Սեղմել Esc փակելու համար:
ՀՀ ՄՇԱԿՈՒԹԱՅԻՆ ՏԱՐԱԾՔՆԵՐԻ ՃԱՆԱՉՄԱՆ ՉԱ...
Քարտային տվյալներ

Տեսակ
Գործում է
Ընդունող մարմին
Ընդունման ամսաթիվ
Համար

Ստորագրման ամսաթիվ
ՈՒժի մեջ մտնելու ամսաթիվ
ՈՒժը կորցնելու ամսաթիվ
Ընդունման վայր
Սկզբնաղբյուր

Ժամանակագրական տարբերակ Փոփոխություն կատարող ակտ

Որոնում:
Բովանդակություն

Հղում իրավական ակտի ընտրված դրույթին X
irtek_logo

ՀՀ ՄՇԱԿՈՒԹԱՅԻՆ ՏԱՐԱԾՔՆԵՐԻ ՃԱՆԱՉՄԱՆ ՉԱՓՈՐՈՇԻՉՆԵՐԸ Ե ...

 

 

040.0241.130312

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԿԱՌԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

 

1 մարտի 2012 թվականի N 241-Ն

 

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՄՇԱԿՈՒԹԱՅԻՆ ՏԱՐԱԾՔՆԵՐԻ ՃԱՆԱՉՄԱՆ ՉԱՓՈՐՈՇԻՉՆԵՐԸ ԵՎ ՄՇԱԿՈՒԹԱՅԻՆ ՏԱՐԱԾՔՆԵՐԻ ՑԱՆԿԸ ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

 

«Ոչ նյութական մշակութային ժառանգության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետին համապատասխան` Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը որոշում է.

1. Հաստատել`

1) Հայաստանի Հանրապետության մշակութային տարածքների ճանաչման չափորոշիչները` համաձայն N 1 հավելվածի.

2) Հայաստանի Հանրապետության մշակութային տարածքների ցանկը` համաձայն N 2 հավելվածի:

2. Սույն որոշումն ուժի մեջ է մտնում պաշտոնական հրապարակման օրվան հաջորդող տասներորդ օրը:

 

ՍՏՈՐԱԳՐՎԵԼ Է ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԱՐՉԱՊԵՏԻ ԿՈՂՄԻՑ

2012 ԹՎԱԿԱՆԻ ՄԱՐՏԻ 13-ԻՆ

 

Հավելված N 1

ՀՀ կառավարության

2012 թվականի մարտի 1-ի

N 241-Ն որոշման

 

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՄՇԱԿՈՒԹԱՅԻՆ ՏԱՐԱԾՔՆԵՐԻ ՃԱՆԱՉՄԱՆ ՉԱՓՈՐՈՇԻՉՆԵՐԸ

 

1. Սույնով սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության մշակութային տարածքների ճանաչման չափորոշիչները:

2. Մշակութային տարածքների ճանաչման չափորոշիչներն են`

1) տարածքում կրողները ավանդաբար ստեղծում են ոչ նյութական մշակութային արժեքներ.

2) տարածքն ավանդական բնօգտագործման վառ օրինակ է.

3) տարածքում առկա են պատմության, մշակույթի և բնության հուշարձաններ, որոնք ժողովրդական պատմականորեն ձևավորված ընկալումների արդյունքում ձեռք են բերել հոգևոր, ծիսական և պաշտամունքային նշանակություն.

4) տարածքը հանդիսանում է պատմության, մշակույթի և բնության հուշարձանների բացառիկ միաձուլում, ինչի արդյունքում ձեռք է բերել գիտական, մշակութային, զբոսաշրջային նշանակություն:

 

Հավելված N 2

ՀՀ կառավարության

2012 թվականի մարտի 1-ի

N 241-Ն որոշման

 

ՑԱՆԿ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՄՇԱԿՈՒԹԱՅԻՆ ՏԱՐԱԾՔՆԵՐԻ

 

._____________________________________________________________________.

|NN |Տարածքի անվանումը,|Մշակութային բնութագիրը        |Տարածքի        |

|ը/կ|գտնվելու վայրը    |(նկարագրությունը)             |նկարագիրը      |

|___|__________________|______________________________|_______________|

|1  |       2          |              3               |        4      |

|___|__________________|______________________________|_______________|

|1. |Արենի, գյուղ ՀՀ   |Արենիում հայտնաբերված         |Արենի գյուղը   |

|   |Վայոց ձորի        |հնագիտական նյութերը` գինու    |(վարչական      |

|   |մարզում, Արփա գետի|արտադրամասերն ու խաղողի       |տարածք) 980 մ  |

|   |ստորին հոսանքի    |մնացորդները, ինչպես նաև  այն, |բարձր է ծովի   |

|   |երկու կողմերում   |որ տեղի բնակչությունը         |մակարդակից:    |

|   |(նախկինում` Արփա) |շարունակում է զբաղվել         |2011 թվականի   |

|   |                  |գինեգործությամբ, հիմք են տալիս|դրությամբ      |

|   |                  |Արենին դիտարկել որպես         |համայնքն ունի  |

|   |                  |գինեգործական մշակույթի        |543 տնային     |

|   |                  |ավանդական տարածք: Հայտնաբերված|տնտեսություն,  |

|   |                  |գինու արտադրամասն աշխարհում   |2006 բնակիչ:   |

|   |                  |մինչ այժմ հայտնի ամենահին     |Կլիման         |

|   |                  |գինեգործարանն է, թվագրվում է  |ցամաքային է,   |

|   |                  |Ք. ա. 4000 թթ. սահմաններում:  |հողատարածքը    |

|   |                  |Գյուղում գինեգործությունն     |գրեթե          |

|   |                  |այսօր էլ ոչ նյութական         |ամբողջությամբ  |

|   |                  |մշակութային ժառանգության      |ոռոգվում է     |

|   |                  |գերիշխող բնագավառ է, որը ոչ   |գետից հանված   |

|   |                  |միայն կենսունակ է, այլև       |ջրով:          |

|   |                  |զարգացման միտումներ է         |Բնակչությունն  |

|   |                  |դրսևորում:  Արենիում ստեղծվել |զբաղվում է     |

|   |                  |են յուրատեսակ գինեգործական    |այգեգործությամբ|

|   |                  |տնտեսություններ` տնական և     |դաշտավարությամբ|

|   |                  |գործարանային: Գինեգործության  |թռչնաբու-      |

|   |                  |գործում ներգրավված է գյուղի   |ծությամբ և     |

|   |                  |ամբողջ բնակչությունը: Գինին   |անասնապա-      |

|   |                  |պատրաստում են բացառապես խաղողի|հությամբ:      |

|   |                  |«Արենի» տեսակից, որի ողկույզն |Համայնքի       |

|   |                  |արտաքինից նման է ոչխարի գլխի: |զարգացման      |

|   |                  |Քաղցրությունը (սպիրտի) 19-23  |գերակա         |

|   |                  |տոկոս է: Հատկապես միջազգային  |ուղղություն-   |

|   |                  |ճանաչում են ձեռք բերել Արենի  |ներից են       |

|   |                  |գինու նոր տեսակները` «Արենի   |խաղողագործու-  |

|   |                  |Մառանը» և  «Արենի Գեդեոնը»:   |թյունը և       |

|   |                  |Գյուղում գործում է նաև  երկու |գինեգործու-    |

|   |                  |գինու գործարան:               |թյունը:        |

|   |                  |Արենի գյուղի տարածքում են     |               |

|   |                  |գտնվում ՀՀ պատմության և       |               |

|   |                  |մշակույթի անշարժ հուշարձանների|               |

|   |                  |պետական ցուցակում գրանցված 28 |               |

|   |                  |հուշարձաններ` հնավայրեր,      |               |

|   |                  |ավերված գյուղատեղիներ,        |               |

|   |                  |խաչքարեր, քարայրներ` Մագիլի և |               |

|   |                  |Թռչունների քարանձավները,      |               |

|   |                  |ինչպես նաև  Նորավանքի վանական |               |

|   |                  |համալիրը: Նախկին Արենի        |               |

|   |                  |բնակատեղին գտնվել է այժմյան   |               |

|   |                  |գյուղից կես կմ հյուսիս` բլրի  |               |

|   |                  |վրա, որտեղ մինչ օրս կանգուն է |               |

|   |                  |Մոմիկ ճարտարապետի կողմից      |               |

|   |                  |1321 թ. կառուցված սուրբ       |               |

|   |                  |Աստվածածին եկեղեցին:          |               |

|___|__________________|______________________________|_______________|

|2. |Գյումրի, քաղաք    |Գյումրին այն եզակի բնակավայրն |Գյումրին       |

|   |ՀՀ Շիրակի մարզում |է, որտեղ ակտիվ կենցաղավարում  |(բնակավայր)    |

|   |(նախկինում`       |են գրեթե բոլոր ավանդական      |մեծությամբ     |

|   |Կումայրի,         |արհեստները`                   |Հայաստանի      |

|   |Ալեքսանդրապոլ,    |մետաղամշակությունը` ներառյալ  |երկրորդ քաղաքն |

|   |Լենինական)        |գեղարվեստական,                |է, գտնվում է   |

|   |                  |փայտամշակությունը,            |Հայաստանի      |

|   |                  |քարտաշությունը,               |հյուսիս -      |

|   |                  |որմնադիրությունը,             |արևմուտքում,   |

|   |                  |ասեղնագործությունը,           |Ախուրյան գետի  |

|   |                  |ժանեկագործությունը, միակն է,  |ձախ ափին,      |

|   |                  |որտեղ մինչ այսօր կիրառվում է  |Երևանից  126   |

|   |                  |պղնձագործությունը: Հատկապես   |կիլոմետր       |

|   |                  |մեծ համբավ է ձեռք բերել       |հեռավորության  |

|   |                  |մուշարբայագործությունը (կլկլան|վրա, Շիրակի    |

|   |                  |բաժակի պատրաստումը):          |բարձրավանդակի  |

|   |                  |Մուշուրբան կամ «կլկլանն» այսօր|կենտրոնական    |

|   |                  |Գյումրու խորհրդանիշներից մեկն |մասում, ծովի   |

|   |                  |է: Պղնձից, լատունից, արծաթից  |մակարդակից 1550|

|   |                  |և  հազվադեպ ոսկուց պատրաստվող |մետր           |

|   |                  |բաժակի ձայնային էֆեկտի`       |բարձրություն   |

|   |                  |կլկլոցի գաղտնիքը հայտնի է     |ունեցող        |

|   |                  |միայն գյումրեցի վարպետներին:  |հարթավայրում:  |

|   |                  |Արհեստագործության ներկա վիճակը|               |

|   |                  |և  դրանցից շատերի ցուցաբերած  |Ըստ 2001 թ.    |

|   |                  |զարգացման միտումները հիմք են  |անցկացված      |

|   |                  |Գյումրին որպես ավանդական      |մարդահամարի    |

|   |                  |արհեստագործության տարածք      |պաշտոնական     |

|   |                  |դիտարկելու համար:             |արդյունքների`  |

|   |                  |                              |քաղաքում       |

|   |                  |Քաղաքը նախախորհրդային         |մշտական        |

|   |                  |շրջանում համարվում էր Կովկասի |բնակչության    |

|   |                  |արհեստագործական կենտրոններից  |թիվը կազմում էր|

|   |                  |մեկը, որտեղ արհեստավորների    |150.917 մարդ,  |

|   |                  |թիվը կազմում էր ավելի քան 5   |իսկ առկա       |

|   |                  |հազար մարդ: Առանձնապես        |բնակչության    |

|   |                  |տարածված էին շինարարական,     |թիվը` 140.318: |

|   |                  |մետաղամշակման արհեստները,     |               |

|   |                  |ատաղձագործությունը,           |               |

|   |                  |քարտաշությունը,               |               |

|   |                  |որմնադիրությունը,             |               |

|   |                  |պղնձագործությունը,            |               |

|   |                  |դարբնությունը, ոսկերչությունը,|               |

|   |                  |անագագործությունը,            |               |

|   |                  |արծաթագործությունը,           |               |

|   |                  |կահույքագործությունը և  այլն: |               |

|   |                  |Հատկապես արվեստի մակարդակի էր |               |

|   |                  |բարձրացված գեղարվեստական      |               |

|   |                  |մետաղամշակությունն ու քարի    |               |

|   |                  |փորագրությունը: Գործում էին   |               |

|   |                  |գարեջրի, օճառի և  կաշվի       |               |

|   |                  |ձեռնարկություններ: Խորհրդային |               |

|   |                  |կարգերի հաստատումից հետո էլ   |               |

|   |                  |արհեստագործների մեծ մասը      |               |

|   |                  |շարունակում էր զբաղվել իր     |               |

|   |                  |գործով: Սա բխում էր արհեստների|               |

|   |                  |մեծ մասի բնույթից, քանի որ    |               |

|   |                  |դրանց համար արհեստանոցի       |               |

|   |                  |առկայությունն անհրաժեշտություն|               |

|   |                  |չէր (ի սկզբանե շրջիկ արհեստներ|               |

|   |                  |էին):                         |               |

|   |                  |Կումայրին որպես բնակատեղի     |               |

|   |                  |գոյություն ունի ավելի քան     |               |

|   |                  |երկուսուկես հազարամյակ, որը   |               |

|   |                  |հաստատվում է հնագիտական       |               |

|   |                  |պեղումներից հայտնաբերված      |               |

|   |                  |նյութական մշակույթի հարուստ   |               |

|   |                  |մնացորդներով և  այլ արժեքավոր |               |

|   |                  |նյութերով: Գտնվել են բրոնզե   |               |

|   |                  |իրեր (Ք. ա. 3-րդ հազարամյակ), |               |

|   |                  |երկաթե ապարանջաններ և         |               |

|   |                  |դանակներ (Ք. ա. 10-9-րդ դդ.), |               |

|   |                  |ուշ բրոնզե և  վաղ երկաթե դարի |               |

|   |                  |աշխատանքի գործիքներ ու զենքեր,|               |

|   |                  |երկաթի ձուլման արհեստանոցի    |               |

|   |                  |հետքեր (Ք. ա. 10-9-րդ դդ.),   |               |

|   |                  |բրոնզե զարդեր, կացին, կավե և  |               |

|   |                  |քարե իրեր, դամբարաններ,       |               |

|   |                  |բրոնզալարերից մատանիներ,      |               |

|   |                  |ալիքավոր, գծավոր, կետազարդ    |               |

|   |                  |նախշերով, սև,  փայլեցված,     |               |

|   |                  |ինչպես և  կոպիտ կավամաններ,   |               |

|   |                  |գավաթներ, թասեր, կճուճներ և   |               |

|   |                  |այլն:                         |               |

|   |                  |Ներկայումս Գյումրի քաղաքի     |               |

|   |                  |տարածքում են գտնվում ՀՀ       |               |

|   |                  |պատմության և  մշակույթի անշարժ|               |

|   |                  |հուշարձանների պետական         |               |

|   |                  |ցուցակում գրանցված 1023       |               |

|   |                  |հուշարձաններ` XIX դարի        |               |

|   |                  |ընթացքում կազմավորված         |               |

|   |                  |փողոցային ցանցը, բնակելի,     |               |

|   |                  |հասարակական, արդյունաբերական, |               |

|   |                  |ռազմապաշտպանական,             |               |

|   |                  |պաշտամունքային և  այլ         |               |

|   |                  |նշանակության շենքեր ու        |               |

|   |                  |շինություններ:                |               |

|___|__________________|______________________________|_______________|

|3. |Մեղրի քաղաք, Մեղրի|Չրագործությունն ավանդաբար     |Հայաստանի      |

|   |համայնք,          |եղել և  շարունակում է մնալ    |հարավային      |

|   |ՀՀ Սյունիքի մարզ, |Մեղրու տարածաշրջանի ոչ        |դարպաս համարվող|

|   |նախկին անվանումը` |նյութական մշակութային         |Մեղրին երկու   |

|   |Արևիք  գավառ      |ժառանգության հիմնական         |կողմից         |

|   |                  |բնագավառը, որը գնալով         |սահմանակից է   |

|   |                  |զարգացման նոր միտումներ է     |Ադրբեջանի      |

|   |                  |դրսևորում:  Մերձարևադարձային  |Հանրապետությանը|

|   |                  |չոր կլիմայի և  աշխարհագրական  |իսկ մեկ կողմից |

|   |                  |դիրքի, ինչպես նաև  բնակչության|Իրանի Իսլամական|

|   |                  |սերնդեսերունդ փոխանցված       |Հանրապետու-    |

|   |                  |ժողովրդական հմտության         |թյանը, որից    |

|   |                  |շնորհիվ` Մեղրիում աճող        |բաժանվում է    |

|   |                  |բազմատեսակ մրգերն առանձնանում |Արաքս գետով:   |

|   |                  |են յուրահատուկ համային        |Մեղրի համայնքը |

|   |                  |հատկանիշներով: Դրանցից        |զբաղեցնում է   |

|   |                  |պատրաստվող չրերը, հատկապես    |664 քառ.մ.     |

|   |                  |թուզն ու արքայանարինջը,       |տարածք, որն իր |

|   |                  |վերամշակումից հետո պատվում են |մեջ ընդգրկում է|

|   |                  |մրգի քաղցրությունից առաջացած  |բնակլիմայական  |

|   |                  |բնական շղարշով: Յուրահատուկ   |վեց հիմնական   |

|   |                  |համի ու շուկայական տեսքի      |գոտիներ`       |

|   |                  |շնորհիվ` Մեղրիում պատրաստված  |անապատ, կիսա-  |

|   |                  |չրերն ամենուրեք մեծ պահանջարկ |նաապատայինից   |

|   |                  |ունեն: Չրագործությունը եղել   |մինչև          |

|   |                  |ու մնում է Մեղրու բնակիչների  |լեռնաձնային    |

|   |                  |ավանդական զբաղմունքներից:     |տարածքներ` ծովի|

|   |                  |Դրանով զբաղվում է             |մակերևույթից   |

|   |                  |տնտեսությունների մեծ մասը:    |320-ից մինչև   |

|   |                  |Աշնանը արքայանարնջի 2-3       |3735 մ         |

|   |                  |մետրանոց շարանները վարագույրի |բարձրություն:  |

|   |                  |նման կախվում են գրեթե բոլոր   |Մեղրի          |

|   |                  |մեղրեցիների բակերում, իսկ     |համայնքում են  |

|   |                  |մյուս բոլոր մրգերը չորացվում  |գտնվում Մեղրի  |

|   |                  |են ուռենուց հյուսված խսիրների |և  Ագարակ      |

|   |                  |վրա: Արտադրանքը էկոլոգիապես   |քաղաքները և  11|

|   |                  |մաքուր է, հավելումներից զերծ: |գյուղական      |

|   |                  |Չրերը և  բազմատեսակ           |բնակավայրեր:   |

|   |                  |անուշեղենը` ալանին, սուջուխը, |Հնամենի Մեղրի  |

|   |                  |մուրաբաները եղել են մեղրեցու  |քաղաքը բաղկացած|

|   |                  |ավանդական ուտեստի անբաժանելի  |է 2 թաղից` Մեծ |

|   |                  |մասը: Սպառողների շրջանում մեծ |թաղ և  Փոքր    |

|   |                  |պահանջարկ ունեն 1930 թ.       |թաղ:           |

|   |                  |գործող Մեղրու պահածոների և    |Վերջինս        |

|   |                  |1955 թ. գործող գինու          |հարուստ է      |

|   |                  |գործարանների արտադրանքները:   |ճարտարապետական |

|   |                  |Տասնամյակներ առաջ ոսկե մեդալի |ինքնատիպ       |

|   |                  |արժանացած «Արևիք»,            |լուծումներ     |

|   |                  |«Մեղրաձոր», «Նեկտարենի»       |ունեցող        |

|   |                  |խաղողի գինիներին վերջին       |ժողովրդական    |

|   |                  |տարիներին ավելացել են նռան,   |տներով: Մեղրու |

|   |                  |մոշի, մուշմուլայի             |տները          |

|   |                  |տեսականիները:                 |հիմնականում    |

|   |                  | Մեղրու տարածքում կա          |կառուցվել են   |

|   |                  |պատմամշակութային շուրջ 100    |լեռների        |

|   |                  |հուշարձան` եկեղեցիներ,        |ստորոտներում`  |

|   |                  |ամրոցներ, կամուրջներ,         |խնայելով       |

|   |                  |խաչքարեր, ջրացույցներ         |բարեբեր հողը:  |

|   |                  |(քյահրիզ), ժողովրդական        |Բնակչությունը  |

|   |                  |ճարտարապետության եզակի        |զբաղվում է     |

|   |                  |նմուշներ հանդիսացող բնակելի   |այգեգործու-    |

|   |                  |տներ:                         |թյամբ, անասնա- |

|   |                  |Մետաքսի ճանապարհին գտնվող     |պահությամբ, մի |

|   |                  |Մեղրին ի վերուստ հայտնի է     |մասը ընդգրկված |

|   |                  |եղել նաև  որպես կրթության     |է հանքարդյունա-|

|   |                  |կենտրոն: 1881 թ. Մեղրիում     |բերության      |

|   |                  |բացվել է երկսեռ դպրոց, որտեղ  |ոլորտում:      |

|   |                  |ֆրանսերեն է դասավանդվել: 1882 |Մեղրիով է      |

|   |                  |թ. բացվել է հանրային առաջին   |անցնում        |

|   |                  |գրադարանը, որը ամսագրեր է     |Իրան-Հայաստան  |

|   |                  |ստացել Պետերբուրգից: 1901 թ.  |ավտոմայրուղին: |

|   |                  |արտերկրում ուսանող            |               |

|   |                  |մեղրեցիների ջանքերով Մեղրիում |               |

|   |                  |բացվել է Հայաստանում առաջին   |               |

|   |                  |առևտրի  սպառողական            |               |

|   |                  |կոոպերացիան:                  |               |

|___|__________________|______________________________|_______________|

|4. |Աշնակ գյուղ, ՀՀ   |Պատմական Աշնակ գյուղը եղել է  |Աշնակ գյուղը   |

|   |Արագածոտնի մարզ   |Այրարատ աշխարհի Արագածոտն     |գտնվում է ծովի |

|   |                  |գավառի խոշոր բնակավայրերից    |մակերևույթից   |

|   |                  |(նախկինում` նույնպես Աշնակ):  |1420 մ         |

|   |                  |Աշնակի վերաբերյալ առաջին      |բարձրության    |

|   |                  |գրավոր հիշատակությունը        |վրա` Արագած    |

|   |                  |վերաբերում է 5-րդ դարին:      |լեռան ստորոտին,|

|   |                  |Պատմիչ Եղիշեն հիշատակում է, որ|մայրաքաղաքից   |

|   |                  |այն եղել է մեծ բնակավայր,     |մոտ 60 կմ      |

|   |                  |արքունի ձմեռանոց և  զորակայան:|հեռու: 2016 թ. |

|   |                  |Գյուղում կա 4-5-րդ դարերի     |տվյալներով     |

|   |                  |եկեղեցի, որը նորոգվել է վերջին|Աշնակն ունի    |

|   |                  |տարիներին: Գյուղից հարավ      |շուրջ 3000     |

|   |                  |գտնվում է մ. թ. ա. 2-1        |բնակիչ:        |

|   |                  |հազարամյակի ամրոցը: Գյուղի    |Աշնակում են    |

|   |                  |տարածքում պահպանվել են հայոց  |ծնվել մշակույթի|

|   |                  |Արշակ 2-րդ արքայի ամրոց-      |և  պետական շատ |

|   |                  |ամառանոցի բեկորները և         |գործիչներ,     |

|   |                  |բազմաթիվ այլ հնավայրեր:       |գիտնականներ,   |

|   |                  |Աշնակում հայտնաբերվել են վաղ  |գրողներ:       |

|   |                  |քարեդարյան գործիքներ, որոնք   |Գյուղն ունի    |

|   |                  |հնագետների կարծիքով շուրջ     |շուրջ 4000 հա  |

|   |                  |15-17 հազար տարեկան են:       |հողատարածք,    |

|   |                  |1918-1920 թթ. Աշնակը          |որից 400-ը     |

|   |                  |վերաբնակեցվել է Մեծ եղեռնից   |վարելահող է,   |

|   |                  |փրկված` Արևմտյան  Հայաստանի   |120 հեկտարը`   |

|   |                  |Սասուն գավառի տասնյակ գյուղերի|տնամերձ, իսկ   |

|   |                  |գաղթականներով (հիմնականում    |մնացածը`       |

|   |                  |Փիրշենք, Մշգեղ, Մկտենք,       |արոտավայրեր:   |

|   |                  |Ճրթնիկ, Խաբլջոզ, Բալոենք,     |Բնակչությունը  |

|   |                  |Հոսնուտ, Տալհոր, Գոմք, Գոշակ, |զբաղվում է     |

|   |                  |Քաճռենք և  այլ բնակավայրերից):|անասնապահու-   |

|   |                  |Վերաբնակներն իրենց հետ Աշնակ  |թյամբ և  այգե- |

|   |                  |բերեցին Տարոն աշխարհի         |գործությամբ:   |

|   |                  |մշակույթը` հատկապես Սասնո և   |Աշնակի տնտե-   |

|   |                  |Մշո պարերն ու երգերը, որոնք   |սության հեռա-  |

|   |                  |ստեղծվել են դեռևս             |նկարային ու    |

|   |                  |նախաքրիստոնեական              |գերակա ճյուղը  |

|   |                  |ժամանակներում: «Աշնակցիների   |ծիրանի         |

|   |                  |պարը» հայկական ոչ նյութական   |մշակությունն է:|

|   |                  |մշակութային ժառանգության      |Գյուղը բարեկարգ|

|   |                  |բացառիկ արժեքներից է: 1926 թ. |է, գազաֆիկաց-  |

|   |                  |Աշնակում կազմավորվել է        |ված, ունի      |

|   |                  |«Սասուն» ազգագրական           |ոռոգման և      |

|   |                  |պարախումբը, որը 1957 թ.       |խմելու ջրի     |

|   |                  |ճանաչվել է Մոսկվայում տեղի    |նորոգված ցանց: |

|   |                  |ունեցած երիտասարդական         |Աշնակում       |

|   |                  |միջազգային փառատոնի հաղթող և  |գործում է ավագ |

|   |                  |արժանացել ոսկե մեդալի:        |դպրոց,         |

|   |                  |Աշնակցիները ոչ միայն          |մանկապարտեզ,   |

|   |                  |ավանդական երգ ու պարի, այլև   |մշակույթի տուն,|

|   |                  |էպոսասացության, բարբառի,      |հանդիսություն- |

|   |                  |ավանդական նյութական և  հոգևոր |ների սրահ,     |

|   |                  |մշակույթի կրողներն են: Աշնակցի|բուժկետ և      |

|   |                  |ասացողների պատումները տեղ են  |նորակառույց    |

|   |                  |գտել «Սասնա ծռեր» էպոսում:    |մատուռ:        |

|   |                  |Աշնակում գործում է Գևորգ      |               |

|   |                  |Չաուշի տուն-թանգարանը, ուր    |               |

|   |                  |ամեն տարի մայիսի 27-ին մեծ    |               |

|   |                  |շուքով նշվում է հայդուկապետ   |               |

|   |                  |Գևորգ  Չաուշի նահատակության   |               |

|   |                  |օրը:                          |               |

|   |                  |Գտնվելով նախալեռնային գոտում  |               |

|   |                  |և  ունենալով Արագածի կենարար  |               |

|   |                  |ջուրը` Աշնակում աճում է       |               |

|   |                  |աշխարհի լավագույն ծիրանը, որի |               |

|   |                  |մասին ողջ հայությունը գիտի    |               |

|   |                  |Գևորգ  էմինի «Աշնակցիների     |               |

|   |                  |պարը» հայտնի                  |               |

|   |                  |բանաստեղծությունից:           |               |

|___|__________________|______________________________|_______________|

|5. |Աշնակ գյուղ,      |Գորիսի հին անվանումներից են`  |Գորիս քաղաքը   |

|   |ՀՀ Սյունիքի մարզ  |Գերյուսի, Գերուսի, Գորայք,    |գտնվում է ծովի |

|   |                  |Գորես, Գորիս, Հին Կյորես,     |մակերևույթից   |

|   |                  |Կյուրիս, Կորոս, Կորու, Կուրիս,|1250-1520 մ    |

|   |                  |Զանգիզուր, Զանկյազուր,        |բարձրության    |

|   |                  |Կյուրյուս: Ենթադրվում է, որ   |վրա: Նոր Գորիս |

|   |                  |տեղանվան հիմքում ընկած են     |քաղաքը         |

|   |                  |հնդեվրոպական նախալեզվի        |կառուցվել է    |

|   |                  |«գուոռ»` «ժայռ» և  «էս»`      |19-րդ դարի     |

|   |                  |«լինել» բառերը, այսինքն`      |70-ական        |

|   |                  |Գորիս-Կյորես նշանակում է      |թվականներին    |

|   |                  |ժայռոտ տեղանք: Քաղաքի տեղում  |գերմանացի      |

|   |                  |հնագույն ժամանակներից         |ճարտարապետի    |

|   |                  |բնակավայր է եղել: Գորիսի մասին|նախագծով`      |

|   |                  |հնագույն հիշատակումը գալիս է  |գավառապետ,     |

|   |                  |ուրարտական թագավորության      |գեներալ        |

|   |                  |ժամանակաշրջանից: Ռուսա I      |Ստարացկու      |

|   |                  |թագավորը մ. թ. ա. 8-րդ դարում |հանձնարարու-   |

|   |                  |թողել է մի սեպագիր, որտեղ իր  |թյամբ: Քաղաքի  |

|   |                  |նվաճած 23 երկրների մեջ նշում է|արևելյան       |

|   |                  |Գորիսցա երկիրը: Գիտնականները  |մասում է       |

|   |                  |գտնում են, որ դա Գորիսն է:    |գտնվում Հին    |

|   |                  |Գորիսում գտնվել է նաև  Արտաշես|Գորիսը (Կյորես)|

|   |                  |II թագավորի (189-160 մ. թ. ա.)|կամ Գորիս      |

|   |                  |արամեերեն արձանագրության      |գյուղը`        |

|   |                  |սահմանաքար: Բնակավայրը միջին  |քարանձավային   |

|   |                  |դարերում գտնվել է ներկայիս    |բնակավայրերի մի|

|   |                  |Գորիսից արևելք`  համանուն գետի|ամբողջ շարք,   |

|   |                  |ձախ ափին, կոչվել է հին Գորիս  |որբ տեղացիներն |

|   |                  |և  համապատասխանում է Ստեփանոս |անվանում են    |

|   |                  |Օրբելյանի հիշատակած (13-րդ դ.)|«Լաստի Խութ»:  |

|   |                  |Գորու և  Գորայք գյուղերից     |Քաղաքը         |

|   |                  |մեկին: Գորիսն առանձնահատուկ է |հյուսիսից հարավ|

|   |                  |ժողովրդական ճարտարապետության  |հատում  է      |

|   |                  |լավագույն նմուշներ հանդիսացող |Վարարակն գետը: |

|   |                  |բնակելի տներով: Դարերի        |Գետահովտի      |

|   |                  |ընթացքում տեղացիները հմտացել  |աջակողմյան     |

|   |                  |են քարերը շարելու յուրովի     |հատվածում      |

|   |                  |ոճով` իրար մեջ ագուցված,      |բարձրանում է   |

|   |                  |ծեփիչով (մալա) քաշել են շաղախը|«Քարե անտառը», |

|   |                  |և  այդպես խճանկարի տեսք տվել  |որը գտնվում է  |

|   |                  |պատերին (տեղի բարբառով ասում  |անտառապատ      |

|   |                  |են բարքաշ): Այդ տները         |հովտում և      |

|   |                  |առանձնահատուկ են նաև          |շրջապատված է   |

|   |                  |պատշգամբներով, դարպասներով,   |քարայրների     |

|   |                  |ճաղապատ պատուհանների զարդանախշ|շարքերով:      |

|   |                  |հորինվածքներով, որոնք         |Տարածքում      |

|   |                  |յուրահատուկ հմայք են տալիս    |առանձնահատուկ  |

|   |                  |քաղաքին: Հայկական ավանդական   |են             |

|   |                  |այնպիսի արհեստների            |քարանձավները,  |

|   |                  |կենցաղավարումը, ինչպիսիք են`  |որոնցում       |

|   |                  |մետաղագործությունը, բրդի      |ներկայում      |

|   |                  |մշակումը, կարպետագործությունը,|իրականացվող    |

|   |                  |ինքնատիպություն են հաղորդում  |մշակութային    |

|   |                  |Գորիս քաղաքին, ինչպես նաև`    |փոխակերպումները|

|   |                  |Գորիսում ավանդաբար նշվող      |նպաստավոր խթան |

|   |                  |«Բակունցյան օրեր»             |են մշակութային |

|   |                  |համաքաղաքային                 |զբոսաշրջության |

|   |                  |տոնակատարությունը, Սյունյաց   |զարգացման      |

|   |                  |ավանդույթների և  թթի          |համար:         |

|   |                  |փառատոները: Գորիսի մշակութային|               |

|   |                  |կառույցներից են` Գուսան Աշոտի |               |

|   |                  |անվան մշակութային կենտրոնը,   |               |

|   |                  |Երկրագիտական թանգարանը,       |               |

|   |                  |քաղաքային պատկերասրահը,       |               |

|   |                  |գրադարանների կենտրոնացված     |               |

|   |                  |համակարգը, ֆիլմադարանը, Վ.    |               |

|   |                  |Վաղարշյանի անվան պետական      |               |

|   |                  |դրամատիկական թատրոնը,         |               |

|   |                  |Ա. Բակունցի տուն-թանգարանը,   |               |

|   |                  |Երևանի  գեղագիտական           |               |

|   |                  |դաստիարակության կենտրոնի      |               |

|   |                  |Գորիսի մասնաճյուղը,           |               |

|   |                  |Ս. Խանզադյանի տուն-թանգարանը: |               |

|   |                  |Գորիսը հարուստ է              |               |

|   |                  |պատմամշակութային արժեք ունեցող|               |

|   |                  |շուրջ 290 հուշարձաններով, այդ |               |

|   |                  |թվում են բնակելի տներ ու      |               |

|   |                  |բնակելի քարայրներ, եկեղեցիներ,|               |

|   |                  |խաչքարեր, տապանաքարեր,        |               |

|   |                  |արհեստագործական արտադրության  |               |

|   |                  |վայրեր` ձիթհան (սրանոց) և     |               |

|   |                  |բրուտանոց, ջրաղացներ, հին     |               |

|   |                  |գյուղատեղիներ, քարավանատուն,  |               |

|   |                  |ամրոց և  այլն:                |               |

|___|__________________|______________________________|_______________|

|6. |Խաչիկ գյուղ, ՀՀ   |Խաչիկ գյուղը Վայոց ձորում     |Խաչիկ գյուղը   |

|   |Վայոց ձորի մարզ   |առանձնանում է գյուղի ավանդական|գտնվում է Վայոց|

|   |                  |տնտեսական զբաղմունքների       |ձորի մարզում`  |

|   |                  |պահպանվածությամբ: Միակ գյուղն |Եղեգնաձորից 40 |

|   |                  |է ողջ տարածաշրջանում և  շատ   |կմ դեպի        |

|   |                  |եզակիներից ամբողջ Հայաստանում,|արևմուտք,  ծովի|

|   |                  |որտեղ դեռևս  կարելի է հանդիպել|մակարդակից     |

|   |                  |ճախարակով թել մանելուց մինչև  |1800-1900 մետր |

|   |                  |գորգ գործելու տեխնոլոգիական   |բարձրության վրա|

|   |                  |ողջ շղթայի իրականացմանը:      |գտնվող բարձր   |

|   |                  |Խաչիկցի Սոնա Մակարյանը այսօր  |լեռնային       |

|   |                  |էլ իր տանը պահպանում և        |գոտում:        |

|   |                  |բանեցնում է ավանդական         |Հարավ-արևելքից |

|   |                  |սանդերքը, ճախարակը,           |և  արևմուտքից  |

|   |                  |գորգագործական տորքը և  մնացած |սահմանակից է   |

|   |                  |բոլոր անհրաժեշտ գործիքները:   |Ադրբեջանի      |

|   |                  |Գյուղում պահպանված են նաև     |Հանրապետու-    |

|   |                  |ավանդական հայկական գլխատան    |թյանը`         |

|   |                  |նմուշներ, որոնք նույնպես      |Նախիջևանին:    |

|   |                  |հազվադեպ հանդիպող մշակութային |Տարածքում լավ  |

|   |                  |արժեքներ են ողջ Հայաստանի     |աճում են       |

|   |                  |տարածքում:                    |ընկույզ, խաղող,|

|   |                  |Կենցաղավարում են ավանդական    |խնձոր, սալոր և |

|   |                  |երգային և  նվագարանային       |հացահատիկային  |

|   |                  |մշակույթի տարբեր ժանրեր`      |մշակույթներ:   |

|   |                  |աշխատանքային երգեր, օրորներ,  |Բնակչությունը  |

|   |                  |տոնական ծիսական երգեր և  այլն:|զբաղվում է     |

|   |                  |Պահպանվել է նաև  թոնրում      |հացահատիկային, |

|   |                  |ավանդական եղանակով գաթա թխելու|կերային        |

|   |                  |սովորույթը: Գյուղը հայտնի է իր|մշակույթների   |

|   |                  |գաթայի փառատոնով, որը նշվում է|մշակությամբ,   |

|   |                  |որպես համահայկական միջոցառում,|այգեգործությամբ|

|   |                  |որի ժամանակ թխվում և          |և  անասնաբու-  |

|   |                  |ներկաներին է մատուցվում       |ծությամբ:      |

|   |                  |Հայաստանի ամենամեծ գաթան      |Ներկայում      |

|   |                  |(տրամագիծը շուրջ 2 մետր):     |գյուղն ունի մոտ|

|   |                  |Գյուղում պահպանվել են նաև     |250 ընտանիք:   |

|   |                  |ավանդական հայկական            |               |

|   |                  |գինեգործության, մրգօղիների    |               |

|   |                  |պատրաստման, մեղվապահության,   |               |

|   |                  |այգեգործության,               |               |

|   |                  |պանրագործության ավանդույթները:|               |

|   |                  |Խաչիկ գյուղի տարածքում և      |               |

|   |                  |շրջակայքում են գտնվում ՀՀ     |               |

|   |                  |պատմության և  մշակույթի անշարժ|               |

|   |                  |հուշարձանների պետական         |               |

|   |                  |ցուցակում գրանցված 22         |               |

|   |                  |հուշարձաններ` խաչքարեր,       |               |

|   |                  |հնավայրեր, հին գյուղատեղիներ, |               |

|   |                  |այդ թվում` նաև  նշանավոր      |               |

|   |                  |պատմական Ամաղու գյուղատեղին,  |               |

|   |                  |միջնադարյան եկեղեցիներ ու     |               |

|   |                  |մատուռներ:                    |               |

|   |                  |Գտնվել է գյուղի կառուցումը    |               |

|   |                  |վկայող միջնադարյան            |               |

|   |                  |արձանագրություն, ինչը փաստում |               |

|   |                  |է գյուղի շատ հին լինելը:      |               |

|   |                  |Այստեղ է գտնվում միջնադարյան  |               |

|   |                  |նշանավոր վանական համալիրներից |               |

|   |                  |մեկը` Քարկոփի Ս. Աստվածածին   |               |

|   |                  |վանքը` կառուցված 910          |               |

|   |                  |թվականին: Գյուղից վանք տանող  |               |

|   |                  |հին ճանապարհով կարելի է հասնել|               |

|   |                  |նշանավոր Նորավանք վանական     |               |

|   |                  |համալիր:                      |               |

|___|__________________|______________________________|_______________|

|7. |Վերին Դվին գյուղ, |Արարատի մարզում գտնվող Վերին  |Վերին Դվինը    |

|   |ՀՀ Արարատի մարզ   |Դվին գյուղը մոտ 200 տարվա     |գտնվում է      |

|   |                  |պատմություն ունի: Այն         |Արարատ         |

|   |                  |հիմնադրվել է 1831 թ.`         |մարզկենտրոնից  |

|   |                  |Ռուսաստանի և  Իրանի միջև      |9 կմ դեպի      |

|   |                  |1828թ. կնքված Թուրքմենչայի    |հյուսիս-       |

|   |                  |պայմանագրից հետո Պարսկահայքի  |արևելք,        |

|   |                  |Խոյ քաղաքից Արևելյան  Հայաստան|բարձրությունը  |

|   |                  |ներգաղթած ասորի բնակչության   |ծովի մակերե-   |

|   |                  |կողմից: Վերին Դվին գյուղում   |վույթից` 925 մ:|

|   |                  |այժմ ապրում է 2000 ասորի և    |Գյուղը         |

|   |                  |շուրջ 700 հայ:                |հիմնադրվել է   |

|   |                  |Շատ են խառն ամուսնությունները:|1831 թ.:       |

|   |                  |Գյուղի դպրոցում, ընտանիքներում|Գտնվում է      |

|   |                  |և  բնակավայրի ներսում գործող  |հայկական       |

|   |                  |լեզուն գլխավորապես ասորերենն  |հինավուրց      |

|   |                  |է: Վերին Դվինը համարվում է    |մայրաքաղաք     |

|   |                  |Հայաստանի ասորի ազգային       |Դվինի մոտ, ոչ  |

|   |                  |փոքրամասնության էթնիկ         |հեռու հայաբնակ |

|   |                  |մշակութային նկարագիր ունեցող  |Ներքին Դվին    |

|   |                  |բնակավայր: Ասորիների մշակույթի|գյուղից:       |

|   |                  |ցայտուն դրսևորումներ  են նրանց|Բնակչությունը  |

|   |                  |ազգային խոհանոցը, տոնական     |զբաղվում է     |

|   |                  |արարողությունները, պարերը,    |այգեգործու-    |

|   |                  |հարսանեկան և  կրոնական ծեսերը:|թյամբ, պտղա-   |

|   |                  |Այստեղի` Արևելքի  ասորական    |բուծությամբ,   |

|   |                  |կաթողիկոսության սուրբ         |բանջարաբոստա-  |

|   |                  |Առաքելական եկեղեցին կառուցվել |նային          |

|   |                  |է 1831-1840 թթ. ընթացքում և   |մշակույթների   |

|   |                  |կրում է Առաքյալ Մար Թումայի   |մշակությամբ,   |

|   |                  |անունը: Գյուղում եկեղեցին     |թռչնաբուծու-   |

|   |                  |անվանում են նաև  Շառա:        |թյամբ և  անաս- |

|   |                  |Եկեղեցու քահանան Արևելքի      |նապահությամբ:  |

|   |                  |ասորական ընդհանրական սուրբ    |Գյուղում       |

|   |                  |առաքելական եկեղեցու հոգևոր    |մշակվող        |

|   |                  |հայր Տեր Նիկադիմ Յուխանաևն  է`|ամենահայտնի    |

|   |                  |ծնունդով Վերին Դվին գյուղից:  |բանջարեղենը    |

|   |                  |Սովորել է ԵՊՀ աստվածաբանության|լոլիկն է, որին |

|   |                  |ֆակուլտետում, ապա` Իրաքում,   |հատկացվում է   |

|   |                  |որտեղ էլ քահանա է ձեռնադրվել: |300 հեկտարից   |

|   |                  |Եկեղեցական ժամերգության և     |ավելի տարածք:  |

|   |                  |ծեսերի լեզուն ասորերենն է:    |Վերին Դվինում  |

|   |                  |Եկեղեցի այցելելը ոչ միայն     |աճեցված լոլիկը |

|   |                  |հոգևոր-կրոնական,  այլև  էթնիկ |հայտնի է իր    |

|   |                  |ինքնահաստատման գործառույթ     |որակով, որը    |

|   |                  |ունի: Այնուամենայնիվ, Մար     |գնելու համար   |

|   |                  |Թումայի անունը կրող ասորական  |հարևան  հանրա- |

|   |                  |եկեղեցի այցելում են նաև  Վերին|պետությունից`  |

|   |                  |Դվինի և  հարևանությամբ  գտնվող|Վրաստանից Վերին|

|   |                  |Ներքին Դվին գյուղի հայերը:    |Դվին են        |

|   |                  |Եկեղեցու մոտ` ասորի Լյուսյա   |հասնում:       |

|   |                  |Եդիգարովայի տան բակում, կա    |               |

|   |                  |նաև  «Մարեզ» անունով հայտնի   |               |

|   |                  |մատուռ-սրբատեղի: Այս մատուռն  |               |

|   |                  |աշխարհի տարբեր անկյուններից   |               |

|   |                  |շատ ասորիներ են այցելում, մոմ |               |

|   |                  |վառում, աղոթում, հաճախ նաև  մի|               |

|   |                  |բուռ հող տանում իրենց հետ: Ըստ|               |

|   |                  |ավանդության` Մարեզը հիմնադրել |               |

|   |                  |է Իրաքից Հայաստան ներգաղթած   |               |

|   |                  |ասորիների մի ընտանիք, որն իր  |               |

|   |                  |հետ հայրենիքից հող է բերել,   |               |

|   |                  |«էդ հողից մի կտոր ընկնում է   |               |

|   |                  |հենց այստեղ, որտեղ էլ         |               |

|   |                  |կառուցում են Մարեզը, ինչը     |               |

|   |                  |նշանակում է Մարիամ Աստվածածին:|               |

|   |                  |Ով գալիս է, ինձ ասում է.      |               |

|   |                  |«Մայրիկ ջան, մի կտոր հող      |               |

|   |                  |տանենք սրբից հետներս», - ասում|               |

|   |                  |է այդ ընտանիքի ժառանգ Լյուսյա |               |

|   |                  |Եդիգարովան: Մարեզի            |               |

|   |                  |տոնակատարության օրը հունիսի   |               |

|   |                  |14-ն է, որին համայնքը         |               |

|   |                  |պատրաստվում է հանգանակությամբ:|               |

|   |                  |Գլխավոր արարողությունը այդ    |               |

|   |                  |գիշեր երաժշտության տակ մեծ    |               |

|   |                  |կաթսաներում յուղով, ալյուրով, |               |

|   |                  |կաթով և  ձվով հալվա`          |               |

|   |                  |(մորթուխան) եփելն է: Գիշերը   |               |

|   |                  |եփված մորթուխան առավոտյան փոքր|               |

|   |                  |չափաբաժիններով փաթաթում են    |               |

|   |                  |լավաշի մեջ ու բաժանում        |               |

|   |                  |համայնքի բոլոր անդամներին, որը|               |

|   |                  |զոհաբերություն` (մատաղ) է     |               |

|   |                  |համարվում:                    |               |

|   |                  |Վերին Դվինի բնակիչները        |               |

|   |                  |օրացուցային Նոր տարուց զատ`   |               |

|   |                  |ապրիլի 1-ին նշում են նաև      |               |

|   |                  |ասորական Նոր տարին, որի       |               |

|   |                  |ընթացքում ընտանեկան           |               |

|   |                  |տոնական խնջույքից զատ` նաև    |               |

|   |                  |համայնքային մեծ մատաղ և       |               |

|   |                  |ազգային երգ ու պարի մեծ       |               |

|   |                  |միջոցառում է տեղի ունենում:   |               |

|   |                  |Վերին Դվին գյուղում երկու     |               |

|   |                  |ասորական պարային խմբեր են     |               |

|   |                  |գործում` մեծահասակների        |               |

|   |                  |«Նինևիա»  և  դպրոցական`       |               |

|   |                  |«Արբելա»: Տոներին, սովորաբար, |               |

|   |                  |լուսնի լույսի ներքո ու        |               |

|   |                  |շարականների կատարմամբ` ցուլ է |               |

|   |                  |մորթվում, որի միսը բաժանվում  |               |

|   |                  |գյուղացիներին: Վերին Դվին     |               |

|   |                  |գյուղը էթնիկ մշակույթի        |               |

|   |                  |պահպանվածության և  զարգացման, |               |

|   |                  |ինչպես նաև  տարբեր մշակույթ-  |               |

|   |                  |ների դրական սինթեզի լավ       |               |

|   |                  |օրինակ է:                     |               |

|   |                  |Գյուղի երկու` ասորական և      |               |

|   |                  |հայկական համայնքները միասնական|               |

|   |                  |են և  բոլոր` նույնիսկ էթնիկ   |               |

|   |                  |համարվող ծեսերն ընդունվում և  |               |

|   |                  |համահավասար են կատարվում: Թե՛ |               |

|   |                  |ասորիների և  թե՛ հայերի համար |               |

|   |                  |հավասարապես սիրելի է ասորական |               |

|   |                  |բյուշալան` հայկական թանապուրի |               |

|   |                  |մի տարբերակը:                 |               |

._____________________________________________________________________.

 

(2-րդ հավելվածը փոփ. 12.09.2019 թիվ 1302-Ն որոշում)

 

 

pin
ՀՀ կառավարություն
01.03.2012
N 241-Ն
Որոշում