՀԱՆԴԻՊՈՂ ՀԻՄՆԱԿԱՆ ՎՏԱՆԳՆԵՐԸ ԵՎ ՀԱՄԱՊԱՏԱՍԽԱՆ     |

|                        ՎԱՐՔԻ ԿԱՆՈՆՆԵՐԸ                              |

|_____________________________________________________________________|

|                            Նպատակը                                  |

|_____________________________________________________________________|

|1. Ձևավորել  պատկերացումներ տեղեկատվական անվտանգության և  նրա դեմ    |

|պայքարի մասին:                                                       |

|_____________________________________________________________________|

|                         Վերջնարդյունք                               |

|_____________________________________________________________________|

|1. Նկարագրում է տեղեկատվական անվտանգությունը: Հ51                    |

|2. Թվարկում է տեղեկատվական դաշտում հանդիպող հիմնական վտանգները: Հ14  |

|3. Ցուցաբերում է անվտանգ վարքագիծ համցանցային կայքերից և  սոցիալական |

|ցանցերից տեղեկատվության այլ միջոցներից օգտվելիս: Հ15                 |

|_____________________________________________________________________|

|                        Բովանդակություն                              |

|_____________________________________________________________________|

|1. Ի՞նչ է տեղեկատվական անվտանգությունը:                              |

|2. Տեղեկատվական դաշտում հանդիպող հիմնական վտանգները:                 |

|3. Անվտանգության կանոնները:                                          |

|_____________________________________________________________________|

|Առաջարկվող գործունեության ձևեր    |Խաչվող հասկացություններ           |

|__________________________________|__________________________________|

|                                  |Պատճառ և  հետևանք:  Տեղեկատվական  |

|                                  |դաշտում կատարվող խարդախությունների|

|                                  |պատճառները: Ինչու՞ են կորզում     |

|                                  |անձնական տվյալներ, մասնավորապես   |

|                                  |երեխաներից:                       |

|_____________________________________________________________________|

|                     Միջառարկայական կապեր                            |

|_____________________________________________________________________|

|1. ԹԳՀԳ: Տվյալների պահպանման մեխանիզմներ: Կեղծ և  ճշմարիտ            |

|տեղեկություններ:                                                     |

|_____________________________________________________________________|

|                            ԹԵՄԱ 3                                   |

|_____________________________________________________________________|

|                       ԱՌԱՋԻՆ ՕԳՆՈՒԹՅՈՒՆ                             |

|_____________________________________________________________________|

|                            Նպատակը                                  |

|_____________________________________________________________________|

|1. Ձևավորել  պատկերացումներ առաջին օգնության և  նրա կարևորության     |

|մասին:                                                               |

|_____________________________________________________________________|

|                       Վերջնարդյունքներ                              |

|_____________________________________________________________________|

|1. Բացատրում է առաջին օգնության կարևորությունը:  Հ25                 |

|2. Թվարկում է տուժածին առաջին օգնություն ցուցաբերելու հիմնական       |

|քայլերը: Հ51                                                         |

|_____________________________________________________________________|

|                        Բովանդակություն                              |

|_____________________________________________________________________|

|1. Գաղափար առաջին օգնության մասին                                    |

|2. Տուժածի առաջնային զննում                                          |

|_____________________________________________________________________|

|Առաջարկվող գործունեության ձևեր    |Խաչվող հասկացություններ           |

|__________________________________|__________________________________|

|Տեսանյութերի ցուցադրում և         |Անհատ և  հասարակություն: Տուժածի  |

|քննարկում: Տարբեր իրավիճակների    |կյանքի փրկություն: Մարդկային      |

|քննարկում:                        |փոխհարաբերություններ հիմնված      |

|                                  |փոխօգնության վրա:                 |

|_____________________________________________________________________|

|                     Միջառարկայական կապեր                            |

|_____________________________________________________________________|

|3. Առողջ ապրելակերպ: Առաջին օգնություն:                              |

._____________________________________________________________________.

 

6-ՐԴ ԴԱՍԱՐԱՆ

 

._____________________________________________________________________.

|                 ԹԵՄԱ 1. ԱՐՏԱԿԱՐԳ ԻՐԱՎԻՃԱԿՆԵՐ                        |

|_____________________________________________________________________|

|   ՓՈՂՈՑՈՒՄ ԵՎ ԵՐԹԵՎԵԿՈՒԹՅԱՆ ԺԱՄԱՆԱԿ ՀԱՆԴԻՊՈՂ ՀՆԱՐԱՎՈՐ ՎՏԱՆԳՆԵՐՆ ՈՒ  |

|                         ՎԱՐՔԻ ԿԱՆՈՆՆԵՐԸ                             |

|_____________________________________________________________________|

|                            Նպատակը                                  |

|_____________________________________________________________________|

|1. Ծանոթացնել փողոցում և  երթևեկության  ժամանակ հանդիպող հնարավոր    |

|վտանգներին և  անվտանգ վարքի կանոններին:                              |

|_____________________________________________________________________|

|                       Վերջնարդյունքներ                              |

|_____________________________________________________________________|

|1. Թվարկում է այն վտանգները, որոնք կարող են առաջանալ փողոցում,       |

|տրանսպորտում, երկաթուղում, մետրոպոլիտենում, հեծանիվ կամ ինքնագլոր    |

|վարելիս: Հ34                                                         |

|2. Նշում է, թե որ վարքի կանոնները պետք է պահպանվեն դրանցից խուսափելու|

|համար: Հ26                                                           |

|_____________________________________________________________________|

|                        Բովանդակություն                              |

|_____________________________________________________________________|

|1. Վարքի կանոնները հետիոտնի համար                                    |

|2. Վարքի կանոնները ուղևորների  համար                                 |

|3. Վարքի կանոնները հեծանիվ և  էլեկտրական ինքնագլոր վարելիս           |

|4. Անվտանգության հիմնական կանոնները փողոցում                         |

|5. Անվտանգությունը երկաթուղային ուղևորության  ժամանակ                |

|6. Անվտանգությունը մետրոպոլիտենում                                   |

|_____________________________________________________________________|

|Առաջարկվող գործունեության ձևեր    |Խաչվող հասկացություններ           |

|__________________________________|__________________________________|

|Տեսանյութերի ցուցադրում և         |Մասշտաբ և  համեմատություն, քանակ: |

|քննարկում,                        |Անվտանգությունը ավելի լայն        |

|Գործնական աշխատանք, սահիկաշարեր,  |շրջանակ` համեմատած կենցաղում      |

|իրավիճակի խաղարկում               |առաջացող վտանգավոր երևույթների:   |

|                                  |Պատճառ և  հետևանք:                |

|                                  |Ճանապարհատրանսպորտային վթարներ:   |

|_____________________________________________________________________|

|                     Միջառարկայական կապեր                            |

|_____________________________________________________________________|

|1. Ես և  շրջակա աշխարհը: Վտանգները մեր շուրջը:                       |

|2. Բնագիտություն: Մարմինների շարժումը և  փոխազդեցությունը:           |

|_____________________________________________________________________|

|              ԹԵՄԱ 2. ՏԵՂԵԿԱՏՎԱԿԱՆ ԱՆՎՏԱՆԳՈՒԹՅՈՒՆ                    |

|_____________________________________________________________________|

|       ՏԵՂԵԿԱՏՎԱԿԱՆ ԱՆՎՏԱՆԳՈՒԹՅԱՆ ՀԻՄՆԱԿԱՆ ՍԿԶԲՈՒՆՔՆԵՐԸ              |

|_____________________________________________________________________|

|                            Նպատակը                                  |

|_____________________________________________________________________|

|Ծանոթացնել տեղեկատվական անվտանգության հիմնական սկզբունքներին         |

|_____________________________________________________________________|

|                       Վերջնարդյունքներ                              |

|_____________________________________________________________________|

|1. Թվարկում է տեղեկատվական անվտանգության հիմնական սկզբունքները:      |

|Հ50, 29, 22                                                          |

|2. Դրսևորում  է անվտանգ վարքագիծ` կիրառելով սկզբունքները: Հ50, 29, 22|

|_____________________________________________________________________|

|                        Բովանդակություն                              |

|_____________________________________________________________________|

|1. Տեղեկատվական անվտանգության հիմնական սկզբունքները                  |

|2. Ինչպես պահպանել տեղեկատվական անվտանգությունը                      |

|_____________________________________________________________________|

|Առաջարկվող գործունեության ձևեր    |Խաչվող հասկացություններ           |

|__________________________________|__________________________________|

|1. Տեսանյութերի ցուցադրում և      |Պատճառ և  հետևանք:  Անվտանգության |

|քննարկում, Գործնական աշխատանք,    |կանոնների խախտումը կարող է        |

|սահիկաշարեր                       |հանգեցնել տվյալների կորստի և      |

|                                  |անցանկալի հետևանքների:            |

|                                  |Տարածություն և  ժամանակ:          |

|                                  |Տեղեկատվական դաշտը համաշխարհային  |

|                                  |տարածք է, որտեղ մարդիկ շփվում են: |

|                                  |Անհրաժեշտ է ժամանակին փոխել       |

|                                  |գաղտնաբառերը, թարմացնել ծրագրերը  |

|                                  |և  պաշտպանել տվյալները:           |

|                                  |Օրինաչափություններ: Եթե պահպանվում|

|                                  |են տեղեկատվական անվտանգության     |

|                                  |կանոնները, ապա տվյալների կորստի   |

|                                  |վտանգը նվազում է, եթե օգտագործվում|

|                                  |են բարդ գաղտնաբառեր, ապա հաշիվներն|

|                                  |ավելի պաշտպանված են լինում:       |

|_____________________________________________________________________|

|                     Միջառարկայական կապեր                            |

|_____________________________________________________________________|

|3.1. Հայոց լեզու: Տեղեկատվական դաշտի հայերեն լեզվով կիրառություն:    |

|4.2. ԹԳՀԳ: Անձնական տվյալներ: ՈՒմ ինչ պատմել կամ չպատմել:            |

|_____________________________________________________________________|

|                       ԹԵՄԱ 3. ԱՐՇԱՎՆԵՐ                              |

|_____________________________________________________________________|

|                             ԱՐՇԱՎ                                   |

|_____________________________________________________________________|

|                            Նպատակը                                  |

|_____________________________________________________________________|

|1. Ծանոթացնել արշավների ընդհանուր գաղափարին ու նպատակին:             |

|_____________________________________________________________________|

|                       Վերջնարդյունքներ                              |

|_____________________________________________________________________|

|1. Բացատրում է «արշավ» երևույթը  և  թվարկում է արշավների նպատակները: |

|Հ10                                                                  |

|2. Նկարագրում է արշավներին նախապատրաստվելը: Թվարկում է արշավային     |

|պայուսակի հիմնական պարագաները, տեղադրում է վրան և  օգտագործում       |

|քնապարկ:                                                             |

|3. Եղանակային տարբեր պայմաններում արշավներին դրսևորում  է անվտանգ    |

|վարք: Հ51                                                            |

|_____________________________________________________________________|

|                  Լրացուցիչ վերջնարդյունքներ:                        |

|_____________________________________________________________________|

|1. Մարզված են ֆիզիկական համապատասխան որակները (արագություն, ուժ,     |

|դիմացկունություն, ճարպկություն, ճկունություն և  հավասարակշռություն): |

|Հ48                                                                  |

|2. Տիրապետում է վախի, սթրեսի հաղթահարման եղանակներին, պահպանում է    |

|հավասարակշռություն: Հ37                                              |

|_____________________________________________________________________|

|                        Բովանդակություն                              |

|_____________________________________________________________________|

|1. Արշավները և  դրանց նպատակը                                        |

|2. Արշավներին նախապատրաստվելը. անհրաժեշտ գույք (արշավային ուսապարկ,  |

|քնապարկ, վրան)                                                       |

|3. Անվտանգության պահպանություն եղանակային տարբեր պայմաններում        |

|_____________________________________________________________________|

|Առաջարկվող գործունեության ձևեր    |Խաչվող հասկացություններ           |

|__________________________________|__________________________________|

|Գործնական աշխատանք` արշավների     |Օրինաչափությունները: Արշավի       |

|կազմակերպում                      |հաջողությունը կախված է նախապես    |

|                                  |սահմանված նպատակից և              |

|                                  |կազմակերպվածությունից: Որքան լավ  |

|                                  |է նախապատրաստությունը, այնքան քիչ |

|                                  |են վտանգներն ու դժվարությունները: |

|                                  |Սարքավորումների ճիշտ ընտրությունն |

|                                  |ու օգտագործումը ապահովում են      |

|                                  |հարմարավետություն և               |

|                                  |անվտանգություն:                   |

|                                  |Պատճառ և  հետևանք:  Արշավին ճիշտ  |

|                                  |նախապատրաստվելը նպաստում է        |

|                                  |անվտանգությանը, իսկ անպատրաստ     |

|                                  |լինելը` վտանգների:                |

|                                  |Ժամանակ և  տարածություն: Արշավի   |

|                                  |երթուղու, ժամանակի և  տարածքի ճիշտ|

|                                  |ընտրությունը կարևոր  է            |

|                                  |անվտանգության իմաստով:            |

|_____________________________________________________________________|

|                     Միջառարկայական կապեր                            |

|_____________________________________________________________________|

|4. Բնագիտություն: Քարոլորտ, ջրոլորտ, մթնոլորտ:                       |

|_____________________________________________________________________|

|                      ԹԵՄԱ 4. ԳՈՅԱՏԵՎՈՒՄ                             |

|_____________________________________________________________________|

|Գաղափար «Կյանքի ծայրահեղ» պայմանների մասին:                          |

|_____________________________________________________________________|

|                            Նպատակը                                  |

|_____________________________________________________________________|

|1. Ձևավորել  կարողունակություններ կյանքի ծայրահեղ իրավիճակներում     |

|հայտնվելու դեպքում անելիքների պլանավորման և  կյանքի համար անհրաժեշտ  |

|պարագաների հայթայթման վերաբերյալ:                                    |

|_____________________________________________________________________|

|                       Վերջնարդյունքներ                              |

|_____________________________________________________________________|

|1. Պարզագույն եղանակներով հայթայթում է ջուր, սնունդ և  ստեղծում է    |

|կրակ: Հ10                                                            |

|2. Եղանակային տարբեր պայմաններում ստանում է կրակ և  կառուցում        |

|պատսպարան: Հ51                                                       |

|3. Պարզագույն եղանակների կիրառմամբ ստանում է կրակ: Հ10               |

|4. Հաղորդում է ազդանշաններ: Հ51                                      |

|_____________________________________________________________________|

|                        Բովանդակություն                              |

|_____________________________________________________________________|

|1. «Կյանքի ծայրահեղ» պայմաններ հասկացությունը                        |

|2. Իրավիճակի գնահատում և  ըստ գնահատված իրավիճակի գործողությունների  |

|պլանավորում (պատսպարանի կառուցում, սննդի և  ջրի հայթայթում, կրակի    |

|ստացում, ազդանշանների հաղորդում(1):                                  |

|                                                                     |

|_________________                                                    |

|1) Խոսքը վերաբերում է սննդի, ջրի հայթայթման և  կրակի ստացման         |

|պարզագույն միջոցներին:                                               |

|_____________________________________________________________________|

|Առաջարկվող գործունեության ձևեր    |Խաչվող հասկացություններ           |

|__________________________________|__________________________________|

|Տեսանյութերի ցուցադրում և         |Պատճառ և  հետևանք:  Անզգույշ      |

|քննարկում, Գործնական աշխատանք,    |գործողությունները կարող են        |

|սահիկաշարեր իրավիճակի խաղարկում   |առաջացնել հրդեհ կամ առողջական     |

|                                  |խնդիրներ:                         |

|                                  |Գործնական հմտություններ: Ջուր     |

|                                  |գտնելու, կրակ ստանալու և  սնունդ  |

|                                  |հայթայթելու կարողությունների      |

|                                  |զարգացում:                        |

|                                  |Տարածություն Ժամանակ: Տարբեր      |

|                                  |տեղանքներում և  եղանակային        |

|                                  |պայմաններում կիրառվում են ջուր    |

|                                  |գտնելու և  կրակ ստանալու տարբեր   |

|                                  |եղանակներ, արագ և  ճիշտ որոշումներ|

|                                  |ընդունելը` ջուր, սնունդ և         |

|                                  |ջերմություն ապահովելու համար:     |

|                                  |Օրինաչափություններ: Բնության      |

|                                  |ռեսուրսների ճիշտ օգտագործման      |

|                                  |դեպքում հնարավոր է երկար ժամանակ  |

|                                  |ապահովել գոյությունը:             |

|_____________________________________________________________________|

|                     Միջառարկայական կապեր                            |

|_____________________________________________________________________|

|Բնագիտություն: Մթնոլորտ:                                             |

|_____________________________________________________________________|

|              ԹԵՄԱ 5. ՀՈԳԵԲԱՆԱԿԱՆ ՊԱՏՐԱՍՏՈՒԹՅՈՒՆ                     |

|_____________________________________________________________________|

|Տագնապ, վախ, խուճապ: Տուժածին հոգեբանական օգնության տրամադրումը      |

|_____________________________________________________________________|

|                            Նպատակը                                  |

|_____________________________________________________________________|

|1. Տագնապը, վախը և  խուճապը հաղթահարելու, հոգեկան հավասարակշռությունը|

|պահպանելու կարողությունների ձևավորում:                               |

|_____________________________________________________________________|

|                       Վերջնարդյունքներ                              |

|_____________________________________________________________________|

|1. Հաղթահարում է տագնապը, վախը և  խուճապը: Հ38                       |

|2. Հոգեբանական օգնություն է ցույց տալիս վնասվածք ստացածին: Հ30       |

|3. Տիրապետում է տագնապը, վախը և  խուճապը հաղթահարելու հոգեբանական    |

|որոշ վարժությունների: Հ26                                            |

|_____________________________________________________________________|

|                        Բովանդակություն                              |

|_____________________________________________________________________|

|1. Տագնապի և  վախի հաղթահարման համար հոգեբանական պատրաստություն      |

|(խաղեր)` ինքնօգնության և  փոխօգնության հմտությունների զարգացում      |

|2. Խուճապի պայմաններում ճիշտ վարքագծի ցուցաբերում                    |

|3. Տուժածին հոգեբանական օգնության տրամադրումը                        |

|_____________________________________________________________________|

|Առաջարկվող գործունեության ձևեր    |Խաչվող հասկացություններ           |

|__________________________________|__________________________________|

|Իրավիճակային խաղեր, քննարկումներ, |Օրինաչափություններ: Եթե մարդը     |

|տեսանյութերի դիտում:              |հոգեբանորեն պատրաստված է, ապա     |

|                                  |ավելի հեշտ է հաղթահարում վախն ու  |

|                                  |տագնապը, երբ մարդիկ աջակցում են   |

|                                  |միմյանց, ապա խուճապի մակարդակը    |

|                                  |նվազում է, երբ մարդը կարողանում է |

|                                  |վերահսկել իր հույզերը, ապա ավելի  |

|                                  |ճիշտ որոշումներ է կայացնում:      |

|                                  |Տարածություն և  ժամանակ: Տագնապ և |

|                                  |խուճապ կարող են առաջանալ տարբեր   |

|                                  |միջավայրերում` դպրոցում, տանը,    |

|                                  |փողոցում, բնության մեջ կամ        |

|                                  |արտակարգ իրավիճակներում: Վտանգավոր|

|                                  |իրավիճակներում կարևոր  է արագ     |

|                                  |հաղթահարել խուճապը և  ճիշտ        |

|                                  |արձագանքել:                       |

|_____________________________________________________________________|

|                     Միջառարկայական կապեր                            |

|_____________________________________________________________________|

|Հայոց լեզու: Կարողանա իր միտքը ձևակերպել  հստակ ու սահուն:           |

|_____________________________________________________________________|

|                   ԹԵՄԱ 6. ԱՌԱՋԻՆ ՕԳՆՈՒԹՅՈՒՆ                         |

|_____________________________________________________________________|

|       Վիրակապում: Փոքր վերքեր: Արյունահոսություն քթից:              |

|_____________________________________________________________________|

|                            Նպատակը                                  |

|_____________________________________________________________________|

|Ձևավորել  վիրակապման, փոքր վերքերի մշակման և  քթային արյունահոսության|

|դադարեցման հմտություններ:                                            |

|_____________________________________________________________________|

|                       Վերջնարդյունքներ                              |

|_____________________________________________________________________|

|1. Թվարկում է վիրակապական նյութերը և  դնում է վիրակապ: Հ51           |

|2. Մշակում է փոքր վերքերը և  դնում վիրակապ: Հ27                      |

|3. Նկարագրում է թունավորման ձևերը  և  թույնը մարմնի մեջ տարածվելու   |

|ձևերը:  Հ10, 30                                                      |

|4. Ցուցաբերում է առաջին օգնություն օձի խայթոցի, շան կծածի, միջատների |

|խայթոցների դեպքերում: Հ30, 51                                        |

|_____________________________________________________________________|

|                        Բովանդակություն                              |

|_____________________________________________________________________|

|1. Վիրակապական նյութեր և  վիրակապում: Փոքր վերքեր (փոքր վերքերի      |

|մշակում):                                                            |

|2. Թունավորումներ (կլվող, ներծծվող, ներշնչվող, ներարկվող):           |

|3. Առաջին օգնությունը օձի խայթոցի, շան կծածի, միջատների խայթոցների   |

|դեպքերում:                                                           |

|_____________________________________________________________________|

|Առաջարկվող գործունեության ձևեր    |Խաչվող հասկացություններ           |

|__________________________________|__________________________________|

|Տեսանյութերի ցուցադրում և         |Պատճառ և  հետևանք:                |

|քննարկում, սահիկաշարեր, առաջին    |Թունավորումները, կծածները և       |

|օգնության կիրառման Գործնական      |խայթոցները կարող են առաջացնել     |

|աշխատանք` մոդելավորում և          |տարբեր վտանգավոր հետևանքներ:      |

|իրավիճակի խաղարկում:              |Տարածություն ժամանակ: Վնասվածքներ |

|                                  |և  թունավորումներ կարող են տեղի   |

|                                  |ունենալ տանը, բնության մեջ,       |

|                                  |դպրոցում կամ այլ միջավայրերում:   |

|                                  |Առաջին օգնությունը պետք է         |

|                                  |ցուցաբերվի արագ և  ժամանակին`     |

|                                  |բարդություններից խուսափելու համար:|

|                                  |Օրինաչափություններ: Վերքի         |

|                                  |ժամանակին մշակումը և  վիրակապումը |

|                                  |նվազեցնում է վարակման վտանգը:     |

|                                  |Թունավորման պատճառի արագ          |

|                                  |բացահայտումը նպաստում է առաջին    |

|                                  |օգնության արդյունավետությանը:     |

|_____________________________________________________________________|

|                     Միջառարկայական կապեր                            |

|_____________________________________________________________________|

|1. Հայոց լեզու: Կարողանան նյութը ներկայացնել համակարգված, իրենց      |

|մտքերը արտահայտել գրագետ, տրամաբանված և  համոզիչ:                    |

|2. Բնագիտություն: Օրգանիզմների կենսագործունեությունը:                |

._____________________________________________________________________.

 

7-ՐԴ ԴԱՍԱՐԱՆ

 

._____________________________________________________________________.

|                 ԹԵՄԱ 1. ԱՐՏԱԿԱՐԳ ԻՐԱՎԻՃԱԿՆԵՐ                        |

|_____________________________________________________________________|

|      «Արտակարգ իրավիճակ» հասկացությունն ու դասակարգումը             |

|_____________________________________________________________________|

|                            Նպատակը                                  |

|_____________________________________________________________________|

|1. Ձևավորել  պատկերացումներ արտակարգ իրավիճակների և  բնակչության     |

|պաշտպանության միասնական համակարգի վերաբերյալ:                        |

|_____________________________________________________________________|

|                         Վերջնարդյունք                               |

|_____________________________________________________________________|

|1. Սահմանում է «Արտակարգ իրավիճակ» հասկացությունը և  թվարկում է      |

|տեսակները: Հ 51                                                      |

|2. Նկարագրում է բնակչության պաշտպանության միասնական համակարգը: Հ23,  |

|51                                                                   |

|3. Նկարագրում է բնակչության պաշտպանության մեթոդներն ու միջոցները     |

|համաճարակների ժամանակ Հ34, Հ51                                       |

|4. Նկարագրում է արագ արձագանքման (վթարային) պայուսակը և  թվարկում է  |

|պարունակությունը: Հ30                                                |

|Կազմում է ամրագրման սխեմա: Հ50                                       |

|5. Մեկնաբանում է ամրագրման սխեման (աշխատակիցներով, ընտանիքի          |

|անդամներով, ընկերներով, համայնքով և  այլն), որը իրենից ներկայացնում է|

|մինչև  աղետը հանդիպման վայրի վերաբերյալ պայմանավորվածություն: Հ18    |

|_____________________________________________________________________|

|                        Բովանդակություն                              |

|_____________________________________________________________________|

|1. «Արտակարգ իրավիճակ» հասկացությունն ու դասակարգումը                |

|2. Բնակչության պաշտպանության միասնական համակարգը                     |

|3. Բնակչության պաշտպանությունն արտակարգ իրավիճակներում               |

|_____________________________________________________________________|

|Առաջարկվող գործունեության ձևեր    |Խաչվող հասկացություններ           |

|__________________________________|__________________________________|

|Տեսանյութերի ցուցադրում և         |Ժամանակ և  տարածություն: Արտակարգ |

|քննարկում, Գործնական աշխատանք,    |իրավիճակները կարող են լինել       |

|սահիկաշարեր, իրավիճակի խաղարկում  |հանկարծակի կամ երկարատև,          |

|                                  |վտանգները տարբեր տարածքներում     |

|                                  |տարբեր ազդեցություն են ունենում,  |

|                                  |պատերազմից հետո պայթյունավտանգ    |

|                                  |մնացորդների պատճառով վտանգները    |

|                                  |կարող են պահպանվել երկար ժամանակ: |

|                                  |Պատճառ և  հետևանք:  Արտակարգ      |

|                                  |իրավիճակները ունեն պատճառներ      |

|                                  |(բնական աղետ, պատերազմ, համաճարակ,|

|                                  |վթար), որոնք առաջացնում են        |

|                                  |հետևանքներ`  մարդկային կորուստներ,|

|                                  |հիվանդություններ,                 |

|                                  |ավերածություններ: Օրինակ`         |

|                                  |պատերազմից հետո չվնասազերծված     |

|                                  |ականները և  պայթյունավտանգ        |

|                                  |մնացորդները վտանգ են ստեղծում     |

|                                  |մարդկանց կյանքի համար:            |

|                                  |Օրինաչափություններ: Որքան մարդիկ  |

|                                  |նախապես պատրաստված լինեն (աղետի   |

|                                  |կապոց, հանդիպման վայր,            |

|                                  |անվտանգության գիտելիքներ), այնքան |

|                                  |արագ ու անվտանգ կգործեն:          |

|                                  |Անվտանգության կանոնների           |

|                                  |իմացությունը օգնում է խուսափել    |

|                                  |խուճապից և  նվազեցնել վտանգները,  |

|                                  |իսկ համաճարակների ժամանակ         |

|                                  |պաշտպանության միջոցների պահպանումը|

|                                  |նվազեցնում է վարակի տարածումը:    |

|_____________________________________________________________________|

|                     Միջառարկայական կապեր                            |

|_____________________________________________________________________|

|1. Ես և  շրջակա աշխարհը: Վտանգները մեր շուրջը:                       |

|2. Բնագիտություն: Մարմինների շարժումը և  փոխազդեցությունը:           |

|_____________________________________________________________________|

|              ԹԵՄԱ 2. ՔԱՂԱՔԱՑԻԱԿԱՆ ՊԱՇՏՊԱՆՈՒԹՅՈՒՆ                    |

|_____________________________________________________________________|

|          Քաղաքացիական պաշտպանության հիմնական ձևերը                  |

|_____________________________________________________________________|

|                            Նպատակը                                  |

|_____________________________________________________________________|

|1. Ծանոթացնել քաղպաշտպանության հիմնական ձևերին:                      |

|_____________________________________________________________________|

|                         Վերջնարդյունք                               |

|_____________________________________________________________________|

|1. Նկարագրում է քաղաքացիական պաշտպանության անհրաժեշտությունը: Հ51    |

|2. Նկարագրում է տարահանման, պատսպարման կազմակերպումը: Հ42, Հ51       |

|3. Բացատրում է բնակչությանը անհատական միջոցներով ապահովումը: Հ42     |

|4. Նկարագրում է ազդարարման ազդանշանի գործարկումը: Հ51                |

|_____________________________________________________________________|

|                        Բովանդակություն                              |

|_____________________________________________________________________|

|1. Տարահանում                                                        |

|2. Պատսպարում                                                        |

|3. Անհատական պաշտպանության միջոցներով ապահովում                      |

|4. Ազդարարման ազդանշանի գործարկում                                   |

|_____________________________________________________________________|

|Առաջարկվող գործունեության ձևեր    |Խաչվող հասկացություններ           |

|__________________________________|__________________________________|

|Տեսանյութերի ցուցադրում և         |Պատճառ և  հետևանք:  Յուրաքանչյուր |

|քննարկում, Գործնական աշխատանք,    |վտանգ ունի իր պատճառները և        |

|սահիկաշարեր իրավիճակի խաղարկում:  |առաջացնում է որոշակի հետևանքներ,  |

|                                  |որոնց պետք է պատրաստ լինել        |

|                                  |նախապես:                          |

|                                  |Ժամանակ տարածություն: Արտակարգ    |

|                                  |իրավիճակներում արագ, ճիշտ և       |

|                                  |ժամանակին գործելը կարող է փրկել   |

|                                  |մարդկանց կյանքեր: վտանգի գոտին,   |

|                                  |պատսպարման վայրերը և  տարահանման  |

|                                  |ուղղությունները կապված են նախապես |

|                                  |պատրաստ լինելու հետ:              |

|                                  |Համակարգ կազմակերպում:            |

|                                  |Քաղաքացիական պաշտպանությունը      |

|                                  |գործում է որպես միասնական         |

|                                  |համակարգ, որտեղ բոլոր             |

|                                  |ծառայությունները                  |

|                                  |համագործակցում են:                |

|_____________________________________________________________________|

|                     Միջառարկայական կապեր                            |

|_____________________________________________________________________|

|Հասարակագիտություն: Իրավունքներ և  պարտականություններ:               |

|_____________________________________________________________________|

|                      ԹԵՄԱ 3. ԳՈՅԱՏԵՎՈՒՄ                             |

|_____________________________________________________________________|

|                       Սննդի հայթայթում                              |

|_____________________________________________________________________|

|                            Նպատակը                                  |

|_____________________________________________________________________|

|1. Ձևավորել  կյանքի համար ծայրահեղ պայմաններում սննդային պաշարներ    |

|հայթայթելու և  պահպանելու հմտություններ:                             |

|_____________________________________________________________________|

|                         Վերջնարդյունք                               |

|_____________________________________________________________________|

|1. Բացատրում է թե, որն է համարվում անձեռնմխելի մթերային պաշար: 2,50  |

|2. Մշակում և  պահպանում է սնունդը: 2.50                              |

|_____________________________________________________________________|

|                        Բովանդակություն                              |

|_____________________________________________________________________|

|1. Մարդու պահանջմունքները և  օրգանիզմի պահուստները                   |

|2. Սննդի հայթայթման հիմնական եղանակները: Ուտելու համար պիտանի վայրի  |

|բույսերը և  կենդանիները:                                             |

|3. Սննդամթերքի մշակում և  պահպանում                                  |

|_____________________________________________________________________|

|Առաջարկվող գործունեության ձևեր    |Խաչվող հասկացություններ           |

|__________________________________|__________________________________|

|Գործնական աշխատանք, սահիկաշարեր,  |Պատճառ և  հետևանք:  Սննդի         |

|իրավիճակի խաղարկում:              |բացակայությունը հանգեցնում է      |

|                                  |օրգանիզմի թուլացմանը: Սննդի սխալ  |

|                                  |պահպանումը կարող է առաջացնել      |

|                                  |թունավորումներ և                  |

|                                  |հիվանդություններ: Ծայրահեղ        |

|                                  |պայմաններում սննդի հայթայթումը    |

|                                  |մեծացնում է գոյատևման             |

|                                  |հնարավորությունը:                 |

|                                  |Օրինաչափություններ: Սնունդը մարդու|

|                                  |օրգանիզմին տալիս է էներգիա և      |

|                                  |ապահովում գոյատևումը:  Եթե սնունդը|

|                                  |ճիշտ պահպանվի, ապա այն երկար կմնա |

|                                  |օգտագործման համար պիտանի, իսկ սխալ|

|                                  |պահպանման դեպքում այն փչանում և   |

|                                  |առաջացնում է թունավորման վտանգ:   |

|                                  |Սննդի հայթայթման և  պատրաստման    |

|                                  |հմտությունները մեծացնում են       |

|                                  |գոյատևման  հնարավորությունները:   |

|_____________________________________________________________________|

|                     Միջառարկայական կապեր                            |

|_____________________________________________________________________|

|Ֆիզկուլտուրա: Ֆիզիկական պատրաստվածություն:                           |

|_____________________________________________________________________|

 

-----------------------------------------------------------------

ԻՐՏԵԿ - շարունակությունը հաջորդ մասերում

 

 

pin
Կրթության, գիտ, մշակ, սպորտ նախ.
28.07.2026
N 78-Ն
Հրաման