ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԻՃԱԿԱԳՐՈՒԹՅԱՆ ՊԵՏԱԿԱՆ ԽՈՐՀՈՒՐԴ
ՈՐՈՇՈՒՄ
17 հոկտեմբերի 2025 թվականի թիվ 15-Ն
«ԲՆԱՊԱՀՊԱՆՈՒԹՅԱՆ ԸՆԹԱՑԻԿ ԾԱԽՍԵՐԻ ՄԱՍԻՆ» ՁԵՎ 4-ՄՊ (ՏԱՐԵԿԱՆ) ՎԻՃԱԿԱԳՐԱԿԱՆ ՀԱՇՎԵՏՎՈՒԹՅԱՆ ՁԵՎԸ ԵՎ ԼՐԱՑՄԱՆ ՀՐԱՀԱՆԳԸ ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՒ ԵՎ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԻՃԱԿԱԳՐՈՒԹՅԱՆ ՊԵՏԱԿԱՆ ԽՈՐՀՐԴԻ 2002 ԹՎԱԿԱՆԻ ՍԵՊՏԵՄԲԵՐԻ 10-Ի N 211-Ն ՈՐՈՇՈՒՄՆ ՈՒԺԸ ԿՈՐՑՐԱԾ ՃԱՆԱՉԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ
Ղեկավարվելով «Պաշտոնական վիճակագրության մասին» օրենքի 10-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետի և 18-րդ հոդվածի 4-րդ մասի, ինչպես նաև «Նորմատիվ իրավական ակտերի մասին» օրենքի 37-րդ հոդվածի 1-ին մասի դրույթներով` Հայաստանի Հանրապետության վիճակագրության պետական խորհուրդը որոշում է.
1. հաստատել`
1) «Բնապահպանության ընթացիկ ծախսերի մասին» Ձև 4-ՄՊ (տարեկան) վիճակագրական հաշվետվության ձևը` համաձայն հավելված 1-ի.
2) «Բնապահպանության ընթացիկ ծախսերի մասին» Ձև 4-ՄՊ (տարեկան) վիճակագրական հաշվետվության լրացման հրահանգը` համաձայն հավելված 2-ի:
i
2. Ուժը կորցրած ճանաչել Հայաստանի Հանրապետության վիճակագրության պետական խորհրդի 2002 թվականի սեպտեմբերի 10-ի ««Հաշվետվություն բնապահպանության ընթացիկ ծախսերի մասին» Ձև թիվ 4-մպ պետական վիճակագրական հաշվետվության ձևը և լրացման հրահանգը հաստատելու մասին» N 211-Ն որոշումը:
3. Սույն որոշումն ուժի մեջ է մտնում պաշտոնական հրապարակմանը հաջորդող տասներորդ օրվանից:
Նախագահին փոխարինող Գ. Անանյան
Հավելված 1
Հայաստանի Հանրապետության
վիճակագրության պետական խորհրդի
2025 թվականի հոկտեմբերի 17-ի
թիվ 15-Ն որոշման
Բաժին 1. Բնապահպանության ընթացիկ ծախսեր
հազար դրամ
._____________________________________________________________________.
|Ցուցանիշի անվանումը |Տողի |Ընդամենը|
| |ծածկագիրը| |
|__________________________________________________|_________|________|
| Ա | Բ | 1 |
|__________________________________________________|_________|________|
|Ընդամենը (100.1+100.2+100.3+100.4), այդ թվում` |100 | |
|__________________________________________________|_________|________|
|ջրային ռեսուրսների պահպանության և արդյունավետ |100.1 | |
|օգտագործման, որից` | | |
|__________________________________________________|_________|________|
|վճարված այլ կազմակերպություններին կեղտաջրերի |100.1.1 | |
|ընդունման և մաքրման դիմաց | | |
|__________________________________________________|_________|________|
|մթնոլորտային օդի պահպանության |100.2 | |
|__________________________________________________|_________|________|
|թափոններից և այլ վնասակար նյութերից հողի |100.3 | |
|պահպանության, որից` | | |
|__________________________________________________|_________|________|
|վճարված այլ կազմակերպություններին թափոնների |100.3.1 | |
|ընդունման, պահպանման, վնասազերծման և ոչնչացման | | |
|դիմաց | | |
|__________________________________________________|_________|________|
|հողերի վերականգնման (ռեկուլտիվացիա) |100.4 | |
._____________________________________________________________________.
Բաժին 2. Բնապահպանության հիմնական արտադրական միջոցների հիմնական վերանորոգման ծախսեր
հազար դրամ
._____________________________________________________________________.
|Ցուցանիշի անվանումը |Տողի |Ընդամենը|
| |ծածկագիրը| |
|__________________________________________________|_________|________|
| Ա | Բ | 1 |
|__________________________________________________|_________|________|
|Ընդամենը (200.1+200.2+200.3), այդ թվում` |200 | |
|__________________________________________________|_________|________|
|մթնոլորտային օդն աղտոտող վնասակար նյութերն որսող |200.1 | |
|և վնասազերծող կառուցվածքների, սարքավորումների, | | |
|հարմարանքների | | |
|__________________________________________________|_________|________|
|կեղտաջրերի մաքրման, ջրային ռեսուրսների պահպանման |200.2 | |
|և արդյունավետ օգտագործման կառուցվածքների և | | |
|հարմարանքների | | |
|__________________________________________________|_________|________|
|թափոնների մշակման, վնասազերծման և ոչնչացման |200.3 | |
._____________________________________________________________________.
Բաժին 3. Բնապահպանության հիմնական արտադրական միջոցների միջին տարեկան արժեքը
հազար դրամ
._____________________________________________________________________.
|Ցուցանիշի անվանումը |Տողի |Ընդամենը|
| |ծածկագիրը| |
|__________________________________________________|_________|________|
| Ա | Բ | 1 |
|__________________________________________________|_________|________|
|Ընդամենը (300.1+300.2+300.3), այդ թվում` |300 | |
|__________________________________________________|_________|________|
|ջրային ռեսուրսների պահպանության և արդյունավետ |300.1 | |
|օգտագործման | | |
|__________________________________________________|_________|________|
|մթնոլորտային օդի պահպանության |300.2 | |
|__________________________________________________|_________|________|
|թափոնների մշակման |300.3 | |
._____________________________________________________________________.
Ղեկավար` _______________________ _______________________
(ազգանուն, անուն) (ստորագրություն)
Լրացնող (լիազորված անձ)` _______________________ __________________
(ազգանուն, անուն) (ստորագրություն)
«___»___________ 20__թ.
Հավելված 2
Հայաստանի Հանրապետության
վիճակագրության պետական խորհրդի
2025 թվականի հոկտեմբերի 17-ի
թիվ 15-Ն որոշման
ՀՐԱՀԱՆԳ «ԲՆԱՊԱՀՊԱՆՈՒԹՅԱՆ ԸՆԹԱՑԻԿ ԾԱԽՍԵՐԻ ՄԱՍԻՆ» ՁԵՎ 4-ՄՊ (ՏԱՐԵԿԱՆ) ՎԻՃԱԿԱԳՐԱԿԱՆ ՀԱՇՎԵՏՎՈՒԹՅԱՆ ԼՐԱՑՄԱՆ
1. ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԴՐՈՒՅԹՆԵՐ
1. Սույն հրահանգը կարգավորում է «Բնապահպանության ընթացիկ ծախսերի մասին» Ձև 4-ՄՊ (տարեկան) վիճակագրական հաշվետվության (այսուհետ` Հաշվետվություն) լրացման կարգի հետ կապված հարաբերությունները:
2. Հաշվետվությունը ներկայացնում են այն իրավաբանական անձինք և անհատ ձեռնարկատերերը (այսուհետ` ռեսպոնդենտ), որոնք ունեն մաքրող կայանքներ կամ իրականացնում են բնապահպանական միջոցառումներ, և որոնք այդ մասին իրազեկվում են Հայաստանի Հանրապետության վիճակագրության պետական խորհրդի 2016 թվականի հունիսի 20-ի թիվ 05-Ն որոշմամբ հաստատված կարգի դրույթներին համապատասխան:
3. Հաշվետվությունը ներկայացվում է Հայաստանի Հանրապետության վիճակագրական կոմիտե` մինչև հաշվետու ժամանակաշրջանին հաջորդող տարվա մարտի 25-ը:
4. Հաշվետվության ներկայացման հետ կապված այլ հարաբերությունները կարգավորվում են Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով:
2. ԼՐԱՑՄԱՆ ԿԱՐԳԸ
5. Բաժին 1-ի «100» ծածկագրով տողում լրացվում են բնապահպանությանն ու բնական պաշարների արդյունավետ օգտագործմանը նպատակաուղղված բոլոր ընթացիկ ծախսերը: Այս տողում չեն ընդգրկվում կապիտալ ներդրումների և կապիտալ վերանորոգման հաշվին իրականացված միջոցառումները:
6. «100.1» ծածկագրով տողում լրացվում են հետևյալ միջոցառումների և օբյեկտների պահպանման ու շահագործման ծախսերը.
1) արտադրական և կոմունալ կեղտաջրերի մեխանիկական, ֆիզիկա-քիմիական և կենսաբանական մաքրման կայանների (կայանքների), կեղտաջրերի խորացված մաքրման կառուցվածքների և կայանքների (ընդգրկած ոռոգման հողագործական և ներծծման դաշտերը), կեղտաջրերի մաքրման մեթոդների մշակմամբ զբաղվող փորձնական կայանների և արտադրամասերի, ջրամբարները կամ ստորգետնյա ջրերն աղտոտող հեղուկ թափոնների հավաքման, տեղափոխման, վերամշակման և չեզոքացման կայանքների և կառուցվածքների ծախսեր,
2) ջրային տրանսպորտային միջոցներից տնտեսական-կենցաղային կեղտաջրերի և աղբի ընդունման, կուտակման և մաքրման ափային կառուցվածքների, կեղտաջրերի առաջնային մաքրման առանձին կառուցվածքների (նավթաորսիչների, յուղաորսիչների, նստվածքների վնասազերծման հարմարանքների և ֆլետացիոն, չեզոքացման կայանքների), քաղաքների և այլ բնակավայրերի կեղտաջրերը մաքրման կայաններ տեղափոխող կոյուղու ցանցերի, կեղտաջրերը ներծծման դաշտեր, ոռոգման դաշտեր, հատուկ կառուցված կուտակիչներ և գոլորշիացման հարմարանքներ տեղափոխող կոյուղու ցանցերի, կոմունալ կեղտաջրերի մաքրման կառուցվածքների, արդյունաբերական կեղտաջրերի տեղափոխման (ներառյալ տարածքի հեղեղաջրերը), արտահրապարակային կոյուղու ցանցերի և նրանց վրա եղած կառուցվածքների (մղման կայաններ, վթարային ջրեր և բարձր կոնցենտրացիայով կեղտաջրերի հավաքիչ կուտակիչներ և մաքրման կայաններ տեղափոխող ցանցեր) ծախսեր: Ընդ որում, հիմնական հաղորդակցության կառույցների մեջ չեն մտնում ռեսպոնդենտների ներհրապարակային ցանցերը: Եթե քաղաքային, արդյունաբերական և այլ կոյուղու ցանցեր չեն միանում մաքրման կայաններին և նախատեսված են կեղտաջրերը բնական ջրատարներ թափելու համար, ապա այդ ցանցերի պահպանման և շահագործման ծախսերն այս տողում չեն լրացվում,
3) փակ ցիկլով ջրամատակարարման համակարգերի (հաշվի առած նաև այդ կեղտաջրերի նախնական մաքրման և նախապատրաստման համակարգերը, որոնցից հետո վերադարձվող ջուրն օգտագործվում է տեխնիկական նպատակների համար), ընդգրկված տարբեր նստվածքահանքերի հիդրոհեռացման, հիդրոզոլահեռացման, տեխնիկական ջրամատակարարման համակարգերի, գետերի, լճերի, ներքին ջրային օբյեկտների (բոլոր ջրային համակարգերն ու մարմինները, որոնք գտնվում են երկրի տարածքում և օգտագործվում են տեխնիկական, արտադրական կամ այլ նպատակներով) մակերեսից նավթի և այլ կոշտ, հեղուկ թափոնների, աղբի հավաքման կայանների և սարքավորումների, ինչպես նաև գործող կայանքների միջազգային համաձայնագրերին համապատասխան վերազինման միջոցառումների ծախսեր,
4) ջրերի վնասակար ներգործությունը կանխող, ինչպես նաև բնապահպանական (սանիտարա-առողջարանային նպատակներով) բացթողումներն ապահովող հատուկ ջրամբարների պահպանման ու շահագործման ծախսերը: Հիդրոէներգետիկ, ոռոգման կամ արտադրական այլ նշանակության ջրամբարների պահպանման ու շահագործման ծախսերն այստեղ չեն ընդգրկվում,
5) հունային աէրացիոն կայանների և միջճյուղային նշանակության այլ ջրապահպան օբյեկտների ծախսեր,
6) ջրնետի բաժանման (ելքամասում ցրման) կառուցվածքների ծախսերը,
7) ներծծման դաշտերի, ոռոգման նպատակով կառուցված հատուկ կուտակիչների, գոլորշիացնող և նստեցնող կառուցվածքների աղտոտված կեղտաջրերի ջրնետի իրականացման ծախսերը, որոնք չեն բերում մակերեսային և խորքային պաշարների աղտոտման,
8) փոքր գետերի հոսքի կարգավորման իրականացման, նրանց հուների մաքրման և այլ միջոցառումների ծախսերն` ուղղված փոքր գետերի բարենպաստ հիդրոլոգիական ռեժիմի և սանիտարական վիճակի պահպանմանը,
9) կոյուղու (կեղտաջրերի) և դրենաժային ջրերի բազմակի օգտագործման և նրանց որակի բարձրացման միջոցառումների (կուտակման տարաներ, պարզարանների, աէրացիայի կառուցվածքներ, կենսաբանական ջրանցքներ, բուսասպանիչ և թունաքիմիկատների մուտքը ջրատարներ արգելող մեմբրաններ և այլն) ծախսերը,
10) գետերի ավազաններում ջրատնտեսական համալիրների կառավարման ավտոմատ համակարգերի տեղակայման և սպասարկման (կեղտաջրերի, բնական ջրերի որակի ստուգման, բաշխման, ջրային պետական կադաստրի, ջրերի օգտագործման տվյալների սկզբնական հաշվառման, պետական հաշվառման) ծախսերը,
11) օգտագործված ջրերից թանկարժեք նյութերի կորզման հարմարանքների և արտադրամասերի շահագործման ծախսերը: Դրանց մեջ մտնում են այն հարմարանքներն ու արտադրամասերը, որոնք ջրային լուծույթներից կորզում են օրգանական լուծիչներ, գալվանական և տրավիլային լուծույթներից` մետաղներ և այլ թանկարժեք միացությունների բաղադրիչներ, օգտագործված ջրերից` կալցիումի, մագնեզիումի, նատրիումի, ֆտորային և այլ միացություններ: Այս տողում ցույց չեն տրվում կոմունալ-կենցաղային և արդյունաբերական ջրամատակարարման խողովակաշարերի և շահագործման, ինչպես նաև վերցվող ջրի նախնական մաքրման (նախապատրաստման) ծախսերը, ջրատնտեսական համակարգերից ջրառի համար արդյունաբերական օբյեկտների գումարային վճարները, ջրային օրենսդրության խախտման տուգանքները:
7. «100.1.1» ծածկագրով տողում լրացվում են ռեսպոնդենտների կողմից այլ կազմակերպություններին իրենց կեղտաջրերի ընդունման և մաքրման դիմաց կատարված ընդհանուր վճարները:
8. «100.2» ծածկագրով տողում լրացվում են հետևյալ սարքավորումների և կայանքների պահպանման ու շահագործման ծախսերը.
1) տեխնոլոգիական սարքավորումներից և օդափոխության հարմարանքներից (մթնոլորտ արտանետելուց անմիջապես առաջ) անջատված գազերից թունավոր նյութերի որսման և ուտիլիզացման կայանքների ծախսերն` այն դեպքում, երբ այդ կայանքներն իրենց նշանակությամբ սանիտարական են, այսինքն ապահովում են վնասակար նյութերի մթնոլորտային արտանետման նվազեցում,
2) փորձա-արդյունաբերական կայանքների և արտադրամասերի պահպանման և շահագործման ծախսերը, որոնք զբաղվում են անջատվող գազերից վնասակար բաղադրիչների որսման մեթոդների և տեխնոլոգիաների մշակմամբ,
3) մթնոլորտային օդի որակի գնահատման համար ավտոմատ համակարգերի և լաբորատորիաների պահպանման և շահագործման ծախսերը,
4) ավտոմեքենաների արտանետած գազերի թունավորության աստիճանի ստուգման, վերահսկման-կարգավորման կետերի պահպանման և շահագործման ծախսերը:
9. Մթնոլորտապահպան (օդի պաշտպանական) սարքավորում չեն համարվում այն գազա-փոշեորսիչ հարմարանքները, որոնք տեխնոլոգիական գործընթացի անբաժան մաս են և անհրաժեշտ են արտադրանք ստանալու համար: Այսինքն` եթե գազերի կամ փոշու մաքրման սարքավորումը նախատեսված է ոչ թե մթնոլորտային արտանետումները նվազեցնելու համար, այլ ուղղակիորեն կապված է արտադրական գործընթացի կամ հումքի վերամշակման հետ (օր.` տեխնիկական ածխածնի ռեակտորներում, դեղին ֆոսֆորի հումքաթերմիկ վառարաններում կամ ծծմբական թթվի «եռացող շերտերի» վառարաններում տեղադրված մաքրման հանգույցները), ապա դրանք չեն դասվում մթնոլորտապահպան սարքերի շարքին:
10. Մթնոլորտային օդի պահպանության ընթացիկ ծախսերի մեջ չեն մտնում տեխնոլոգիական, արտասանիտարական բարեկարգում հանդիսացող միջոցառումների և գազատարների (գազատեղափոխիչների), ծխածծիչների (օդափոխիչների), աշխատանքային տեղերում սանիտարա-հիգիենիկ նորմալ պայմաններ ապահովող օդափոխության և օդաորակափոխիչ կայանքների շահագործման, սանիտարա-պահպանիչ գոտու կազմակերպման, կանաչ տնկարկների պահպանման ծախսերը և այլն:
11. Որպես բացառություն, մթնոլորտային օդի պահպանության ընթացիկ ծախսերի մեջ հաշվառում են պոչային գազերի այրման կամ այլ մեթոդներով վերամաքրող սարքավորումների և հարմարանքների պահպանման ու շահագործման ծախսերը, քանի որ դա համարվում է արտանետումների նվազեցման (կանխման) միջոցառում: Բացառիկ դեպքերում կարելի է մտցնել նաև օդածծիչ-փչող մեխանիզմի շահագործման ծախսերը, եթե նրանց տեսակի ընտրությունն անմիջականորեն կախված է գազափոշեորսիչ սարքերի ստեղծած դիմադրությունից:
12. «100.3» ծածկագրով տողում լրացվում են թափոնների պահպանման համար նախատեսված հատուկ տեղերի (կուտակիչների), ինչպես նաև արտադրական վտանգավոր թափոնների վնասազերծման հարմարանքների և կայանքների պահպանման ու շահագործման ծախսերը: Այստեղ հաշվառվում են նաև արտադրական թափոնների (այդ թվում կեղտաջրերից, օդափոխության համակարգերից և անջատվող գազերից որսված կոշտ նյութերի) ոչնչացման, թափոնակուտակիչներ կամ ոչնչացման վայրեր դրանց տեղափոխման ընթացիկ ծախսերը:
13. «100.3.1» ծածկագրով տողում լրացվում են թափոնները թափոնակուտակիչներ, վնասազերծման և ոչնչացման վայրեր տեղափոխող կազմակերպություններին ծառայությունների դիմաց կատարված վճարները:
14. «100.4» ծածկագրով տողում լրացվում են հողերի ռեկուլտիվացիայի, բերրի շերտի հանման, տեղափոխման և պահպանման ծախսերը: Կապիտալ ներդրումների հաշվին կատարած ռեկուլտիվացիոն աշխատանքներն այստեղ չեն հաշվառվում:
15. «200» ծածկագրով տողում լրացվում են բնապահպանության հիմնական միջոցների հիմնավերանորոգման ընդհանուր ծախսերը, որից առանձնացվում են մթնոլորտային օդն աղտոտող վնասակար նյութեր որսող և վնասազերծող («200.1» ծածկագրով տող), կեղտաջրերի մաքրման, ջրային ռեսուրսների պահպանման և արդյունավետ օգտագործման (»200.2» ծածկագրով տող) և թափոնների մշակման, վնասազերծման և ոչնչացման (»200.3» ծածկագրով տող) հիմնական միջոցների հիմնական վերանորոգման ներդրումների ծավալները:
16. «300» ծածկագրով տողում լրացվում են շրջակա միջավայրի պահպանության հիմնական արտադրական միջոցների միջին տարեկան վերագնահատված ընդհանուր հաշվեկշռային արժեքը, որից առանձնացվում են ջրային ռեսուրսների պահպանության և արդյունավետ օգտագործման («300.1» ծածկագրով տող), մթնոլորտային օդի պահպանության (»300.2» ծածկագրով տող) և թափոնների մշակման, վնասազերծման և ոչնչացման (»300.3» ծածկագրով տող) հիմնական միջոցների միջին տարեկան արժեքները:
Պաշտոնական հրապարակման օրը` 23 հոկտեմբերի 2025 թվական: