050.0110.310517
ԳՐԱՆՑՎԱԾ Է
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ԱՐԴԱՐԱԴԱՏՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱՐԱՐՈՒԹՅԱՆ ԿՈՂՄԻՑ
«31» 05 2017 Թ.
ՊԵՏԱԿԱՆ ԳՐԱՆՑՄԱՆ ԹԻՎ 05017220
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԿԵՆՏՐՈՆԱԿԱՆ ԲԱՆԿԻ ԽՈՐՀՈՒՐԴ
ՈՐՈՇՈՒՄ
16 մայիսի 2017 թվականի թիվ 110-Ն
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԿԵՆՏՐՈՆԱԿԱՆ ԲԱՆԿԻ ԽՈՐՀՐԴԻ 2011 ԹՎԱԿԱՆԻ ՕԳՈՍՏՈՍԻ 16-Ի ԹԻՎ 209-Ն ՈՐՈՇՄԱՆ ՄԵՋ ՓՈՓՈԽՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ԿԱՏԱՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ
(1-ին մաս)
Նպատակ ունենալով կանոնակարգել գործող և նոր տեսակի ավտոմատ ինքնասպասարկող սարքերի միջոցով իրականացվող ֆինանսական գործառնությունները, սահմանել այդ սարքերի անվտանգության և շահագործման ու սպասարկման համար պահանջներ, ինչպես նաև ապահովել ծառայությունների մատուցման թափանցիկությունը և դրանց վերաբերյալ հաճախորդների տեղեկացվածությունը,
հիմք ընդունելով «Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 5-րդ հոդվածի առաջին մասի «բ» և երկրորդ մասի «ե» կետերը, 49-րդ հոդվածը, «Վճարահաշվարկային համակարգերի և վճարահաշվարկային կազմակերպությունների մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 17-րդ հոդվածի 2-րդ մասը, «Բանկերի և բանկային գործունեության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 41-րդ հոդվածը,
ղեկավարվելով «Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 20-րդ հոդվածի «ե» և «իդ» կետերով և «Իրավական ակտերի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 16-րդ հոդվածով և 70-րդ հոդվածի 1-ին մասով` Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկի խորհուրդը որոշում է.
1. Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկի խորհրդի 2011 թվականի օգոստոսի 16-ի ««Ավտոմատ ինքնասպասարկող սարքերի տեղադրման, շահագործման և դրանց միջոցով ֆինանսական գործառնությունների իրականացման վերաբերյալ կարգը» հաստատելու մասին» թիվ 209-Ն որոշման մեջ (այսուհետ` Որոշում) կատարել հետևյալ փոփոխությունները.
1) Որոշման վերնագիրը շարադրել հետևյալ խմբագրությամբ.
i
««ԱՎՏՈՄԱՏ ԻՆՔՆԱՍՊԱՍԱՐԿՈՂ ՍԱՐՔԵՐԻ ՏԵՂԱԴՐՄԱՆ, ՇԱՀԱԳՈՐԾՄԱՆ, ԱՆՎՏԱՆԳՈՒԹՅԱՆ ԱՊԱՀՈՎՄԱՆ ԵՎ ԴՐԱՆՑ ՄԻՋՈՑՈՎ ՖԻՆԱՆՍԱԿԱՆ ԳՈՐԾԱՌՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԻՐԱԿԱՆԱՑՄԱՆ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ ԿԱՐԳԸ» ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ»,
2) Որոշման 1-ին կետը շարադրել հետևյալ խմբագրությամբ.
i
«1. Հաստատել «Ավտոմատ ինքնասպասարկող սարքերի տեղադրման, շահագործման, անվտանգության ապահովման և դրանց միջոցով ֆինանսական գործառնությունների իրականացման վերաբերյալ կարգը»` համաձայն սույն որոշման Հավելվածի (կցվում է):»,
i
3) Որոշմամբ հաստատված Հավելվածը շարադրել նոր խմբագրությամբ` համաձայն սույն որոշման Հավելվածի (կցվում է):
2. Սույն որոշումն ուժի մեջ է մտնում պաշտոնական հրապարակման օրվան հաջորդող տասներորդ օրը, բացառությամբ սույն որոշմամբ հաստատված Հավելվածի 14-րդ կետի 8-րդ ենթակետի, 21-րդ, 25-րդ և 46-րդ կետերի, որոնք ուժի մեջ են մտնում 2017 թվականի օգոստոսի 1-ին:
Հավելված
Հաստատված է
Հայաստանի Հանրապետության
կենտրոնական բանկի խորհրդի
2017 թվականի մայիսի 16-ի
թիվ 110-Ն որոշմամբ
«ՀՀ կենտրոնական բանկի խորհրդի
2011 թվականի օգոստոսի 16-ի
թիվ 209-Ն որոշման
ԿԱՐԳ
ԱՎՏՈՄԱՏ ԻՆՔՆԱՍՊԱՍԱՐԿՈՂ ՍԱՐՔԵՐԻ ՏԵՂԱԴՐՄԱՆ, ՇԱՀԱԳՈՐԾՄԱՆ, ԱՆՎՏԱՆԳՈՒԹՅԱՆ ԱՊԱՀՈՎՄԱՆ ԵՎ ԴՐԱՆՑ ՄԻՋՈՑՈՎ ՖԻՆԱՆՍԱԿԱՆ ԳՈՐԾԱՌՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԻՐԱԿԱՆԱՑՄԱՆ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ
| ԳԼՈՒԽ 1. |
ԿԱՐԳԱՎՈՐՄԱՆ ԱՌԱՐԿԱՆ |
1. Սույն կարգը սահմանում է ավտոմատ ինքնասպասարկող սարքերի տեղադրման և շահագործման կարգը, դրանց միջոցով ֆինանսական գործառնությունների իրականացման և հաճախորդների շահերի պաշտպանությանն ուղղված պահանջները, ինչպես նաև ավտոմատ ինքնասպասարկող սարքերի անվտանգության ու հուսալիության հետ կապված կանոնները:
2. Սույն կարգով սահմանված պահանջները չեն տարածվում այն ավտոմատ ինքնասպասարկող սարքերի վրա, որոնց միջոցով հնարավոր չէ իրականացնել սույն կարգի Հավելված 1-ով սահմանված ֆինանսական գործառնությունները:
| ԳԼՈՒԽ 2. |
ՀԻՄՆԱԿԱՆ ՀԱՍԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ |
3. Սույն կարգում օգտագործվող հասկացություններն ունեն հետևյալ նշանակությունը.
1) ֆինանսական գործառնությունների իրականացման ավտոմատ սարք (այսուհետ` ՖԳԻԱՍ)` գրասենյակային կամ արտաքին օգտագործման համար նախատեսված ինքնասպասարկման էլեկտրոնային ծրագրատեխնիկական սարք, որն ապահովում է ֆինանսական գործառնությունների իրականացումը առանց ֆինանսական կազմակերպության աշխատակցի միջամտության, բացառությամբ էլեկտրոնային գանձապահի, որը շահագործվում է միայն ֆինանսական կազմակերպության գանձապահի կողմից,
2) հաճախորդ` ցանկացած ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձ, ով օգտվում է կամ կարող է օգտվել ֆինանսական կազմակերպության կողմից ՖԳԻԱՍ-ների միջոցով մատուցվող ծառայություններից,
3) հաճախորդի հաշիվ` օրենսդրությամբ սահմանված կարգով ֆինանսական կազմակերպության և հաճախորդի միջև համաձայնեցված պայմանների համաձայն բացված բանկային և (կամ) հաշվառման հաշիվ,
4) վճարում` ֆինանսական կազմակերպության միջնորդությամբ վճարողի (ՖԳԻԱՍ-ի միջոցով մատուցվող ծառայության համար փոխանցումը նախաձեռնող անձի) կողմից շահառուին (փոխանցվող գումարի վերջնական հասցեատիրոջը) ուղղված վճարում, որի դիմաց վճարողին տրամադրվում է գույք կամ գույքային իրավունք կամ մատուցվում է ծառայություն կամ կատարվում է աշխատանք, կամ վճարում, որն ուղղված է Հայաստանի Հանրապետության պետական կամ համայնքային բյուջե (այդ թվում նաև` վճարում էլեկտրոնային փողով),
5) փոխանցում` դրամական միջոցների փոխանցում, որի դիմաց փոխանցողին չի տրամադրվում գույք կամ գույքային իրավունք, չի կատարվում աշխատանք, չի մատուցվում ծառայություն (այդ թվում նաև` էլեկտրոնային փողի փոխանցում, էլեկտրոնային փողի մարում բանկային հաշվին փոխանցելու միջոցով),
6) ֆինանսական գործառնություն` սույն կարգի Հավելված 1-ով սահմանված գործառնություններ,
7) բանկի գլխամասի (մասնաճյուղի) աշխատանքային ժամեր` բանկի գլխամասի և (կամ) մասնաճյուղի գործունեության այն ժամանակահատվածը, երբ վերջինիս տարածքում բանկի աշխատակիցն իրականացնում է հաճախորդների սպասարկում` համաձայն բանկի ներքին ընթացակարգերի,
8) ինկասացիա` «Ինկասացիայի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքով սահմանված ինկասացիոն գործունեություն,
9) ինկասացիոն կազմակերպություն` «Ինկասացիայի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքով սահմանված կազմակերպություն,
10) լիցքավորում և (կամ) լիցքաթափում` ՖԳԻԱՍ դրամական միջոցների մուտքագրումը և (կամ) դրամական միջոցների ելքագրումը,
11) վճարային գործիք` ըստ «Վճարահաշվարկային համակարգերի և վճարահաշվարկային կազմակերպությունների մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքով սահմանված նշանակության,
12) ՖԳԻԱՍ-ը շահագործող կազմակերպություն` ֆինանսական կազմակերպություն, որը սեփականության կամ վարձակալության իրավունքով շահագործում է տվյալ ՖԳԻԱՍ-ը` հաճախորդների համար ֆինանսական ծառայությունների մատուցման նպատակով,
13) Ռեզիդենտ և ոչ ռեզիդենտ` ըստ «Արժութային կարգավորման և արժութային վերահսկողության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքով սահմանված նշանակության,
14) Վերաշրջանառության մոդուլ (cash recycling module)` տեխնիկածրագրային միջոց, որը կանխիկի ընդունման հնարավորությամբ ՖԳԻԱՍ-ներին թույլ է տալիս վերադարձնել ընդունված կանխիկ Հայաստանի Հանրապետության դրամը` սույն կարգով սահմանված պահանջների ապահովման դեպքում,
15) Պահատուփերի անվտանգության համակարգ` ՖԳԻԱՍ-ի բնականոն գործունեությանը չարտոնված միջամտումը կանխելու և անվտանգությունը ապահովելու նպատակով սարքավորման մեջ տեղադրված կանխիկ դրամի պահպանման, պահատուփերում հատուկ ներկերի կիրառման միջոց,
16) Ֆինանսական կազմակերպություն` Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկի (այսուհետ` Կենտրոնական բանկ) կողմից բանկային կամ վճարահաշվարկային գործունեության լիցենզիա ստացած անձինք,
17) Տեսանկարահանման համակարգի ինքնաշխատ (off-line) ռեժիմ` տեսանկարահանման ռեժիմ, որը գործարկվում է ՖԳԻԱՍ-ին մոտենալու և (կամ) գործարք իրականացնելու պահից,
18) Տեսանկարահանման համակարգի անընդմեջ (on-line) ռեժիմ` առանց ընդհատումների տեսանկարահանման ռեժիմ:
| ԳԼՈՒԽ 3. |
ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԴՐՈՒՅԹՆԵՐ |
4. ՖԳԻԱՍ-ները, ըստ տեսակի դասակարգվում են հետևյալ խմբերի.
1) էլեկտրոնային գանձապահ (automated teller safe)` ավտոմատացված մեքենա, որը նախատեսված է ֆինանսական կազմակերպության տարածքում դրա գանձապահի կողմից շահագործման` կանխիկի մուտքագրման ավտոմատացման, իսկ վերաշրջանառության մոդուլի առկայության դեպքում նաև ընդունված դրամի ավտոմատ տրամադրման համար,
2) արժույթի փոխանակման մեքենա (currency exchange machine)` ավտոմատացված մեքենա, որն ապահովում է կանխիկ արժույթի փոխարկումը կանխիկ այլ արժույթով կամ խոշոր անվանական արժեքով թղթադրամի փոխանակումը նույն արժույթի ավելի մանր անվանական արժեք ունեցող թղթադրամներով և (կամ) մետաղադրամներով,
3) վճարումների ընդունման տերմինալ (payment terminal)` ավտոմատացված մեքենա, որն ապահովում է որոշակի ծառայությունների դիմաց վճարումների ընդունումը և (կամ) հաճախորդների հաշիվների համալրումը կանխիկ դրամով,
4) ավտոմատ գանձման մեքենա (automated teller machine-ATM)` ավտոմատացված մեքենա (այսուհետ` բանկոմատ), որը կարող է իրականացնել ֆինանսական գործառնություններ` օգտագործելով վճարային գործիքներ և (կամ) նույնականացնող այլ միջոցներ: Այս խմբին են դասվում նաև ստացականով կանխիկի տրամադրման սարքերը (scrip cash dispenser), ինչպես նաև կանխիկի տրամադրման սարքերը (cash dispenser), որոնք տրամադրում են կանխիկ Հայաստանի Հանրապետության դրամ` վճարային քարտերի կիրառմամբ,
5) բանկային ավտոմատացված մեքենա (automated banking kiosk)` ավտոմատացված մեքենա, բացառապես բանկի տարածքում (բանկի գլխամաս (մասնաճյուղ)) տեղադրված բազմաֆունկցիոնալ ինքնասպասարկման սարք, որը կարող է շուրջօրյա իրականացնել կանխիկ և (կամ) անկանխիկ ֆինանսական գործառնություններ, օգտագործելով վճարային գործիքներ և (կամ) նույնականացնող այլ միջոցներ` փոխարինելով բանկի դրամարկղային հանգույցը:
5. Բանկի գլխամասի կամ մասնաճյուղի տարածքից դուրս (այդ թվում` միջպատային) տեղադրված բանկային ավտոմատացված մեքենան դասակարգվում է որպես բանկոմատ և կարող է իրականացնել միայն բանկոմատի կողմից իրականացվող գործառնությունները: Բանկի գլխամասի կամ մասնաճյուղի տարածքում տեղադրված բանկոմատները չեն կարող դասակարգվել որպես բանկային ավտոմատացված մեքենա և իրականացնել այդ սարքավորման համար սահմանված թույլատրելի գործառնություններ:
6. ՖԳԻԱՍ-ի տեխնիկական սպասարկումը կարող է իրականացվել ֆինանսական կազմակերպության կողմից` ինքնուրույն կամ տեխնիկական սպասարկում իրականացնող մասնագիտացված կազմակերպության աշխատակցի կողմից` կողմերի միջև կնքված պայմանագրի հիման վրա: Տեխնիկական սպասարկման իրականացման ընթացակարգը պետք է սահմանված լինի ֆինանսական կազմակերպության ներքին իրավական ակտերով:
7. ՖԳԻԱՍ-ը շահագործող ֆինանսական կազմակերպության ներքին իրավական ակտերով պետք է սահմանված լինեն ՖԳԻԱՍ-ի ամբողջականության, այդ թվում` զեղծարարությունների նպատակով տեղադրված սարքավորումների և այլ իրերի հայտնաբերման և տեխնիկական ստուգման ընթացակարգերը: Ֆինանսական կազմակերպությունը պետք է իրականացնի ՖԳԻԱՍ-ի ամբողջականության և տեխնիկական ստուգում` առնվազն երկու ամիսը մեկ անգամ, եթե այդ ժամանակահատվածում ՖԳԻԱՍ-ի լիցքավորման (լիցքաթափման) գործընթաց չի իրականացվել:
8. ՖԳԻԱՍ-ի միջոցով իրականացվող յուրաքանչյուր գործարքի և ֆինանսական կազմակերպությունների նկատմամբ գործառնությունների մասով կիրառվող սահմանափակումները, այդ թվում` ՖԳԻԱՍ-ի տեղադրման, սպասարկման, շահագործման և (կամ) անվտանգության պահանջները սահմանվում են սույն կարգի Հավելված 2-ով և Հավելված 3-ով:
9. Լրացուցիչ ծրագրատեխնիկական մոդուլների տեղադրման արդյունքում ՖԳԻԱՍ-ների միջոցով մատուցվող ծառայությունները կարող են ընդլայնվել կամ արդիականացվել (օրինակ` վերաշրջանառության (Cash recycling module) մոդուլ)` պահպանելով սույն կարգի պահանջները:
10. ՖԳԻԱՍ-ի միջոցով սույն կարգի Հավելված 1-ում և Հավելված 3-ում չնկարագրված նոր Ֆինանսական գործառնություններ իրականացնելու համար, ֆինանսական կազմակերպությունը պետք է դիմի Կենտրոնական բանկ` գործառնությունը իրականացնելու համաձայնություն ստանալու նպատակով: Կենտրոնական բանկը մեկամսյա ժամկետում ուսումնասիրում է դիմումը և որոշում կայացնում համաձայնություն տրամադրելու կամ համաձայնություն տրամադրելու մասին դիմումը մերժելու վերաբերյալ: Կենտրոնական բանկի կողմից մեկամսյա ժամկետում դիմումը չմերժելու կամ նշված ժամկետը կասեցնելու մասին ֆինանսական կազմակերպությանը չտեղեկացնելու դեպքում նոր գործառնություններ իրականացնելու համաձայնությունը համարվում է ստացված:
11. Կենտրոնական բանկը կարող է լրացուցիչ տեղեկատվություն պահանջել ՖԳԻԱՍ-ների և դրանց միջոցով մատուցվող ծառայությունների վերաբերյալ, ինչպես նաև կարող է սահմանափակել ՖԳԻԱՍ-ների միջոցով իրականացվող գործառնությունները, եթե.
1) չեն ապահովվում «Փողերի լվացման և ահաբեկչության ֆինանսավորման դեմ պայքարի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքով սահմանված պահանջները` ՖԳԻԱՍ-ների միջոցով կատարված գործարքների նույնականացումը իրականացնելու համար,
2) չեն պահպանվում «Արժութային կարգավորման և արժութային վերահսկողության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքով գործարքների նկատմամբ սահմանված պահանջները:
Սույն կարգի Հավելված 3-ով սահմանված ֆինանսական գործառնությունների սահմանաչափերի հետ մեկտեղ, ՖԳԻԱՍ-ը շահագործող ֆինանսական կազմակերպությունը ռիսկային գործառնությունների գծով լրացուցիչ սահմանաչափեր կիրառելու դեպքում, պետք է իր ներքին իրավական ակտերով սահմանի այդ գործառնությունների սահմանաչափերի վերաբերյալ տեղեկատվություն:
| ԳԼՈՒԽ 4. |
ԱՆՎՏԱՆԳՈՒԹՅԱՆ ԵՎ ՀՈՒՍԱԼԻՈՒԹՅԱՆ ԿԱՆՈՆՆԵՐ |
12. Անվտանգության և հուսալիության կանոնները ուղղված են ՖԳԻԱՍ-ների անխափան աշխատանքին և հնարավոր կորուստների և (կամ) զեղծարարությունների սահմանափակմանը և կանխմանը, գործարքի կատարման ժամանակ հաճախորդների ֆիզիկական անվտանգության, հաճախորդի անձնական տվյալների և ֆինանսական հաղորդագրությունների գաղտնիության և ամբողջականության ապահովմանը, ինչպես նաև սարքավորումը վնասվելուց և կանխիկ դրամական միջոցները հափշտակելուց պաշտպանությանը:
13. Սույն կարգի 14-րդ կետի 1-5-րդ ենթակետերով, 15-րդ, 16-րդ, 17-րդ, 18-րդ և 19-րդ կետերով սահմանված անվտանգության և հուսալիության կանոնները և Հավելված 2-ի պահանջները տարածվում են նաև «էլեկտրոնային գանձապահ» սարքավորման վրա, եթե վերջինս հագեցած է վերաշրջանառության մոդուլով:
14. Ֆինանսական կազմակերպությունը ՖԳԻԱՍ-ի անվտանգությունը և հուսալիությունը ապահովելու համար`
1) ձեռնարկում է համապատասխան միջոցներ կեղծ և անվճարունակ թղթադրամների և մետաղադրամների բացահայտման և դրանցով կատարվող գործարքների կասեցման ուղղությամբ,
2) սահմանում է ՖԳԻԱՍ-ների միջոցով կեղծ և անվճարունակ թղթադրամների և մետաղադրամների բացահայտման հետ կապված ընթացակարգեր, միջոցներ է ձեռնարկում Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկի խորհրդի 2016 թվականի մարտի 15-ի թիվ 40-Ն որոշմամբ հաստատված «Հայաստանի Հանրապետության դրամանիշերի վճարունակության, հնամաշության հատկանիշները: Հայաստանի Հանրապետության տարածքում գործող բանկերում կանխիկ դրամով կատարվող գործառնությունները» կանոնակարգ 9-ով (այսուհետ` Կանոնակարգ 9) սահմանված կեղծ և անվճարունակ թղթադրամների և մետաղադրամների ընդունման բացառման, ինչպես նաև հնամաշ թղթադրամների և մետաղադրամների բացահայտման և ՖԳԻԱՍ-ի միջոցով վերջիններիս տրամադրման բացառման ուղղությամբ: Վճարունակ, սակայն հնամաշ ճանաչված թղթադրամները և մետաղադրամները կարող են ընդունվել ՖԳԻԱՍ-ների կողմից, սակայն չեն կարող օգտագործվել վերաշրջանառության (cash recycling) մոդուլի կողմից, այսինքն` ՖԳԻԱՍ-ը պետք է օժտված լինի հատուկ դրամատուփով, որտեղ պետք է առանձնացվեն հնամաշ թղթադրամները և մետաղադրամները, որով կբացառվի վերջինիս տրամադրումը հաճախորդներին: ՖԳԻԱՍ-ի կողմից ընդունված և հնամաշ դասակարգված թղթադրամները և մետաղադրամները ՖԳԻԱՍ-ը շահագործող կազմակերպության կողմից պետք է առանձնացվեն և ներկայացվեն Կենտրոնական բանկ` համաձայն Կանոնակարգ 9-ի,
3) կանխիկ արտարժույթի ընդունման դեպքում ՖԳԻԱՍ-ը ապահովում է թողարկողի կողմից սահմանված տվյալ արժույթի թղթադրամների և մետաղադրամների վճարունակության և հնամաշության հատկանիշների ստուգումը,
4) ապահովում է իր կողմից շահագործվող ՖԳԻԱՍ-ների միջոցով նոր թղթադրամների (մետաղադրամների) և (կամ) նոր անվանական արժեքներով թղթադրամների (մետաղադրամների) ընդունումը: ՖԳԻԱՍ-ի վրա կամ վերջինիս էկրանին պետք է փակցվի (ներկայացվի) տեղեկատվություն` ՖԳԻԱՍ-ի միջոցով սպասարկվող դրամանիշերի անվանական արժեքների վերաբերյալ,
5) ապահովում է անխափան էլեկտրասնուցում, առնվազն ՖԳԻԱՍ-ի միջոցով գործարքն ավարտին հասցնելու նպատակով` համաձայն սույն կարգի Հավելված 2-ի պահանջների,
6) ապահովում է ՖԳԻԱՍ-ի միջոցով գործարքի կատարման անընդհատությունը` պահպանելով սույն կարգի Հավելված 2-ի պահանջները,
7) ապահովում է Պահատուփերի անվտանգության համակարգի առկայությունը իր կողմից տեղադրված ՖԳԻԱՍ-ի համար` համաձայն սույն կարգի Հավելված 2-ի պահանջների,
8) արդիականացնում է շահագործման մեջ գտնվող ՖԳԻԱՍ-ի ապարատածրագրային համակարգերը` համապատասխանեցնելով դրանք ոլորտում առկա անվտանգության և տեխնիկածրագրային նորագույն պահանջներին,
9) իրական ժամանակում ապահովում է իր կողմից տեղադրված ՖԳԻԱՍ-ի մոնիթորինգի իրականացում` ուղղված առկա տեխնիկական խնդիրների (օրինակ` էլեկտրասնուցման խափանում, ծրագրային և այլ տեխնիկական թերություններ) բացահայտմանը և հնարավորինս կարճ ժամանակահատվածում դրանց վերացմանը,
10) նոր բանկոմատ տեղադրելու որոշում կայացնելու վերաբերյալ նախապես տեղեկացնում է Կենտրոնական բանկին:
15. ՖԳԻԱՍ-ի կողմից ընդունված կանխիկ դրամը չի կարող կիրառվել այլ կամ տվյալ ՖԳԻԱՍ-ի միջոցով կանխիկ դրամի տրամադրման գործարքներում, մինչև Հայաստանի Հանրապետության տարածքում գործող որևէ առևտրային բանկի կողմից տվյալ թղթադրամի վճարունակության հատկանիշների համապատասխանության ստուգում անցնելը (կեղծ, անվճարունակ, հնամաշ թղթադրամները և մետաղադրամները հայտնաբերելու նպատակով), բացառությամբ սույն կարգի 16-րդ կետով սահմանված դեպքի:
16. Կանխիկի ընդունման հնարավորությամբ ՖԳԻԱՍ-ի կողմից ընդունված Հայաստանի Հանրապետության թղթադրամները և մետաղադրամները կարող են վերաշրջանառվել` ՖԳԻԱՍ-ում վերաշրջանառության մոդուլի և հետևյալ ստուգումների ապահովման պարագայում`
1) թղթադրամների վճարունակության հետևյալ նվազագույն պահանջների ստուգում`
ա. թղթադրամների տեսանելի պատկերի և չափերի համապատասխանությունը Կենտրոնական բանկի կողմից հաստատված նկարագրին,
բ. ուլտրամանուշակագույն լույսի ներքո հայտնաբերվող հատկանիշներ,
գ. ինֆրակարմիր լույսի ներքո հայտնաբերվող հատկանիշներ,
դ. մագնիսականություն,
2) մետաղադրամների վճարունակության հետևյալ նվազագույն պահանջների ստուգում`
ա. մետաղադրամների չափերի (տրամագիծ և հաստություն) համապատասխանությունը Կենտրոնական բանկի կողմից հաստատված նկարագրին,
բ. համաձուլվածքի ստուգում (մագնիսականություն, էլեկտրահաղորդականություն):
17. Կանխիկ դրամի ընդունման հնարավորությամբ ՖԳԻԱՍ-ները պետք է ապահովեն շրջանառության մեջ գտնվող համապատասխան արժույթների թղթադրամների (մետաղադրամների) մասով վճարունակության նվազագույն պահանջների ստուգման մեխանիզմների առկայություն` առնվազն սույն կարգի 16-րդ կետի համաձայն:
18. ՖԳԻԱՍ-ի ծրագրային ապահովման նոր տարբերակը և (կամ) ցանկացած թարմացումները պետք է ներդրվեն միայն դրանց հաջող փորձարկումներից հետո: Ծրագրային ապահովման նոր տարբերակը և (կամ) կամայական թարմացումները պետք է փորձարկվեն (թեստավորվեն) Կենտրոնական բանկի խորհրդի 2013 թվականի հուլիսի 5-ի թիվ 173-Ն որոշմամբ հաստատված «Տեղեկատվական անվտանգության ապահովման նվազագույն պահանջների սահմանման վերաբերյալ կարգի» համաձայն:
19. ՖԳԻԱՍ-ի միջոցով վճարային քարտերի սպասարկումը կարող է իրականացվել միայն տվյալ վճարային քարտերի համակարգի կանոններով ՖԳԻԱՍ-ի համար սահմանված համապատասխան պահանջներին բավարարելու դեպքում: ՖԳԻԱՍ-ի համար սահմանված համապատասխան պահանջներին բավարարելու դեպքում տվյալ քարտային համակարգի պատկերանշանը փակցվում է ՖԳԻԱՍ-ի դիմային հատվածում` հաճախորդի համար տեսանելի մասում, որից հետո միայն կարող է կատարվել տվյալ համակարգի քարտերի սպասարկում:
20. Այն դեպքում, երբ հաճախորդը ՖԳԻԱՍ-ով կարող է սպասարկվել նոր տեխնոլոգիաների (առանց շփման տեխնոլոգիա (NFC technology), QR կոդերի ընթերցում, բիոմետրիկ նույնականացում և այլն) կիրառմամբ, ապա ՖԳԻԱՍ-ի դիմային հատվածում` հաճախորդի համար տեսանելի մասում, պետք է փակցված լինի համապատասխան տեխնոլոգիայի տարբերանշանը:
21. ՖԳԻԱՍ-ը, բացառությամբ սույն կարգի Հավելված 2-ով սահմանված դեպքերի, պետք է ապահովված լինի ինքնաշխատ կամ անընդմեջ ռեժիմներում աշխատող տեսանկարահանման համակարգով: Տեսախցիկը պետք է տեղադրված լինի այնպես, որ առնվազն տեսանկարահանվի ՖԳԻԱՍ-ին մոտեցած ցանկացած անձը` նրա դեմքը և գործողությունները, իսկ գործարք կատարելիս նաև` ՖԳԻԱՍ-ից գումարը վերցնելու և ՖԳԻԱՍ գումար մուտքագրելու պահը` ապահովելով Հավելված 2-ով սահմանված` տեսանկարահանված նյութերի պատշաճ որակ: Տեսախցիկը կարող է տեղադրվել ՖԳԻԱՍ-ի մեջ կամ ՖԳԻԱՍ-ի հարակից պատին, կամ նրանից որոշակի հեռավորության վրա (օրինակ` շինության պատի կամ առաստաղի վրա):
22. Տեսանկարահանման համակարգի պահանջը համարվում է ապահովված նաև, եթե ՖԳԻԱՍ-ը շահագործող կազմակերպությունը ՖԳԻԱՍ-ը տեղադրել է այլ անձին պատկանող կամ վերջինիս կողմից հատկացված տարածքում (այսուհետ` Այլ անձի տարածք) և ունի տվյալ անձի հետ կնքված գործող պայմանագիր, համաձայն որի` վերջինս պարտավորվել է ապահովել տեսանկարահանումը և ՖԳԻԱՍ-ը շահագործող կազմակերպության առաջին իսկ պահանջի դեպքում վերջինիս տրամադրել այդ տեսանկարահանումները` բավարարելով սույն կարգի 21-րդ կետով սահմանված տեսանկարահանման անհրաժեշտ պահանջները: Տեսանկարահանված նյութերի որակի, պահպանման և հասանելիության համար պատասխանատվությունը կրում է ֆինանսական կազմակերպությունը:
23. Սույն կարգի 21-րդ կետով սահմանված տեսանկարահանումը պետք է իրականացվի այնպես, որ տեսանկարահանված նյութերից հնարավոր չլինի բացահայտել հաճախորդի կողմից մուտքագրվող գաղտնաբառը (ՊԻՆ կոդը):
24. ՖԳԻԱՍ-ի միջոցով բոլոր տեսանկարահանված նյութերի, այդ թվում նաև` տեսանկարահանված տեսակադրերի վրա պետք է նշվեն հետևյալ տվյալները.
1) ամսաթիվը (օր, ամիս, տարի),
2) ժամանակը (ժամ, րոպե, ընդ որում, ՖԳԻԱՍ-ի և տեղային ժամանակների միջև տարբերությունը չպետք է գերազանցի 5 րոպեն),
3) ՖԳԻԱՍ-ի տեղադրման վայրը (հասցեն),
4) ՖԳԻԱՍ-ը շահագործող ֆինանսական կազմակերպության անվանումը կամ ՖԳԻԱՍ-ի նույնականացուցիչ համարը (ոչ պարտադիր Այլ անձի տարածքում կատարված տեսանկարահանումների համար):
25. Այն դեպքում, երբ ՖԳԻԱՍ-ի միջոցով իրականացվում է վճարային քարտերի և քարտի վրա հիմնված էլեկտրոնային փողերի սպասարկում, ապա խարդախությունների և զեղծարարությունների կանխարգելման նպատակով ՖԳԻԱՍ-ը պետք է հագեցած լինի`
1) գաղտնաբառի (Պին կոդի) մուտքագրման ստեղնաշարի պաշտպանիչ ծածկույթով (pin pad cover),
2) գործող հակասքիմմինգային սարքավորմամբ (anti skimming device) կամ հակասքիմմինգային ծրագրով:
Տեղադրված սարքավորումները չպետք է խոչընդոտեն հաճախորդի կողմից իրականացվող գործարքին:
26. ՖԳԻԱՍ-ները պետք է ապահովված լինեն շուրջօրյա գործող անվտանգության ահազանգման համակարգով, որը պետք է միացված լինի ոստիկանությանը կամ արտոնագրված պահակախմբի համակարգին` հիմնավորված համապատասխան փաստաթղթերով: Շուրջօրյա գործող անվտանգության ահազանգման համակարգը համարվում է ապահովված, եթե ՖԳԻԱՍ-ը շահագործող կազմակերպությունը ՖԳԻԱՍ-ը տեղադրել է Այլ անձի տարածքում և վերջինիս հետ կնքված գործող պայմանագրի համաձայն տվյալ անձը պարտավորվել է ապահովել ՖԳԻԱՍ-ի շուրջօրյա անվտանգությունը: Պայմանագրով պետք է սահմանվի, որ ՖԳԻԱՍ-ը Այլ անձի տարածքում տեղադրելու դեպքում, տվյալ տարածքի սեփականատեր հանդիսացող կամ այլ օրինական հիմքով տիրապետող անձի անվտանգության ահազանգման համակարգը պետք է միացված լինի ոստիկանությանը կամ արտոնագրված պահակախմբի համակարգին` հիմնավորված համապատասխան փաստաթղթերով:
27. Սույն կարգի 26-րդ կետով սահմանված անվտանգության ահազանգման համակարգի առկայության պահանջը չի տարածվում այն ՖԳԻԱՍ-ների վրա, որոնք ապահովագրված են Բանկերս Բլանկետ Բոնդ (Bankers-Blanket-Bond (այսուհետ` BBB)) ապահովագրության պայմանագրով, կամ, որը տեղադրված է այնպիսի վայրում, որտեղ Հայաստանի Հանրապետության կողմից Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով և դեպքերում իրականացվում է պետական պահպանություն, որը համարժեք է Կենտրոնական բանկի նորմատիվ իրավական ակտերով սահմանված անվտանգության ահազանգման համակարգի պահանջներին: Ապահովագրությունը պետք է ընդգրկի ֆինանսական կազմակերպության տարածքում և վերջինիս տարածքից դուրս գտնվող ՖԳԻԱՍ-ում առկա գումարի ապահովագրությունն ամբողջությամբ` առնվազն հետևյալ ռիսկերի գծով.
1) ավազակության, գողության, կողոպուտի, յուրացման, վատնման, խարդախության, այդ թվում` կեղծ դրամանիշեր (թղթադրամներ և մետաղադրամներ) և վճարային գործիքներով իրացնելու կամ կեղծ պայմանագրեր ներկայացնելու հետևանքով ընկերության գույքի հափշտակության ռիսկը,
2) ֆինանսական կազմակերպության գույքի կորստի կամ վնասվածքի ռիսկը, այդ թվում` ֆինանսական կազմակերպության տարածքում կամ վերջինիս տարածքից դուրս գտնվող կամ փոխադրվող կանխիկ դրամի, արժեթղթերի, վճարային փաստաթղթերի և այլ արժեքավոր գույքի կորստի կամ վնասվածքի ռիսկը:
Ընդ որում, «Բանկերս Բլանկետ Բոնդ (BBB)» ապահովագրություն իրականացնող ոչ ռեզիդենտ ապահովագրական ընկերությունը պետք է ունենա ստորև նշված միջազգային վարկանշող կազմակերպություններից առնվազն մեկի կողմից տրված վարկանիշ, որը պետք է ցածր չլինի`
- Ստանդարտ և Փուրզ` «A-» կամ
- Մուդիզ` «A3» կամ
- Ա. Մ. Բեստ` «A-» կամ
- Ֆիտչ` «A-»-ից:
28. Սույն կարգով սահմանված Պահատուփերի անվտանգության համակարգի առկայության պահանջը բավարարելու նպատակով ՖԳԻԱՍ-ը շահագործող Ֆինանսական կազմակերպությունը, Պահատուփերի անվտանգության համակարգի շահագործումից առնվազն 10 աշխատանքային օր առաջ Կենտրոնական բանկ է ներկայացնում Պահատուփերի անվտանգության համակարգում կիրառվող հատուկ ներկերի մակնիշների, հատուկ պահատուփերի և հատուկ ներկերի տեխնիկական բնութագրերը, ինչպես նաև կիրառվող հատուկ ներկերի նմուշները:
| ԳԼՈՒԽ 5. |
ՖԳԻԱՍ-Ի ԻՆԿԱՍԱՑԻԱ, ԼԻՑՔԱՎՈՐՄԱՆ ԵՎ ԼԻՑՔԱԹԱՓՄԱՆ ԳՈՐԾԸՆԹԱՑՆԵՐ |
29. ՖԳԻԱՍ-ի լիցքավորումը և (կամ) լիցքաթափումը, այդ թվում` վճարային գործիքների դուրսբերումը, կարող է իրականացվել ֆինանսական կազմակերպության և (կամ) ինկասացիոն կազմակերպության աշխատակիցների (այսուհետ` Պատասխանատու աշխատակից) կողմից` կողմերի միջև կնքված պայմանագրի հիման վրա: ՖԳԻԱՍ-ի լիցքավորումը և (կամ) լիցքաթափման, այդ թվում` վճարային գործիքների դուրսբերման ընթացակարգը պետք է սահմանված լինի ֆինանսական կազմակերպության ներքին իրավական ակտերով: Ֆինանսական կազմակերպության կողմից շահագործվող ՖԳԻԱՍ-ի լիցքավորումը և (կամ) լիցքաթափումը, այդ թվում` վճարային գործիքների դուրսբերումը, կարող է կատարվել միայն ինկասացիոն կազմակերպության Պատասխանատու աշխատակցի կողմից, եթե շահագործվող ՖԳԻԱՍ-ը ապահովագրված է սույն կարգի 27-րդ կետով սահմանված կարգով:
30. Յուրաքանչյուր լիցքավորման և (կամ) լիցքաթափման գործընթացի ժամանակ Պատասխանատու աշխատակիցների կողմից իրականացվում է ՖԳԻԱՍ-ի ամբողջականության ստուգում` կազմելով համապատասխան ստուգման ակտ, այդ թվում` զեղծարարությունների նպատակով տեղադրված օտար սարքավորումների և այլ իրերի հայտնաբերման ու դրանց հեռացման նպատակով:
31. Սույն կարգի 29-րդ կետում նշված Պատասխանատու աշխատակիցները պատասխանատվություն են կրում ֆինանսական կազմակերպության կողմից իրենց տրամադրված ՖԳԻԱՍ-ի դռան և վերջինիս դրամապահոցի բացման բանալիների համար: Միևնույն Պատասխանատու աշխատակիցը չի կարող տիրապետել երկու բանալիներին միաժամանակ, բացառությամբ սույն կարգի 4-րդ կետի 3-րդ ենթակետով սահմանված ՖԳԻԱՍ-ների: Այն դեպքում, երբ ՖԳԻԱՍ-ի տեխնիկական սպասարկումը իրականացվում է սույն կարգի 6-րդ կետով սահմանված տեխնիկական սպասարկում իրականացնող մասնագիտացված կազմակերպության աշխատակցի կողմից, ապա ՖԳԻԱՍ-ի դռան բանալիի համար պատասխանատվությունը կրում է տեխնիկական սպասարկումը իրականացնող մասնագիտացված կազմակերպության աշխատակիցը:
32. ՖԳԻԱՍ-ի դրամապահոցի թվային բանալին պետք է պահվի փակ և կնքված ծրարով ՖԳԻԱՍ-ը շահագործող կազմակերպության դրամապահոցում և (կամ) չհրկիզվող պահարանում: Թվային բանալին ՖԳԻԱՍ-ը շահագործող կազմակերպության կողմից պետք է փոփոխվի առնվազն 18 ամիսը մեկ, ինչպես նաև Պատասխանատու աշխատակցի իրավասությունների դադարեցման դեպքում: Թվային բանալին փոփոխելուց հետո այն տրամադրվում է Պատասխանատու աշխատակցին` ընդունման-հանձնման ակտ կազմելու միջոցով:
33. ՖԳԻԱՍ-ի լիցքավորման և (կամ) լիցքաթափման համար նախատեսված դրամական միջոցների ինկասացիան պետք է իրականացվի Կանոնակարգ 9-ի և Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկի խորհրդի 2012 թվականի մարտի 6-ի թիվ 66-Ն որոշմամբ հաստատված «Հայաստանի Հանրապետության տարածքում գործող վճարահաշվարկային կազմակերպություններում կանխիկ դրամով կատարվող գործառնությունները» Կանոնակարգ 17/09-ի պահանջների համաձայն:
34. Ֆինանսական կազմակերպությունը բանկոմատների և (կամ) բանկային ավտոմատացված մեքենաների վերալիցքավորման համար պետք է սահմանի նվազագույն մնացորդի և վերալիցքավորման առավելագույն ժամանակահատվածի հաշվարկի կարգ` ապահովելով Հավելված 2-ով սահմանված պահանջը: Նվազագույն մնացորդի և վերալիցքավորման առավելագույն ժամանակահատվածի հաշվարկման կարգը պետք է սահմանված լինի ֆինանսական կազմակերպության ներքին իրավական ակտերով:
35. Սույն կարգի 34-րդ կետով սահմանված նվազագույն մնացորդի և վերալիցքավորման առավելագույն ժամանակահատվածի հաշվարկման կարգը սահմանելիս հարկավոր է նաև հաշվի առնել բանկոմատների, բանկային ավտոմատացված մեքենաների միջոցով գումարի կանխիկացման ծավալների վրա ազդող այնպիսի գործոնների առկայությունը, ինչպիսիք են աշխատավարձերի վճարման օրերը, նախատոնական օրերը և այլն: Ֆինանսական կազմակերպության ոչ աշխատանքային օրերին (ժամերին) բանկոմատների և (կամ) բանկային ավտոմատացված մեքենաների անխափան աշխատանքն ապահովելու նպատակով ֆինանսական կազմակերպությունը պետք է իրականացնի բանկոմատների, բանկային ավտոմատացված մեքենաների մնացորդների մոնիտորինգ` ապահովելով բանկոմատների, բանկային ավտոմատացված մեքենաների համար հաշվարկված առավելագույն գումարի չափով լիցքավորումը:
36. Ֆինանսական կազմակերպությունն առնվազն կիսամյակային կտրվածքով պետք է իրականացնի սույն կարգի 34-րդ և 35-րդ կետերում նշված սահմանաչափերի վերանայում և անհրաժեշտության դեպքում իրականացնի դրանց փոփոխում:
37. Ֆինանսական կազմակերպությունը պետք է նախատեսի բանկոմատներից և (կամ) բանկային ավտոմատացված մեքենաներից` առկա մնացորդի սահմաններում ցանկացած հազարապատիկ գումարների ելքագրման հնարավորություն` ապահովելով անհրաժեշտ տեսակի դրամանիշերի առկայությունը:
| ԳԼՈՒԽ 6. |
ՀԱՃԱԽՈՐԴՆԵՐԻ ՇԱՀԵՐԻ ՊԱՇՏՊԱՆՈՒԹՅԱՆՆ ՈՒՂՂՎԱԾ ՊԱՀԱՆՋՆԵՐ |
38. Հաճախորդների շահերի պաշտպանությանն ուղղված պահանջները նպաստում են ՖԳԻԱՍ-ների միջոցով ծառայությունների մատուցման թափանցիկության և մատուցվող ծառայության վերաբերյալ իրավաբանական անձ և (կամ) անհատ ձեռնարկատեր հաճախորդների տեղեկացվածության ապահովմանը:
39. Ֆինանսական կազմակերպությունն առանց վճարային գործիքի կիրառման գործարքներում մինչև ՖԳԻԱՍ-ի միջոցով ծառայությունների մատուցումը հաճախորդին ծանոթացնում է ծառայության հիմնական պայմանների, գանձվող միջնորդավճարների, կիրառվող փոխարժեքների, կիրառվող ժամկետների և տվյալ գործարքի իրականացման համար այլ էական պայմանների հետ:
40. Ֆինանսական կազմակերպության կողմից ծառայությունը մատուցվում է միայն հաճախորդի հստակ համաձայնությունը կամ կամահայտնությունը ստանալուց հետո (ՖԳԻԱՍ-ի էկրանի վրա ծառայությունը մատուցելու համաձայնության հարցմանը դրական պատասխան պարունակող ստեղնը սեղմելուց հետո):
41. Այն դեպքում, երբ ՖԳԻԱՍ-ի ապարատածրագրային հնարավորությունները թույլ չեն տալիս կանխիկով վերադարձնել վճարման ենթակա գումարից ավելի մուտքագրված գումարը, ապա ՖԳԻԱՍ-ի վրա, տեսանելի հատվածում, կամ ՖԳԻԱՍ-ի էկրանին ընթեռնելի տառաչափով պետք է փակցված լինի (ներկայացվի) համապատասխան հայտարարություն: ՖԳԻԱՍ-ը շահագործող կազմակերպությունը պետք է ունենա հաճախորդին մանրի վերադարձման նվազագույնը երկու եղանակ (օրինակ` մանրի վերադարձման հնարավոր եղանակներ կարող են հանդիսանալ` մատուցված ծառայության համար հավելավճարի ընդունումը, բջջային հեռախոսահամարի լիցքավորումը, բանկային (քարտային) հաշիվների և էլեկտրոնային փողերի հաշիվների համալրումը և այլ եղանակներ):
42. ՖԳԻԱՍ-ների վրա փակցվում է շահագործող ֆինանսական կազմակերպության անվանումը և հաճախորդների սպասարկման հեռախոսահամարը (առկայության դեպքում շուրջօրյա սպասարկման հեռախոսահամարը), որի միջոցով հաճախորդը կարող է կապվել ֆինանսական կազմակերպության համապատասխան բաժնի, ծառայության հետ` օգնություն կամ խորհրդատվություն ստանալու նպատակով:
43. ՖԳԻԱՍ-ի միջոցով յուրաքանչյուր գործարք կատարելուց հետո հաճախորդին տրամադրվում է գործարքի կատարումը հավաստող անդորրագիր: Անդորրագիրը կարող է չտրամադրվել միայն հաճախորդի` անդորրագիր չստանալու վերաբերյալ հստակ համաձայնությունը կամ կամահայտնությունը ստանալու դեպքում: Երբ ՖԳԻԱՍ-ի միջոցով հնարավոր չէ տրամադրել անդորրագիր, նախքան ծառայությունների մատուցումը հաճախորդին պետք է տեղեկացնել անդորրագիր տրամադրելու անհնարինության մասին և վերջինիս` անդորրագիր չստանալու (չպահանջելու) վերաբերյալ հստակ համաձայնությունը կամ կամահայտնությունը ստանալու պարագայում միայն շարունակել ծառայության մատուցումը:
44. ՖԳԻԱՍ-ի միջոցով տրամադրվող անդորրագրերն առնվազն պետք է պարունակեն Կենտրոնական բանկի խորհրդի 2016 թվականի հոկտեմբերի 14-ի թիվ 168-Ն որոշմամբ հաստատված «Վճարահաշվարկային գործառնությունների կատարման ժամանակ կիրառվող փաստաթղթերի նվազագույն վավերապայմանները և դրանց լրացման կանոններով» սահմանված վավերապայմանները և ՖԳԻԱՍ-ը նույնականացնող տվյալները (ՖԳԻԱՍ-ի նույնականացուցիչը և (կամ) տեղադրման հասցեն):
45. Այն դեպքում, երբ ՖԳԻԱՍ-ով իրականացված գործարքը հավաստող անդորրագրի վավերապայմանները սահմանված չեն Կենտրոնական բանկի իրավական ակտերով, ապա գործարքի ընթացքում ձևավորված անդորրագիրը առնվազն պետք է պարունակի հետևյալ վավերապայմանները`
1) հավաստագրումը հավաստող կոդ (առկայության դեպքում),
2) անդորրագրի կազմման ամսաթիվ, ժամ,
3) ՖԳԻԱՍ-ը նույնականացնող տվյալներ (ՖԳԻԱՍ-ի նույնականացուցիչը և (կամ) տեղադրման հասցեն),
4) գործարքի գումար, այդ թվում` արտարժույթի առուվաճառքի գործառնությունների դեպքում հաճախորդից ընդունված և հաճախորդին տրամադրված գումար,
5) գործարքի արժույթ, այդ թվում` արտարժույթի առուվաճառքի գործառնությունների դեպքում հաճախորդից ընդունված և հաճախորդին տրամադրված գումարի արժույթներ,
6) գործարքի տեսակ,
7) հաշվի վրա դրամական միջոցների մուտքագրման գործարքի դեպքում` հաշվի համար կամ վճարային քարտի համար (անվտանգության կանոններով թույլատրելի չափով):
46. Գործարքը հավաստող անդորրագիրը պետք է լինի հայատառ հայերեն, եթե հաճախորդը ցանկություն չի հայտնել անդորրագիրը ստանալ այլ լեզվով և (կամ) հաճախորդը գործարքը կատարելու համար սույն կարգի 47-րդ կետի համաձայն չի ընտրել այլ լեզու:
47. ՖԳԻԱՍ-ը պետք է ունենա առնվազն հայերեն և անգլերեն լեզուներով մենյուներ (երկու լեզուները կարող են ներկայացվել համատեղ կամ նախօրոք ընտրելով դրանցից որևէ մեկը): Այլ լեզուների ընտրության հնարավորության առկայության դեպքում` այդ լեզուների ընտրության առաջարկը պետք է լինի տվյալ լեզուներով և ՖԳԻԱՍ-ի միջոցով գործարք իրականացնելու ամբողջ ընթացքում ընտրված լեզուն չպետք է փոփոխվի:
48. ՖԳԻԱՍ-ների միջոցով սպասարկման հասանելիությունը տարեկան պետք է կազմի 97 տոկոս: Այն ՖԳԻԱՍ-ների համար, որոնք տեղադրված են ոչ շուրջօրյա ռեժիմով հասանելի վայրերում, 97 տոկոս հասանելիության հաշվարկը իրականացվում է հաշվի առնելով տվյալ վայրի աշխատանքային ժամանակը:
49. ՖԳԻԱՍ-ը շահագործող ֆինանսական կազմակերպությունը վճարային գործիքի կիրառմամբ գործարք իրականացնելուց առաջ ՖԳԻԱՍ-ի էկրանին կամ ՖԳԻԱՍ-ի դիմային հատվածում` հաճախորդի համար տեսանելի մասում, պետք է ներկայացնի ՖԳԻԱՍ-ով գործարքի իրականացման համար իր կողմից կիրառվող միջնորդավճարի վերաբերյալ տեղեկատվություն (առկայության դեպքում):
Հավելված 1
ՀՀ կենտրոնական բանկի խորհրդի
2011 թվականի օգոստոսի 16-ի
թիվ 209-Ն որոշման Հավելվածի
ՖԳԻԱՍ-ների միջոցով իրականացվող ֆինանսական գործառնություններ
._____________________________________________________________________.
| |Արժույթի |Վճարում-|Ավտոմատ |Բանկային|
| |փոխանակման|ների |գանձման |ավտոմա- |
| |մեքենա |ընդուն- |մեքենա |տացված |
| | |ման |(ԱԳՄ) |մեքենա |
| | |տերմինալ| | |
|_______________________________|__________|________|________|________|
|1. Ֆինանսական միջնորդի միջոցով | - | + | + | + |
|ապրանքների և (կամ) | | | | |
|ծառայությունների դիմաց | | | | |
|վճարումների ընդունում Հայաստանի| | | | |
|Հանրապետության դրամով | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
|_______________________________|__________|________|________|________|
|2. Համայնքային և պետական | - | + | + | + |
|բյուջե ուղղված վճարումների | | | | |
|ընդունում Հայաստանի | | | | |
|Հանրապետության դրամով | | | | |
|_______________________________|__________|________|________|________|
|3. Բանկային (ավանդային և | - | + | + | + |
|ընթացիկ հաշիվներ) և հաշվառման | | | | |
|հաշիվների համալրում | | | | |
|Հայաստանի Հանրապետության դրամով| | | | |
|_______________________________|__________|________|________|________|
|4. Բանկային (ավանդային և | - | - | - | - |
|ընթացիկ) հաշիվների համալրում | | | | |
|արտարժույթով | | | | |
|_______________________________|__________|________|________|________|
|5. Բանկային հաշվից կանխիկացում | - | - | + | + |
|Հայաստանի Հանրապետության դրամով| | | | |
|_______________________________|__________|________|________|________|
|6. Բանկային հաշվից կանխիկացում | - | - | - | - |
|արտարժույթով | | | | |
|_______________________________|__________|________|________|________|
|7. Առանց հաշիվների վարկերի | - | + | + | + |
|մարում Հայաստանի Հանրապետության| | | | |
|դրամով | | | | |
|_______________________________|__________|________|________|________|
|8. Առանց հաշիվների վարկերի | - | - | - | - |
|մարում արտարժույթով | | | | |
|_______________________________|__________|________|________|________|
|9. Վարկի տոկոսագումարի մարում | - | + | + | + |
|միայն Հայաստանի Հանրապետության | | | | |
|դրամով | | | | |
|_______________________________|__________|________|________|________|
|10. Հայաստանի Հանրապետության | - | + | + | + |
|դրամի մուտքագրմամբ իրականացվող | | | | |
|դրամական փոխանցումներ, | | | | |
|այդ թվում` առանց հաշիվների | | | | |
|բացման | | | | |
|(Սույն Ծառայությունը կարող է | | | | |
|մատուցվել այն դեպքում, երբ | | | | |
|համապատասխան պրոցեսինգային | | | | |
|ընկերությունը (համակարգի | | | | |
|օպերատորը) թույլատրում է | | | | |
|իրականացնել նմանատիպ | | | | |
|գործառնություն:) | | | | |
|_______________________________|__________|________|________|________|
|11. Արտարժույթի մուտքագրմամբ | - | - | - | - |
|իրականացվող դրամական | | | | |
|փոխանցումներ, այդ թվում` առանց | | | | |
|հաշիվների բացման | | | | |
|_______________________________|__________|________|________|________|
|12. Կանխիկ արտարժույթի | + | - | - | + |
|փոխարկում կանխիկ Հայաստանի | | | | |
|Հանրապետության դրամի | | | | |
|_______________________________|__________|________|________|________|
|13. Կանխիկ Հայաստանի | - | - | - | - |
|Հանրապետության դրամի | | | | |
|փոխարկում կանխիկ արտարժույթի | | | | |
|_______________________________|__________|________|________|________|
|14. Կենտրոնական բանկի կողմից |Ըստ |Ըստ |Ըստ |Ըստ |
|թույլատրված նոր ֆինանսական |համաձայ- |համաձայ-|համաձայ-|համաձայ-|
|գործառնություններ |նության |նության |նության |նության |
._____________________________________________________________________.
Հավելված 2
ՀՀ կենտրոնական բանկի խորհրդի
2011 թվականի օգոստոսի 16-ի
թիվ 209-Ն որոշման Հավելվածի
ՖԳԻԱՍ-ների միջոցով իրականացվող գործարքների նկատմամբ պահանջները
._________________________________________________________________________.
| | |Արժույթի|Վճարում- |Ավտոմատ|Բանկային |Վերաշրջա-|
| | |փոխանակ-|ների |գանձման|ավտոմատաց|նառության|
| | |ման |ընդունման|մեքենա |ված |մոդուլով |
| | |մեքենա |տերմինալ |(բանկո-|մեքենա |հագեցված |
| | | | |մատ) | |Էլեկտրո- |
| | | | | | |նային |
| | | | | | |գանձապահ |
|__|_______________________|________|_________|_______|_________|_________|
|I | II | III | IV | V | VI | VII |
|_________________________________________________________________________|
|1. ՖԳԻԱՍ-ի միջոցով իրականացվող գործարքների վերաբերյալ պահանջներ |
|_________________________________________________________________________|
|1)|Յուրաքանչյուր գործարքի |պարտադիր|պարտադիր |պարտադիր|պարտադիր|Ոչ |
| |համար համապատասխան | | | | |պարտադիր |
| |անդորրագրի տրամադրման | | | | | |
| |ապահովում, բացառությամբ| | | | | |
| |անդորրագիրը տրամադրելու| | | | | |
| |առաջարկը Հաճախորդի | | | | | |
| |կողմից մերժելու դեպքի | | | | | |
|__|_______________________|________|_________|________|________|_________|
|2)|Գործառնությունների |պարտադիր|պարտադիր |պարտադիր|պարտադիր|Ոչ |
| |շուրջօրյա սպասարկման | | | | |պարտադիր |
| |ապահովում 24/7 ռեժիմով`| | | | | |
| |պահպանելով ՖԳԻԱՍ-ի | | | | | |
| |միջոցով տարեկան ոչ | | | | | |
| |պակաս, քան 97 տոկոս | | | | | |
| |սպասարկման | | | | | |
| |հասանելիության | | | | | |
| |ապահովման պահանջը: | | | | | |
| |Միևնույն ֆինանսական | | | | | |
| |կազմակերպության կողմից | | | | | |
| |նույն վայրում տեղադրված| | | | | |
| |երկու և ավելի ՖԳԻԱՍ-ի | | | | | |
| |դեպքում` առնվազն մեկի | | | | | |
| |կողմից շուրջօրյա | | | | | |
| |սպասարկման ապահովում | | | | | |
| |24/7 ռեժիմով | | | | | |
|_________________________________________________________________________|
|2. Անվտանգությունը |
|_________________________________________________________________________|
|1)|ՖԳԻԱՍ-ի դռան, այդ թվում|պարտադիր|պարտադիր |պարտադիր|պարտադիր|Ոչ |
| |նաև դրամապահոցի դռան | | | | |պարտադիր |
| |բացման տվիչի | | | | | |
| |առկայության ապահովում, | | | | | |
| |բացառությամբ, երբ | | | | | |
| |ապահովված են սույն | | | | | |
| |կարգի 27-րդ կետով | | | | | |
| |սահմանված պահանջները | | | | | |
|__|_______________________|________|_________|________|________|_________|
|2)|ՖԳԻԱՍ-ի շահագործման |պարտադիր|ոչ |պարտադիր|պարտադիր|կիրառելի |
| |համար նախատեսված | |պարտադիր | | |չէ |
| |ուղեկցող | | | | | |
| |սարքավորումների | | | | | |
| |(ցանցային, | | | | | |
| |էլեկտրասնուցման և այլ | | | | | |
| |սարքերի) տեղադրում | | | | | |
| |ՖԳԻԱՍ-ի ներսում կամ | | | | | |
| |այլ` կողմնակի անձանցից | | | | | |
| |պաշտպանված հատվածում | | | | | |
|__|_______________________|________|_________|________|________|_________|
|3)|ՖԳԻԱՍ-ի էկրանին |ոչ |ոչ |պարտադիր|պարտադիր|կիրառելի |
| |արտապատկերվող` սպառողին|պարտադիր|պարտադիր | | |չէ |
| |նույնականացնող | | | | | |
| |տվյալների (վճարային | | | | | |
| |գործիքի) մուտքագրման, | | | | | |
| |գաղտնիության և | | | | | |
| |անտեսանելիության | | | | | |
| |ապահովում կողմնակի | | | | | |
| |անձանցից | | | | | |
|__|_______________________|________|_________|________|________|_________|
|4)|Տեսանկարահանման այնպիսի|պարտադիր|պարտադիր |պարտադիր|պարտադիր|կիրառելի |
| |համակարգի առկայության | | | | |չէ |
| |ապահովում, որի միջոցով | | | | | |
| |կնկարահանվի ՖԳԻԱՍ-ին | | | | | |
| |մոտեցած, ինչպես նաև | | | | | |
| |ՖԳԻԱՍ-ի օգնությամբ | | | | | |
| |գործարք իրականացնող | | | | | |
| |անձի դեմքը, կանխիկի | | | | | |
| |մուտքագրման և (կամ) | | | | | |
| |ստացման գործարքը | | | | | |
|__|_______________________|________|_________|________|________|_________|
|5)|Տեղադրված և նոր |ոչ |ոչ |պարտադիր|ոչ |կիրառելի |
| |տեղադրվող ՖԳԻԱՍ-ում |պարտադիր|պարտադիր | |պարտադիր|չէ |
| |սույն կարգով սահմանված | | | | | |
| |պահատուփերի | | | | | |
| |անվտանգության համակարգի| | | | | |
| |առկայության ապահովում | | | | | |
|__|_______________________|________|_________|________|________|_________|
|6)|Տեսանկարահանված |պարտադիր|պարտադիր |պարտադիր|պարտադիր|կիրառելի |
| |նյութերի պահպանում | | | | |չէ |
| |առնվազն 120 օր | | | | | |
|__|_______________________|________|_________|________|________|_________|
|7)|Տեղադրվող սարքավորման |պարտադիր|պարտադիր |պարտադիր|պարտադիր|կիրառելի |
| |տեխնիկական | | | | |չէ |
| |բնութագրիչների | | | | | |
| |համապատասխանեցում | | | | | |
| |տեղադրման վայրին` | | | | | |
| |միջպատային և (կամ) | | | | | |
| |դրսում տեղադրված | | | | | |
| |ՖԳԻԱՍ-ի միջոցով | | | | | |
| |գործարքի կատարման | | | | | |
| |անընդհատության | | | | | |
| |ապահովում (օրինակ` | | | | | |
| |սարքավորման | | | | | |
| |աշխատանքային | | | | | |
| |ջերմաստիճանային | | | | | |
| |տիրույթը -30 oC | | | | | |
| |... +50 oC | | | | | |
| |պայմաններում | | | | | |
| |աշխատունակություն) | | | | | |
|__|_______________________|________|_________|________|________|_________|
|8)|Ինկասացիոն աշխատանքների|պարտադիր|պարտադիր |պարտադիր|պարտադիր|կիրառելի |
| |իրականացման | | | | |չէ |
| |անվտանգության ապահովում| | | | | |
|__|_______________________|________|_________|________|________|_________|
|9)|Երեկոյան և գիշերային |պարտադիր|պարտադիր |պարտադիր|պարտադիր|կիրառելի |
| |ժամերին ՖԳԻԱՍ-ից | | | | |չէ |
| |օգտվողների համար սարքի | | | | | |
| |տեղադրման վայրի | | | | | |
| |էլեկտրական | | | | | |
| |լուսավորության և լավ | | | | | |
| |դիտարկելիության | | | | | |
| |ապահովում | | | | | |
|_________________________________________________________________________|
|3. Հուսալիությունը |
|_________________________________________________________________________|
|1)|ՖԳԻԱՍ-ում անխափան |պարտադիր|պարտադիր |պարտադիր|պարտադիր|պարտադիր |
| |էլեկտրասնուցման | | | | | |
| |հնարավորության | | | | | |
| |ապահովում` գործարքն | | | | | |
| |ավարտին հասցնելու | | | | | |
| |նպատակով (օրինակ` | | | | | |
| |UPS-ների առկայություն, | | | | | |
| |միացում այլընտրանքային | | | | | |
| |սնուցման աղբյուրին և | | | | | |
| |այլն) | | | | | |
|__|_______________________|________|_________|________|________|_________|
|2)|Անվճարունակ, կեղծ և |պարտադիր|պարտադիր |պարտադիր|պարտադիր|պարտադիր |
| |հնամաշ թղթադրամների | | | | | |
| |բացահայտման, չընդունման| | | | | |
| |և հաճախորդին | | | | | |
| |չտրամադրման, ինչպես | | | | | |
| |նաև դրանցով կատարված | | | | | |
| |գործարքների կասեցման, | | | | | |
| |հնարավորության | | | | | |
| |ապահովում | | | | | |
|__|_______________________|________|_________|________|________|_________|
|3)|ՖԳԻԱՍ-ի ինքնաշխատ կամ |Ոչ |Ոչ |պարտադիր|պարտադիր|կիրառելի |
| |անընդմեջ ռեժիմներում |պարտադիր|պարտադիր | | |չէ |
| |աշխատող տեսադիտարկման | | | | | |
| |(մոնիտորինգի) համակարգի| | | | | |
| |կենտրոնացված կառավարման| | | | | |
| |ապահովում` գլխամասային | | | | | |
| |գրասենյակից կամ | | | | | |
| |մասնաճյուղից | | | | | |
|__|_______________________|________|_________|________|________|_________|
|4)|ՖԳԻԱՍ-ի դիմային |Ոչ |Ոչ |պարտադիր|Ոչ |կիրառելի |
| |տեսախցիկով |պարտադիր|պարտադիր | |պարտադիր|չէ |
| |տեսաձայնագրության | | | | | |
| |ապահովում` առնվազն | | | | | |
| |հետևյալ նվազագույն | | | | | |
| |պահանջներին | | | | | |
| |համապատասխան. | | | | | |
| |1. Տեսաձայնագրության | | | | | |
| |հորիզոնական | | | | | |
| |գծայնություն` 400 | | | | | |
| |(անալոգային) կամ 480 | | | | | |
| |(թվային) տեսախցիկների | | | | | |
| |պարագայում, | | | | | |
| |2. Մատրիցա` 1/3» | | | | | |
| |3. Օբյեկտիվ` 3.1 մ | | | | | |
._________________________________________________________________________.
-------------------------------------------------------------
ԻՐՏԵԿ - շարունակությունը հաջորդ մասում