ՀՀ ԳՅՈՒՂԱՏՆՏԵՍՈՒԹՅԱՆ ԿԱՅՈՒՆ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ ՌԱԶՄԱՎԱՐՈՒԹՅ ...

(ուժը կորցրել է 30.11.06 թիվ 1826-Ն որոշում)

i

040.0682.220504

«ՎԱՎԵՐԱՑՆՈՒՄ ԵՄ»
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՆԱԽԱԳԱՀ Ռ. ՔՈՉԱՐՅԱՆ

 

«22» մայիսի 2004 թ.

 

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԿԱՌԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

 

14 ապրիլի 2004 թվականի N 682-Ն

 

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԳՅՈՒՂԱՏՆՏԵՍՈՒԹՅԱՆ ԿԱՅՈՒՆ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ ՌԱԶՄԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆԸ ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

 

1. Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը որոշում է.

Հաստատել`

ա) Հայաստանի Հանրապետության գյուղատնտեսության կայուն զարգացման ռազմավարությունը` համաձայն N 1 հավելվածի.

բ) Հայաստանի Հանրապետության գյուղատնտեսության կայուն զարգացման ռազմավարության կատարումն ապահովող միջոցառումների ցանկը` համաձայն N 2 հավելվածի:

 

ՍՏՈՐԱԳՐՎԵԼ Է ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԱՐՉԱՊԵՏԻ ԿՈՂՄԻՑ

2004 ԹՎԱԿԱՆԻ ՄԱՅԻՍԻ 17-ԻՆ

 

Հավելված N 1

ՀՀ կառավարության

2004 թվականի ապրիլի 14-ի

N 682-Ն որոշման

 

ՀՀ ԳՅՈՒՂԱՏՆՏԵՍՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱՐԱՐՈՒԹՅՈՒՆ

 

ՀՀ ԳՅՈՒՂԱՏՆՏԵՍՈՒԹՅԱՆ ԿԱՅՈՒՆ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ ՌԱԶՄԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆԸ

 

Բովանդակություն

 

Ներածություն

I. Գյուղատնտեսության ներկա վիճակի համառոտ բնութագիրը

1. Դրական տեղաշարժերը

2. Զարգացման խոչընդոտները և հիմնախնդիրները

II. Ռազմավարության նպատակը

III. Ռազմավարության հիմնական խնդիրները

IV. Ռազմավարության հիմնական ուղղությունները

1. Ագրարային բարեփոխումների խորացում, շուկայական ենթակառուցվածքների

զարգացում և տնտեսավարման ձևերի կատարելագործում

2. Պարենամթերքի ֆիզիկական և տնտեսական մատչելիության մակարդակի

բարձրացում և սննդի անվտանգության ապահովում

3. Բուսաբուծության ճյուղի զարգացում, ագրոտեխնիկայի առաջադիմական

համակարգի ներդրում, սերմնաբուծության, սելեկցիայի, բույսերի

պաշտպանության և կարանտինի համակարգերի կատարելագործում

4. Անասնաբուծության ճյուղի զարգացում, տոհմային գործի և

անասնաբուժության համակարգի բարելավում

5. Գոտիական մասնագիտացում և արտադրության ռացիոնալ տեղաբաշխում

6. Գյուղատնտեսական հումքի վերամշակման և սպասարկող ենթակառուցվածքների

զարգացում

V. Անտառային տնտեսության զարգացման ռազմավարությունը

VI. Գյուղատնտեսության պետական կարգավորման գործառույթները

VII. Ռազմավարության իրականացումից ակնկալվող արդյունքները

 

Ներածություն

 

Սույն ռազմավարությունն ամրագրում է գյուղատնտեսության կայուն զարգացմանն ուղղված Հայաստանի Հանրապետության կառավարության քաղաքականությունը:

Հանրապետության տնտեսության ազատականացումը, հողի և գյուղատնտեսական արտադրության մյուս միջոցների, սպասարկող ենթակառուցվածքների, գյուղմթերքներ իրացնող և վերամշակող կազմակերպությունների մասնավորեցումն զգալիորեն սահմանափակել է գյուղատնտեսության բնագավառում պետական միջամտությունը: Այդուհանդերձ, հիմք ընդունելով ոլորտի առանձնահատկությունները և երկրի պարենային անվտանգության խնդիրները, կարևորվում է անցումային ժամանակաշրջանում գյուղատնտեսության պետական աջակցության քաղաքականությունը` ուղղված ագրարային ոլորտում իրավական հիմքի ձևավորմանը, գյուղատնտեսությունում տնտեսավարողների համար գործունեության և ներդրումների բարենպաստ պայմանների ապահովմանը, ենթակառուցվածքների զարգացմանը, սննդամթերքի անվտանգության ապահովմանը և այլն:

Ռազմավարության փաստաթղթում նախանշվում է այդ քաղաքականության ուղղությունները և դրանց իրականացումն ապահովող ծրագրերը: Միաժամանակ սահմանվում են գյուղատնտեսության ոլորտի գերակայությունները, որոնք պետական կառավարման և տեղական ինքնակառավարման մարմինների, դոնոր համայնքի և տնտեսավարող սուբյեկտների համար կարող են լինել նպատակամետ գործունեության ու համագործակցության ուղենիշ:

Սույն ռազմավարությունը համահունչ է ՀՀ կառավարության` Աղքատության հաղթահարման ռազմավարական ծրագրին և ապահովում է հանրապետությունում ագրարային բարեփոխումների խորացման քաղաքականության շարունակականությունը:

 

I. ԳՅՈՒՂԱՏՆՏԵՍՈՒԹՅԱՆ ՆԵՐԿԱ ՎԻՃԱԿԻ ՀԱՄԱՌՈՏ ԲՆՈՒԹԱԳԻՐԸ

 

1. Դրական տեղաշարժերը

 

Հայաստանի Հանրապետության տնտեսության կարևորագույն ոլորտներից մեկը` ագրոպարենային համակարգը, տալիս է երկրի համախառն ներքին արդյունքի մոտ 35, այդ թվում` գյուղատնտեսությունը` շուրջ 25 տոկոսը: Հաշվի առնելով ոլորտի կարևորությունը անկախության հռչակումից անմիջապես հետո ընտրվեց հողի և գյուղատնտեսական արտադրության մյուս միջոցների, սպասարկող ենթակառուցվածքների, գյուղմթերքներ իրացնող ու վերամշակող կազմակերպությունների մասնավորեցման քաղաքականություն: Արդյունքում, ներկայումս ագրոպարենային ոլորտում ձևավորվել է շուկայական հարաբերություններով կարգավորվող ազատ տնտեսական համակարգ, որը ներառում է 335 հազարից ավելի գյուղացիական տնտեսություններ, գյուղատնտեսության սպասարկման, գյուղմթերքների իրացման ու վերամշակման բազմաթիվ մասնավոր ընկերություններ:

Հանրապետության գյուղատնտեսական արտադրությունում հիմնական հողօգտագործողները գյուղացիական տնտեսություններն են, որոնց սեփականաշնորհվել է վարելահողերի 71.7%-ը, բազմամյա տնկարկների` 78.3%-ը, խոտհարքների` 48.4%-ը:

Ներկայումս գյուղատնտեսության համախառն արտադրանքի ավելի քան 98 տոկոսը արտադրվում է մասնավոր հատվածի կողմից:

Տնտեսավարման նոր պայմաններում, երբ արմատապես փոխվել է հողաշինարարության պատկերը և մշակովի հողատարածությունները մասնատվել են ավելի քան 1.2 մլն հողակտորների, առանձնահատուկ կարևորություն է ստացել ոռոգման համակարգի, այդ թվում` ներտնտեսային ցանցի արդիականացումը:

Բուսաբուծության ճյուղում դրական միտումներ կան հացահատիկի, կարտոֆիլի, բանջարեղենի արտադրության բնագավառում: Գյուղատնտեսական հումք արտադրող և վերամշակող կազմակերպությունների միջև աստիճանաբար ձևավորվում են փոխշահավետ պայմանագրային հարաբերություններ, որոնք հուսալի նախապայմաններ են ստեղծում լոլիկի, պտղի և խաղողի արտադրության ավելացման և եկամտաբերության բարձրացման համար:

Վերջին տարիներին խաղողի հումքի վերամշակման բնագավառում կատարված ներդրումների, նոր տեխնոլոգիաների կիրառման, մարքեթինգային աշխատանքների արդյունքում առկա են որոշակի դրական տեղաշարժեր: Մասնավորապես, արդյունավետ կառավարման և նոր տեխնոլոգիաների ներդրման արդյունքում մի շարք ընկերություններում նկատվում է արտադրության վերականգնման ու զարգացման միտումներ: Գինու արտադրության և արտահանման ծավալները 1997-1998 թթ. համեմատությամբ 2002 թ. ավելացել են գրեթե 3 անգամ, իսկ ներմուծման ծավալները զգալիորեն կրճատվել են:

1988 թ. աղետալի երկրաշարժի, հանրապետության արտաքին հաղորդակցության ուղիների շրջափակման և կերային մշակաբույսերի ցանքատարածությունների` աննախադեպ չափերով կրճատման պատճառով հատկապես տուժեց անասնապահությունը: 1991-1993 թթ. տավարի գլխաքանակը կրճատվեց 65.0, խոզերինը` 143.0, ոչխարներինը` 287.1 հազարով: Նույն ժամանակահատվածում կաթի արտադրությունը նվազեց 14.5, իսկ մսինը` 51.9 հազար տոննայով: Հետագա տարիներին, հատկապես 1993 թ. սկսած անասնաբուծության ոլորտում նկատվեցին որոշ կայունացման միտումներ: Ներկայումս զարգացման տեմպերը բարձր են թռչնաբուծության ճյուղում, նկատելի առաջընթաց կա տավարաբուծության և ոչխարաբուծության ճյուղերում:

Գյուղատնտեսական մթերքների վերամշակման ոլորտում 1991-1997 թթ. շեշտակիորեն նվազել են արտադրական հզորությունների օգտագործման մակարդակը և արտադրության ծավալները: Սակայն վերջին 4 տարում, լրացուցիչ ներդրումների և միջազգային կազմակերպությունների աջակցությամբ, զգալիորեն բարելավվել է սննդի վերամշակող արդյունավետության վիճակը: Հայաստանի Հանրապետության արդյունաբերության համախառն արտադրանքում 2002 թ. այս հատվածի տեսակարար կշիռը կազմել է 38.8 տոկոս, իսկ ընդհանուր վերամշակող արդյունաբերության մեջ` 58.2 տոկոս` ներառյալ ծխախոտի վերամշակումը:

Վերամշակման համակարգի գործունեության ակտիվացումը և արտահանման ծավալների համեմատական ավելացումը որոշակիորեն նպաստել է գյուղատնտեսական արտադրանքների իրացման հիմնախնդրի մեղմացմանը և տնտեսությունների ապրանքայնության մակարդակի բարձրացմանը:

Այս ուղղությամբ դրական տեղաշարժերն առավել զգալի կլինեն, եթե հիմնովին լուծվեր գյուղատնտեսության վարկավորման և ռիսկերի ապահովագրման հիմնախնդիրները: Թեև առևտրային բանկերի, միկրոֆինանսավորող կազմակերպությունների և մասամբ վարկային ակումբների միջոցով տարեցտարի ավելանում են գյուղատնտեսությանը հատկացվող վարկային միջոցները, բայց դեռևս դրանք բավարարում են պահանջարկի մոտ 8%-ը: Այդուհանդերձ, աստիճանաբար ձևավորվում է սպասարկման և շուկայական ենթակառուցվածքների այնպիսի համակարգ, որը համահունչ է ազատական տնտեսության սկզբունքներին: Կարևորագույն ձեռքբերում է տնտեսավարող սուբյեկտների գործելաոճի և մտածողության փոփոխությունը, երբ արտադրողն այլևս իր արտադրական խնդիրների լուծումն ամբողջականորեն չի կապում պետական հովանավորչության հետ: Դրանով իսկ, բավարար տնտեսական նախադրյալներ է ստեղծվել գյուղատնտեսության ոլորտում բարեփոխումների խորացման և ոլորտի կայուն զարգացման համար:

 

2. Զարգացման խոչընդոտները և հիմնախնդիրները

 

Անցումային փուլում հանրապետությունում տեղի ունեցած գործընթացներն օբյեկտիվորեն հանգեցրին երկրի ընդհանուր սոցիալ-տնտեսական վիճակի վատթարացմանը, որից զերծ չմնաց նաև ագրոպարենային համակարգը: Տարբեր օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ պատճառներով հնարավոր չեղավ ագրոպարենային ոլորտի բարեփոխումներից ու սեփականաշնորհումից ստանալ ակնկալվող արդյունքները: Մասնավորապես, հողի սեփականաշնորհմանն անմիջապես չհաջորդեց գյուղատնտեսության սպասարկման և ագրովերամշակման համակարգի մասնավորեցումը, նոր շուկայական ենթակառուցվածքների ձևավորումը: Հանրապետության բնակչության ցածր գնողունակությունը, նախկին առևտրատնտեսական կապերի խզումը և արտաքին հաղորդակցության ուղիների շրջափակումը հանգեցրեցին գյուղացիական տնտեսությունների ապրանքայնության մակարդակի և վերարտադրողական կարողությունների նվազման, ինչպես նաև արտադրության էքստենսիվ զարգացման, լուրջ դժվարություններ ստեղծեցին գյուղատնտեսական և ագրովերամշակման արտադրանքի իրացման, ինչպես նաև նյութատեխնիկական մատակարարումների համար:

Գյուղատնտեսական արտադրության արդյունավետ կազմակերպմանը լրջորեն խոչընդոտում է նաև գյուղացիական տնտեսությունների փոքր չափերը: Ներկայումս մեկ գյուղացիական տնտեսությանը միջին հաշվով բաժին է ընկնում 1.4 հա գյուղատնտեսական հողատեսքեր, այդ թվում` 1.1 հա վարելահող, որը հնարավորություն չի ընձեռում իրականացնել արդյունավետ տնտեսավարում և ինտենսիվ տեխնոլոգիաների կիրառում: Միաժամանակ, Հայաստանի Հանրապետության ազգային վիճակագրական ծառայության տվյալներով վարելահողերի ավելի քան 36 տոկոսը նպատակային նշանակությամբ չի օգտագործվում, զգալիորեն նվազել է գյուղատնտեսական մշակաբույսերի ցանքատարածությունները, խաղողի և պտղատու այգիների տարածքները (գծապատկեր 1):

 

_____________________________

ԻՐՏԵԿ - գծապատկերը չի բերվում

 

Գյուղատնտեսության ինտենսիվացման ցածր մակարդակի, պարարտանյութերի ու թունաքիմիկատների անբավարար օգտագործման, մշակության ագրոտեխնիկական կանոնների խախտման հետևանքով ցածր է գյուղատնտեսական մշակաբույսերի բերքատվությունը: Հիմնականում ցանքատարածությունների ավելացման հաշվին մեծացել է հացահատիկի, բանջարեղենի և կարտոֆիլի համախառն բերքը, մինչդեռ խաղողի և պտղի արտադրությունը նկատելիորեն պակասել է (գծապատկեր 2):

 

_____________________________

ԻՐՏԵԿ - գծապատկերը չի բերվում

 

Խաղողագործության ճյուղի զարգացմանը խոչընդոտում են խաղողի ներկայիս սորտային կազմի ոչ ամբողջական համապատասխանությունը վերամշակող արդյունաբերության պահանջներին, մշակության ագրոտեխնիկայի ոչ լիարժեք կատարումը և այգիների բարձր նոսրությունը:

Վերջին տասնամյակում ավելի քան 10 անգամ կրճատվել է հանքային, գրեթե 18 անգամ` օրգանական պարարտանյութերի և շուրջ 10 անգամ բույսերի պաշտպանության միջոցների օգտագործումը:

Լուրջ խնդիրներ են ծառացել գյուղատնտեսության տեխնիկական ապահովման բնագավառում: Ներկայումս գյուղատնտեսական տեխնիկայի և սարքավորումների ավելի քան 93 տոկոսի շահագործման ժամկետը լրացել է, որի պատճառով ցածր է սարքինության մակարդակը և արտադրողականությունը, հետևաբար` բարձր են շահագործման ծախսերը և ծառայությունների սակագները:

Թեև պետական աջակցությամբ զգալի աշխատանքներ են կատարվել ոռոգման համակարգերի վերականգնման և զարգացման ուղղությամբ, սակայն դեռևս այս բնագավառում առկա են բազում հիմնախնդիրներ: Հանրապետության 274 հազ. հա ոռոգելի հողատարածքներից փաստացի ոռոգվում է ընդամենը 200-210 հազ. հա:

Անցումային շրջանում լրջորեն տուժեց նաև անասնապահությունը: Բացի բնակչության վճարունակ պահանջարկի նվազումից, սեփական կերարտադրության և ներկրվող կերերի ծավալների սահմանափակման հետևանքով զգալիորեն կրճատվեց անասնագլխաքանակը և անասնապահական մթերքների արտադրությունը (գծապատկեր 3 և 4):

 

__________________________________

ԻՐՏԵԿ - գծապատկերները չեն բերվում

 

1990 թ. համեմատությամբ ավելի քան 4 անգամ կրճատվել է կերային մշակաբույսերի տարածությունը, անբավարար է օգտագործվում բնական կերահանդակները: Մասնավորապես խիստ նկատելի է գյուղամերձ արոտավայրերի գերբեռնվածությունը և հեռագնա արոտների սահմանափակ օգտագործումը: Երկու դեպքում էլ այսպիսի իրավիճակը հանգեցնում է լուրջ տնտեսական կորուստների և արոտավայրերի դեգրադացման:

Դեռևս ձևավորման փուլում է տնտեսավարման նոր պայմաններին բավարարող անասնաբուժական համակարգը: Պատշաճ կերպով կարգավորված չեն սննդամթերքի անվտանգության և ստանդարտացման ոլորտները:

Վերը նշված հիմնախնդիրներին ավելանում է նաև գյուղմթերքների իրացման շուկայի ոչ լիարժեք ձևավորումը, որը մի կողմից պայմանավորված է տեղական շուկայում ցածր վճարունակ պահանջարկով և մյուս կողմից` տրանսպորտային շրջափակումների պատճառով արտահանումների հետ կապված դժվարություններով:

Արտաքին առևտրի ապրանքային կառուցվածքում պարենի և գյուղատնտեսական հումքի բաժինը կազմում է (2001-2002 թթ.) արտահանման 13.3 և ներմուծման 24.5 տոկոսը: Եթե ընդհանուր ներմուծման արժեքն արտահանմանը գերազանցում է շուրջ 2 անգամ, ապա պարենի և գյուղատնտեսական հումքի գծով` 3.8 անգամ: Ավելին, արտադրատեսակների այս խմբում արտահանման 76.4 տոկոսը բաժին է ընկնում կոնյակին, որը անհրաժեշտաբար արտահանման դիվերսիֆիկացման խնդիր է առաջադրում: ՈՒստի գյուղատնտեսական ապրանքների արտահանման ծավալների ավելացումը, առևտրային հաշվեկշռի և կառուցվածքի բարելավումը դիտվում է որպես ռազմավարական կարևորություն ներկայացնող հիմնախնդիր:

Դեռևս լիարժեք չեն գործում գյուղատնտեսության սպասարկման ենթակառուցվածքները, գիտատեխնիկական առաջադիմության նվաճումներն արտադրության մեջ ներդրվում են չափազանց դանդաղ:

Գյուղացիները յուրաքանչյուր տարի շրջանառու միջոցների խիստ կարիք են զգում, իսկ գործող բանկային համակարգի կողմից վարկավորման պահանջները դժվարամատչելի են գյուղացիական տնտեսությունների հիմնական մասի համար: Գյուղատնտեսության ոլորտում բացակայում է բնական աղետների հետևանքով կորուստների ապահովագրումը: Այս ամենը բացասաբար է ազդում գյուղատնտեսության արդյունավետության և ճյուղային կառուցվածքի վրա:

ՀՀ գյուղատնտեսության կայուն զարգացման ռազմավարությունը փաստաթղթում, հիմք ընդունելով ագրարային բարեփոխումների անցած ժամանակահատվածի ձեռքբերումները, ինչպես նաև թույլ տրված սխալներն ու բացթողումները և իրատեսորեն գնահատելով գյուղատնտեսության հիմնախնդիրները, սահմանվում են 2004-2015 թթ. ոլորտի զարգացման հիմնական ուղղությունները:

Աներկբայորեն ընդունելով ազատական տնտեսության պայմաններում պետական միջամտության սահմանափակումը` միաժամանակ հստակեցվում է անցումային փուլում պետության կողմից իրականացվող գործառույթները:

 

II. ՌԱԶՄԱՎԱՐՈՒԹՅԱՆ ՆՊԱՏԱԿԸ

 

Ագրարային ոլորտի զարգացման ռազմավարության հիմնական նպատակն է` նպաստել հանրապետության գյուղատնտեսության կայուն զարգացմանը, պարենային ապահովության մակարդակի բարձրացմանը և գյուղական բնակչության եկամուտների ավելացմանը:

Հիմնական նպատակից բխող ենթանպատակներն են.

1. Գյուղատնտեսության համախառն արտադրանքի ավելացումը և արտադրության եկամտաբերության բարձրացումը:

2. Գյուղատնտեսությունում առկա արտադրական ներուժի` հողային, ջրային, աշխատանքային, գիտատեխնիկական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործումը:

3. Սննդամթերքի անվտանգության հիմնախնդիրների լուծումը:

4. Գյուղական աղքատության հաղթահարումը և բնակչության արտահոսքի մեղմացումը, գյուղական բնակավայրերում ոչ գյուղատնտեսական զբաղվածության ընդլայնումը:

5. Գյուղատնտեսության ճյուղային կառուցվածքի բարելավումը, առավել բարձր եկամուտ ապահովող արտադրանքների արտադրության տեսակարար կշռի մեծացումը:

6. Գյուղատնտեսության միջազգայնացման ինտեգրացիոն գործընթացների զարգացումը:

 

III. ՌԱԶՄԱՎԱՐՈՒԹՅԱՆ ՀԻՄՆԱԿԱՆ ԽՆԴԻՐՆԵՐԸ

 

Գյուղատնտեսության կայուն զարգացման ռազմավարության հիմնական խնդիրներն են.

1. Ագրարային բարեփոխումների խորացումը, շուկայական ենթակառուցվածքների զարգացումը և տնտեսավարման ձևերի կատարելագործումը:

2. Պարենամթերքի ֆիզիկական և տնտեսական մատչելիության մակարդակի բարձրացումը, սննդի անվտանգության և հիմնական պարենային մթերքների ինքնաբավության նվազագույն մակարդակի ապահովումը:

3. Բուսաբուծության ճյուղում ագրոտեխնիկայի առաջադիմական համակարգի ներդրումը, սերմնաբուծության, սելեկցիայի, բույսերի պաշտպանության և կարանտինի միջոցառումների արդյունավետ իրականացման ապահովումը:

4. Անասնաբուծության ոլորտում տոհմային գործի զարգացումը և անասնաբուժության համակարգի բարելավումը:

5. Գյուղատնտեսական հումքի վերամշակման արտադրության, գյուղատնտեսության սպասարկող և գյուղի սոցիալական ենթակառուցվածքների զարգացումը:

Այս խնդիրներին համապատասխան սահմանվում է ռազմավարության հիմնական ուղղությունները:

 

IV. ՌԱԶՄԱՎԱՐՈՒԹՅԱՆ ՀԻՄՆԱԿԱՆ ՈՒՂՂՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

 

1. Ագրարային բարեփոխումների խորացում, շուկայական ենթակառուցվածքների

զարգացում և տնտեսավարման ձևերի կատարելագործում

 

Վերոհիշյալ խնդիրները կլուծվեն հետևյալ ուղղություններով.

 

1.1. Ագրարային բարեփոխումների խորացում

Ագրարային բարեփոխումների խորացումը նախատեսում է հողային հարաբերությունների հետագա կատարելագործում հետևյալ ուղղություններով`

ա) գյուղատնտեսական հողատեսքերի, հատկապես վարելահողերի լիարժեք օգտագործման ապահովում: Հողային օրենսգրքում փոփոխությունների և լրացումների միջոցով նախկինում անօգտագործելի` աղակալված, աղտահարման ենթարկված և խախտված հողերի մելիորատիվ և մշակութատեխնիկական աշխատանքների շնորհիվ գյուղատնտեսական շրջանառության մեջ ներառող տնտեսավարող սուբյեկտներին հողհատկացման արտոնությունների սահմանում, տնտեսավարող սուբյեկտին սեփականության և վարձակալությամբ տրամադրվող գյուղատնտեսական հողատեսքերի առավելագույն չափի հաստատագրում.

բ) արոտավայրերի երկարաժամկետ վարձակալության խրախուսում: Միավորված ազգերի կազմակերպության պարենի և գյուղատնտեսության կազմակերպության, ինչպես նաև Չորային շրջանների գյուղատնտեսության զարգացման միջազգային գիտական կենտրոնի (ԻԿԱՐԴԱ) լեռնային շրջանների գյուղատնտեսության զարգացման տարածաշրջանային ծրագրի շրջանակներում արոտների բարելավման ու ջրարբիացման աշխատանքների իրականացում.

գ) հողաբարելավման և ռեկուլտիվացիոն (հողերի վերականգնման) աշխատանքների համար նպատակային վարկավորում և պետության կողմից վարկի տոկոսավճարի մասնակի փոխհատուցում: Միացյալ ազգերի կազմակերպության անապատացման դեմ պայքարի կոնվենցիայի շրջանակներում` դեգրադացված հողերի վերականգնման ծրագրերի իրականացում.

դ) հողային օրենսդրությամբ սահմանված պետական և համայնքային սեփականության հողամասերի օտարման վերաբերյալ հրապարակայնության ապահովում և հողի շուկայի ինստիտուցիոնալ համակարգի ձևավորմանն աջակցություն.

ե) միավորված ազգերի կազմակերպության պարենի և գյուղատնտեսության կազմակերպության աջակցությամբ, ընտրված համայնքներում, հողերի միավորման փորձնական ծրագրերի իրականացում.

զ) հողի շուկայի ակտիվացման նպատակով գյուղական բնակավայրերում ոչ գյուղատնտեսական զբաղվածության խթանում, մասնավորապես` Հայաստանի փոքր և միջին ձեռնարկատիրության զարգացման ազգային կենտրոնի և միջազգային կազմակերպությունների աջակցությամբ փոքր և միջին ձեռնարկատիրության զարգացում.

է) իրավասու պետական կառավարման մարմինների միջոցով հողերի մոնիտորինգի, գյուղատնտեսական հողատեսքերի բազմաբնույթ կադաստրի վարման, հողերի էկոլոգիական վիճակի բարելավման ծրագրերի իրականացում.

ը) գյուղացիական, գյուղացիական կոլեկտիվ տնտեսություններին արտադրության արդյունավետ կազմակերպման ուղղությամբ հիմնավորված խորհրդատվություն ապահովելու նպատակով, ըստ մարզերի, գյուղացիական տնտեսությունների օպտիմալ չափերի մոդելավորում և խորհրդատվական համակարգի միջոցով ներդրմանն աջակցություն.

թ) ոլորտի արտադրական ներուժի գնահատման և պետական նպատակային ծրագրերի իրականացման արդյունավետության բարձրացման համար գյուղատնտեսության համատարած հաշվառում, հողերի կարգի և կադաստրային արժեքի ճշգրտում:

 

1.2. Գյուղատնտեսության շուկայական ենթակառուցվածքների զարգացում

Գյուղատնտեսության շուկայական ենթակառուցվածքների զարգացումը ներառում է` գյուղատնտեսական մթերքների իրացման, ոլորտի ֆինանսավորման և վարկավորման համակարգի կատարելագործում, ապահովագրական համակարգի ներդրման նախապայմանների ստեղծում:

Այս խնդիրների լուծման համար նախատեսվում են`

ա) գյուղատնտեսական մթերքների արտադրությունից մինչև սպառումը ապրանքային շարժին նպաստող կառույցների ձևավորում, մասնավորապես, գյուղատնտեսական մթերքների գնող-իրացնող կառույցների և մեծածախ շուկաների ստեղծմանն աջակցություն.

բ) մսամթերքների իրացման խթանման և սննդի անվտանգության պահանջների ապահովման նպատակով Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների գյուղատնտեսության դեպարտամենտի մարքեթինգի աջակցության ծրագրի միջոցով փոքր սպանդանոցների ծրագրի իրականացում, կաթի սպառողական կոոպերատիվների թվի ավելացում և գործունեության խթանում.

գ) գյուղատնտեսական վարկավորման նպաստավոր պայմանների ստեղծում, մասնավորապես, Հայաստանի Հանրապետության կառավարության կողմից մասնակից ֆինանսական հաստատություններին տրամադրված վարկաշարերի տոկոսադրույքի նվազեցման միջոցով ենթավարկերի բանկային տոկոսադրույքի իջեցում, ճյուղի առանձնահատկություններին համապատասխան գրավադրման մեխանիզմների կատարելագործում, սահմանամերձ և լեռնային համայնքներում գրավի, մի մասի համար պետական երաշխիքի տրամադրում.

դ) Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների գյուղատնտեսության դեպարտամենտի մարքեթինգի աջակցության ծրագրի կողմից ստեղծվող վարկային ակումբների և «Ագրոլիզինգ» ՍՊԸ-ի օրինակով գյուղական կենսունակ ֆինանսական կառույցների և լիզինգային կազմակերպությունների ձևավորմանն աջակցություն.

ե) Գյուղի և գյուղատնտեսության աջակցության հիմնադրամի ֆինանսական հնարավորությունների ընդլայնման միջոցով գյուղատնտեսական գործունեություն իրականացնող բնակչության առավել խոցելի խմբերին նպատակամետ աջակցության ցուցաբերում.

զ) գյուղատնտեսությունում վարկավորման ծավալների ավելացում (Աղքատության հաղթահարման ռազմավարական ծրագրի կանխատեսումներով նախատեսվում է մոտավորապես 10 անգամ ավելացնել գյուղատնտեսության վարկավորման ծավալները, 2015 թ. դրանք հասցնելով ճյուղի համախառն ներքին արդյունքի 11 տոկոսին` 2001 թ. 2.3 տոկոսի համեմատ).

է) գյուղատնտեսության ապահովագրական ռիսկերի գնահատման ծրագրի իրականացում.

ը) ապահովագրական ռիսկերի գնահատման ծրագրի արդյունքների հիման վրա գյուղատնտեսությունում ապահովագրական համակարգի ձևավորման փորձնական ծրագրերի իրականացում.

թ) մասնավոր ապահովագրական ընկերություններին գյուղատնտեսության ոլորտ ներգրավմանն աջակցություն:

 

1.3. Գյուղատնտեսության տնտեսավարման ձևերի զարգացում

Գյուղատնտեսության տնտեսավարման ձևերի զարգացման նպատակով նախատեսվում է`

ա) գյուղատնտեսության ոլորտի տնտեսավարող սուբյեկտների հաշվառման և պետական գրանցման, ինչպես նաև Առևտրի համաշխարհային կազմակերպությանն անդամակցության շրջանակներում ստանձնած պարտավորություններին համապատասխան` ավելացված արժեքի հարկով հարկավորման մեխանիզմների մշակման նպատակով գյուղացիական և գյուղացիական կոլեկտիվ տնտեսությունների, կոոպերատիվների, միավորումների և այլ կազմակերպական ձևերի կարգավիճակի օրենսդրական հստակեցում և չափորոշիչների սահմանում.

բ) գյուղատնտեսական կոոպերացիայի առանձին ձևերի կանոնակարգում.

գ) կոոպերատիվների և միավորումների ձևավորմանը մարքեթինգային, վարկային, լիզինգային ու խորհրդատվական աջակցություն:

 

2. Պարենամթերքի ֆիզիկական և տնտեսական մատչելիության մակարդակի

բարձրացում և սննդի անվտանգության ապահովում

 

Պարենամթերքի ֆիզիկական և տնտեսական մատչելիության մակարդակի բարձրացման և սննդի անվտանգության ապահովման խնդիրների լուծման համար նախատեսվում է`

ա) պարենամթերքի ֆիզիկական ու տնտեսական մատչելիության մակարդակի բարձրացման քաղաքականության իրականացում «Պարենային անվտանգության ապահովման մասին» (2002 թ.) Հայաստանի Հանրապետության օրենքի պահանջներին համապատասխան` Հայաստանի Հանրապետության պարենային ապահովության քաղաքականության ծրագրի և Աղքատության հաղթահարման ռազմավարական ծրագրի շրջանակներում.

բ) պարենամթերքի տեղական արտադրության ծավալների ավելացում և առևտրի հաշվեկշռի բարելավում: Մասնավորապես, Աղքատության հաղթահարման ռազմավարական ծրագրով նախատեսվում է 2003-2015 թթ. գյուղատնտեսության ավելացված արժեքի մոտ կրկնակի ավելացում և ապրանքայնության ներկայիս 40%-ի դիմաց 70%-ի ապահովում.

գ) պարենամթերքի տնտեսական մատչելիության մակարդակի բարձրացում: Ծրագրվող ժամանակահատվածում Աղքատության հաղթահարման ռազմավարական ծրագրով նախատեսված Ջինիի գործակցի 0,071 կետով կրճատումը, 1 շնչի հաշվով համախառն ներքին արդյունքի, նվազագույն և միջին ամսական աշխատավարձի, կենսաթոշակի և նպաստի զգալի ավելացումը կարևոր նախադրյալներ են այդ խնդրի լուծման համար.

դ) Աղքատության հաղթահարման ռազմավարական ծրագրի դրույթներին համահունչ, Հայաստանի Հանրապետության պարենային ապահովության քաղաքականության նոր ծրագրի մշակում և իրականացում.

ե) միջազգային ստանդարտներին համապատասխան (Կոդեքս ալիմենտարիուս, ԻՍՕ-9000 և այլն) ազգային ստանդարտների մշակման աջակցություն և սննդի որակի կառավարման արդիական համակարգի ներդրում.

զ) գենետիկորեն փոփոխված օրգանիզմների` հանրապետությունում տարածման և օգտագործման կանոնակարգում.

է) միջազգային շուկաներին ինտեգրման նպատակով սննդամթերքի փորձաքննության լաբորատորիաների ստեղծման և դրանց հավաստագրման աջակցություն.

ը) խաղողագործության, գինեգործության ճյուղի առանձնահատկությունները պահանջում են բնագավառի տնտեսական հարաբերությունների հստակեցում և ճյուղի զարգացման համար նպաստավոր պայմանների ստեղծում: Այդ նպատակով նախատեսվում է «Խաղողագործության, գինու և հայկական կոնյակի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի ընդունում, «Ագրոմարքեթինգ» նպատակային ծրագրի մշակում և հետևողականորեն իրականացում:

 

2.1. Հիմնական պարենային մթերքների ինքնաբավության նվազագույն մակարդակի ապահովման ռազմավարական ուղղություններն են`

ա) կենսապես կարևորագույն պարենամթերքի, մասնավորապես, հացամթերքի, բուսական յուղի, շաքարի և մսի տեղական արտադրության խթանում և սահմանված կարգով չնվազեցվող պաշարների ձևավորում, կարտոֆիլի վերամշակման համակարգի ձևավորման տեխնիկական աջակցություն: Անասնապահական մթերքների ծավալների ավելացման նպատակով կերային բազայի հնարավորությունների ընդլայնում, մասնավորապես, առավել արդյունավետ կերային մշակաբույսերի (եգիպտացորեն, կերի ճակնդեղ, գետնախնձոր և այլն) մշակության տեխնիկական աջակցության և խորհրդատվության ապահովում.

բ) Առևտրի համաշխարհային կազմակերպությանն անդամակցության շրջանակներում ստանձնած պարտավորություններին համապատասխան, տարիֆային և ոչ տարիֆային կարգավորման միջոցով` պարենամթերքի ներքին շուկայի և տեղական արտադրողների շահերի պաշտպանություն:

 

3. Բուսաբուծության ճյուղի զարգացում, ագրոտեխնիկայի առաջադիմական

համակարգի ներդրում, սերմնաբուծության, սելեկցիայի, բույսերի

պաշտպանության և կարանտինի համակարգերի կատարելագործում

 

3.1. Բուսաբուծության ճյուղի զարգացում: Սույն ռազմավարության շրջանակներում բուսաբուծության ճյուղի զարգացման գերակայություններն են`

- ագրոտեխնիկայի առաջադիմական համակարգերի ներդրման միջոցով գյուղատնտեսական մշակաբույսերի բերքատվության բարձրացում և միավոր արտադրանքի հաշվով արտադրական ծախսերի կրճատում,

- ցանքատարածությունների կառուցվածքի բարելավում և միավոր տարածությունից ստացվող եկամուտի ավելացում,

- դաշտային կերարտադրության արդյունավետության բարձրացում և կերային մշակաբույսերի ցանքատարածությունների 3.2 անգամ ավելացում,

- 490 հազ. հա վարելահողերի լիարժեք օգտագործում, դրանից առնվազն 446,1 հազ. հա ինտենսիվ մշակություն և 280 հազ. հա ոռոգման ապահովում (գծապատկերներ 5, 6, 7, 8, 9),

- բազմամյա տնկարկների տարածության ավելացում մինչև 72.0 հազ. հա, որից` պտղատու այգիներ` 45.6 և խաղողինը` 26.4 հազ. հա:

Կանխատեսվող մակարդակի ձեռքբերման ռազմավարության ուղղություններն են`

ա) հանրապետության գոտիական առանձնահատկություններին համապատասխան մշակության և բերքահավաքի առաջադիմական տեխնոլոգիաների արմատավորումը: Այդ նպատակով գյուղատնտեսության վարման համակարգերի մշակում և արտադրության մեջ ներդրման մասնագիտական, խորհրդատվական ու տեղեկատվական աջակցություն.

բ) սելեկցիայի և առաջնային սերմնաբուծության գիտական ապահովում, երկրորդային սերմնաբուծության ոլորտում մասնավոր ձեռներեցության խթանում և սերմարտադրության հավաստագրում.

գ) սորտափորձարկման համակարգի կատարելագործում և ընդլայնում.

դ) առանձնակի ուշադրություն դարձնել գարնանացան հացաբույսերի (գարնանացան ցորեն, գարնանացան գարի, վիկ և վարսակ) սերմնաբուծությանը, այն դարձնել պետական հոգածության առարկա.

ե) խաղողի սելեկցիայի աշխատանքների նպատակաուղղում ցրտադիմացկուն, բարձրորակ, փոխադրունակ, սեղանի, ունիվերսալ և տեխնիկական նոր սորտերի ստեղծմանը ու ներդրմանը: Առանձնակի ուշադրություն դարձնել վիրուսազերծ տնկանյութի արտադրության և հիվանդությունների ու վնասատուների դեմ պայքարի առաջավոր տեխնոլոգիաների ներդրմանը.

զ) բույսերի գենոֆոնդի պահպանության, սելեկցիոն նվաճումների լիարժեք օգտագործման և այս ոլորտում միջազգային համագործակցության զարգացում, 2004 թ. Բույսերի նոր սորտերի պահպանության միջազգային միությանը և Սերմերի որակի ստուգման միջազգային ասոցիացիային Հայաստանի Հանրապետության անդամակցություն.

է) մշակաբույսերի վայրի ցեղակիցների պահպանություն և սելեկցիոն նպատակներով օգտագործում.

 

Վարելահողերի օգտագործման փաստացի կառուցվածքը և կանխատեսումները

2001, 2002, 2005, 2010 և 2015 թթ. (%)

 

__________________________________

ԻՐՏԵԿ - գծապատկերները չեն բերվում

 

ը) սերմերի պահուստային (փոխանցիկ) ֆոնդերի ձևավորում, հանրապետությունում հացահատիկային և կերային մշակաբույսերի, կարտոֆիլի և բանջարեղենի բարձր վերարտադրության սերմացուների կայուն սորտաթարմացման, տեսականու ընդլայնման և սերմերի որակի ստուգման աջակցություն: Հայաստանի Հանրապետության (2003-2010 թթ.) սերմնաբուծության զարգացման հայեցակարգին համապատասխան երկարաժամկետ ծրագրի մշակում և իրականացում.

թ) սերմնաբուծության և սերմերի որակի հսկողության բնագավառի օրենսդրական հիմքերի կարգավորում, «Սերմնաբուծության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի ընդունում, «Ագրարային տեսչությունների մասին» և «Սելեկցիոն նվաճումների պահպանության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքներում համապատասխան լրացումների և փոփոխությունների միջոցով ագրարային կանոնների պահպանման պահանջների ուժեղացում.

ժ) Միացյալ ազգերի կազմակերպության գյուղատնտեսության և պարենի կազմակերպության (ՖԱՕ), գյուղատնտեսության զարգացման միջազգային հիմնադրամի (ԻՖԱԴ), ինչպես նաև գյուղատնտեսության հետազոտական միջազգային կենտրոնների (ԻԿԱՐԴԱ, ՍԻՄԻԹ, ԻԳԲՌԻ և այլն) աջակցությամբ` գյուղատնտեսական մշակաբույսերի սելեկցիայի ժամանակակից տեխնոլոգիաների ներդրում, մասնավորապես կենսատեխնոլոգիական (ինվիտրո) եղանակով սերմնաբուծության արդյունավետության բարձրացում.

ժա) էկոլոգիապես մաքուր գյուղատնտեսական մթերքների բիոհումուսի արտադրության խթանում, ցանքաշրջանառության կառուցվածքում թիթեռնածաղկավոր մշակաբույսերի կշռի ավելացում, օրգանական գյուղատնտեսության ազգային ստանդարտների և չափորոշիչների մշակում և ներդրում.

ժբ) դեղաբույսերի և հատապտուղների արտադրության և վերամշակման խթանում.

ժգ) ՀՀ պետական բյուջեից և այլ աղբյուրներից կատարվող հատկացումների օգտագործման արդյունավետ մեխանիզմների կիրառման հաշվին ավելացնել բույսերի առավել վտանգավոր և մասսայական վարակիչ հիվանդությունների դեմ պայքարի աշխատանքների ծավալները: Բույսերի պաշտպանության միջոցառումների 2004-2006 թթ. ծրագրի իրականացում: Բուսասանիտարական առավել կայուն վիճակ ստեղծելու համար բույսերի պաշտպանության միջոցառումներ իրականացնել նաև ընդհանուր օգտագործման տարածքներում (անտառներ, զբոսայգիներ, արոտավայրեր).

ժդ) բույսերի պաշտպանության միջոցների և պարարտանյութերի ներկրման, պահպանության ու վաճառքի գործընթացների իրավական կարգավորում և տեսչական հսկողության ուժեղացում.

ժե) բույսերի պաշտպանության ինտեգրացված պայքարի ներդրում, կենսաբանական և էկոլոգիապես անվտանգ միջոցների կիրառության ընդլայնում: 2004 թ. համեմատությամբ մինչև 2007 թ. վերջը մորեխների դեմ արդյունավետ պայքարի միջոցով, գյուղատնտեսական մշակաբույսերին հասցվող վնասի ամբողջական վերացում (100 տոկոս) և կրծողների դեմ պայքար իրականացված տարածքներում դրանց տարածվածության կրճատում առնվազն 70 տոկոսով.

ժզ) մասնավոր հիմունքներով բույսերի պաշտպանության ծառայությունների ձևավորման խթանում, դրանց կայացմանը մասնագիտական և խորհրդատվական աջակցություն.

ժէ) հանրապետության տարածքի բուսասանիտարական անվտանգության ապահովման նպատակով բույսերի կարանտինի միջոցառումների 2004-2006 թթ. միջնաժամկետ ծրագրի իրականացում.

ժը) հանրապետության ներդրումային դիրքի բարելավման և գյուղատնտեսական մթերքների արտահանման խթանման նպատակով Առևտրի համաշխարհային կազմակերպությանն անդամակցության շրջանակներում ֆիտոսանիտարական պահանջների կատարման ապահովում` ֆիտոսանիտարական վիճակի մոնիտորինգի և տեսչական գործունեության բարելավման աշխատանքների կատարում.

ժթ) կարանտին փորձաքննության համար անհրաժեշտ նյութատեխնիկական բազայի արդիականացում և Առևտրի համաշխարհային կազմակերպության պահանջներին համապատասխան նորմատիվային հիմքերի ներդաշնակեցում.

ի) Առևտրի համաշխարհային կազմակերպության անդամակցության շրջանակներում ստանձնած պարտավորությունների և «Իրավական ակտերի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի պահանջներին համապատասխանեցման նպատակով «Բույսերի պաշտպանության և բույսերի կարանտինի» մասին Հայաստանի Հանրապետության օրենքում և համապատասխան ենթաօրենսդրական ակտերում փոփոխությունների իրականացում.

իա) հողերի ագրոքիմիական հետազոտության և բերրիության բարձրացման 2004-2006 թթ. ծրագրի իրականացման շնորհիվ մինչև 2007 թ. վերջը ագրոքիմիական քարտեզներով ապահովված համայնքների և դրանք օգտագործող գյուղացիական տնտեսությունների (գյուղացիների) քանակը հասցնել առնվազն 40 տոկոսի:

Բուսաբուծության հիմնական ցուցանիշների կանխատեսումները ներկայացվում է աղյուսակներում (աղյուսակ 1, 2):

 

4. Անասնաբուծության ճյուղի զարգացում, տոհմային գործի և

անասնաբուժության համակարգի բարելավում

 

4.1. Անասնաբուծության ճյուղի զարգացում: Սույն ռազմավարության շրջանակներում անասնաբուծության զարգացման գերակայություններն են`

- թարմ կաթի և կաթնամթերքների, թռչնի, ոչխարի մսի և ձվի նկատմամբ հանրապետության ներքին շուկայի պահանջարկի ամբողջական, իսկ տավարի ու խոզի մսի նկատմամբ` 75-80 տոկոսով բավարարում, պանիրների և վերամշակված մսամթերքների արտահանման ծավալների ավելացում,

- անասնակերերի սեփական արտադրության հնարավորությունների լիարժեք օգտագործման և ներկրվող կերերի սահմանային արդյունավետության գնահատման հիման վրա ըստ անասնատեսակների գլխաքանակի կայունացում,

- անասնապահական առևտրային կազմակերպությունների չափերի օպտիմալացում և համախառն արտադրանքի մեջ խոշոր տնտեսությունների մասնաբաժնի ավելացում: Ներկայումս այն կազմում է կաթի արտադրության 12.2 և մսի 12.6 տոկոսը: Մինչև 2005 թ. նախատեսվում է այդ ցուցանիշը հասցնել համապատասխանաբար` 17 և 19, իսկ հետագա տարիների ընթացքում` 32 և 45 տոկոսի,

- անասունների կերակրման և պահվածքի բարելավման, տոհմային գործի զարգացման և անասնաբուժասանիտարական աշխատանքների արդյունավետ իրականացման շնորհիվ մթերատվության բարձրացում,

- թեթև արդյունաբերության ավանդական ճյուղերի (գորգագործություն, մահուդագործություն, կոշիկի և հագուստի արտադրություն) զարգացում և դրա հիման վրա բրդի և կաշվի պահանջարկի ավելացում,

- ալպիական արոտների բարելավման և նպատակային օգտագործման համակարգի ներդրման միջոցով շվեյցարական պանիրների արտադրության և արտահանման ծավալների ավելացում:

4.2. Անասնագլխաքանակի կայունացում և անասնապահական մթերքների արտադրության ու սպառման հաշվեկշռի բարելավում

Անասնագլխաքանակի կայունացման տնտեսական հիմքը սեփական կերարտադրության իրական հնարավորությունների, ներկրվող կերերի սահմանային արդյունավետության և անասնապահական մթերքների տեղական արտադրության հարաբերական առավելությունների գնահատումն է: Առաջիկա տարիներին կպահպանվի անասնագլխաքանակի ավելացման միտումը, թեև դա կատարվում է ոչ լիարժեք կերակրման և համեմատաբար ցածր մթերատվության պայմաններում (գծապատկեր 10, 11):

 

__________________________________

ԻՐՏԵԿ - գծապատկերները չեն բերվում

 

Գյուղացիական տնտեսությունները կավելացնեն խոշոր եղջերավոր անասունների, ոչխարների, այծերի և խոզերի գլխաքանակը, քանի որ, անգամ եկամտաբերության ցածր մակարդակի պարագայում, դրանք ապահովում են կայուն զբաղվածություն, դրամական հոսքերի սեզոնայնության մեղմացում, թարմ և վերամշակված անասնապահական մթերքների նկատմամբ ներտնտեսային կարիքների բավարարում և բարձր իրացվելիություն ունեցող ակտիվների առկայություն:

Առևտրային կազմակերպությունները ևս կավելացնեն թռչունների, խոզերի և խոշոր եղջերավոր անասունների գլխաքանակը, քանի որ համեմատաբար խոշոր տնտեսություններն ունեն տոհմային ուղղվածություն, թարմ իրացումից բացի, նաև վերամշակման հնարավորություններ, որը ապահովում է բարձր եկամտաբերություն: Այս պայմաններում համակցված կերերի պահանջարկի լրացումը ներմուծումների հաշվին արդարացվում է նաև այն պատճառով, որ մեծաքանակ ներկրումների արդյունքում կրճատվում են սեփական ծախսերը և ավելցուկային մասի վաճառքից ստացվում է լրացուցիչ եկամուտ:

Վերոնշյալ գերակայությունները և զարգացման միտումները հիմք ընդունելով` կանխատեսվել է անասնաբուծության հիմնական ցուցանիշները (աղյուսակներ 3, 4):

Կանխատեսվող մակարդակի ապահովման ռազմավարական ուղղություններն են.

4.3. Տոհմային գործի զարգացում: Վերջին տասնամյակում տոհմային գործի անտեսման և արհեստական սերմնավորման ծավալների խիստ կրճատման հետևանքով հանրապետության պայմաններին հարմարեցված անասունների ցեղերի գենոֆոնդի պահպանությունը վտանգվել է, տեղի է ունեցել հետադարձ տրամախաչում և հատկապես խոշոր եղջերավոր անասունների տոհմային հատկանիշները վատացել են 25-30 տոկոսով: Տոհմային գործի զարգացման նպատակով նախատեսվում է`

ա) տոհմային գործի զարգացման 2004-2015 թթ. նպատակային ծրագրի մշակում և իրականացում.

բ) հանրապետության պայմաններին հարմարեցված անասունների ցեղերի գենոֆոնդի պահպանություն և սելեկցիոն նպատակներով օգտագործում, արհեստական սերմնավորման ենթարկվող անասնագլխաքանակի ավելացում և ստերջության կրճատում.

գ) գյուղատնտեսական կենդանիների համարակալման և հաշվառման 2004-2006 թթ. ծրագրի իրականացում.

դ) գյուղատնտեսական կենդանիների գենոֆոնդի պահպանման և կատարելագործման, ինչպես նաև նոր ցեղերի ստեղծմանն ուղղված աշխատանքների գիտահետազոտական համակարգի ու լիցենզավորված տոհմային անասնաբուծությամբ զբաղվող տնտեսությունների միջոցով իրականացում.

ե) ըստ գոտիական առանձնահատկությունների` անասնապահական տնտեսությունների օպտիմալ չափերի մոդելավորում և մոդելային տնտեսությունների ձևավորման աջակցություն:

4.4. Կերարտադրության, կերակրման և պահվածքի բարելավում: 1990 թ. համեմատությամբ դաշտային կերարտադրության ցանքատարածությունների 4.4 անգամ կրճատման, անասնաբուծական նորմաներից շեղված կերակրման, հատկապես հյութալի և համակցված կերերի ծավալների նվազման, արոտավայրերի հնարավորությունների և կերախոհանոցների հզորությունների սահմանափակ օգտագործման հետևանքով խիստ վատացել են անասունների կերակրման և պահվածքի պայմանները: Այդ պատճառով պակասել է անասնագլխաքանակը և անասունների մթերատվությունը: Կերարտադրության զարգացման, կերակրման և պահվածքի բարելավման նպատակով նախատեսվում է`

- դաշտային կերարտադրության զարգացման հաշվին սեփական արտադրության կերերով` ապահովվածության մակարդակի բարձրացում և կերաբաժնի կառուցվածքի բարելավում.

- արոտավայրերի երկարաժամկետ վարձակալության և մասնավորեցման խրախուսում, հեռագնա արոտների օգտագործման արտոնյալ պայմանների սահմանում, արոտավայրերի վարձակալների և սեփականատերերի կողմից իրականացվող արոտների բնական բուսածածկի բարելավման, էկոլոգիական հավասարակշռության վերականգնման և ջրարբիացման միջոցառումներին տեխնիկական աջակցության և խորհրդատվության ապահովում,

- շվեյցարական պանիրների արտադրության խթանման նպատակով ալպիական արոտների օգտագործման առանձնահատուկ կանոնակարգում,

- հատիկային և համակցված կերերի, ինչպես նաև սպիտակուցային և վիտամինային հավելումների արտադրության գծով փոքր և միջին ձեռնարկատիրության աջակցություն,

- համակցված կերերի և կերային հավելումների ներմուծման մաքսային և հարկային նպաստավոր պայմանների ստեղծում:

4.5. Մեղվաբուծության և ձկնաբուծության զարգացում

Հանրապետության պարենային ապահովության մակարդակի բարձրացմանը և գյուղական աղքատության հաղթահարմանը կնպաստեն մեղվաբուծության և ձկնաբուծության զարգացումը, այդ նպատակով նախատեսվում է`

ա) խորհրդատվական և տեխնիկական աջակցություն ցուցաբերել մեղվաբույծներին, օժանդակել մեղվաբույծների հասարակական կազմակերպություններին ոլորտի օրենսդրական կարգավորման, հիվանդությունների և վնասատուների դեմ պայքարի աշխատանքների կազմակերպման, ինչպես նաև մեղրի և զուգակցվող արտադրանքների (մեղրամոմ, մեղվի թույն և այլն) արտահանման ուղղությամբ.

բ) նպաստել լճակային ձկնաբուծության ոլորտի ընդլայնմանը, միջազգային կազմակերպությունների հետ աշխատանք տանել ձկնաբուծական արտադրանքի վերամշակման և արտադրանքի արտահանման աջակցության ուղղությամբ:

4.6. Անասնաբուժական համակարգի բարելավում

Գյուղատնտեսական կենդանիների անասնաբուժական համակարգի բարելավման նպատակով նախատեսվում է`

ա) կենդանիների վարակիչ հիվանդությունների կանխարգելում, կենդանիների և մարդու համար ընդհանուր հիվանդություններից ազգաբնակչության պաշտպանություն և հանրապետությունում հակահամաճարակային կայուն իրավիճակի ստեղծում, 2004-2007 թթ. հիվանդությունների կանխարգելման ծրագրերի իրականացման շնորհիվ ապահովել ներքոհիշյալ հիվանդություններով վարակված կենդանիների գլխաքանակի նվազեցում հետևյալ չափաքանակներով`

- սիբիրախտ` մինչև 0.001 տոկոս,

- բրուցելյոզ` մինչև 0.2 տոկոս,

- տուբերկուլյոզ` մինչև 0.2 տոկոս,

- դաբաղ (Ա.Օ. Ազիա-1)` մինչև 0.5 տոկոս,

- խշխշան պալար (խոշոր եղջերավոր)` մինչև 0.1 տոկոս,

- խոզերի ժանտախտ` 0.2 տոկոս:

Անհրաժեշտ է պարտադիր անասնաբուժական միջոցառումների ցանկում ներառել նաև կատաղության և թռչունների ժանտախտ հիվանդությունները.

բ) անասնաբուժության բնագավառի օրենսդրական հիմքերի հետևողական կարգավորում, սննդի անվտանգության պահանջների ուժեղացում, անասնաբուծական մթերքների սանիտարական փորձաքննության համակարգի բարելավման նպատակով այդ գործառույթն իրականացնող սուբյեկտների հավատարմագրում, լաբորատորիաների տեխնիկական հագեցվածության բարձրացում և կադրային ապահովում.

գ) անասնաբուժության զարգացման և հակահամաճարակային միջոցառումների 2004-2006 թթ. ծրագրի իրականացում.

դ) դոնոր համայնքի աջակցությամբ անասնաբուժական դեղամիջոցների տեղական արտադրության խթանում, դրանց փորձաքննության, ստանդարտների և իրացման համակարգի կանոնակարգում.

ե) Առևտրի համաշխարհային կազմակերպությանը և Միջազգային էպիզոտիկ բյուրոյի անդամակցության շրջանակներում նորմատիվային փաստաթղթերի նույնականացումը, տեսչական հսկողության ուժեղացում.

զ) տարածաշրջաններում պետական անասնաբուժական ծառայությունների վերակազմավորման, դրանց գույքի ապապետականացման և միջազգային կազմակերպությունների տեխնիկական աջակցության միջոցով մասնավոր անասնաբուժական ծառայության ձևավորման խթանում:

 

5. Գոտիական մասնագիտացում և արտադրության ռացիոնալ տեղաբաշխում

 

Գյուղատնտեսության արտադրական գործոնների արդյունավետ օգտագործումը, տարածաշրջանների սոցիալ-տնտեսական զարգացման կառավարումը և գյուղական աղքատության հաղթահարումը պահանջում է բազմակողմանիորեն հիմնավորված գոտիական մասնագիտացում և արտադրության ռացիոնալ տեղաբաշխում: Ազատական տնտեսության պայմաններում այս գործընթացները հիմնականում կարգավորվում են շուկայական գործոններով, սակայն, նկատի ունենալով հիմնախնդրի ռազմավարական նշանակությունը, պետությունը տարածքային զարգացման քաղաքականության շրջանակներում անուղղակիորեն կարող է նպաստել արտադրության մասնագիտացմանը և ռացիոնալ տեղաբաշխմանը:

Ագրարային բարեփոխումների անցումային շրջանում տարբեր սոցիալ-տնտեսական գործոնների թելադրանքով նկատելիորեն խաթարվել է (անցանկալի տրանսֆորմացիայի է ենթարկվել) գյուղատնտեսական գոտիների մասնագիտացումը, որի հետևանքով զգալիորեն կրճատվել է միավոր տարածությունից ստացվող համախառն արտադրանքը և աշխատանքի արտադրողականությունը: Անցյալ դարի 80-ական թվականների վերջին հանրապետության գյուղատնտեսության ոլորտում զբաղված էր մոտ 180 հազ. մարդ և ստեղծվում էր մոտ 1960 մլն ԱՄՆ դոլարի համախառն արտադրանք: Ներկայումս զբաղվածների թիվն ավելացել է շուրջ 2.8 անգամ, իսկ համախառն արտադրանքը կրճատվել` մոտ 3 անգամ:

Մասնագիտացման խաթարման պատճառով տուժել է նաև գյուղատնտեսական ճյուղերի ճիշտ զուգակցումը` իր բոլոր բացասական հետևանքներով: Այս իրավիճակի աստիճանական կարգավորման նպատակով ռազմավարության փաստաթղթում ներկայացվում է հանրապետության մարզերի հեռանկարային մասնագիտացման ուղղությունները: Վերջինս ուղենշային է ինչպես ագրարային, այնպես էլ տարածքային զարգացման քաղաքականության համար:

Նկատի ունենալով, որ հանրապետությունում առանձնացված գյուղատնտեսական գոտիները հիմնականում համընկնում են մարզային բաժանմանը` կառավարելիության տեսանկյունից գոտիական մասնագիտացումը և արտադրության տեղաբաշխումը ներկայացվում է մարզային կտրվածքով:

 

Հանրապետության մարզերի գյուղատնտեսության մասնագիտացումը և գլխավոր

ճյուղերը (համախառն արտադրանքի կառուցվածքով)

 

._________________________________________________________________________.

| Մարզերը   |  Մինչև  ագրարային  |  Ներկայիս վիճակը   |   Հեռանկարային    |

|           |   բարեփոխումները   |                    |   մասնագիտացումը  |

|___________|____________________|____________________|___________________|

|     1     |          2         |         3          |         4         |

|___________|____________________|____________________|___________________|

|Արագածոտն  |Բանջարաբուծություն, |Կաթնամսային         |Կաթնամսային        |

|           |խաղողագործություն,  |տավարաբուծություն,  |տավարաբուծություն, |

|           |պտղաբուծություն,    |կարտոֆիլաբուծություն|պտղաբուծություն,   |

|           |կաթնամսային         |պտղաբուծություն,    |կարտոֆիլա-         |

|           |տավարաբուծություն,  |հացահատիկային       |բուծություն,       |

|           |ոչխարաբուծություն   |տնտեսություն        |ոչխարաբուծություն, |

|           |                    |                    |կերարտադրություն   |

|___________|____________________|____________________|___________________|

|Արարատ     |Խաղողագործություն,  |Բանջարաբուծություն, |Խաղողագործություն, |

|           |պտղաբուծություն,    |խաղողագործություն,  |բանջարաբուծություն,|

|           |բանջարաբուծություն, |մսակաթնային         |կաթնային           |

|           |կաթնային            |տավարաբուծություն,  |տավարաբուծություն, |

|           |տավարաբուծություն,  |հացահատիկային       |պտղաբուծություն,   |

|           |թռչնաբուծություն    |տնտեսություն,       |վաղահաս            |

|           |                    |պտղաբուծություն,    |կարտոֆիլա-         |

|           |                    |կարտոֆիլաբուծություն|բուծություն        |

|___________|____________________|____________________|___________________|

|Գեղարքունիք|Մսակաթնային         |Կարտոֆիլաբուծություն|Մսակաթնային        |

|           |անասնապահություն,   |կաթնամսային         |անասնապահություն,  |

|           |ծխախոտագործություն, |անասնապահություն,   |կարտոֆիլա-         |

|           |կարտոֆիլաբուծություն|հացահատիկային       |բուծություն,       |

|           |                    |տնտեսություն,       |հացահատիկային      |

|           |                    |բանջարաբուծություն  |տնտեսություն,      |

|           |                    |                    |կերարտադրություն   |

|___________|____________________|____________________|___________________|

|Արմավիր    |Խաղողագործություն,  |Բանջարաբուծություն, |Խաղողագործություն, |

|           |պտղաբուծություն,    |հացահատիկային       |բանջարաբուծություն,|

|           |բանջարաբուծություն, |տնտեսություն,       |պտղաբուծություն,   |

|           |կաթնային            |խաղողագործություն,  |կաթնային           |

|           |տավարաբուծություն,  |մսակաթնային         |տավարաբուծություն, |

|           |թռչնաբուծություն,   |տավարաբուծություն,  |վաղահաս            |

|           |խոզաբուծություն,    |կարտոֆիլաբուծություն|կարտոֆիլա-         |

|           |եթերայուղային       |պտղաբուծություն     |բուծություն        |

|           |արտադրություն       |                    |                   |

|___________|____________________|____________________|___________________|

|Լոռի       |Կաթնային և  տոհմային|Կաթնամսային         |Կաթնամսային        |

|           |անասնապահություն,   |անասնապահություն,   |անասնապահություն,  |

|           |կարտոֆիլաբուծություն|կարտոֆիլաբուծություն|կարտոֆիլա-         |

|           |                    |հացահատիկային       |բուծություն,       |

|           |                    |տնտեսություն,       |հացահատիկային      |

|           |                    |կերարտադրություն    |տնտեսություն,      |

|           |                    |                    |կերարտադրություն,  |

|           |                    |                    |ճակնդեղագործություն|

|           |                    |                    |պտղաբուծություն    |

|___________|____________________|____________________|___________________|

|Կոտայք     |Կաթնամսային         |Մսակաթնային         |Կաթնամսային        |

|           |անասնապահություն,   |անասնապահություն,   |անասնապահություն,  |

|           |թռչնաբուծություն,   |բանջարաբուծություն, |թռչնաբուծություն,  |

|           |պտղաբուծություն,    |կարտոֆիլաբուծություն|պտղաբուծություն,   |

|           |հացահատիկային       |հացահատիկային       |հացահատիկային      |

|           |տնտեսություն,       |տնտեսություն,       |տնտեսություն,      |

|           |բանջարաբուծություն  |պտղաբուծություն     |բանջարաբուծություն,|

|           |                    |                    |կերարտադրություն   |

|___________|____________________|____________________|___________________|

|Շիրակ      |Մսակաթնային         |Կաթնամսային         |Մսակաթնային        |

|           |տավարաբուծություն,  |տավարաբուծություն,  |տավարաբուծություն, |

|           |ոչխարաբուծություն,  |հացահատիկային       |ոչխարաբուծություն  |

|           |ճակնդեղագործություն,|տնտեսություն,       |հացահատիկային      |

|           |հացահատիկային       |կարտոֆիլաբուծություն|տնտեսություն,      |

|           |տնտեսություն        |բանջարաբուծություն, |կարտոֆիլա-         |

|           |                    |ոչխարաբուծություն   |բուծություն,       |

|           |                    |                    |կերարտադրություն,  |

|           |                    |                    |բանջարաբուծություն,|

|           |                    |                    |ճակնդեղագործություն|

|___________|____________________|____________________|___________________|

|Սյունիք    |Մսակաթնային         |Կաթնամսային         |Մսակաթնային        |

|           |տավարաբուծություն,  |տավարաբուծություն,  |տավարաբուծություն, |

|           |ոչխարաբուծություն,  |ոչխարաբուծություն,  |ոչխարաբուծություն, |

|           |ծխախոտագործություն, |կարտոֆիլաբուծություն|կերարտադրություն,  |

|           |պտղաբուծություն,    |հացահատիկային       |հացահատիկային      |

|           |խաղողագործություն   |տնտեսություն        |տնտեսություն,      |

|           |                    |                    |մերձարևադարձային   |

|           |                    |                    |պտղաբուծություն    |

|___________|____________________|____________________|___________________|

|Վայոց ձոր  |Տավարաբուծություն,  |Մսակաթնային         |Մսակաթնային        |

|           |ոչխարաբուծություն,  |տավարաբուծություն,  |տավարաբուծություն, |

|           |ծխախոտագործություն, |պտղաբուծություն     |պտղաբուծություն,   |

|           |խաղողագործություն,  |                    |ոչխարաբուծություն  |

|           |պտղաբուծություն     |                    |                   |

|___________|____________________|____________________|___________________|

|Տավուշ     |Ծխախոտագործություն, |Մսակաթնային         |Մսակաթնային        |

|           |պտղաբուծություն,    |տավարաբուծություն,  |տավարաբուծություն, |

|           |կաթնամսային         |կարտոֆիլաբուծություն|պտղաբուծություն,   |

|           |տավարաբուծություն,  |հացահատիկային       |խաղողագործություն, |

|           |խաղողագործություն,  |տնտեսություն,       |խոզաբուծություն,   |

|           |խոզաբուծություն     |խոզաբուծություն,    |կերարտադրություն,  |

|           |                    |ոչխարաբուծություն,  |ծխախոտագործություն |

|           |                    |խաղողագործություն   |                   |

._________________________________________________________________________.

 

Գյուղատնտեսության ռացիոնալ տեղաբաշխման և մասնագիտացման քաղաքականության հիմնական ուղղություններն են`

- մարզերի սոցիալ-տնտեսական զարգացման ծրագրավորում,

- ըստ տարածաշրջանային զարգացման գերակայությունների գյուղատնտեսության սուբսիդավորման տարբերակված մոտեցումների կիրառում,

- փոքր և միջին ձեռնարկատիրության աշխարհագրության ընդլայնում` հեռավոր և սահմանամերձ տարածաշրջանների զարգացման առաջնայնության սկզբունքով,

- շուկայական, արտադրատեխնիկական սպասարկման և գյուղի սոցիալական ենթակառուցվածքների զարգացման միջոցով ներդրումային պայմանների բարելավում,

- միջմարզային ինտեգրացման զարգացում:

 

6. Գյուղատնտեսական հումքի վերամշակման և սպասարկող

ենթակառուցվածքների զարգացում

 

6.1. Գյուղատնտեսական հումքի վերամշակման համակարգի զարգացում

Հայաստանում ավանդաբար զարգացած էր գինեգործությունը, մրգի և բանջարեղենի պահածոների, ծխախոտի, մսի և կաթի վերամշակման, ոչ ոգելից խմիչքների և գարեջրի արտադրությունը:

Այս համակարգը հիմնականում ուղղված էր ներքին պահանջարկի բավարարմանը, սակայն գինիների և պահածոների զգալի մասը արտահանվում էր Խորհրդային միության հանրապետություններ, մասնավորապես` Ռուսաստան: 1990 թ. կատարված փոփոխությունները ցույց տվեցին, որ անցյալից ժառանգած գործարանները իրենց գերհզորություններով և տեխնոլոգիական մակարդակով չեն բավարարում ներքին և արտաքին շուկայի պահանջներին: ՈՒստի, մասնավորեցումից հետո խիստ սահմանափակ թվով գործարաններ ենթարկվեցին տեխնոլոգիական վերազինման և թողարկում են ներքին ու արտաքին շուկայում մրցունակ արտադրանք:

Գյուղատնտեսական հումք վերամշակող համակարգի հզորությունների սահմանափակումը մեծապես ազդեց խաղողի և պտղի այգիների տարածության կրճատման, ինչպես նաև հումք մատակարարող գյուղացիական տնտեսությունների եկամուտների վրա:

Հայաստանի ներկայիս հաղորդակցության ուղիների և Առևտրի համաշխարհային կազմակերպության անդամակցության արդի վիճակում գինեգործության զարգացման միակ ուղին սեփական հումքի հիման վրա միջազգային շուկայում մրցունակ արտադրության զարգացումն է: Այսինքն, հիմնական ճանապարհը բարձրորակ գինիների և կոնյակների արտադրությունն է: Այդ նշանակում է, որ նոր հարաբերությունների համակարգում հարկավոր է արմատապես վերանայել այգիների տեղաբաշխումը, դրանց սորտային կազմը, գինեգործության ու խաղողագործության զարգացման ուղղությունները:

Վերջին 3 տարիներին գյուղատնտեսական մթերքների վերամշակման համակարգում նկատելի է որոշակի առաջընթաց (աղյուսակ 5): Մասնավորապես, գործող և նոր ստեղծվող գործարաններում արդիական տեխնոլոգիաների կիրառումը, արդյունավետ մենեջմենթը և մարքեթինգային ծառայությունների զարգացումը բարձրացրել է թողարկվող արտադրանքի մրցունակությունը:

Միաժամանակ հումք արտադրողների հետ պայմանագրային հարաբերությունները նպաստում են փոխշահավետ համագործակցության զարգացմանը: Ռազմավարական առումով այս համակարգի զարգացման գերակայություններն են`

- արտադրական հզորությունների ընդլայնում, տեսականու մեծացում և արտադրանքի մրցունակության բարձրացում,

- շուկայահանման գործառույթների ակտիվացում և արտահանման ծավալների ավելացում,

- որակի կառավարման, ստանդարտացման և հավաստագրման միջազգային չափանիշներին բավարարող համակարգի ներդրում,

- վերամշակող արտադրության ռացիոնալ տեղաբաշխում, հատկապես Տավուշի, Սյունիքի, Վայոց ձորի և Լոռու մարզերում վերամշակման ոլորտի փոքր և միջին ձեռնարկատիրության զարգացում:

Գյուղատնտեսական հումքի վերամշակման համակարգի պետական աջակցության ուղղություններն են`

- արտաքին առևտրի ռազմավարության հստակեցում, տրանսպորտային ուղիների շրջափակման վերացման հետևողական քայլերի ձեռնարկում,

- բիզնես-տեղեկատվության տարածում, մարքեթինգային և գիտական հետազոտությունների ընդլայնում,

- մասնագիտական կադրերի պատրաստում և առաջադիմական տեխնոլոգիաների ներդրմանը տեխնիկական աջակցություն,

- հումք արտադրողների և վերամշակողների միջև կոոպերացիայի ձևավորմանն աջակցություն,

- շուկային արագ հարմարվող փոքր արտադրությունների ստեղծմանն աջակցություն,

- խաղողագործության և գինեգործության մարքեթինգի բնագավառում կադրերի պատրաստում, վերապատրաստում, գիտական հետազոտությունների իրականացում և դրանց արդյունքների ներդրմանն աջակցություն,

- վերամշակող արդյունաբերության, հատկապես` գինիների, մուրաբաների, ջեմերի, կոնֆիտյուրների, օշարակների, չրերի, համեմունքների, ազգային աղանդերների և այլնի (ալանի, սուջուխ, դոշաբ, ըմպելիքների և թեյերի համար խոտաբույսերի և դեղաբույսերի փաթեթավորում և այլն) արտադրության ուղղությամբ փոքր և միջին ձեռնարկատիրության զարգացմանը խթանում,

- վերամշակող կազմակերպությունների և տեխնիկական սորտերի խաղող արտադրողների միջև պայմանագրային փոխհարաբերությունների ձևավորման գործընթացին աջակցություն` այդ ուղղությամբ գործող մեխանիզմների մշակում, որոնք պետք է միտված լինեն վարկավորման մատչելիության բարձրացմանը, ռիսկերի նվազեցմանը և վճարային կարգապահության բարձրացմանը,

- խաղողագործության և գինեգործության զարգացման գործում տեղական և արտաքին ներդրումների համար բարենպաստ գործարար և ներդրումային միջավայրի ձևավորում, հումքի արտադրության և վերամշակող կազմակերպությունների ստեղծմանը խթանում,

- ներքին և արտաքին շուկաներում խաղողի վերամշակումից ստացված արտադրատեսակների մրցունակությունը բարձրացնելու նպատակով փոխշահավետ առևտրային կապերի ընդլայնում, Անկախ Պետությունների Համագործակցության և այլ երկրներում ցուցահանդեսներին մասնակցության, տեղեկատվական միասնական դաշտի ձևավորման և տնտեսավարող սուբյեկտների համար տեղեկատվության մատչելիության ապահովում,

- քաղաքական կայունության և մակրոտնտեսական նպաստաավոր միջավայրի միջոցով գործարարության ռիսկերի նվազեցում և ներդրումային կանխատեսելի պայմանների ապահովում:

 

6.2. Գյուղատնտեսությանն սպասարկող ենթակառուցվածքների զարգացում

Գյուղատնտեսական արտադրության արդյունավետ կազմակերպումը պահանջում է արտադրատեխնիկական սպասարկման ենթակառուցվածքների զարգացած համակարգ:

Հայաստանի լեռնային մակերևույթը, փոքր տարածքի վրա տարբեր բնական գոտիների առկայությունը և հարափոփոխ կլիման ռիսկային գյուղատնտեսության բնութագրիչներն են: ՈՒստի, սպասարկող ենթակառուցվածքների զարգացումը պետք է առավելագույնս համապատասխանի հանրապետության առանձնահատկություններին և նպաստի գյուղատնտեսական ռիսկերի մեղմացմանը: Առաջնային նշանակություն ունի հողերի մելիորացիայի և ոռոգման, արտադրության մեքենայացման և հակակարկտային համակարգերի զարգացումը:

Գյուղատնտեսությանն սպասարկող ենթակառուցվածքների զարգացման գերակայություններն են`

- կոոպերացման սկզբունքով գյուղատնտեսությանն սպասարկող կառույցների ձևավորմանն աջակցություն և դրանց գործունեության համար բարենպաստ պայմանների ստեղծում,

- գյուղացիական տնտեսությունների տեխնիկական հագեցվածության բարելավման նպատակով տեխնիկայի վարձակալության լիզինգային համակարգի ընդլայնում,

- դրամաշնորհային ծրագրերի նպատակաուղղում գյուղատնտեսության նյութատեխնիկական ռեսուրսներով ապահովվածության մակարդակի բարձրացմանը,

- պետության աջակցությամբ հողերի մելիորատիվ վիճակի բարելավման, ոռոգման համակարգերի զարգացման ու ցամաքուրդային ցանցի շահագործման ծրագրերի իրականացում,

- ոռոգման համակարգերի կորպորատիվ կառավարման մեխանիզմների ներդրմանն աջակցություն,

- բնական աղետների դեմ պայքարի, մասնավորապես, հակակարկտային համակարգի արդիականացում,

- գյուղական ճանապարհների վերականգնում:

 

6.2.1. Գյուղատնտեսության մելիորացիա և ոռոգման համակարգ

Հանրապետության գյուղատնտեսության զարգացման համար առանցքային նշանակություն ունեցող ոռոգման համակարգերին և հողերի մելիորատիվ վիճակի բարելավմանն են նպատակաուղղված ոռոգման համակարգերի զարգացման ծրագիրը և գյուղատնտեսական ծառայությունների զարգացման ծրագրի ներտնտեսային ցանցերի վերականգնման բաղադրիչի վարկային միջոցները: Բացի դրանից, Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը պետական բյուջետային ֆինանսավորման ցանկում է ներառել` կոլեկտորադրենաժային ցանցերի մաքրման և նորոգման 2004-2006 թթ. միջնաժամկետ ծրագիրը:

Սույն ռազմավարության շրջանակներում ոռոգման համակարգերի զարգացման և մելիորացիայի հիմնական ուղղություններն են`

ա) ոռոգման համակարգի կառավարման կառուցվածքի կատարելագործում և տեխնիկական վիճակի բարելավում,

բ) մեխանիկական ոռոգումն ինքնահոսի փոխարինելու, ոռոգման ջրի տնօրինման, տրման և հաշվառման իրավակազմակերպական հստակ մեխանիզմների ստեղծում,

գ) ջրօգտագործողների ընկերությունների ստեղծմանն օժանդակում, կառավարման ոլորտում տեխնիկական աջակցության և խորհրդատվության ապահովում,

դ) ներտնտեսային ոռոգման ցանցի վերականգնմանն աջակցություն,

ե) դրենաժային ցանցերի տակ ընկած ոռոգելի հողատարածքներում գրունտային ջրերի մակարդակի և հանքայնացման կարգավորման, հողերի երկրորդական աղակալման, բնակավայրերի ջրակալման, տարափոխիկ հիվանդությունների կանխարգելման, հողերի մելիորատիվ վիճակի բարելավման ու գյուղատնտեսական մշակաբույսերի բերքատվության կայունության ապահովման նպատակով կոլեկտորադրենաժային ցանցերի մաքրման և նորոգման 2004-2006 թթ. ծրագրի իրականացում, որի արդյունքում մինչև 2007 թ. վերջը գերխոնավ հողերի առավելագույն տարածքը չպետք է գերազանցի 19.8 հազ. հեկտարը,

զ) ՀՀ ոռոգելի և չորացված հողերի մելիորատիվ վիճակի կադաստրի վարում,

է) գյուղատնտեսական մշակաբույսերի ոռոգման նորմերի ու ռեժիմների ճշտում,

ը) Արարատյան հարթավայրի ոռոգելի հողերի աղային հանույթի ծրագրի իրականացում,

թ) Արարատյան հարթավայրի երկրորդային աղակալված հողերի արմատական բարելավման փուլային ծրագրի իրականացում,

ժ) բնական կերահանդակների (արոտների) բարելավման և ջրարբիացման ծրագրի իրականացում: Բնական կերահանդակների օգտագործման մոնիտորինգ, մակերեսային բարելավման միջոցառումների նախագծում և իրականացում,

ժա) սահմանամերձ փոքր բնակավայրերի ոռոգմանն աջակցության ծրագրի իրականացում:

 

6.2.2. Արտադրատեխնիկական սպասարկումների զարգացում և արտադրության տեխնիկական հագեցվածության բարձրացում

Արտադրատեխնիկական սպասարկումների զարգացումը և արտադրության տեխնիկական հագեցվածության բարձրացումը գյուղատնտեսության ինտենսիվացման կարևոր ուղղություններից է:

ՀՀ կառավարությունը որդեգրել է արտադրատեխնիկական սպասարկման կազմակերպությունների ապապետականացման և արտադրության տեխնիկական հագեցվածության բարձրացմանն անուղղակի աջակցության քաղաքականություն: Վերջինիս շրջանակներում ավարտին կհասցվի «Ագրոսպասարկում» միավորման համակարգի կազմակերպությունների պետական բաժնեմասի մասնավորեցումը և ամբողջապես կմասնավորեցվի «Գյուղքիմիա» պետական փակ բաժնետիրական ընկերությունը:

Հետևաբար, սահմանվում է արտադրատեխնիկական սպասարկման զարգացման և արտադրության տեխնիկական հագեցվածության բարձրացման հետևյալ ռազմավարական ուղղությունները`

ա) արտադրատեխնիկական սպասարկումների իրականացում` գերազանցապես առևտրային կազմակերպությունների և անհատ ձեռնարկատերերի միջոցով, բնագավառի սպասարկողների համար մրցակցային հավասար պայմանների ստեղծում,

բ) արտադրատեխնիկական սպասարկումներ իրականացնող ընկերությունների տեխնիկական հագեցվածությունը բարձրացնելու նպատակով տեխնիկայի ձեռքբերման լիզինգային մեխանիզմների ներդրմանն աջակցություն,

գ) հանրապետության ուղղաձիգ գոտիականության առանձնահատկություններին համապատասխան տեխնիկայի շարժուն օգտագործման կազմակերպմանն աջակցություն,

դ) տարբեր դրամաշնորհների միջոցով նոր տեխնիկայի և այլ նյութական միջոցների ձեռքբերման քաղաքականության շարունակում,

ե) տարբեր դրամաշնորհային ծրագրերի և պետական աջակցության շրջանակներում ներմուծված հանքային պարարտանյութերի մատակարարում` գյուղացիական տնտեսությունների համար մատչելի պայմաններով:

 

6.2.3. Գյուղի սոցիալական զարգացում

Գյուղական բնակչության կենսամակարդակի և գյուղատնտեսության ճյուղի արդյունավետության բարձրացման առումով կարևոր նշանակություն ունի գյուղի սոցիալական ենթակառուցվածքների զարգացումը: Շուկայական հարաբերությունների ձևավորման անցումային շրջանում դեռևս կպահպանվի պետության կողմից այդ ենթակառուցվածքներին ուղղակի աջակցության անհրաժեշտությունը: Հետագայում աստիճանաբար կմեծանա տեղական ինքնակառավարման մարմինների և մասնավոր հատվածի մասնակցությունը սոցիալական ենթակառուցվածքների զարգացմանն ու դրանց կառավարմանը: Սույն ռազմավարության շրջանակներում կարևորվում է գյուղի սոցիալական զարգացման հետևյալ ուղղությունները`

- կրթամշակութային և մարզական օբյեկտների շինարարություն և վերանորոգում,

- ագրոտուրիզմի զարգացման ծրագրերի մշակում և իրականացմանը տեխնիկական աջակցություն,

- ոչ գյուղատնտեսական զբաղվածության նպատակով փոքր և միջին ձեռնարկատիրության զարգացում,

- գյուղաբնակ կանանց գործարար ակտիվության բարձրացման նպատակային ծրագրերի իրականացում,

- մինչև 2005 թ. «Բազմահատվածային գյուղ» ծրագրի մշակում և իրականացմանն աջակցություն,

- Առևտրի համաշխարհային կազմակերպությանն անդամակցության պարտավորությունների շրջանակներում, մասնավորապես, 2009 թվականից գյուղատնտեսական արտադրանքների իրացումը հարկելու հետ կապված` գյուղատնտեսության սուբսիդավորման համակարգի հստակեցում,

- Աղքատության հաղթահարման ռազմավարական ծրագրի շրջանակներում գյուղական բնակչության աղքատության հաղթահարման միջոցառումների իրականացում:

 

6.2.4. Գյուղատնտեսական ռիսկերի մեղմացում

Հայաստանի ռիսկային գյուղատնտեսության պայմաններում նախատեսվում է ռիսկերի կանխատեսման, հնարավորինս կանխարգելման և հետևանքների հաղթահարման հետևյալ ուղղությունները`

բնական ռիսկերի գծով`

- գյուղատնտեսության ապահովագրական ռիսկերի գնահատման 2004 թ. ծրագրի իրականացում,

- հակակարկտային համակարգի վերականգնման փորձնական ծրագրի իրականացում,

- ջրախնայողական տեխնոլոգիաների ներդրում,

- երաշտի և սակավաջրության պայմաններում ոռոգման ջրի օգտագործման կանոնակարգում,

- հակահեղեղային և սողանքների վերացման միջոցառումների իրականացում,

- գյուղատնտեսական մշակաբույսերի բերքի կանխատեսման ու ծրագրավորման համակարգի ներդրում,

- գյուղատնտեսության ապահովագրական համակարգի զարգացմանն աջակցություն,

մակրոտնտեսական ռիսկերի գծով`

հանրային ծառայությունների ֆինանսական առողջացման ծրագրով նախատեսվող ոռոգման ջրի և էլեկտրաէներգիայի սակագների բարձրացումը, ինչպես նաև 2009 թվականից գյուղատնտեսական արտադրանքի իրացումն ավելացված արժեքի հարկով հարկման ռիսկերի ազդեցությունը գյուղատնտեսական արտադրանքների մրցունակության վրա մեղմացնելու նպատակով նախատեսվում է`

- մինչև 2007 թվականը գյուղատնտեսության սուբսիդավորման ուղղությունների և մեխանիզմների հայեցակարգի մշակում,

- Գյուղի և գյուղատնտեսության զարգացման հիմնադրամի ֆինանսական միջոցների համալրմանն աջակցություն և գյուղական բնակչության առավել խոցելի խմբերին հասցեական օգնության տրամադրում:

 

6.2.5. Գյուղական ճանապարհների վերականգնում

ա) գյուղի սոցիալական զարգացմանը և գյուղատնտեսության արդյունավետության բարձրացմանը կնպաստի նաև գյուղական ճանապարհների վերականգնման ծրագրերի իրականացումը: Այս խնդրի լուծման առումով նախատեսվում է`

- գյուղական ճանապարհների վիճակի գնահատում և գործող սխեմայի օպտիմալացում,

- հեռավոր և սահմանամերձ տարածաշրջանների գյուղական ճանապարհների առաջնային վերականգնում,

- գյուղական ճանապարհաշինարարությանը և ճանապարհների շահագործմանը համայնքների մասնակցության ընդլայնում.

բ) սահմանամերձ և լեռնային բնակավայրերում ճանապարհների վերականգնման առաջնահերթ իրականացում:

 

6.2.6. Տեղեկատվական, խորհրդատվական, գիտական և կադրային ապահովում

ա) գյուղատնտեսության ոլորտի տեղեկատվության, խորհրդատվության, գիտական և կադրային ապահովման հիմնախնդիրների լուծման ուղղությամբ պետական աջակցության քաղաքականության շարունակում,

բ) գյուղատնտեսությանն աջակցության մարզային կենտրոնների գոտիական սկզբունքով խոշորացում և կառուցվածքային փոփոխությունների կատարում,

գ) մարզային մակարդակում գիտական, ուսումնական և խորհրդատվական կառույցների ինտեգրման միջոցով ինստիտուցիոնալ բարեփոխումների կատարում,

դ) ուսումնական համակարգի հետևողական բարեփոխումներով արդիական տեխնոլոգիաներին իրազեկ, աշխատանքի շուկայում մրցունակ մասնագետների պատրաստման ու վերապատրաստման ապահովում. ներկայիս պահանջարկի հետ կապված` գյուղատնտեսական քոլեջներում պետպատվերի շրջանակներում անասնաբույժի, բույսերի պաշտպանության, մեխանիզատորի, անտառ-հիդրոմելիորատորի մասնագիտությամբ բաժինների բացում,

ե) գյուղատնտեսությանն աջակցության հանրապետական և մարզային կենտրոնների տեխնիկական վերազինման և մասնագիտական կարողությունների հզորացման միջոցով խորհրդատվական համակարգի արդյունավետության բարձրացում, ֆերմերների առաջնային կարիքների բացահայտում և դրանց բավարարման գործուն համակարգի ձևավորում,

զ) համայնքների անձնագրերի ներդրման միջոցով գյուղատնտեսության վարչական վիճակագրական ռեգիստրների ստեղծում և վարում:

 

V. ԱՆՏԱՌԱՅԻՆ ՏՆՏԵՍՈՒԹՅԱՆ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ ՌԱԶՄԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆԸ

 

Նախկինում դեգրադացված անտառների վերականգնման, անտառածածկ տարածքների ընդարձակման, անտառի բնապահպանական և կենսաբազմազանության արժեքների պահպանության, երկրի անտառակառավարման քաղաքականությունը միջազգային ընդունված լավագույն փորձին համահունչ դարձնելու, անտառի պաշտպանության և պահպանության արդյունավետության բարձրացման, անտառի վնասատուների և հիվանդությունների կանխարգելման, կանոնակարգված անտառօգտագործման ժամանակակից մեթոդների, սարքավորումների և անվտանգ աշխատանքային տեխնոլոգիաների կիրառման, անտառի ռեկրեացիոն հնարավորությունների արդյունավետ օգտագործման և էկոտուրիզմի զարգացման նպատակով նախատեսվում է`

- կայուն անտառակառավարման ազգային չափորոշիչների համակարգի մշակում,

- ազգային անտառակառավարման կառույցների հզորացում,

- անտառի պլանավորման և անտառակառավարման համապատասխան պլանների մշակում և կիրառում,

- անտառի աճի և աճի ընթացքի ուսումնասիրության իրականացում,

- համայնքային անտառների կազմակերպմանն աջակցություն և անտառակառավարման համապատասխան համակարգի ստեղծում,

- կայուն ֆինանսական մեխանիզմների ստեղծում,

- անտառի և անտառային արտադրանքի ազգային վկայագրման չափանիշների մշակում,

- անտառային սեկտորում երկրատեղեկատվական համակարգի ստեղծում,

- բնափայտային պաշարների ճշգրիտ գույքագրում և անտառային էկոհամակարգերի այլ կարևոր ցուցանիշների մոնիտորինգի իրականացում,

- անտառի կառավարման սեփականության նոր ձևերի հիմնում,

- կայուն անտառակառավարմանը նպաստող օրենսդրական հենքի բարելավում, ներառյալ` գիտականորեն հիմնավորված և գործուն մեխանիզմների ու գործիքների (մեթոդոլոգիա, ստանդարտներ, չափորոշիչներ և այլն) սահմանման համար ռազմավարական ուղիների ապահովում` օգտագործելով միջազգային փորձը,

- անտառի զարգացմանն ուղղված որոշումների ընդունման գործընթացում հասարակայնության մասնակցության ակտիվացում:

Նշված ուղղություններով անտառի կայուն զարգացման ապահովման, անտառաշինարարության հստակ քաղաքականության իրագործման համար կարևորագույն նախադրյալ կհանդիսանա ՀՀ անտառի ազգային քաղաքականության ու ռազմավարության ընդունումը և իրականացումը:

 

VI. ԳՅՈՒՂԱՏՆՏԵՍՈՒԹՅԱՆ ՊԵՏԱԿԱՆ ԿԱՐԳԱՎՈՐՄԱՆ ԳՈՐԾԱՌՈՒՅԹՆԵՐԸ

 

Սույն ռազմավարության խնդիրների լուծման շրջանակներում պետությունն իրականացնում է հետևյալ գործառույթները`

ա) աջակցություն արտադրության խոշոր ինժեներական (մելիորացիա, ոռոգում, ցամաքուրդային համակարգ, ջրարբիացում, ճանապարհաշինություն և այլն) և գյուղի սոցիալական ենթակառուցվածքների զարգացմանը,

բ) օրենսդրական հիմքերի ստեղծում, ազատ մրցակցության ապահովում,

գ) գյուղատնտեսական հողերի մոնիտորինգ և պահպանություն,

դ) անասունների և բույսերի համաճարակային և կարանտին հիվանդությունների կանխարգելում,

ե) սննդամթերքի անվտանգության ապահովման համակարգի գործունեության կատարելագործում,

զ) ոլորտի գիտատեխնիկական ապահովում, տեղեկատվական և խորհրդատվական ծառայություններին աջակցություն,

է) զարգացման ծրագրերի ընդունում և դրանց իրականացման պայմանների ապահովում,

ը) միջազգային համագործակցության զարգացում և շուկայահանման հնարավորությունների ընդլայնում:

 

VII. ՌԱԶՄԱՎԱՐՈՒԹՅԱՆ ԻՐԱԿԱՆԱՑՈՒՄԻՑ ԱԿՆԿԱԼՎՈՂ ԱՐԴՅՈՒՆՔՆԵՐԸ

 

Սույն ռազմավարության իրականացումից ակնկալվում է հանրապետության ագրարային ոլորտի կայուն և դինամիկ առաջընթաց, որը կդրսևորվի տնտեսական և սոցիալական հետևյալ արդյունքներով`

ա) 2015 թ. գյուղատնտեսական արտադրության ծավալը 1990 թ. մակարդակը կգերազանցի ավելի քան 70 տոկոսով,

բ) գյուղատնտեսության մեջ զբաղվածների թվաքանակը կդրսևորի կրճատման միտում և համախառն արտադրանքի ավելացումը կապահովվի գերազանցապես աշխատանքի արտադրողականության ավելացման հաշվին,

գ) գյուղատնտեսության ապրանքայնության մակարդակը 2015 թ. կհասնի մինչև 70 տոկոսի, որը հնարավորություն կտա էականորեն ավելացնել գյուղացիական տնտեսությունների դրամական հոսքերի և վերարտադրողական կարողությունները,

դ) 2015 թ. ցանքային տարածքը կհասցվի 446.1 հազ. հա, որը կգերազանցի 2002 թ. մակարդակը` 45.9 տոկոսով: Նույն ժամանակահատվածում կերային մշակաբույսերի տարածությունը կհասցվի 185.0, իսկ բազմամյա տնկարկներինը` 72.0 հազ. հա, այսինքն` 2002 թ. մակարդակը կգերազանցվի համապատասխանաբար` 3.2 և 2.0 անգամ,

ե) դրական տեղաշարժեր կլինեն բուսաբուծության և անասնապահության ներճյուղային կառուցվածքում` կավելանա պտղի, խաղողի, կարտոֆիլի, բանջարեղենի, կերային և տեխնիկական մշակաբույսերի համախառն արտադրությունը: Անասնապահության մեջ նկատելիորեն կավելանա ոչխարաբուծությունից և թռչնաբուծությունից ստացվող մթերքների տեսակարար կշիռը,

զ) բարձր բերքատու սորտերի շրջանացման և մշակության տեխնոլոգիաների արդիականացման շնորհիվ կանխատեսվող ժամանակահատվածի վերջին` 2002 թ. համեմատությամբ հացահատիկային մշակաբույսերի, կարտոֆիլի, բանջարեղենի բերքատվությունը կաճի համապատասխանաբար` 30.6, 58.0 և 38.0 տոկոսով, իսկ պտղի և խաղողի բերքատվությունը` 86.4 և 44.9 տոկոսով,

է) տոհմային գործի զարգացման, կերակրման և պահվածքի բարելավման շնորհիվ 2015 թ. վերջին մեկ կովի կաթնատվության մակարդակը կհասցվի 2500 կիլոգրամի,

ը) պարենի և գյուղատնտեսական հումքի արտահանման ծավալները կավելանան 4.6 անգամ,

թ) կբարձրանա հանրապետության բնակչության պարենային անվտանգության մակարդակը, զգալիորեն կավելանա կարևորագույն պարենամթերքների տեղական արտադրության հաշվին ապահովվածությունը, կկրճատվի գյուղական բնակչության աղքատությունը:

Ռազմավարության կատարումն ապահովող միջոցառումները ներկայացված են N 2 հավելվածում:

Գյուղատնտեսության կայուն զարգացման ռազմավարության խնդիրները, միջնաժամկետ ու երկարաժամկետ քաղաքականության գերակայությունները և առաջնահերթությունները չեն հավակնում լինել անփոփոխ, բայց դրանք հանդիսանում են սահմանված նպատակների և խնդիրների իրականացման հիմք և հնարավորություն են ընձեռում գնահատել ռազմավարության կենսագործման ընթացքը, անհրաժեշտ ճշգրտումներ և լրացումներ կատարելու նպատակային ցուցանիշներում և գերակա ուղղություններում: Ռազմավարությունը կիրականացվի արդեն իսկ ընդունված միջնաժամկետ և գերակայություններով թելադրված նոր մշակվող ծրագրերով:

Ռազմավարությունը կվերանայվի երկու տարին մեկ անգամ` այդ աշխատանքներում հաշվի առնելով իրավիճակային փոփոխությունները և մոնիտորինգի արդյունքները: Իսկ յուրաքանչյուր տարվա վերջին կվերանայվի ռազմավարության իրականացումն ապահովող միջոցառումները և կներկայացվի հաշվետվություն տվյալ տարվա գործունեության մասին:

 

Աղյուսակ 1

 

Հիմնական մշակաբույսերի ցանքատարածությունները և կառուցվածքը

 

._________________________________________________________________________.

|Մշակաբույսերը| 2001 թ.   | 2002 թ.   | 2005 թ.   | 2010 թ.   | 2015 թ.   |

|             |___________|___________|___________|___________|___________|

|             |հազ. |կա-  |հազ. |կա-  |հազ. |կա-  |հազ. |կա-  |հազ. |կա-  |

|             |հա   |ռուց-|հա   |ռուց-|հա   |ռուց-|հա   |ռուց-|հա   |ռուց-|

|             |     |վածքը|     |վածքը|     |վածքը|     |վածքը|     |վածքը|

|             |     | %   |     | %   |     | %   |     | %   |     | %   |

|_____________|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_____|

|Հացահատիկային|203.4|64.1 |191.9|62.8 |195.0|56.9 |187.5|50.3 |185.0|40.8 |

|մշակաբույսեր |     |     |     |     |     |     |     |     |     |     |

|_____________|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_____|

|Կարտոֆիլ     |31.8 |10.0 |30.5 |10.0 |32.5 |10.0 |34.0 |9.4  |35.0 |7.9  |

|_____________|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_____|

|Բանջարեղեն   |19.8 |6.3  |20.2 |6.6  |23.5 |7.2  |24.0 |6.6  |25.0 |5.7  |

|_____________|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_____|

|Բոստան       |3.3  |1.1  |3.9  |1.3  |4.1  |1.3  |4.1  |1.1  |4.1  |0.9  |

|_____________|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_____|

|Կերեր        |57.2 |18.1 |57.8 |18.9 |76.5 |23.5 |110.0|30.0 |185.0|41.9 |

|_____________|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_____|

|Տեխնիկական   |1.5  |0.5  |1.4  |0.5  |3.5  |1.1  |8.0  |2.2  |12.0 |2.7  |

|մշակաբույսեր |     |     |     |     |     |     |     |     |     |     |

|_____________|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_____|

|Ընդամենը`    |317.1|100.0|305.7|100.0|335.1|100.0|367.6|100.0|446.1|100.0|

|ցանքային     |     |     |     |     |     |     |     |     |     |     |

|տարածությունը|     |     |     |     |     |     |     |     |     |     |

|_____________|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_____|

|Պտուղ        |22.7 |60.5 |22.8 |63.7 |25.0 |62.9 |32.0 |61.7 |45.6 |58.6 |

|_____________|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_____|

|այդ թվում`   |21.4 |x    |20.7 |x    |20.9 |x    |24.0 |x    |32.0 |x    |

|բերքատու     |     |     |     |     |     |     |     |     |     |     |

|_____________|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_____|

|Խաղող        |14.8 |39.5 |13.0 |36.3 |15.1 |37.1 |20.2 |38.3 |26.4 |41.4 |

|_____________|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_____|

|այդ թվում`   |14.3 |x    |12.4 |x    |13.0 |x    |17.0 |x    |22.0 |x    |

|բերքատու     |     |     |     |     |     |     |     |     |     |     |

|_____________|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_____|_____|

|Ընդամենը`    |37.5 |100.0|25.8 |100.0|40.1 |100.0|52.0 |100.0|72.0 |100.0|

|բազմամյա     |     |     |     |     |     |     |     |     |     |     |

|տնկարկներ    |     |     |     |     |     |     |     |     |     |     |

._________________________________________________________________________.

 

Աղյուսակ 2

 

Հիմնական մշակաբույսերի համախառն բերքը և բերքատվությունը

 

._______________________________________________________________________.

|Մշակաբույսերը       |Չափի      |2001 թ.|2002 թ.|2005 թ.|2010 թ.|2015 թ.|

|                    |միավորը   |       |       |       |       |       |

|_______________________________________________________________________|

|                      Հացահատիկային մշակաբույսեր                       |

|_______________________________________________________________________|

|Համախառն բերքը      |հազ. տ    |367.3  |415.5  |413.4  |451.9  |529.1  |

|____________________|__________|_______|_______|_______|_______|_______|

|Բերքատվությունը     |ց/հա      |18.6   |21.9   |21.2   |24.1   |28.6   |

|_______________________________________________________________________|

|                               Կարտոֆիլ                                |

|_______________________________________________________________________|

|Համախառն բերքը      |հազ. տ    |363.8  |374.3  |504.7  |579.7  |682.5  |

|____________________|__________|_______|_______|_______|_______|_______|

|Բերքատվությունը     |ց/հա      |114.6  |122.8  |155.3  |170.5  |195.0  |

|_______________________________________________________________________|

|                              Բանջարեղեն                               |

|_______________________________________________________________________|

|Համախառն բերքը      |հազ. տ    |456.0  |466.0  |653.0  |699.8  |805.0  |

|____________________|__________|_______|_______|_______|_______|_______|

|Բերքատվությունը     |ց/հա      |224.2  |232.3  |277.9  |291.6  |322.0  |

|_______________________________________________________________________|

|                                Բոստան                                 |

|_______________________________________________________________________|

|Համախառն բերքը      |հազ. տ    |54.8   |89.7   |98.4   |105.3  |122.1  |

|____________________|__________|_______|_______|_______|_______|_______|

|Բերքատվությունը     |ց/հա      |165.1  |232.9  |240.0  |256.8  |297.8  |

|_______________________________________________________________________|

|                                 Կերեր                                 |

|_______________________________________________________________________|

|Ընդամենը` կերամիավոր|հազ. տ կմ |656.0  |724.8  |967.8  |1121.4 |1435.1 |

|_______________________________________________________________________|

|                                 Պտուղ                                 |

|_______________________________________________________________________|

|Համախառն բերքը      |հազ. տ    |102.4  |82.6   |130.4  |163.2  |236.8  |

|____________________|__________|_______|_______|_______|_______|_______|

|Բերքատվությունը     |ց/հա      |47.6   |39.7   |62.4   |68.0   |74.0   |

|_______________________________________________________________________|

|                                 Խաղող                                 |

|_______________________________________________________________________|

|Համախառն բերքը      |հազ. տ    |116.5  |104.0  |126.0  |193.8  |264.0  |

|____________________|__________|_______|_______|_______|_______|_______|

|Բերքատվությունը     |ց/հա      |81.4   |82.8   |96.9   |114.0  |120.0  |

._______________________________________________________________________.

 

Աղյուսակ 3

 

Գյուղատնտեսական կենդանիների փաստացի և կանխատեսվող գլխաքանակները

(տարեվերջի դրությամբ)

 

(հազ. գլուխ)

.___________________________________________________________.

|Գյուղատնտեսական   |2001 թ.|2002 թ.|2005 թ.|2010 թ.| 2015 թ.|

|կենդանիների տեսակը|       |       |       |       |        |

|__________________|_______|_______|_______|_______|________|

|Խոշոր եղջերավորներ|514.2  |535.8  |620.0  |690.0  |785.0   |

|__________________|_______|_______|_______|_______|________|

|այդ թվում` կովեր  |270.1  |280.8  |310.0  |350.0  |370.0   |

|__________________|_______|_______|_______|_______|________|

|Խոզեր             |97.9   |111.0  |150.0  |185.0  |210.0   |

|__________________|_______|_______|_______|_______|________|

|Ոչխարներ և  այծեր |592.1  |602.6  |800.0  |1100.0 |1500.0  |

|__________________|_______|_______|_______|_______|________|

|Թռչուններ         |3120.3 |3462.7 |5200.0 |8000.0 |10000.0 |

|__________________|_______|_______|_______|_______|________|

|Ձիեր              |12.0   |12.1   |13.0   |14.5   |16.0    |

|__________________|_______|_______|_______|_______|________|

|Ավանակներ         |8.0    |8.0    |8.2    |8.9    |10.5    |

|__________________|_______|_______|_______|_______|________|

|Ճագարներ          |41.5   |42.0   |55.0   |70.0   |80.0    |

.___________________________________________________________.

 

Աղյուսակ 4

 

Գյուղատնտեսական կենդանիների մթերատվությունը և հիմնական

անասնապահական մթերքների արտադրության ծավալները

 

._____________________________________________________________________.

|    Ցուցանիշները     |Չափի   |2001 թ.|2002 թ.|2005 թ.|2010 թ.|2015 թ.|

|                     |միավորը|       |       |       |       |       |

|_____________________|_______|_______|_______|_______|_______|_______|

|         1           |   2   |   3   |   4   |   5   |   6   |   7   |

|_____________________|_______|_______|_______|_______|_______|_______|

|1 կովի միջին         |կգ     |1685   |1708   |1900   |2200   |2500   |

|կաթնատվությունը      |       |       |       |       |       |       |

|_____________________|_______|_______|_______|_______|_______|_______|

|Կովի կաթի համախառն   |հազ. տ |453.8  |476.5  |562.0  |726.0  |900.0  |

|արտադրությունը       |       |       |       |       |       |       |

|_____________________|_______|_______|_______|_______|_______|_______|

|1 ոչխարի և  այծի     |կգ     |30.0   |32.0   |37.0   |41.0   |45.0   |

|միջին կաթնատվությունը|       |       |       |       |       |       |

|_____________________|_______|_______|_______|_______|_______|_______|

|Ոչխարի և  այծի կաթի  |հազ. տ |12.0   |13.0   |20.0   |29.0   |44.0   |

|համախառն             |       |       |       |       |       |       |

|արտադրությունը       |       |       |       |       |       |       |

|_____________________|_______|_______|_______|_______|_______|_______|

|ԸՆԴԱՄԵՆԸ` ԿԱԹԻ       |հազ. տ |465,3  |489,5  |582.0  |755,0  |944,0  |

|ՀԱՄԱԽԱՌՆ             |       |       |       |       |       |       |

|ԱՐՏԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆԸ       |       |       |       |       |       |       |

|_____________________|_______|_______|_______|_______|_______|_______|

|1 տավարի միջին օրական|գրամ   |400.0  |420.0  |460.0  |500.0  |550.0  |

|քաշաճը               |       |       |       |       |       |       |

|_____________________|_______|_______|_______|_______|_______|_______|

|Ընդամենը` իրացվող    |հազ. տ |55.1   |54.0   |59.0   |69.0   |80.0   |

|տավարի միս` կենդանի  |       |       |       |       |       |       |

|քաշով                |       |       |       |       |       |       |

|_____________________|_______|_______|_______|_______|_______|_______|

|1 ոչխարի և  այծի     |գրամ   |110.0  |115.0  |120.0  |135.0  |145.0  |

|միջին օրական քաշաճը  |       |       |       |       |       |       |

|_____________________|_______|_______|_______|_______|_______|_______|

|Ընդամենը` ոչխարի և   |հազ. տ |15.3   |12.8   |17.0   |23.0   |32.0   |

|այծի իրացվող միս`    |       |       |       |       |       |       |

|կենդանի քաշով        |       |       |       |       |       |       |

|_____________________|_______|_______|_______|_______|_______|_______|

|1 խոզի միջին օրական  |գրամ   |255.0  |260.0  |280.0  |300.0  |330.0  |

|քաշաճը               |       |       |       |       |       |       |

|_____________________|_______|_______|_______|_______|_______|_______|

|Ընդամենը` խոզի       |հազ. տ |13.7   |16.0   |19.0   |25.0   |32.0   |

|իրացվող միս` կենդանի |       |       |       |       |       |       |

|քաշով                |       |       |       |       |       |       |

|_____________________|_______|_______|_______|_______|_______|_______|

|1 թռչունի կենդանի    |կգ     |       |1.2    |1.3    |1.5    |1.6    |

|քաշը                 |       |       |       |       |       |       |

|_____________________|_______|_______|_______|_______|_______|_______|

|Ընդամենը` իրացվող    |հազ. տ |2.7    |6.2    |10.0   |13.0   |16.0   |

|թռչնի միս` կենդանի   |       |       |       |       |       |       |

|քաշով                |       |       |       |       |       |       |

|_____________________|_______|_______|_______|_______|_______|_______|

|ԸՆԴԱՄԵՆԸ` ՄՍԻ        |հազ. տ |86,8   |89,0   |105,0  |130,0  |160,0  |

|ԻՐԱՑՈՒՄ` ԿԵՆԴԱՆԻ     |       |       |       |       |       |       |

|ՔԱՇՈՎ                |       |       |       |       |       |       |

|_____________________|_______|_______|_______|_______|_______|_______|

|Մեկ հավի միջին       |հատ    |160    |172    |185    |205    |222    |

|տարեկան ձվատվությունը|       |       |       |       |       |       |

|_____________________|_______|_______|_______|_______|_______|_______|

|ԸՆԴԱՄԵՆԸ` ՁՎԻ        |մլն հատ|448,5  |477,7  |770,0  |1312,0 |1776,0 |

|ԱՐՏԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆԸ       |       |       |       |       |       |       |

|_____________________|_______|_______|_______|_______|_______|_______|

|1 ոչխարի միջին       |կգ     |2,2    |2,2    |2,2    |2,4    |2,5    |

|բրդատվությունը       |       |       |       |       |       |       |

|_____________________|_______|_______|_______|_______|_______|_______|

|ԲՐԴԻ ՀԱՄԱԽԱՌՆ        |տ      |1081   |1120   |1584   |2376   |3375   |

|ԱՐՏԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆԸ       |       |       |       |       |       |       |

._____________________________________________________________________.

 

Աղյուսակ 5

 

Պտուղ-բանջարեղեն և խաղող վերամշակող արդյունաբերության

արտադրության ծավալները

 

._________________________________________________________________________.

|Արտադրանքի  |Չափի    |1986-90 թթ.|2001 թ.|2002 թ.|2005 թ.|2010 թ.|2015 թ.|

|անվանումը   |միավորը |միջինը     |       |       |       |       |       |

|____________|________|___________|_______|_______|_______|_______|_______|

|Պահածո,     |հազ.    |419156     |39865  |53524  |158750 |178500 |217000 |

|ընդամենը    |պայմ.   |           |       |       |       |       |       |

|            |տուփ    |           |       |       |       |       |       |

|____________|________|___________|_______|_______|_______|_______|_______|

|այդ թվում`  |հազ.    |143330     |22705  |45370  |138750 |147500 |170000 |

|բանջարեղենի |պայմ.   |           |       |       |       |       |       |

|            |տուփ    |           |       |       |       |       |       |

|____________|________|___________|_______|_______|_______|_______|_______|

|մրգի        |հազ.    |275826     |17160  |8114   |20000  |31000  |47000  |

|            |պայմ.   |           |       |       |       |       |       |

|            |տուփ    |           |       |       |       |       |       |

|____________|________|___________|_______|_______|_______|_______|_______|

|Խաղողի գինի |հազ. դալ|4636       |639    |653    |970    |1900   |2200   |

|____________|________|___________|_______|_______|_______|_______|_______|

|Շամպայն գինի|հազ. դալ|229        |58     |62     |80     |115    |150    |

|____________|________|___________|_______|_______|_______|_______|_______|

|Կոնյակ      |հազ. դալ|1119       |503    |614    |736    |942    |1206   |

._________________________________________________________________________.

(ուժը կորցրել է 30.11.06 թիվ 1826-Ն որոշում)

040.0682.220504

«ՎԱՎԵՐԱՑՆՈՒՄ ԵՄ»
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՆԱԽԱԳԱՀ Ռ. ՔՈՉԱՐՅԱՆ

 

«22» մայիսի 2004 թ.

 

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԿԱՌԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

 

14 ապրիլի 2004 թվականի N 682-Ն

 

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԳՅՈՒՂԱՏՆՏԵՍՈՒԹՅԱՆ ԿԱՅՈՒՆ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ ՌԱԶՄԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆԸ ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

(3-րդ մաս)

 

ՀՀ ԳՅՈՒՂԱՏՆՏԵՍՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱՐԱՐՈՒԹՅՈՒՆ

 

ՀՀ ԳՅՈՒՂԱՏՆՏԵՍՈՒԹՅԱՆ ԿԱՅՈՒՆ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ ՌԱԶՄԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆԸ

(3-րդ մաս)

 

(մաս 3)

 

Հավելված N 2

ՀՀ կառավարության

2004 թվականի ապրիլի 14-ի

N 682-Ն որոշման

 

ՑԱՆԿ

 

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԳՅՈՒՂԱՏՆՏԵՍՈՒԹՅԱՆ ԿԱՅՈՒՆ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ ՌԱԶՄԱՎԱՐՈՒԹՅԱՆ ԿԱՏԱՐՈՒՄՆ ԱՊԱՀՈՎՈՂ ՄԻՋՈՑԱՌՈՒՄՆԵՐԻ

 

._________________________________________________________________________

|NN |Միջոցառումը  |Նպատակը      |Արդյունքը   |Արդյունքի    |Իրականացնող-

|ը/կ|             |(խնդիրը)     |            |գնահատման    |ները

|   |             |             |            |ցուցանիշները |

|___|_____________|_____________|____________|_____________|______________

|1. |Գյուղական    |Գյուղական    |Գյուղական   |Ծրագիրը      |Հայաստանի

|   |բնակա-       |բնակավայրերի |բնակչության |ներառող      |Հանրապետության

|   |վայրերում    |աշխատուժի    |կենսա-      |համայնքներում|գյուղատնտեսու-

|   |ոչ գյուղա-   |արդյունավետ  |մակարդակի   |աշխատունակ   |թյան

|   |տնտեսական    |օգտագործումը,|բարելավումը,|բնակչության  |նախարարություն

|   |գործունեու-  |բնակչության  |համայնքների |զբաղվածության|Հայաստանի

|   |թյան         |եկամուտների  |ռեսուրսային |բնակչության 1|Հանրապետության

|   |ծավալմանն    |ավելացումը,  |ներուժի     |շնչին ընկնող |մարզպետարաններ

|   |աջակցության  |աղքատության  |օգտագործման |եկամուտի     |

|   |ծրագրի       |մակարդակի    |մակարդակի   |մակարդակի    |

|   |իրականացում, |կրճատումը,   |բարձրացումը |փոփոխություն-|

|   |հողի շուկայի |հողի շուկայի |            |ները         |

|   |ձևավորման    |ձևավորման    |            |             |

|   |պայմանների   |համար        |            |             |

|   |ստեղծում     |պայմանների   |            |             |

|   |             |ստեղծումը    |            |             |

|___|_____________|_____________|____________|_____________|______________

|2. |Գյուղատնտե-  |Գյուղատնտե-  |Գյուղատնտե- |Գյուղատնտե-  |Հայաստանի

|   |սությունում  |սությունում  |սությունում |սության      |Հանրապետության

|   |ապահովագրական|ապահովագրական|ապահովագրու-|ոլորտում     |գյուղատնտեսու-

|   |ռիսկերի      |համակարգի    |թյան        |ապահովա-     |թյան

|   |գնահատման    |ներդրման     |ներդրման    |գրական       |նախարարություն

|   |ծրագրի       |համար        |գործուն     |համակարգի    |Հայաստանի

|   |իրականացում  |ելակետային   |մեխանիզմների|ներդրման     |Հանրապետության

|   |             |հիմքի        |մշակում     |գործուն      |ֆինանսների և

|   |             |ձևավորում    |Պետական     |մեխանիզմների |էկոնոմիկայի

|   |             |             |ներդրումների|ապահովում    |նախարարություն

|   |             |             |չափի        |             |

|   |             |             |գնահատում   |             |

|___|_____________|_____________|____________|_____________|______________

|3. |Գյուղատնտե-  |Գյուղատնտե-  |Ճյուղի      |Գյուղատնտե-  |Հայաստանի

|   |սության      |սությունում  |արդյունա-   |սական        |Հանրապետության

|   |ոլորտում     |գործող տնտե- |վետության   |մթերքների    |գյուղատնտեսու-

|   |ապահովագրական|սավարողների  |բարձրացումը |արտադրության |թյան

|   |համակարգի    |գործունեու-  |Գյուղատնտե- |ծավալների աճը|նախարարություն

|   |ներդրման     |թյան         |սական       |             |Հայաստանի

|   |ծրագրի       |կայունություն|մթերքների   |             |Հանրապետության

|   |իրականացում  |և  վեր-      |արտադրության|             |ֆինանսների և

|   |             |արտադրության |ծավալների   |             |էկոնոմիկայի

|   |             |համար        |ավելացումը  |             |նախարարություն

|   |             |հնարավորու-  |            |             |

|   |             |թյունների    |            |             |

|   |             |ապահովում    |            |             |

|___|_____________|_____________|____________|_____________|______________

|4. |Գյուղատնտե-  |Գյուղատնտե-  |Կներդրվեն   |Գյուղատնտե-  |Հայաստանի

|   |սական մեծածախ|սական        |գյուղատնտե- |սական        |Հանրապետության

|   |շուկայի      |մթերքների    |սական       |մթերքների    |գյուղատնտեսու-

|   |ձևավորման    |արտադրող-    |մթերքների   |ապրանքայ-    |թյան

|   |ծրագրի       |սպառող       |իրացման     |նության      |նախարարություն

|   |աջակցություն |շղթայում     |արդյունավետ |աստիճանը     |Հայաստանի

|   |             |ազատ շարժին  |մեխանիզմներ |Գյուղատնտե-  |Հանրապետության

|   |             |նպաստող      |Կբարձրանա   |սական        |առևտրի  և

|   |             |պայմանների   |գյուղատնտե- |մթերքների    |տնտեսական

|   |             |ստեղծում     |սական       |արտադրության |զարգացման

|   |             |             |մթերքների   |արդյունա-    |նախարարություն

|   |             |             |ապրանքայ-   |վետությունը  |Հայաստանի

|   |             |             |նության     |Գյուղատնտե-  |Հանրապետության

|   |             |             |մակարդակը և |սական        |մարզպետարաններ

|   |             |             |գյուղացիական|մթերքների    |Տնտեսավարողներ

|   |             |             |տնտեսություն|ներմուծման-  |

|   |             |             |ների        |արտահանման   |

|   |             |             |եկամուտները |հաշվեկշիռը   |

|   |             |             |Կբարձրանա   |             |

|   |             |             |սպառողին    |             |

|   |             |             |հասցվող     |             |

|   |             |             |գյուղատնտե- |             |

|   |             |             |սական       |             |

|   |             |             |մթերքների   |             |

|   |             |             |որակը:      |             |

|   |             |             |Կավելանա    |             |

|   |             |             |գյուղատնտե- |             |

|   |             |             |սության     |             |

|   |             |             |համախառն    |             |

|   |             |             |արտադրանքը  |             |

|   |             |             |և  կբարձրանա|             |

|   |             |             |ճյուղի      |             |

|   |             |             |արդյունա-   |             |

|   |             |             |վետությունը,|             |

|   |             |             |կլուծվեն    |             |

|   |             |             |պարենային   |             |

|   |             |             |անվտանգու-  |             |

|   |             |             |թյան հարցերը|             |

|___|_____________|_____________|____________|_____________|______________

|5. |Գյուղատնտե-  |Գյուղատնտե-  |Կձևավորվի   |Գյուղատնտե-  |Հայաստանի

|   |սական        |սական        |գյուղատնտե- |սական        |Հանրապետության

|   |մթերքների    |մթերքների    |սական       |ապրանքայ-    |գյուղատնտեսու-

|   |իրացման      |ապրանքայնու- |արտադրանք-  |նության      |թյան

|   |համակարգի    |թյան ցածր    |ների իրացման|մակարդակը,   |նախարարություն

|   |զարգացման    |մակարդակը    |պատշաճ      |գյուղացիական |Հայաստանի

|   |աջակցության  |Մթերքների    |համակարգ և  |տնտեսություն-|Հանրապետության

|   |միջոցառում-  |իրացման      |արդյունքում |ների շահութա-|առևտրի  և

|   |ների ծրագրի  |խնդիրների    |կմեծանա     |բերության    |տնտեսական

|   |իրականացում  |լուծման      |գյուղատնտե- |մակարդակը    |զարգացման

|   |             |հրատապու-    |սական       |             |նախարարություն

|   |             |թյունը       |արտադրության|             |Հայաստանի

|   |             |             |շահութա-    |             |Հանրապետության

|   |             |             |բերությունը,|             |մարզպետարաններ

|   |             |             |կնվազի      |             |Տնտեսավարողներ

|   |             |             |գործարքների |             |

|   |             |             |ծախսերը և   |             |

|   |             |             |կբարձրանա   |             |

|   |             |             |բնակչության |             |

|   |             |             |խոցելի      |             |

|   |             |             |խմբերի      |             |

|   |             |             |պարենային   |             |

|   |             |             |ապահով-     |             |

|   |             |             |վածության   |             |

|   |             |             |մակարդակը`  |             |

|   |             |             |վերջինս իր  |             |

|   |             |             |ազդեցու-    |             |

|   |             |             |թյունը      |             |

|   |             |             |կունենա     |             |

|   |             |             |աղքատության |             |

|   |             |             |մակարդակի   |             |

|   |             |             |վրա         |             |

._________________________________________________________________________

.____ .________________________________________.

|NN | |      Ժամկետը      |  Ծանոթագրություն   |

|ը/կ| |                   |                    |

|___| |___________________|____________________|

|1. | |2004-2006 թթ.      |IV. 1.1. «զ» 6.2.3. |

|___| |___________________|____________________|

|2. | |2004 թ.            |IV. 1.2. «զ» 6.2.4. |

|___| |___________________|____________________|

|3. | |2005-2010 թթ.      |IV. 1.2. «զ» 6.2.4. |

|   | |և  հետագա տարիներ  |                    |

|   | |(2015 թ.)          |                    |

|___| |___________________|____________________|

|4. | |2005-2007 թթ.      |IV. 1.2. «ա»        |

|___| |___________________|____________________|

|5. | |2004-2006 թթ.      |IV. 1.2. «ա», «բ»   |

.____ .________________________________________.

._________________________________________________________________________

|NN |Միջոցառումը  |Նպատակը      |Արդյունքը   |Արդյունքի    |Իրականացնող-

|ը/կ|             |(խնդիրը)     |            |գնահատման    |ները

|   |             |             |            |ցուցանիշները |

|___|_____________|_____________|____________|_____________|______________

|6. |Հանրապետու-  |Գյուղատնտե-  |Կխթանվի մսի |Սպանդանոցների|Հայաստանի

|   |թյունում     |սական        |ապրանքային  |միջոցով      |Հանրապետության

|   |փոքրածավալ   |կենդանիների  |շղթայի      |իրացվող մսի  |գյուղատնտեսու-

|   |սպանդանոցների|սպանդի       |զարգացումը, |ծավալը       |թյան

|   |ստեղծման     |պայմանների   |կբարելավվի  |Իրացվող մսի  |նախարարություն

|   |միջոցառում-  |բարելավում   |մորթից      |որակը        |Հայաստանի

|   |ների ծրագրի  |Իրացվող      |մինչև       |             |Հանրապետության

|   |իրականացում  |մսամթերքի    |սպառողներին |             |մարզպետարաններ

|   |             |որակի        |միսը        |             |Տնտեսավարողներ

|   |             |ապահովում և  |իրացնելու   |             |

|   |             |հիվանդու-    |ապրանքային  |             |

|   |             |թյունների    |շղթայի ան-  |             |

|   |             |բացառում     |վտանգության |             |

|   |             |             |պայմանները  |             |

|   |             |             |Աջակցություն|             |

|   |             |             |կցուցաբերվի |             |

|   |             |             |նոր սպանդա- |             |

|   |             |             |նոցների     |             |

|   |             |             |ստեղծման    |             |

|   |             |             |աշխատանք-   |             |

|   |             |             |ներին       |             |

|___|_____________|_____________|____________|_____________|______________

|7. |Ագրոպարենային|Գյուղատնտե-  |Իրավական    |Գյուղատնտե-  |Հայաստանի

|   |ոլորտում     |սական        |կհստակեցվի  |սական        |Հանրապետության

|   |կոոպերացիայի |կոոպերատիվ-  |գյուղատնտե- |մթերքների    |գյուղատնտեսու-

|   |ձևավորման    |ների         |սական       |արտադրության |թյան

|   |քաղաքականու- |իրավական     |կոոպերատիվ- |ծավալներ,    |նախարարություն

|   |թյան ծրագրի  |հստակեցումը, |ների        |բերքատվության|Հայաստանի

|   |մշակում և    |կոոպերատիվ-  |կարգավիճակը,|և  մթերատվու-|Հանրապետության

|   |իրականացում  |ների առանձին |պետության ու|թյան         |ֆինանսների և

|   |             |տեսակների    |կոոպերատիվ- |ցուցանիշներ, |էկոնոմիկայի

|   |             |գործունեու-  |ների փոխ-   |մթերքների    |նախարարություն

|   |             |թյան         |հարաբերու-  |արտադրության |Հայաստանի

|   |             |կարգավորումը,|թյունները   |վրա կատարված |Հանրապետության

|   |             |հարկային     |Կոոպերացիայի|ծախսերի      |մարզպետարաններ

|   |             |օրենսդրության|զարգացումը  |մակարդակ,    |Տնտեսավարողներ

|   |             |հստակեցումը  |կնպաստի     |գյուղական    |

|   |             |Գյուղատնտե-  |գյուղատնտե- |բնակավայրե-  |

|   |             |սական        |սության     |րում         |

|   |             |մթերքների    |առջև        |զբաղվածության|

|   |             |իրացման,     |ծառացած     |մակարդակ     |

|   |             |մատակարարում-|խնդիրների   |             |

|   |             |ների, սպասար-|լուծմանը,   |             |

|   |             |կումների     |մասնավորապես|             |

|   |             |արդյունավետ  |գյուղատնտե- |             |

|   |             |իրականացումը:|սական       |             |

|   |             |Արտադրության |մթերքների   |             |

|   |             |մասնագիտա-   |իրացման,    |             |

|   |             |ցումը,       |մատակարարում|             |

|   |             |աշխատանքային |ների և      |             |

|   |             |ռեսուրսների  |սպասարկում- |             |

|   |             |օգտագործման  |ների, մասնա-|             |

|   |             |մակարդակի    |գիտացման,   |             |

|   |             |բարձրացումը  |աշխատանքային|             |

|   |             |             |ռեսուրսների |             |

|   |             |             |օգտագործման |             |

|   |             |             |և  այլ      |             |

|   |             |             |հարցեր      |             |

|___|_____________|_____________|____________|_____________|______________

|8. |Սննդի        |Սննդի հետ    |Բոլոր       |Սննդի հետ    |Հայաստանի

|   |անվտանգության|կապված       |մակարդակնե- |կապված       |Հանրապետության

|   |օրենսդրության|հարաբերու-   |րում        |հարաբերու-   |գյուղատնտեսու-

|   |և  կանոնա-   |թյունները    |(համայնքային|թյունների    |թյան

|   |կարգումների  |կարգավորող   |և  ազգային) |կարգավորման  |նախարարություն

|   |միասնականաց- |օրենսդրու-   |սննդի       |իրավա-       |Հայաստանի

|   |ման          |թյունը       |վերաբերյալ  |օրենսդրական  |Հանրապետության

|   |զարգացմանն   |միջազգային   |օրենսդրու-  |դաշտի        |առողջապահու-

|   |ուղղված      |չափանիշներին |թյան և      |միջազգային   |թյան

|   |միջոցառում-  |համապատաս-   |կանոնակար-  |չափանիշներին |նախարարություն

|   |ների ծրագրի  |խանեցման     |գումները    |համապատասխա- |Հայաստանի

|   |իրականացում  |անհրաժեշտու- |կհամապատաս- |նեցման       |Հանրապետության

|   |             |թյունը       |խանեցվեն    |աստիճանը     |առևտրի  և

|   |             |             |միջազգային  |             |տնտեսական

|   |             |             |չափանիշներին|             |զարգացման

|   |             |             |ուղեցույց-  |             |նախարարության

|   |             |             |ներին և     |             |աշխատակազմի

|   |             |             |առաջարկու-  |             |ստանդարտացման,

|   |             |             |թյուններին, |             |սերտիֆիկացման,

|   |             |             |կապահովվի   |             |չափաբանության

|   |             |             |բավարար     |             |վարչություն,

|   |             |             |իրավասու-   |             |Հայաստանի

|   |             |             |թյուններ և  |             |Հանրապետության

|   |             |             |հզորություն-|             |մարզպետարաններ

|   |             |             |ներ         |             |Տնտեսավարողներ

|   |             |             |սպառողների  |             |

|   |             |             |առողջության |             |

|   |             |             |պաշտպանու-  |             |

|   |             |             |թյան և      |             |

|   |             |             |առևտրի      |             |

|   |             |             |ոլորտի      |             |

|   |             |             |բարելավման  |             |

|   |             |             |ուղղությամբ |             |

|___|_____________|_____________|____________|_____________|______________

|9. |Հայաստանում  |Սննդի ան-    |Կկատարելա-  |Սննդի        |Հայաստանի

|   |սննդի ան-    |վտանգության  |գործվի սննդի|անվտանգու-   |Հանրապետության

|   |վտանգության  |բնագավառում  |անվտանգու-  |թյան հարցերով|գյուղատնտեսու-

|   |ուսուցման    |իրազեկության |թյան և      |իրազեկության |թյան

|   |օժանդակության|ապահովման    |հիգիենայի   |մակարդակը    |նախարարություն

|   |միջոցառում-  |անհրաժեշտու- |ուսուցումը, |             |Հայաստանի

|   |ների ծրագրի  |թյունը       |որն իր      |             |Հանրապետության

|   |իրականացում  |             |հերթին      |             |առողջապահու-

|   |             |             |կնպաստի,    |             |թյան

|   |             |             |տնային      |             |նախարարություն

|   |             |             |տնտեսու-    |             |Հայաստանի

|   |             |             |թյուն-      |             |Հանրապետության

|   |             |             |խանութ-     |             |առևտրի  և

|   |             |             |մատակարարող-|             |տնտեսական

|   |             |             |արտադրող    |             |զարգացման

|   |             |             |շղթայի բոլոր|             |նախարարություն

|   |             |             |օղակներում: |             |Հայաստանի

|   |             |             |Կբարձրանա   |             |Հանրապետության

|   |             |             |իրազեկու-   |             |մարզպետարաններ

|   |             |             |թյունը սննդի|             |Տնտեսավարողներ

|   |             |             |անվտանգու-  |             |

|   |             |             |թյան և      |             |

|   |             |             |հիգիենայի   |             |

|   |             |             |հետ կապված  |             |

|   |             |             |միջոցառում- |             |

|   |             |             |ների        |             |

|   |             |             |վերաբերյալ  |             |

|   |             |             |և  կապահովվի|             |

|   |             |             |վերջիններիս |             |

|   |             |             |իրականացումը|             |

|___|_____________|_____________|____________|_____________|______________

|10.|Հայաստանում  |Սննդի ազգային|Գործուն և   |Որակի        |Հայաստանի

|   |Կոդեքս       |չափանիշներն  |արդյունավետ |վերահսկման   |Հանրապետության

|   |Ալիմենտարիսի |անվտանգության|օժանդակու-  |համակարգը    |գյուղատնտեսու-

|   |ազգային      |և  որակի     |թյուն       |միջազգայնորեն|թյան

|   |հանձնաժողովի |վերահսկման   |կտրամադրվի  |ընդունված    |նախարարություն

|   |կայացմանն    |համակարգերի  |սննդի       |չափանիշներին |Հայաստանի

|   |օժանդակության|միջազգայնորեն|ազգային     |համապատասխա- |Հանրապետության

|   |միջոցառում-  |ընդունված    |չափանիշներն |նության      |առողջապահու-

|   |ների ծրագրի  |չափանիշներին |անվտանգու-  |աստիճանը     |թյան

|   |իրականացում  |համապատաս-   |թյան և      |             |նախարարություն

|   |             |խանեցման     |որակի       |             |Հայաստանի

|   |             |անհրաժեշտու- |վերահսկման  |             |Հանրապետության

|   |             |թյունը       |համակարգերի |             |առևտրի  և

|   |             |             |միջազգայ-   |             |տնտեսական

|   |             |             |նորեն       |             |զարգացման

|   |             |             |ընդունված   |             |նախարարություն

|   |             |             |չափանիշներին|             |Հայաստանի

|   |             |             |համապատաս-  |             |Հանրապետության

|   |             |             |խանեցնելու  |             |մարզպետարաններ

|   |             |             |գործում`    |             |Տնտեսավարողներ

|   |             |             |Կոդեքսի     |             |

|   |             |             |Համակարգող  |             |

|   |             |             |Մարմնի      |             |

|   |             |             |հզորացման և |             |

|   |             |             |Կոդեքսի     |             |

|   |             |             |Ազգային     |             |

|   |             |             |Հանձնաժողովի|             |

|   |             |             |ստեղծման    |             |

|   |             |             |միջոցով:    |             |

|   |             |             |Սննդի ու    |             |

|   |             |             |գյուղատնտե- |             |

|   |             |             |սության     |             |

|   |             |             |վերաբերյալ  |             |

|   |             |             |ավելի լայն  |             |

|   |             |             |տեղեկատվու- |             |

|   |             |             |թյուն       |             |

|   |             |             |կապահովվի   |             |

|   |             |             |Հայաստանում |             |

|   |             |             |Գյուղատնտե- |             |

|   |             |             |սության և   |             |

|   |             |             |Պարենի      |             |

|   |             |             |կազմակերպու-|             |

|   |             |             |թյունը`     |             |

|   |             |             |նյութերի    |             |

|   |             |             |գրադարանի   |             |

|   |             |             |ստեղծման    |             |

|   |             |             |միջոցով     |             |

._________________________________________________________________________

.____ .________________________________________.

|NN | |      Ժամկետը      |  Ծանոթագրություն   |

|ը/կ| |                   |                    |

|___| |___________________|____________________|

|6. | |2004-2006 թթ.      |IV. 1.2 «բ»         |

|___| |___________________|____________________|

|7. | |2004-2008 թթ.      |IV. 1.3             |

|___| |___________________|____________________|

|8. | |2004-2006 թթ.      |IV. 2.              |

|___| |___________________|____________________|

|9. | |2004-2006 թթ.      |IV. 2.              |

|___| |___________________|____________________|

|10.| |2004-2006 թթ.      |IV. 2. «ե»          |

.____ .________________________________________.

._________________________________________________________________________

|NN |Միջոցառումը  |Նպատակը      |Արդյունքը   |Արդյունքի    |Իրականացնող-

|ը/կ|             |(խնդիրը)     |            |գնահատման    |ները

|   |             |             |            |ցուցանիշները |

|___|_____________|_____________|____________|_____________|______________

|11.|Սննդի        |Հայաստանում  |Կզարգանա    |Սննդի        |Հայաստանի

|   |վերահսկման   |սննդի        |սննդի վերա- |վերահսկման   |Հանրապետության

|   |լաբորատորիա- |վերահսկման   |հսկողության |լաբորատորիա- |գյուղատնտեսու-

|   |ների         |լաբորատորիա- |ոլորտը, որը |ների         |թյան

|   |համակարգի    |ների         |կապահովի    |տեխնիկական   |նախարարություն

|   |հզորացմանն   |տեխնիկական   |սպառողների  |հագեցվածու-  |Հայաստանի

|   |ուղղված      |հագեցվածու-  |բավարար     |թյան և       |Հանրապետության

|   |միջոցա-      |թյան ցածր    |պաշտպանվա-  |սպառողների   |առողջապահու-

|   |ռումների     |մակարդակը և  |ծությունը և |շահերի       |թյան

|   |ծրագրի       |դրանց        |միջազգայնո- |պաշտպանության|նախարարություն

|   |իրականացում  |վերազինման   |րեն ընդուն- |մակարդակները |Հայաստանի

|   |             |անհրաժեշտու- |ված         |             |Հանրապետության

|   |             |թյունը       |չափանիշների |             |առևտրի  և

|   |             |             |և  ընթացա-  |             |տնտեսական

|   |             |             |կարգերի     |             |զարգացման

|   |             |             |կիրառման    |             |նախարարություն

|   |             |             |միջոցով     |             |Հայաստանի

|   |             |             |կօժանդակվի  |             |Հանրապետության

|   |             |             |գյուղատնտե- |             |մարզպետարաններ

|   |             |             |սական       |             |Տնտեսավարողներ

|   |             |             |արտադրանք-  |             |

|   |             |             |ների        |             |

|   |             |             |արտահանումը:|             |

|   |             |             |Օժանդակու-  |             |

|   |             |             |թյուն       |             |

|   |             |             |կցուցաբերվի |             |

|   |             |             |գոյություն  |             |

|   |             |             |ունեցող     |             |

|   |             |             |լաբորատորիա-|             |

|   |             |             |ների հզորու-|             |

|   |             |             |թյունների   |             |

|   |             |             |զարգացմանը` |             |

|   |             |             |պահանջվող   |             |

|   |             |             |սարքավորում-|             |

|   |             |             |ների,       |             |

|   |             |             |նյութերի և  |             |

|   |             |             |անհրաժեշտ   |             |

|   |             |             |ուսուցման,  |             |

|   |             |             |ինչպես նաև  |             |

|   |             |             |կիրառվող    |             |

|   |             |             |մեթոդների   |             |

|   |             |             |բարելավման  |             |

|   |             |             |միջոցով     |             |

|___|_____________|_____________|____________|_____________|______________

|12.|Հայաստանի    |Մակրոտնտեսա- |Մակրոտնտեսա-|Բնակչության  |Հայաստանի

|   |Հանրապետու-  |կան իրավիճակի|կան         |աղքատության  |Հանրապետության

|   |թյան         |կայունացում, |իրավիճակի   |մակարդակը:   |գյուղատնտեսու-

|   |պարենային    |բնակչության  |կայունացում:|Պարենամթերք- |թյան

|   |ապահովության |կենսամակար-  |Ագրարային   |ներով ապահով-|նախարարություն

|   |քաղաքականու- |դակի         |հատվածի     |վածության    |Հայաստանի

|   |թյան մշակում |բարձրացում,  |արդյունա-   |փաստացի      |Հանրապետության

|   |և  նոր ծրագրի|բնակչության  |վետության   |մակարդակը:   |ֆինանսների և

|   |իրականացում  |աղքատության  |բարձրացում: |Սեփական      |էկոնոմիկայի

|   |             |մակարդակի    |Ներքին և    |արտադրության |նախարարություն

|   |             |նվազեցում    |արտաքին     |տեսակարար    |Հայաստանի

|   |             |             |ներդրումների|կշիռը սպառման|Հանրապետության

|   |             |             |ծավալների   |կառուցվածքում|առևտրի  և

|   |             |             |մեծացում:   |Սննդամթերքի  |տնտեսական

|   |             |             |Պարենամթերքի|ներմուծման-  |զարգացման

|   |             |             |ներմուծման  |արտահանման   |նախարարություն

|   |             |             |և           |հաշվեկշիռը:  |ՀՀ աշխատանքի

|   |             |             |արտահանման  |Բնակչության  |և  սոցիալական

|   |             |             |հաշվեկշռի   |եկամուտների  |հարցերի

|   |             |             |բարելավում, |մակարդակը:   |նախարարություն

|   |             |             |սննդամթերքի |Գործազրկու-  |Պետական

|   |             |             |անվտանգու-  |թյան         |կառավարման այլ

|   |             |             |թյան        |մակարդակը    |շահագրգիռ

|   |             |             |մակարդակի   |             |մարմիններ

|   |             |             |բարձրացում  |             |

|___|_____________|_____________|____________|_____________|______________

|13.|Սերմնաբուծու-|Գյուղատնտե-  |Պայմաններ   |Գյուղատնտե-  |Հայաստանի

|   |թյան         |սական        |կստեղծվի    |սական մշակա- |Հանրապետության

|   |զարգացման    |մշակաբույսերի|բուսաբուծու-|բույսերի     |գյուղատնտեսու-

|   |ծրագրի       |բերքատվության|թյան ճյուղի |միջին բերքա- |թյան

|   |իրականացում  |բարձրացումը, |ինտենսիվաց- |տվությունը,  |նախարարություն

|   |             |անհայտ ծագման|ման համար,  |մշակաբույսերի|Հայաստանի

|   |             |սերմերի      |կբացառվի    |կայունու-    |Հանրապետության

|   |             |օգտագործման  |անհայտ      |թյունը բնական|մարզպետարաններ

|   |             |բացառումը,   |ծագման      |աղետների     |Տնտեսավարողներ

|   |             |երաշտի և     |սերմերի     |նկատմամբ,    |

|   |             |ցրտահարու-   |օգտագործումը|սելեկցիոն    |

|   |             |թյունների    |կբարձրանա   |հատկանիշների |

|   |             |նկատմամբ     |մշակաբույսե-|պահպանումը,  |

|   |             |կայունության |րի բերքա-   |նոր բարձր    |

|   |             |ապահովումը,  |տվությունը, |հատկանիշներ  |

|   |             |բուսաբուծական|կավելանա    |ունեցող      |

|   |             |ճյուղի ինտեն-|բուսաբուծա- |սորտերի      |

|   |             |սիվացումը և  |կան         |ստեղծում,    |

|   |             |ռիսկերի      |մթերքների   |բարձր վեր-   |

|   |             |նվազեցում    |արտադրու-   |արտադրության |

|   |             |             |թյունը      |սերմնանյութի |

|   |             |             |Բերքատվու-  |օգտագործման  |

|   |             |             |թյան        |տեսակարար    |

|   |             |             |բարձրացման  |կշռի         |

|   |             |             |շնորհիվ     |ավելացում    |

|   |             |             |բուսաբուծու-|             |

|   |             |             |թյան ճյուղի |             |

|   |             |             |արդյունավետ |             |

|   |             |             |բարձրացումը,|             |

|   |             |             |սերմնանյութի|             |

|   |             |             |և  բուսա-   |             |

|   |             |             |բուծական    |             |

|   |             |             |մթերքների   |             |

|   |             |             |որակի       |             |

|   |             |             |բարելավում, |             |

|   |             |             |բուսա-      |             |

|   |             |             |բուծական    |             |

|   |             |             |արտադրանքի  |             |

|   |             |             |մրցունակու- |             |

|   |             |             |թյան        |             |

|   |             |             |բարձրացում  |             |

|___|_____________|_____________|____________|_____________|______________

|14.|Տոհմաբուծու- |Գյուղատնտե-  |Գյուղատնտե- |Գյուղատնտե-  |Հայաստանի

|   |թյան         |սական        |սական       |սական        |Հանրապետության

|   |զարգացման    |կենդանիների  |կենդանիների |կենդանիների  |գյուղատնտեսու-

|   |ծրագրի       |տոհմային     |մթերատվու-  |մթերատվու-   |թյան

|   |իրականացում  |հատկանիշների |թյան        |թյուն,       |նախարարություն

|   |             |պահպանում,   |բարձրացում, |մթերքների    |Հայաստանի

|   |             |նոր բարձր    |անասնապահու-|որակի        |Հանրապետության

|   |             |մթերատու     |թյամբ       |բարելավում:  |մարզպետարաններ

|   |             |ցեղերի       |զբաղվող     |Գյուղատնտե-  |Տնտեսավարողներ

|   |             |բուծում      |գյուղացիական|սական        |

|   |             |             |տնտեսություն|կենդանիների  |

|   |             |             |ների        |տոհմային     |

|   |             |             |աջակցության |հատկանիշների |

|   |             |             |ընդլայնում, |պահպանում և  |

|   |             |             |ճյուղի      |նոր մթերատու |

|   |             |             |արդյունա-   |ցեղերի       |

|   |             |             |վետության և |բուծում և    |

|   |             |             |ինտենսիվաց- |ներդրում     |

|   |             |             |ման         |             |

|   |             |             |մակարդակի   |             |

|   |             |             |բարձրացում  |             |

|___|_____________|_____________|____________|_____________|______________

|15.|Սերմերի որակի|Գյուղատնտե-  |Կավելանան   |Գյուղատնտե-  |Հայաստանի

|   |ստուգման և   |սական        |կոնդիցիոն   |սական մշակա- |Հանրապետության

|   |պետական      |մշակաբույսերի|սերմերի վեր-|բույսերի     |գյուղատնտեսու-

|   |սորտափորձարկ-|ցանքային ցածր|արտադրության|բերքատվության|թյան

|   |ման ծրագրի   |որակ ունեցող |ծավալները   |մակարդակը:   |նախարարություն

|   |իրականացում  |սերմերի և    |Գյուղատնտե- |Օգտագործվող  |

|   |             |տնկանյութի   |սական մշակա-|սերմերի մեջ  |

|   |             |օգտագործման  |բույսերի    |կոնդիցիոն    |

|   |             |կանխում      |բերքա-      |սերմերի      |

|   |             |Կոնդիցիոն    |տվության    |տեսակարար    |

|   |             |սերմերի վեր- |բարձրացում  |կշիռը        |

|   |             |արտադրության |            |             |

|   |             |ապահովում    |            |             |

._________________________________________________________________________

.____ .________________________________________.

|NN | |      Ժամկետը      |  Ծանոթագրություն   |

|ը/կ| |                   |                    |

|___| |___________________|____________________|

|11.| |2004-2006 թթ.      |IV. 2. «է»          |

|___| |___________________|____________________|

|12.| |2004-2015 թթ.      |IV. 2. «ա»          |

|___| |___________________|____________________|

|13.| |2004-2015 թթ.      |IV. 3.1. «զ», «է»   |

|___| |___________________|____________________|

|14.| |2004-2015 թթ.      |IV. 4.3. «ա»        |

|___| |___________________|____________________|

|15.| |2004-2006 թթ. և    |IV. 3.1. «զ», «է»   |

|   | |հետագա տարիներ     |                    |

|   | |(2015 թ.)          |                    |

.____ .________________________________________.

._________________________________________________________________________

|NN |Միջոցառումը  |Նպատակը      |Արդյունքը   |Արդյունքի    |Իրականացնող-

|ը/կ|             |(խնդիրը)     |            |գնահատման    |ները

|   |             |             |            |ցուցանիշները |

|___|_____________|_____________|____________|_____________|______________

|16.|Տնկարանային  |Բարձր որակի  |Պտղի և      |Պտղի և       |Հայաստանի

|   |տնտեսություն-|և  բարձրարժեք|խաղողի      |խաղողի       |Հանրապետության

|   |ների         |սորտերի      |արտադրության|բերքատու     |գյուղատնտեսու-

|   |զարգացմանն   |խաղողի և     |ծավալների   |կայուն       |թյան

|   |ուղղված      |պտղատու      |ավելացում   |սորտերի      |նախարարություն

|   |միջոցառում-  |տնկիների     |            |ներդրում     |Տնտեսավարողներ

|   |ների         |արտադրու-    |            |             |

|   |իրականացում  |թյուն: Նոր   |            |             |

|   |             |հիմնվող      |            |             |

|   |             |այգիները     |            |             |

|   |             |մաքրասորտ,   |            |             |

|   |             |լիարժեք,     |            |             |

|   |             |բարձր        |            |             |

|   |             |բերքատու     |            |             |

|   |             |դարձնելը     |            |             |

|___|_____________|_____________|____________|_____________|______________

|17.|Հողերի       |Գյուղատնտե-  |Հողերի      |Գյուղատնտե-  |Հայաստանի

|   |ագրոքիմիական |սական հողերի |բերրիության |սական մշակա- |Հանրապետության

|   |հետազոտության|գիտականորեն  |և  մշակա-   |բույսերի     |գյուղատնտեսու-

|   |և            |հիմնավորված  |բույսերի    |բերքատվության|թյան

|   |բերրիության  |պարարտացման  |բերքա-      |մակարդակը,   |նախարարություն

|   |բարձրացման   |համակարգերի  |տվության    |հողերի       |

|   |ծրագրի       |մշակում և    |բարձրացում  |բերրիության  |

|   |իրականացում  |ներդրում     |            |մակարդակը    |

|___|_____________|_____________|____________|_____________|______________

|18.|Հայաստանի    |Բազմամյա     |Բազմամյա    |Մշակված      |Հայաստանի

|   |Հանրապետու-  |տնկարկների   |տնկարկների  |առաջարկու-   |Հանրապետության

|   |թյան բազմամյա|վիճակի, դրանց|օգտագործման |թյունների    |գյուղատնտեսու-

|   |տնկարկների և |սորտային     |արդյունա-   |կիրառման     |թյան

|   |դրանցով      |կազմի,       |վետության   |իրատեսական   |նախարարություն

|   |զբաղեցված    |նոսրության   |բարձրացման  |մեխանիզմների |

|   |հողերի       |վերաբերյալ   |վերաբերյալ  |առկայությունը|

|   |մոնիտորինգի  |փաստացի      |առաջարկու-  |             |

|   |անցկացման    |տեղեկատվու-  |թյունների   |             |

|   |միջոցա-      |թյան ստացումը|մշակման     |             |

|   |ռումների     |             |համար       |             |

|   |իրականացում  |             |ելակետային  |             |

|   |             |             |հիմքի       |             |

|   |             |             |ձևավորում   |             |

|___|_____________|_____________|____________|_____________|______________

|19.|Յուղատու     |Տեխնիկական   |Տեխնիկական  |Տեխնիկական   |Հայաստանի

|   |մշակաբույսերի|մշակաբույսերը|մշակա-      |մշակաբույսերի|Հանրապետության

|   |(կտավատ և    |ցանքաշրջանա- |բույսերը    |բերքատվության|գյուղատնտեսու-

|   |այլն) մշակման|ռության մեջ  |կներառվեն   |և            |թյան

|   |խրախուսման   |ներառելու    |ցանքաշրջանա-|արտադրության |նախարարություն

|   |միջոցառում-  |միջոցով      |ռության մեջ:|շահութա-     |Հայաստանի

|   |ների ծրագրի  |գյուղացիական |Կապահովվի   |բերության    |Հանրապետության

|   |իրականացում  |տնտեսություն-|տեղական     |մակարդակը    |մարզպետարաններ

|   |             |ների         |արտադրության|Ցանքատարածու-|Տնտեսավարողներ

|   |             |եկամուտների  |անասնակերի  |թյունների աճի|

|   |             |ավելացում    |սպիտակու-   |դինամիկան    |

|   |             |Բուսական     |ցային       |Գյուղատնտե-  |

|   |             |յուղի տեղական|հավելումները|սական        |

|   |             |արտադրության |որը կբերի   |կենդանիների  |

|   |             |կազմակերպում:|կաթի և  մսի |մթերատվության|

|   |             |Անասնակերերով|արտադրության|մակարդակը    |

|   |             |ապահովվածու- |աճի:        |             |

|   |             |թյան         |Կապահովվի   |             |

|   |             |մակարդակի    |բուսական    |             |

|   |             |բարձրացում:  |յուղերի     |             |

|   |             |Բուսական     |արտադրու-   |             |

|   |             |յուղի        |թյուն`      |             |

|   |             |ներկրումների |տեղական     |             |

|   |             |փոխարինում   |սպառման     |             |

|   |             |             |համար:      |             |

|   |             |             |Գյուղացիական|             |

|   |             |             |տնտեսու-    |             |

|   |             |             |թյունները   |             |

|   |             |             |հավելյալ    |             |

|   |             |             |դրամական    |             |

|   |             |             |եկամուտներ  |             |

|   |             |             |կստանան թե՛ |             |

|   |             |             |արտադրված   |             |

|   |             |             |յուղի       |             |

|   |             |             |վաճառքի, և  |             |

|   |             |             |թե՛         |             |

|   |             |             |անասնակերի  |             |

|   |             |             |որակի       |             |

|   |             |             |բարձրացման  |             |

|   |             |             |հաշվին:     |             |

|   |             |             |Կբարելավվի  |             |

|   |             |             |նաև         |             |

|   |             |             |կենդանիների |             |

|   |             |             |առողջու-    |             |

|   |             |             |թյունը:     |             |

|   |             |             |Կբարձրանա   |             |

|   |             |             |զբաղվածու-  |             |

|   |             |             |թյան        |             |

|   |             |             |մակարդակը   |             |

|___|_____________|_____________|____________|_____________|______________

|20.|Դեղաբույսերի |Հանրապետու-  |Բուսաբուծու-|Դեղաբույսերի |Հայաստանի

|   |և            |թյան բնա-    |թյան        |և  հատապտուղ-|Հանրապետության

|   |հատապտուղների|տնտեսական    |համախառն    |ների         |գյուղատնտեսու-

|   |արտադրության |ներուժի      |արտադրանքի  |արտադրության |թյան

|   |և            |ռացիոնալ     |ավելացում,  |(օգտագործման)|նախարարություն

|   |վերամշակման  |օգտագործում, |արտահանման  |ծավալները:   |Հայաստանի

|   |խթանման      |գյուղացիական |հնարավորու- |Արտադրության |Հանրապետության

|   |ծրագրի       |տնտեսություն-|թյունների   |արդյունա-    |մարզպետարաններ

|   |իրականացում  |ների         |ընդլայնում  |վետությունը  |Տնտեսավարողներ

|   |             |եկամուտների  |            |             |

|   |             |ավելացում    |            |             |

._________________________________________________________________________

.____ .________________________________________.

|NN | |      Ժամկետը      |  Ծանոթագրություն   |

|ը/կ| |                   |                    |

|___| |___________________|____________________|

|16.| |2004-2006 թթ.      |IV. 3.1 «գ»         |

|___| |___________________|____________________|

|17.| |2004-2006 թթ. և    |IV. 3.1. «ժը»       |

|   | |հետագա տարիներ     |                    |

|   | |(2015 թ.)          |                    |

|___| |___________________|____________________|

|18.| |2004-2005 թթ.      |IV. 1.1. «է»        |

|___| |___________________|____________________|

|19.| |2004-2006 թթ.      |IV. 6.1.            |

|___| |___________________|____________________|

|20.| |2005-2007 թթ.      |IV. 3.1.            |

.____ .________________________________________.

._________________________________________________________________________

|NN |Միջոցառումը  |Նպատակը      |Արդյունքը   |Արդյունքի    |Իրականացնող-

|ը/կ|             |(խնդիրը)     |            |գնահատման    |ները

|   |             |             |            |ցուցանիշները |

|___|_____________|_____________|____________|_____________|______________

|21.|Գյուղատնտե-  |Գյուղատնտե-  |Վնասատուների|Գյուղական    |Հայաստանի

|   |սական        |սական        |և  հիվանդու-|մշակաբույսերի|Հանրապետության

|   |մշակաբույսերի|մշակաբույսերի|թյունների   |բերքատվու-   |գյուղատնտեսու-

|   |բուսա-       |բուսա-       |դեմ պայքարի |թյունը, բուսա|թյան

|   |սանիտարական  |սանիտարական  |արդյունավետ |սանիտարական  |նախարարություն

|   |մոնիտորինգի  |վիճակի       |ձևերի  և    |կայուն վիճակի|

|   |ծրագրի       |մոնիտորինգ,  |մեթոդների   |ապահովումը   |

|   |իրականացում  |բույսերի     |կիրառում    |             |

|   |             |վնասատուների |            |             |

|   |             |և  հիվանդու- |            |             |

|   |             |թյունների դեմ|            |             |

|   |             |պայքարի      |            |             |

|   |             |միջոցառում-  |            |             |

|   |             |ների մշակում,|            |             |

|   |             |բույսերի     |            |             |

|   |             |պաշտպանության|            |             |

|   |             |միջոցառում-  |            |             |

|   |             |ների         |            |             |

|   |             |փորձարարական |            |             |

|   |             |անցկացում    |            |             |

|___|_____________|_____________|____________|_____________|______________

|22.|Բույսերի     |Առավել       |Կկանխվի     |Բույսերի     |Հայաստանի

|   |պաշտպանության|տարածված և   |վնասատու    |պաշտպանության|Հանրապետության

|   |միջոցառում-  |վտանգավոր    |օրգանիզմների|միջոցառում-  |գյուղատնտեսու-

|   |ների ծրագրի  |օրգանիզմների |գործունեու- |ներում       |թյան

|   |իրականացում  |դեմ բույսերի |թյունը,     |ընդգրկված    |նախարարություն

|   |             |պաշտպանության|նվազագույնի |տարածքները և |

|   |             |կենտրոնացված |կհասցվի     |վնասատուները |

|   |             |միջոցառում-  |դրանց       |Գյուղատնտե-  |

|   |             |ների         |տարածման    |սական        |

|   |             |իրականացումը |արեալը      |մշակաբույսերի|

|   |             |             |Կապահովվի   |բերքատվու-   |

|   |             |             |որակյալ և   |թյունը       |

|   |             |             |բարձր բերք  |             |

|___|_____________|_____________|____________|_____________|______________

|23.|Պարարտանյու- |Շրջակա       |Սահմանված   |Պարարտանյու- |Հայաստանի

|   |թերի, թունա- |միջավայրի,   |նորմաներին  |թերի, թունա- |Հանրապետության

|   |քիմիկատների  |հանրապետու-  |համապատասխան|քիմիկատների, |գյուղատնտեսու-

|   |և  բույսերի  |թյան         |պարարտանյու-|կենսաբանական |թյան

|   |պաշտպանության|բնակչության  |թերի և      |միջոցների    |նախարարություն

|   |կենսաբանական |առողջության  |թունաքիմի-  |կիրառման և   |Հայաստանի

|   |միջոցների    |պահպանումը   |կատների ու  |խտությունների|Հանրապետության

|   |սահմանային   |             |կենսաբանական|մակարդակը    |առողջապահու-

|   |թույլատրելի  |             |միջոցների   |բնորոշող     |թյան

|   |մակարդակների |             |թույլատրելի |ցուցանիշները |նախարարություն

|   |և            |             |նորմաների   |             |Հայաստանի

|   |խտությունների|             |կիրառման    |             |Հանրապետության

|   |մշակման և    |             |արդյունքում |             |մարզպետարաններ

|   |ներդրման     |             |կբարելավվի  |             |

|   |ծրագրի       |             |էկոլոգիական |             |

|   |իրականացում  |             |վիճակը,     |             |

|   |             |             |կապահովվի   |             |

|   |             |             |բնակչության |             |

|   |             |             |առողջության |             |

|   |             |             |համար       |             |

|   |             |             |անվտանգ     |             |

|   |             |             |գյուղատնտե- |             |

|   |             |             |սական       |             |

|   |             |             |մթերքների   |             |

|   |             |             |արտադրու-   |             |

|   |             |             |թյամբ       |             |

|___|_____________|_____________|____________|_____________|______________

|24.|Բույսերի     |Հանրապետու-  |Բույսերի    |Հանրապետու-  |Հայաստանի

|   |կարանտինի    |թյան         |կարանտին    |թյան         |Հանրապետության

|   |ծրագրի       |տարածքում    |հիվանդու-   |տարածքում    |գյուղատնտեսու-

|   |իրականացում  |բուսա-       |թյունների և |կայուն բուսա-|թյան

|   |             |սանիտարական  |վարակի      |սանիտարական  |նախարարություն

|   |             |անվտանգության|օջախների    |վիճակը       |

|   |             |ապահովումը   |կանխարգելում|             |

|___|_____________|_____________|____________|_____________|______________

|25.|Գյուղատնտե-  |Կովերի       |Սերմնավորման|Սերնդատվու-  |Հայաստանի

|   |սական        |արհեստական   |համար       |թյան         |Հանրապետության

|   |կենդանիների  |սերմնավորման |կենսաբանական|մակարդակը    |գյուղատնտեսու-

|   |արհեստական   |համար        |ու          |Գյուղատնտե-  |թյան

|   |սերմնավորման |սերմնահեղուկի|գենետիկական |սական        |նախարարություն

|   |միջոցառում-  |պահպանում    |կայուն      |կենդանիների  |

|   |ների         |             |հատկանիշներ |մթերատվու-   |

|   |իրականացում  |             |ունեցող     |թյունը       |

|   |             |             |սերմնա-     |             |

|   |             |             |հեղուկի     |             |

|   |             |             |ապահովում   |             |

._________________________________________________________________________

.____ .________________________________________.

|NN | |      Ժամկետը      |  Ծանոթագրություն   |

|ը/կ| |                   |                    |

|___| |___________________|____________________|

|21.| |2004-2006 թթ. և    |IV. 3.1. «ժգ»       |

|   | |հետագա տարիներ     |                    |

|   | |(2015 թ.)          |                    |

|___| |___________________|____________________|

|22.| |2004-2006 թթ. և    |IV. 3.1 «ժբ», «ժգ»  |

|   | |հետագա տարիներ     |                    |

|   | |(2015 թ.)          |                    |

|___| |___________________|____________________|

|23.| |2004-2006 թթ.      |IV. 3.1. «ժա»       |

|___| |___________________|____________________|

|24.| |2004-2006 թթ. և    |IV. 3.1. «ժդ»       |

|   | |հետագա տարիներ     |                    |

|   | |(2015 թ.)          |                    |

|___| |___________________|____________________|

|25.| |2004-2006 թթ. և    |IV. 4.3. «ա», «բ»   |

|   | |հետագա տարիներ     |                    |

|   | |(2015 թ.)          |                    |

.____ .________________________________________.

._________________________________________________________________________

|NN |Միջոցառումը  |Նպատակը      |Արդյունքը   |Արդյունքի    |Իրականացնող-

|ը/կ|             |(խնդիրը)     |            |գնահատման    |ները

|   |             |             |            |ցուցանիշները |

|___|_____________|_____________|____________|_____________|______________

|26.|Գյուղատնտե-  |Հանրապետու-  |Կստեղծվի    |Տավարի       |Հայաստանի

|   |սական        |թյունում     |հաշվառման   |գլխաքանակի   |Հանրապետության

|   |կենդանիների  |տոհմային     |համակարգ և  |վերաբերյալ   |գյուղատնտեսու-

|   |համարակալման |գործի        |տվյալների   |հավաստի      |թյան

|   |և  հաշվառման |բարելավում,  |բանկ, առավել|տվյալների    |նախարարություն

|   |միջոցառում-  |անասնաբուժա- |արդյունավետ |առկայություն |

|   |ների ծրագրի  |կան միջոցա-  |կկազմակերպ- |Ծրագրային    |

|   |իրականացում  |ռումների     |վեն տոհմային|աշխատանքների |

|   |             |արդյունա-    |և  անասնա-  |համար հավաստի|

|   |             |վետության    |բուժական    |տվյալների    |

|   |             |բարձրացում,  |միջոցառում- |առկայություն |

|   |             |անասունների  |ները        |             |

|   |             |գրավադրման   |            |             |

|   |             |համար նախա-  |            |             |

|   |             |պայմանների   |            |             |

|   |             |ստեղծում     |            |             |

|___|_____________|_____________|____________|_____________|______________

|27.|Հակահամաճարա-|Կենդանիների  |Վարակիչ     |Հակահամաճարա-|Հայաստանի

|   |կային միջոցա-|վարակիչ      |հիվանդու-   |կային        |Հանրապետության

|   |ռումների     |հիվանդու-    |թյունների   |միջոցառում-  |գյուղատնտեսու-

|   |գնահատման    |թյունների    |դեմ պայքարի |ների         |թյան

|   |(սերոմոնի-   |կանխարգելում,|արդյունավետ |իրականացումից|նախարարություն

|   |տորինգի)     |կենդանիների  |մեթոդների և |հետո հիվանդու|

|   |ծրագրի       |և  մարդու    |միջոցների   |թյունների    |

|   |իրականացում  |համար        |ընտրություն |առկայություն |

|   |             |ընդհանուր    |            |             |

|   |             |հիվանդու-    |            |             |

|   |             |թյուններից   |            |             |

|   |             |ազգաբնակչու- |            |             |

|   |             |թյան պաշտպա- |            |             |

|   |             |նություն,    |            |             |

|   |             |հանրապետու-  |            |             |

|   |             |թյունում     |            |             |

|   |             |հակահամաճարա-|            |             |

|   |             |կային կայուն |            |             |

|   |             |իրավիճակի    |            |             |

|   |             |ստեղծում,    |            |             |

|   |             |հակահամաճարա-|            |             |

|   |             |կային,       |            |             |

|   |             |կանխարգելիչ  |            |             |

|   |             |միջոցառում-  |            |             |

|   |             |ների         |            |             |

|   |             |արդյունքների |            |             |

|   |             |մոնիտորինգ և |            |             |

|   |             |համապատասխան |            |             |

|   |             |առաջարկու-   |            |             |

|   |             |թյունների    |            |             |

|   |             |մշակում      |            |             |

|___|_____________|_____________|____________|_____________|______________

|28.|Պատվաստուկ-  |Պատվաստում-  |Կենդանիների |Պատվաստում-  |Հայաստանի

|   |ների և  այլ  |ների և  այլ  |և  մարդկանց |ներից և      |Հանրապետության

|   |հակահամաճարա-|հակահամաճարա-|համար առավել|հակահամաճարա-|գյուղատնտեսու-

|   |կային միջոցա-|կային        |վտանգավոր 7 |կային        |թյան

|   |ռումների     |միջոցառում-  |հիվանդու-   |միջոցառում-  |նախարարություն

|   |համար        |ների համար   |թյունների   |ներից հետո   |

|   |անհրաժեշտ    |անհրաժեշտ    |դեմ պատվաս- |հիվանդու-    |

|   |պարագաների   |պարագաների   |տումների և  |թյունների    |

|   |ձեռքբերման   |առկայության  |հակահամաճարա|առկայությունը|

|   |ծրագրի       |ապահովում    |կային       |             |

|   |իրականացում  |             |միջոցառում- |             |

|   |             |             |ների        |             |

|   |             |             |իրականացման |             |

|   |             |             |համար       |             |

|   |             |             |անհրաժեշտ   |             |

|   |             |             |նյութերի    |             |

|   |             |             |ապահովում   |             |

|___|_____________|_____________|____________|_____________|______________

|29.|Հակահամաճարա-|Հակահամաճարա-|Վարակիչ     |Վարակիչ      |Հայաստանի

|   |կային պատվաս-|կային պատվաս-|հիվանդու-   |հիվանդու-    |Հանրապետության

|   |տումների     |տումների և   |թյունների   |թյունների    |գյուղատնտեսու-

|   |ծրագրի       |ախտորոշիչ    |կրճատում    |բացակայու-   |թյան

|   |իրականացում  |հետազոտում-  |Հակահամաճարա|թյունը,      |նախարարություն

|   |             |ների միջոցով |կային       |գյուղատնտե-  |

|   |             |հանրապետու-  |իրավիճակի   |սական        |

|   |             |թյան         |կայունացում |կենդանիների  |

|   |             |տարածքում    |Գյուղատնտե- |մթերատվու-   |

|   |             |կենդանիների  |սական       |թյունը       |

|   |             |վարակիչ      |կենդանիների |             |

|   |             |հիվանդու-    |մթերատվու-  |             |

|   |             |թյունների    |թյան        |             |

|   |             |նկատմամբ     |մակարդակի   |             |

|   |             |կայուն հակա- |բարձրացում  |             |

|   |             |համաճարակային|            |             |

|   |             |վիճակի       |            |             |

|   |             |ստեղծում     |            |             |

|___|_____________|_____________|____________|_____________|______________

|30.|Հանրապետու-  |Մեղվաբուծու- |Պարենային   |Մեղվաբուծական|Հայաստանի

|   |թյունում     |թյան         |ապահովության|արտադրանքի   |Հանրապետության

|   |մեղվաբուծու- |զարգացման    |մակարդակի   |ծավալների    |գյուղատնտեսու-

|   |թյան         |համար հանրա- |բարձրացում, |ավելացում,   |թյան

|   |աջակցության  |պետության    |արտահանման  |արտադրության |նախարարություն

|   |ծրագրի       |հնարավորու-  |ծավալների   |արդյունա-    |Հայաստանի

|   |իրականացում  |թյունների    |ավելացում   |վետության    |Հանրապետության

|   |             |առավել       |            |բարձրացում,  |մարզպետարաններ

|   |             |արդյունավետ  |            |արտահանման   |Տնտեսավարողներ

|   |             |օգտագործում  |            |ծավալների աճ |

._________________________________________________________________________

.____ .________________________________________.

|NN | |      Ժամկետը      |  Ծանոթագրություն   |

|ը/կ| |                   |                    |

|___| |___________________|____________________|

|26.| |2004-2006 թթ. և    |IV. 4.3. «գ»        |

|   | |հետագա տարիներ     |                    |

|   | |(2015 թ.)          |                    |

|___| |___________________|____________________|

|27.| |2004-2006 թթ. և    |IV. 4.6 «գ»         |

|   | |հետագա տարիներ     |                    |

|   | |(2015 թ.)          |                    |

|___| |___________________|____________________|

|28.| |2004-2006 թթ. և    |IV. 4.6. «ա», «գ»   |

|   | |հետագա տարիներ     |                    |

|   | |(2015 թ.)          |                    |

|___| |___________________|____________________|

|29.| |2004-2006 թթ. և    |IV. 4.6. «ա»        |

|   | |հետագա տարիներ     |                    |

|   | |(2015 թ.)          |                    |

|___| |___________________|____________________|

|30.| |2005-2007 թթ.      |IV. 4.5. «ա»        |

.____ .________________________________________.

._________________________________________________________________________

|NN |Միջոցառումը  |Նպատակը      |Արդյունքը   |Արդյունքի    |Իրականացնող-

|ը/կ|             |(խնդիրը)     |            |գնահատման    |ները

|   |             |             |            |ցուցանիշները |

|___|_____________|_____________|____________|_____________|______________

|31.|Հայաստանի    |Կոլեկտորա-   |Կապահովվի   |Ոռոգման      |Հայաստանի

|   |Հանրապետու-  |դրենաժային   |կոլեկտորա-  |համակարգի    |Հանրապետության

|   |թյան 2002-   |ցանցի        |դրենաժային  |կորուստների  |գյուղատնտեսու-

|   |2005 թթ.     |անխափան      |ցանցի       |կրճատումը    |թյան

|   |գյուղատնտե-  |աշխատանքի    |անխափան     |(օգտակար     |նախարարություն

|   |սական        |ապահովման,   |աշխատանքը,  |գործողության |Հայաստանի

|   |մելիորացիայի |մելիորատիվ   |կկանոնակարգ-|գործակից),   |Հանրապետության

|   |զարգացման    |կադաստրի     |վեն         |գյուղատնտե-  |մարզպետարաններ

|   |միջոցառում-  |վարման       |մելիորատիվ  |սական        |

|   |ների ծրագրի  |աշխատանքների |կադաստրի    |մշակաբույսերի|

|   |իրականացում  |կանոնա-      |վարման      |բերքատվության|

|   |             |կարգում,     |աշխատանքները|մակարդակը,   |

|   |             |ոռոգման      |փաստացի     |գյուղատնտե-  |

|   |             |համակարգերի  |իրավիճակից  |սական        |

|   |             |հարմարեցումը |ելնելով     |շրջանառության|

|   |             |հողակտորների |կվերանայվեն |մեջ նոր      |

|   |             |պայմաններին, |ոռոգման     |հողերի       |

|   |             |ոռոգման      |ռեժիմները   |ընդգրկումը   |

|   |             |ռեժիմների    |Կբարձրանա   |             |

|   |             |վերանայում   |ոռոգման     |             |

|   |             |             |ներքին      |             |

|   |             |             |ցանցերի     |             |

|   |             |             |արդյունա-   |             |

|   |             |             |վետությունը,|             |

|   |             |             |կբարելավվի  |             |

|   |             |             |հողերի      |             |

|   |             |             |մելիորատիվ  |             |

|   |             |             |վիճակը,     |             |

|   |             |             |կզարգանա    |             |

|   |             |             |ոռոգման     |             |

|   |             |             |համակարգը   |             |

|___|_____________|_____________|____________|_____________|______________

|32.|Կոլեկտորա-   |Գերխոնավ     |Գրունտային  |Գրունտային   |Հայաստանի

|   |դրենաժային   |հողերի       |ջրերի       |ջրերի        |Հանրապետության

|   |ցանցի մաքրման|մելիորատիվ   |մակարդակի   |մակարդակը    |գյուղատնտեսու-

|   |և  նորոգման  |վիճակի       |իջեցումը,   |             |թյան

|   |ծրագրի       |բարելավումը` |երկրորդական |             |նախարարություն

|   |իրականացում  |գրունտային   |աղակալման   |             |մասնագիտական

|   |             |մակարդակի    |երևույթի    |             |կազմակերպու-

|   |             |նվազեցումը,  |կանխար-     |             |թյուններ

|   |             |երկրորդային  |գելումը,    |             |

|   |             |աղակալման    |շրջակա      |             |

|   |             |կանխումը,    |միջավայրի   |             |

|   |             |շրջակա       |էկոլոգիական |             |

|   |             |միջավայրի    |հավասարա-   |             |

|   |             |էկոլոգիական  |կշռության   |             |

|   |             |հավասարա-    |պահպանումը, |             |

|   |             |կշռման       |ոռոգելի     |             |

|   |             |պահպանումը   |արդյունավետ |             |

|   |             |             |երկրագործու-|             |

|   |             |             |թյան վարումը|             |

|___|_____________|_____________|____________|_____________|______________

|33.|Գրունտային   |«Հայաստանի   |Մելիորատիվ  |Ոռոգելի և    |Հայաստանի

|   |ջրերի        |Հանրապետու-  |միջոցառում- |չորացված     |Հանրապետության

|   |մակարդակների |թյան ոռոգելի |ների        |հողերի       |գյուղատնտեսու-

|   |և  որակի     |և  չորացած   |իրականացման |մելիորատիվ   |թյան

|   |որոշման      |հողերի       |համար       |վիճակը       |նախարարություն

|   |ծրագրի       |մելիորատիվ   |ելակետային  |բնորոշող     |

|   |իրականացում  |վիճակի»      |հիմքի       |ցուցանիշների |

|   |             |կադաստրի     |ձևավորում   |համակարգի    |

|   |             |կազմումը     |            |առկայությունը|

|   |             |             |            |և  դրանց     |

|   |             |             |            |ճշտության    |

|   |             |             |            |աստիճանը     |

|___|_____________|_____________|____________|_____________|______________

|34.|Արարատյան    |Հողերի       |Աղազերծման  |Աղային       |Հայաստանի

|   |հարթավայրի   |աղազերծման   |արդյունավետ |հանույթի     |Հանրապետության

|   |ոռոգելի      |մեթոդիկայի և |մեթոդիկայի  |հիման վրա    |գյուղատնտեսու-

|   |հողերի աղային|մելիորանտի   |և           |կատարված     |թյան

|   |հանույթի     |ընտրման,     |մելիորանտի  |աղազերծման   |նախարարություն

|   |կատարման     |աշխատանքների |ընտրություն |արդյունավետ  |

|   |ծրագրի       |նախագծման և  |            |բնորոշող     |

|   |իրականացում  |իրականացման  |            |ցուցանիշներ  |

|   |             |համար հիմքերի|            |             |

|   |             |ստեղծում     |            |             |

|___|_____________|_____________|____________|_____________|______________

|35.|Գյուղատնտե-  |Նոր, ոռոգման |Ջրային      |Ջրային       |Հայաստանի

|   |սական մշակա- |ժամանակակից  |ռեսուրսների |ռեսուրսների  |Հանրապետության

|   |բույսերի     |պայմաններին  |խնայում 10- |խնայողության |գյուղատնտեսու-

|   |ոռոգման      |բավարարող    |15 տոկոս,   |մակարդակը,   |թյան

|   |նորմերի ու   |նորմերի ու   |գյուղատնտե- |գյուղատնտե-  |նախարարություն

|   |ռեժիմների    |ռեժիմների    |սական մշակա-|սական մշակա- |

|   |ճշգրտման     |մշակում,     |բույսերի    |բույսերի     |

|   |ծրագրի       |մշակաբույսերի|բերքա-      |բերքատվու-   |

|   |իրականացում  |վեգետացիոն   |տվության    |թյունը       |

|   |             |շրջանում     |մակարդակ    |             |

|   |             |անհրաժեշտ    |            |             |

|   |             |ջրաքանակով   |            |             |

|   |             |բավարարումը  |            |             |

.__________________________________________________________________________

.____ .________________________________________.

|NN | |      Ժամկետը      |  Ծանոթագրություն   |

|ը/կ| |                   |                    |

|___| |___________________|____________________|

|31.| |2002-2005 թթ.      |IV. 6.2.1.          |

|___| |___________________|____________________|

|32.| |2004-2006 թթ. և    |IV. 6.2.1 «դ»       |

|   | |հետագա տարիներ     |                    |

|   | |(2015 թ.)          |                    |

|___| |___________________|____________________|

|33.| |2004-2006 թթ. և    |IV. 6.2.1 «դ»       |

|   | |հետագա տարիներ     |                    |

|   | |(2015 թ.)          |                    |

|___| |___________________|____________________|

|34.| |2004 թ.            |IV. 6.2.1 «է»       |

|___| |___________________|____________________|

|35.| |2005-2006 թթ.      |IV. 6.2.1 «զ»       |

.____ .________________________________________.

._________________________________________________________________________

|NN |Միջոցառումը  |Նպատակը      |Արդյունքը   |Արդյունքի    |Իրականացնող-

|ը/կ|             |(խնդիրը)     |            |գնահատման    |ները

|   |             |             |            |ցուցանիշները |

|___|_____________|_____________|____________|_____________|______________

|36.|Արարատյան    |Գրունտային   |Գրունտային  |Գրունտային   |Հայաստանի

|   |հարթավայրի   |ջրերի        |ջրերի       |ջրերի        |Հանրապետության

|   |ոռոգելի      |մակարդակների |թույլատրելի |մակարդակը,   |գյուղատնտեսու-

|   |երկրորդային  |կարգավորում, |մակարդակի   |տվյալ գոտում |թյան

|   |աղակալված    |երկրորդական  |պահպանումը, |գյուղատնտե-  |նախարարություն

|   |հողերի       |աղակալման    |կայուն բերքա|սական մշակա- |

|   |արմատական    |կանխարգելումը|տվության    |բույսերի     |

|   |բարելավման   |             |պահպանումը  |բերքատվության|

|   |ծրագրի       |             |            |մակարդակ     |

|   |իրականացում  |             |            |             |

|___|_____________|_____________|____________|_____________|______________

|37.|Բնական       |Բնական       |Տավարի,     |Արոտներից    |Հայաստանի

|   |կերահանդակ-  |կերահանդակ-  |ոչխարի մսի  |ստացվող      |Հանրապետության

|   |ների         |ների         |և  կաթի,    |կերերի ելքը, |գյուղատնտեսու-

|   |(արոտների)   |օգտագործման  |մասամբ խոզի |անասնապահական|թյան

|   |բարելավման և |համակարգում, |մսի         |մթերքների    |նախարարություն

|   |ջրարբիացման  |դրանց        |արտադրության|արտադրության |

|   |միջոցառում-  |ջրարբիացման  |վրա կատարվող|վրա կատարված |

|   |ների ծրագրի  |համակարգերի  |ծախսերի     |ծախսումների  |

|   |իրականացում  |վերականգնում |կրճատում    |մակարդակը    |

|___|_____________|_____________|____________|_____________|______________

|38.|Հայաստանի    |Մասնատված,   |3 մարզերում |Ձևավորված    |Հայաստանի

|   |Հանրապետու-  |փոքր         |փորձացուցադ-|փորձացուցադ- |Հանրապետության

|   |թյան ցածրադիր|հողակտորների |րական       |րական        |գյուղատնտեսու-

|   |և            |միավորմամբ   |կոոպերատիվ- |տնտեսություն-|թյան

|   |նախալեռնային |խոշոր        |ների        |ների         |նախարարություն

|   |տարածքներում |մասնագիտացված|ստեղծում և  |գործունեու-  |

|   |գյուղացիական |ապրանքային   |դրանց       |թյան հիմնական|

|   |տնտեսություն-|տնտեսու-     |գործունեու- |ցուցանիշները |

|   |ների օպտիմալ |թյունների    |թյան        |             |

|   |չափերի       |ձևավորման    |ապահովում   |             |

|   |որոշում ու   |հիմքերի      |            |             |

|   |ջրման        |ստեղծում     |            |             |

|   |արդյունավետ  |             |            |             |

|   |տեխնիկայի և  |             |            |             |

|   |նրա տարրերի  |             |            |             |

|   |հիմնավորում  |             |            |             |

|___|_____________|_____________|____________|_____________|______________

|39.|«Պարենային   |Գյուղատնտե-  |Արդյունքում |Տեխնիկական և |Հայաստանի

|   |արտադրության |սության      |կբարձրանա   |նյութա-      |Հանրապետության

|   |աճ» 2 KR     |ոլորտին      |տեխնիկական  |տեխնիկական   |գյուղատնտեսու-

|   |դրամաշնորհա- |նյութա-      |հագեցվածու- |ռեսուրսներով |թյան

|   |յին ծրագրի   |տեխնիկական   |թյան        |ապահովվածու- |նախարարություն

|   |իրականացում  |միջոցների    |մակարդակը և |թյան         |Հայաստանի

|   |             |ապահովվածու- |մշակա-      |մակարդակը    |Հանրապետության

|   |             |թյան         |բույսերի    |Արտադրական   |ֆինանսների և

|   |             |մակարդակի    |բերքա-      |գործունեու-  |էկոնոմիկայի

|   |             |բարձրացում   |տվությունը, |թյան         |նախարարություն

|   |             |             |հետևաբար    |մեքենայացման |Հայաստանի

|   |             |             |նաև         |աստիճան,     |Հանրապետության

|   |             |             |կավելանան   |միջին բերքա- |մարզպետարաններ

|   |             |             |գյուղատնտե- |տվության     |

|   |             |             |սական       |ավելացումը   |

|   |             |             |մթերքների   |             |

|   |             |             |արտադրության|             |

|   |             |             |ծավալները   |             |

|___|_____________|_____________|____________|_____________|______________

|40.|Հանքային     |Գյուղացիական |Ագրո-       |Գյուղատնտե-  |Հայաստանի

|   |պարարտա-     |տնտեսություն-|տեխնիկայի   |սական մշակա- |Հանրապետության

|   |նյութերի     |ներին պարարտա|պահանջների  |բույսերի     |գյուղատնտեսու-

|   |ներկրման և   |նյութերի     |կատարման    |բերքա-       |թյան

|   |իրացման      |մատակարարում |բարձրացում  |տվություն    |նախարարություն

|   |միջոցառում-  |             |            |             |

|   |ների         |             |            |             |

|   |իրականացում  |             |            |             |

._________________________________________________________________________

.____ .________________________________________.

|NN | |      Ժամկետը      |  Ծանոթագրություն   |

|ը/կ| |                   |                    |

|___| |___________________|____________________|

|36.| |2005-2006 թթ. և    |IV. 6.2.1. «ը»      |

|   | |հետագա տարիներ     |                    |

|   | |(2015 թ.)          |                    |

|___| |___________________|____________________|

|37.| |2005-2006 թթ. և    |IV. 6.2.1 «թ»       |

|   | |հետագա տարիներ     |                    |

|   | |(2015 թ.)          |                    |

|___| |___________________|____________________|

|38.| |2004-2005 թթ.      |IV. 6.2.1 «ժ»       |

|___| |___________________|____________________|

|39.| |2004-2006 թթ.      |IV. 6.2.2 «դ»       |

|___| |___________________|____________________|

|40.| |2004-2006 թթ.      |IV. 6.2.2 «դ»       |

.____ .________________________________________.

._________________________________________________________________________

|NN |Միջոցառումը  |Նպատակը      |Արդյունքը   |Արդյունքի    |Իրականացնող-

|ը/կ|             |(խնդիրը)     |            |գնահատման    |ները

|   |             |             |            |ցուցանիշները |

|___|_____________|_____________|____________|_____________|______________

|41.|Գյուղատնտե-  |Տեխնիկական   |Մեքենայացման|Գյուղատնտե-  |Հայաստանի

|   |սական        |հագեցվածու-  |մակարդակի   |սական        |Հանրապետության

|   |տեխնիկայի    |թյան         |բարձրացում, |արտադրական   |գյուղատնտեսու-

|   |հավաքակազմի  |մակարդակի    |գյուղատնտե- |գործընթաց-   |թյան

|   |աստիճանաբար  |բարձրացում   |սական       |ների         |նախարարություն

|   |նորացման     |             |մթերքների   |մեքենայացման |

|   |միջոցառում   |             |արտադրության|աստիճանը     |

|   |             |             |ծախսերի     |             |

|   |             |             |կրճատում    |             |

|___|_____________|_____________|____________|_____________|______________

|42.|Աջակցություն |Հանրապետու-  |Ծրագրավորման|Գյուղական    |Հայաստանի

|   |գյուղատնտե-  |թյան         |աշխատանքների|համայնքների, |Հանրապետության

|   |սական        |գյուղական    |համար       |գյուղատնտե-  |գյուղատնտեսու-

|   |տվյալների    |համայնքների, |անհրաժեշտ   |սության      |թյան

|   |հավաքագրման  |ագրարային    |ելակետային  |ճյուղերի,    |նախարարություն

|   |ծրագրի       |ոլորտի տարբեր|բազայի      |շուկայական և |

|   |իրականացմանը |ճյուղերի     |ստեղծումը,  |արտադրական   |

|   |             |վերաբերյալ   |համապատասխան|ենթակառուց-  |

|   |             |տեղեկատվու-  |վերլուծու-  |վածքների     |

|   |             |թյան հավաքա- |թյունների   |վերաբերյալ   |

|   |             |գրումը,      |իրականացումը|հավաստի      |

|   |             |մեքենայական  |            |տեղեկատվական |

|   |             |մշակումը,    |            |բազայի       |

|   |             |պահպանումը և |            |ապահովումը   |

|   |             |վերլուծու-   |            |             |

|   |             |թյունը       |            |             |

|___|_____________|_____________|____________|_____________|______________

|43.|Հակակարկտային|Բնական       |Բերքի       |Գյուղատնտե-  |Հայաստանի

|   |ծառայության  |աղետների     |կորուստի    |սական ռիսկերի|Հանրապետության

|   |վերականգնման |հետևանքների  |նվազում,    |նվազեցումը   |արտակարգ

|   |միջոցառում-  |մեղմացում    |բնակչության |             |իրավիճակների

|   |ների         |             |եկամուտների |             |վարչություն

|   |իրականացում  |             |ավելացումը  |             |Հայաստանի

|   |             |             |            |             |Հանրապետության

|   |             |             |            |             |գյուղատնտեսու-

|   |             |             |            |             |թյան

|   |             |             |            |             |նախարարություն

|___|_____________|_____________|____________|_____________|______________

|44.|Գյուղատնտե-  |Ագրոպարենային|Որոշակիորեն |Վարկավորման  |Հայաստանի

|   |սական բարե-  |ոլորտի       |կբավարարվի  |նկատմամբ     |Հանրապետության

|   |փոխումների   |գիտակրթական, |գյուղատնտե- |գյուղացիական |գյուղատնտեսու-

|   |աջակցության  |խորհրդատվական|սությամբ    |տնտեսություն-|թյան

|   |ծրագրի       |համակարգում  |զբաղվող     |ների         |նախարարություն

|   |շարունակում  |բարեփոխում-  |տնտեսավարող |ապահովվածու- |Հայաստանի

|   |             |ների         |սուբյեկտների|թյան         |Հանրապետության

|   |             |շարունակման  |պահանջը     |մակարդակը    |մարզպետարաններ

|   |             |և  դրանց     |վարկային    |Գիտական      |Տնտեսավարողներ

|   |             |արդյունավետ  |ռեսուրսների |համակարգի    |

|   |             |գործունեու-  |նկատմամբ:   |մշակումների  |

|   |             |թյան         |Կբարձրանա   |կիրառականու- |

|   |             |ապահովում    |ագրարային   |թյան         |

|   |             |             |գիտակրթական |մակարդակը    |

|   |             |             |համակարգի   |Խորհրդատվական|

|   |             |             |գործունեու- |տեղեկատվական,|

|   |             |             |թյան        |մարքեթինգային|

|   |             |             |արդյունա-   |կառույցների  |

|   |             |             |վետությունը:|գործունեու-  |

|   |             |             |Կզարգանա    |թյան         |

|   |             |             |տեղեկատվական|մեխանիզմների |

|   |             |             |խորհրդա-    |կատարելության|

|   |             |             |տվական,     |աստիճանը,    |

|   |             |             |մարքեթինգա- |գյուղացիական |

|   |             |             |յին         |տնտեսություն-|

|   |             |             |համակարգը:  |ների կողմից  |

|   |             |             |Արդյունքում |վերջիններիս  |

|   |             |             |կբարձրանան  |գործունեու-  |

|   |             |             |գյուղատնտե- |թյան         |

|   |             |             |սության     |գնահատականը  |

|   |             |             |արդյունավե- |             |

|   |             |             |տությունը,  |             |

|   |             |             |գյուղացիական|             |

|   |             |             |տնտեսու-    |             |

|   |             |             |թյունների   |             |

|   |             |             |եկամուտները,|             |

|   |             |             |կկրճատվի    |             |

|   |             |             |աղքատության |             |

|   |             |             |մակարդակը   |             |

|___|_____________|_____________|____________|_____________|______________

|45.|ՀՀ անտառի    |Դեգրադացված  |Երկարաժամկետ|Կայուն       |Հայաստանի

|   |ազգային      |անտառային էկո|և           |անտառա-      |Հանրապետության

|   |քաղաքականու- |համակարգերի  |գիտականորեն |կառավարման   |գյուղատնտեսու-

|   |թյան և  ռազմա|վերականգնման,|հիմնավորված |միջազգային   |թյան

|   |վարության    |կայուն       |կայուն      |չափորոշիչ-   |նախարարություն

|   |մշակում և    |օգտագործման  |անտառա-     |ների և       |Հայաստանի

|   |ընդունում    |և  անտառների |կառավարման, |անտառի       |Հանրապետության

|   |             |օգտակար      |դրան նպաստող|վկայագրման ու|բնապահպանու-

|   |             |հատկություն- |ինստիտուցիո-|գնահատման    |թյան

|   |             |ների         |նալ և       |որակական     |նախարարություն

|   |             |զարգացման    |օրենսդրական |չափանիշների  |

|   |             |ռազմավարական |բարեփոխում- |կիրառման     |

|   |             |ուղիների     |ների        |մակարդակը    |

|   |             |մշակումը     |իրականացման |             |

|   |             |             |ապահովում   |             |

|   |             |             |Կայուն      |             |

|   |             |             |անտառա-     |             |

|   |             |             |կառավարման  |             |

|   |             |             |միջազգային  |             |

|   |             |             |չափորոշիչ-  |             |

|   |             |             |ների և      |             |

|   |             |             |անտառի      |             |

|   |             |             |վկայագրման  |             |

|   |             |             |ու գնահատման|             |

|   |             |             |որակական    |             |

|   |             |             |չափանիշների |             |

|   |             |             |կիրառում    |             |

._________________________________________________________________________

.____ .________________________________________.

|NN | |      Ժամկետը      |  Ծանոթագրություն   |

|ը/կ| |                   |                    |

|___| |___________________|____________________|

|41.| |2004-2006 թթ. և    |IV. 6.2.2. «բ»      |

|___| |___________________|____________________|

|42.| |2004-2006 թթ. և    |IV. 1.              |

|   | |հետագա տարիներ     |                    |

|   | |(2015 թ.)          |                    |

|___| |___________________|____________________|

|43.| |2004-2010 թթ.      |IV. 6.2.4.          |

|___| |___________________|____________________|

|44.| |2004 թ.            |IV. 1.6.            |

|___| |___________________|____________________|

|45.| |2004 թ. 4-րդ       |V.                  |

|   | |եռամսյակ           |                    |

.____ .________________________________________.

._________________________________________________________________________

|NN |Միջոցառումը  |Նպատակը      |Արդյունքը   |Արդյունքի    |Իրականացնող-

|ը/կ|             |(խնդիրը)     |            |գնահատման    |ները

|   |             |             |            |ցուցանիշները |

|___|_____________|_____________|____________|_____________|______________

|46.|Գյուղատնտե-  |Գյուղատնտե-  |Բարձր       |Գյուղատնտե-  |Հայաստանի

|   |սական        |սության      |լեռնային,   |սության      |Հանրապետության

|   |ծառայություն-|ոլորտի       |հեռավոր և   |համախառն     |գյուղատնտեսու-

|   |ների ծրագրի  |վարկավորում, |առավել աղքատ|արտադրանքի   |թյան

|   |շարունակում  |ներտնտեսային |գյուղերի    |ծավալ:       |նախարարություն

|   |             |ոռոգման ցանցի|տնտեսական   |Գյուղատնտե-  |Հայաստանի

|   |             |գործունեու-  |վիճակի      |սական        |Հանրապետության

|   |             |թյան, գյուղա-|կայունացում,|մթերքների    |մարզպետարաններ

|   |             |տնտեսության  |այդպիսի     |արտադրության |Տնտեսավարողներ

|   |             |և            |բնակավայրերի|արդյունա-    |

|   |             |համայնքների  |պահպանումը  |վետության    |

|   |             |զարգացման    |և  միգրացիոն|ցուցանիշներ: |

|   |             |ապահովում    |գործընթաց-  |Գյուղական    |

|   |             |             |ների        |բնակա-       |

|   |             |             |նվազեցում,  |վայրերում    |

|   |             |             |գյուղական   |բնակչության  |

|   |             |             |փոքր կազմա- |զբաղվածության|

|   |             |             |կերպություն-|մակարդակ:    |

|   |             |             |ներին       |Գյուղական    |

|   |             |             |աջակցություն|համայնքների  |

|   |             |             |տնտեսական   |զարգացման    |

|   |             |             |կառույցների |ընդհանուր    |

|   |             |             |ձևավորման   |իրավիճակ     |

|   |             |             |աջակցություն|             |

|   |             |             |հետևյալ     |             |

|   |             |             |բաղադրիչների|             |

|   |             |             |իրականացման |             |

|   |             |             |միջոցով`    |             |

|   |             |             |- գյուղական |             |

|   |             |             |վարկավորում,|             |

|   |             |             |- ներտնտեսա-|             |

|   |             |             |յին ոռոգման |             |

|   |             |             |ցանցերի     |             |

|   |             |             |վերականգնում|             |

|   |             |             |և  ջրօգտա-  |             |

|   |             |             |գործողների  |             |

|   |             |             |սպառողական  |             |

|   |             |             |կոոպերատիվ- |             |

|   |             |             |ների        |             |

|   |             |             |կազմակերպում|             |

|   |             |             |- գյուղա-   |             |

|   |             |             |տնտեսության |             |

|   |             |             |զարգացում,  |             |

|   |             |             |- համայնք-  |             |

|   |             |             |ների        |             |

|   |             |             |զարգացում   |             |

|___|_____________|_____________|____________|_____________|______________

|47.|Համայնքային  |Գյուղական    |Գյուղական   |Գյուղական    |Հայաստանի

|   |ճանապարհների |բնակավայրերի |բնակավայրերի|բնակավայրերի |Հանրապետության

|   |վիճակի       |ենթակառուց-  |վիճակի      |ճանապարհների |գյուղատնտեսու-

|   |բարելավման   |վածքների     |բարելավում  |վիճակը       |թյան

|   |ծրագրի       |բարելավում,  |            |             |նախարարություն

|   |իրականացում  |արտադրության |            |             |

|   |             |համար        |            |             |

|   |             |նպաստավոր    |            |             |

|   |             |պայմանների   |            |             |

|   |             |ստեղծում     |            |             |

|___|_____________|_____________|____________|_____________|______________

|48.|Գյուղատնտե-  |Առևտրի       |Հանրապետու- |Գյուղատնտե-  |Հայաստանի

|   |սության      |համաշխարհային|թյան        |սության      |Հանրապետության

|   |սուբսիդա-    |կազմակերպու- |գյուղատնտե- |սուբսիդա-    |գյուղատնտեսու-

|   |վորման       |թյանն անդամա-|սության     |վորման       |թյան

|   |ուղղություն- |կցության     |տարածա-     |հիմնավորված  |նախարարություն

|   |ների և       |շրջանակներում|շրջանային   |մեխանիզմների |Հայաստանի

|   |մեխանիզմների |ստանձնած     |զարգացման   |առկայություն |Հանրապետության

|   |հայեցակարգի  |պարտավորու-  |համար       |             |ֆինանսների և

|   |մշակում      |թյունների    |նախադրյալ-  |             |էկոնոմիկայի

|   |             |կատարման     |ների        |             |նախարարություն

|   |             |և  գյուղա-   |ստեղծում    |             |

|   |             |տնտեսությու- |            |             |

|   |             |նում         |            |             |

|   |             |տնտեսավարող  |            |             |

|   |             |սուբյեկտների |            |             |

|   |             |համար        |            |             |

|   |             |բարենպաստ    |            |             |

|   |             |պայմանների   |            |             |

|   |             |ձևավորման    |            |             |

|   |             |նախադրյալների|            |             |

|   |             |ստեղծում     |            |             |

|___|_____________|_____________|____________|_____________|______________

|49.|«Ապահովագրու-|Գյուղատնտե-  |Նախապայման- |             |Հայաստանի

|   |թյան մասին»  |սության      |ներ         |             |Հանրապետության

|   |Հայաստանի    |առանձնահատկու|կստեղծվեն   |             |գյուղատնտեսու-

|   |Հանրապետու-  |թյուններից   |գյուղատնտե- |             |թյան

|   |թյան օրենքում|բխող մի շարք |սության     |             |նախարարություն

|   |փոփոխություն-|փոփոխություն-|ոլորտը      |             |Հայաստանի

|   |ներ կատարելու|ների         |ապահովագրու-|             |Հանրապետության

|   |մասին»       |իրականացում` |թյան գործում|             |ֆինանսների և

|   |Հայաստանի    |կապված       |ընդգրկելու  |             |էկոնոմիկայի

|   |Հանրապետու-  |գյուղատնտե-  |համար       |             |նախարարություն

|   |թյան օրենքի  |սության      |            |             |

|   |նախագծի      |ոլորտում     |            |             |

|   |մշակում      |ապահովագրու- |            |             |

|   |             |թյուն        |            |             |

|   |             |իրականացնող  |            |             |

|   |             |ընկերություն-|            |             |

|   |             |ների նկատմամբ|            |             |

|   |             |տարբերակված  |            |             |

|   |             |մոտեցումների |            |             |

|   |             |ձևավորման    |            |             |

|   |             |հետ          |            |             |

|___|_____________|_____________|____________|_____________|______________

|50.|«Գյուղացիական|Գյուղատնտե-  |Կհստակեցվի  |             |Հայաստանի

|   |տնտեսություն-|սության      |գյուղատնտե- |             |Հանրապետության

|   |ների և       |ոլորտում     |սական       |             |գյուղատնտեսու-

|   |գյուղատնեսու-|գործող       |գործունեու- |             |թյան

|   |թյամբ զբաղվող|տնտեսավարող  |թյամբ       |             |նախարարություն

|   |տնտեսավարող  |սուբյեկտների |զբաղվող     |             |

|   |սուբյեկտների,|կարգավիճակի  |տնտեսավարող-|             |

|   |ֆերմերների   |հստակեցում   |ների        |             |

|   |մասին»       |             |իրավական    |             |

|   |Հայաստանի    |             |կարգավիճակը,|             |

|   |Հանրապետու-  |             |նախապայման- |             |

|   |թյան օրենքի  |             |ներ         |             |

|   |նախագծի      |             |կստեղծվեն   |             |

|   |մշակում      |             |պայմանագրա- |             |

|   |             |             |յին         |             |

|   |             |             |փոխհարաբերու|             |

|   |             |             |թյունների   |             |

|   |             |             |զարգացման   |             |

|   |             |             |համար       |             |

._________________________________________________________________________

.____ .________________________________________.

|NN | |      Ժամկետը      |  Ծանոթագրություն   |

|ը/կ| |                   |                    |

|___| |___________________|____________________|

|46.| |2004 թ.            |IV. 1.              |

|___| |___________________|____________________|

|47.| |2004-2006 թթ. և    |IV. 6.2.5.          |

|   | |հետագա տարիներ     |                    |

|___| |___________________|____________________|

|48.| |2007 թ.            |IV. 6.2.4.          |

|___| |___________________|____________________|

|49.| |2005 թ.            |IV. 1.              |

|___| |___________________|____________________|

|50.| |2005 թ.            |IV. 1.              |

.____ .________________________________________.

._________________________________________________________________________

|NN |Միջոցառումը  |Նպատակը      |Արդյունքը   |Արդյունքի    |Իրականացնող-

|ը/կ|             |(խնդիրը)     |            |գնահատման    |ները

|   |             |             |            |ցուցանիշները |

|___|_____________|_____________|____________|_____________|______________

|51.|«Սերմնա-     |Սերմնա-      |Կձևավորվեն  |             |Հայաստանի

|   |բուծության   |բուծության   |մեխանիզմներ |             |Հանրապետության

|   |մասին»       |բնագավառում  |անհայտ      |             |գյուղատնտեսու-

|   |Հայաստանի    |օրենսդրական  |ծագման      |             |թյան

|   |Հանրապետու-  |հիմքերի      |սերմերի     |             |նախարարություն

|   |թյան օրենքի  |կարգավորում  |օգտագործման |             |

|   |նախագծի      |             |բացառման,   |             |

|   |մշակում      |             |կոնդիցիոն   |             |

|   |             |             |սերմերի     |             |

|   |             |             |օգտագործման |             |

|   |             |             |ծավալների   |             |

|   |             |             |ավելացման   |             |

|   |             |             |ուղղությամբ |             |

|___|_____________|_____________|____________|_____________|______________

|52.|«Լիցենզավոր- |Անասնա-      |Կբացառվի    |             |Հայաստանի

|   |ման մասին»   |բուժական     |ժամկետանց և |             |Հանրապետության

|   |Հայաստանի    |դեղամիջոցների|սահմանված   |             |գյուղատնտեսու-

|   |Հանրապետու-  |իրացման      |չափանիշներին|             |թյան

|   |թյան օրենքում|գործընթացի   |չհամապատաս- |             |նախարարություն

|   |լրացումներ և |կարգավորում  |խանող դեղա- |             |

|   |փոփոխություն-|             |միջոցների   |             |

|   |ներ կատարելու|             |իրացումը    |             |

|   |մասին»       |             |Կկրճատվեն   |             |

|   |Հայաստանի    |             |գյուղատնտե- |             |

|   |Հանրապետու-  |             |սական       |             |

|   |թյան օրենքի  |             |կենդանիների |             |

|   |նախագծի      |             |հիվանդու-   |             |

|   |մշակում      |             |թյունները   |             |

|___|_____________|_____________|____________|_____________|______________

|53.|«Բույսերի    |Կարանտինի և  |Կխթանվի     |             |Հայաստանի

|   |պաշտպանության|ֆիտոսանիտարա-|բուսա-      |             |Հանրապետության

|   |և  բույսերի  |կան միջոցա-  |բուծական    |             |գյուղատնտեսու-

|   |կարանտինի    |ռումների     |ծագման      |             |թյան

|   |մասին»       |օրենսդրական  |արտադրանքի  |             |նախարարություն

|   |Հայաստանի    |հիմքերի      |ներքին      |             |

|   |Հանրապետու-  |ներդաշնակու- |շուկայում   |             |

|   |թյան օրենքում|թյուն        |իրացման և   |             |

|   |փոփոխություն-|Առևտրի       |արտահանման  |             |

|   |ներ կատարելու|համաշխարհային|գործընթացը  |             |

|   |մասին»       |կազմակերպու- |            |             |

|   |Հայաստանի    |թյան         |            |             |

|   |Հանրապետու-  |պահանջներին  |            |             |

|   |թյան օրենքի  |             |            |             |

|   |նախագծի      |             |            |             |

|   |մշակում      |             |            |             |

|___|_____________|_____________|____________|_____________|______________

|54.|«Սելեկցիոն   |Սելեկցիոն    |Կհստակեցվեն |             |Հայաստանի

|   |նվաճումների  |նվաճումների  |անասնա-     |             |Հանրապետության

|   |պահպանության |ստեղծման     |բուծության  |             |գյուղատնտեսու-

|   |մասին»       |իրավական     |բնագավառում |             |թյան

|   |Հայաստանի    |պահպանման և  |սելեկցիոն   |             |նախարարություն

|   |Հանրապետու-  |օգտագործման  |նվաճումների |             |

|   |թյան օրենքում|հետ կապված   |պահպանության|             |

|   |փոփոխություն-|հարաբերու-   |հարաբերու-  |             |

|   |ներ կատարելու|թյունների    |թյունները   |             |

|   |մասին»       |հստակեցում   |            |             |

|   |Հայաստանի    |             |            |             |

|   |Հանրապետու-  |             |            |             |

|   |թյան օրենքի  |             |            |             |

|   |նախագծի      |             |            |             |

|   |մշակում      |             |            |             |

._________________________________________________________________________

.____ .________________________________________.

|NN | |      Ժամկետը      |  Ծանոթագրություն   |

|ը/կ| |                   |                    |

|___| |___________________|____________________|

|51.| |2004 թ.            |IV. 3.              |

|___| |___________________|____________________|

|52.| |2004 թ.            |IV. 1.              |

|___| |___________________|____________________|

|53.| |2005 թ.            |IV. 3.              |

|___| |___________________|____________________|

|54.| |2005 թ.            |IV. 3.              |

.____ .________________________________________.