Սեղմել Esc փակելու համար:
«ԱՎԵԼԱՑՎԱԾ ԱՐԺԵՔԻ ՀԱՐԿԻ ՄԱՍԻՆ» ՀՀ ՕՐԵ...
Քարտային տվյալներ

Տեսակ
Չի գործում
Ընդունող մարմին
Ընդունման ամսաթիվ
Համար

Գրանցման ամսաթիվ
ՈՒժի մեջ մտնելու ամսաթիվ
ՈՒժը կորցնելու ամսաթիվ
Ընդունման վայր
Սկզբնաղբյուր

Ժամանակագրական տարբերակ Փոփոխություն կատարող ակտ

Որոնում:
Բովանդակություն

Հղում իրավական ակտի ընտրված դրույթին X
irtek_logo

«ԱՎԵԼԱՑՎԱԾ ԱՐԺԵՔԻ ՀԱՐԿԻ ՄԱՍԻՆ» ՀՀ ՕՐԵՆՔԻ ՈՐՈՇ ԴՐՈՒ ...

27.06.2002 -ին ուժը կորցրած ակտի տվյալ խմբագրությունը գործել է   02.12.2001  -ից մինչեւ   27.06.2002  -ը:
 

(ուժը կորցրել է 02.05.02 թիվ 02/577 հրաման)

i

310.0007.030398

 

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՀԱՐԿԱՅԻՆ ՏԵՍՉՈՒԹՅԱՆ
ՀՐԱՄԱՆ

 

02 փետրվարի 1998թ. թիվ 01/7

 

«ԱՎԵԼԱՑՎԱԾ ԱՐԺԵՔԻ ՀԱՐԿԻ ՄԱՍԻՆ» ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՕՐԵՆՔԻ ՈՐՈՇ ԴՐՈՒՅԹՆԵՐԻ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ ՀՐԱՀԱՆԳԸ ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

(1-10 կետեր)

 

Ի կատարումն «Ավելացված արժեքի հարկի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 46 հոդվածի 1-ին մասի

 

ՀՐԱՄԱՅՈՒՄ ԵՄ

 

Հաստատել «Ավելացված արժեքի հարկի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի որոշ դրույթների վերաբերյալ» հրահանգը:

 

        Հաստատված է                       Համաձայնեցված է

        ՀՀ հարկային                       ՀՀ  ֆինանսների և  էկոնոմիկայի

        տեսչության                        նախարարություն

  02 փետրվարի 1998թ                       __________________

  թիվ 01/7 հրամանով                       «___» ________1997թ

 

ՀՐԱՀԱՆԳ «ԱՎԵԼԱՑՎԱԾ ԱՐԺԵՔԻ ՀԱՐԿԻ ՄԱՍԻՆ» ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՕՐԵՆՔԻ ՈՐՈՇ ԴՐՈՒՅԹՆԵՐԻ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ

 

Սույն հրահանգը հրապարակվում է ի կատարումն «Ավելացված արժեքի հարկի մասին» Հայաստանի Հանրապետության 1997թ. հունիսի 16-ի օրենքի 46 հոդվածի և կարգավորում է օրենքի որոշ դրույթներին վերաբերվող հարկի հաշվարկման և վճարման ընդհանուր հարցերը:

 

1. Օրենքի 2 հոդվածի վերաբերյալ.

 

i

1.1 Ավելացված արժեքի հարկ (այսուհետ ԱԱՀ) վճարողներ են համարվում ինքնուրույն տնտեսական (ձեռնարկատիրական) գործունեություն վարող և սույն հրահանգի 2.1 կետում թվարկված ԱԱՀ-ով հարկվող գործարքներ (գործառնություններ) իրականացնող ֆիզիկական և իրավաբանական անձինք, իրավաբանական անձի կարգավիճակ չունեցող ձեռնարկությունները (այսուհետ` անձինք):

1.2 Հայաստանի Հանրապետության և օտարերկրյա այն քաղաքացիները, ինչպես նաև քաղաքացիություն չունեցող անձինք (այսուհետ` ֆիզիկական անձինք), ովքեր գործատուների հետ կնքած պայմանագրերի համաձայն հանդիսանում են վարձու աշխատողներ և միաժամանակ չեն իրականացնում սույն հրահանգի 2.1 կետի առաջին, երկրորդ և չորրորդ ենթակետերում սահմանված գործարքներ (գործառնություններ), ԱԱՀ վճարող չեն հանդիսանում:

Բոլոր ֆիզիկական անձինք ներմուծվող ապրանքների առումով համարվում են ԱԱՀ վճարողներ` նրանցից սահմանված կարգով Հայաստանի Հանրապետության տարածք ապրանքներ ներմուծելիս գանձվում է ԱԱՀ, եթե այդ ապրանքների քանակը կամ արժեքը գերազանցում է «Մաքսատուրքի դրույքաչափերի մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված չափերը:

 

2. Օրենքի 6 հոդվածի վերաբերյալ`

 

i

2.1 Ավելացված արժեքի հարկով հարկվող գործարքներ (գործառնություններ) են համարվում`

1) ապրանքների մատակարարումը` գործարք, որն իրականացվում է ապրանքների (այդ թվում արտադրանքի և անշարժ գույքի) սեփականության իրավունքը հատուցման դիմաց այլ անձի փոխանցելու միջոցով:

Ֆիզիկական անձանց անձնական գույքի օտարումը, բացառությամբ օրենքով սահմանված դեպքերի, ապրանքների մատակարարում չի համարվում:

2) ծառայությունների մատուցումը` ապրանքների մատակարարում չհամարվող գործարք (գործառնություն), որն իրականացվում է որևէ ձևով կատարվող հատուցման դիմաց, ներառյալ` ոչ նյութական ակտիվների իրացումը (փոխանցումը): Ծառայությունների մատուցում է համարվում նաև ապրանքների և անշարժ գույքի վարձակալությունը:

Համատիրության անդամների և չսեփականաշնորհված բնակարանները վարձակալողների կողմից վճարվող պարտադիր վճարների հաշվին համատիրության անդամների ընդհանուր սեփականությունը հանդիսացող գույքի, շինությունների, տարածքների, ինժեներական կառույցների սպասարկումը չի դիտվում որպես համատիրության կողմից ծառայությունների մատուցում: Այլ անձանց պատվերով (հանձնարարությամբ) համատիրության կողմից այլ աշխատանքների կատարումը դիտվում է որպես ԱԱՀ-ով հարկվող գործարք` ծառայությունների մատուցում:

3) անհատույց (մասնակի հատուցմամբ) սպառումը` օրենքով սահմանված կարգով ԱԱՀ վճարող անձանց կողմից ապրանքների անհատույց հատկացում կամ ծառայությունների անհատույց մատուցում տվյալ անձանց կամ այլ անձանց, կամ նրանց ապրանքների մատակարարում և ծառայությունների մատուցում` տվյալ գործարքների (գործառնությունների) համար սովորաբար կիրառվող գներից էականորեն ավելի ցածր գներով` բացառությամբ օրենքով կամ օրենքով նախատեսված դեպքերում` իրավական այլ ակտերով սահմանված դեպքերի:

Սույն ենթակետում նշված գործարքները (գործառնությունները) համարվում են ԱԱՀ-ով հարկվող, եթե իրականացվում են սույն հրահանգի 1.1 կետի համապատասխան ինքնուրույն տնտեսական (ձեռնարկատիրական) գործունեություն վարող ԱԱՀ վճարող հանդիսացող անձանց կողմից:

4) ապրանքների ներմուծումը, բացառությամբ` օրենքով նախատեսված դեպքերի.

Հայաստանի Հանրապետության ներքին տարածք ներմուծվող ապրանքներից ԱԱՀ հաշվարկվում և գանձվում է մաքսային մարմինների կողմից Հայաստանի Հանրապետության սահմանին, բացառությամբ`

ա) իրավաբանական անձանց, իրավաբանական անձի կարգավիճակ չունեցող ձեռնարկությունների և անհատ ձեռներեցների կողմից Հայաստանի Հանրապետության ներքին տարածք ներմուծվող այն ապրանքների, որոնց համար մաքսատուրքի դրույքաչափը օրենքով սահմանվում է զրո տոկոս և որոնք ենթակա չեն ակցիզային հարկով հարկման:

բ) Հայաստանի Հանրապետության ներքին տարածք ներմուծվող այն ապրանքների, որոնց շրջանառությունը սույն հրահանգի 5 կետի 19 և 20 ենթակետերի համաձայն ազատված է ԱԱՀ-ից:

ԱԱՀ հաշվարկվում և գանձվում է Հայաստանի Հանրապետության սահմանին` մաքսային մարմինների կողմից` հանրապետության ներքին տարածք ներմուծվող այն ապրանքներից, որոնց համար «Մաքսատուրքի դրույքաչափերի մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված է 10 տոկոս մաքսատուրք: Ընդ որում ՀՀ մաքսային մարմինների կողմից ներմուծման պահին ԱԱՀ գանձվում է նաև այն ապրանքներից, որոնց համար վերը նշված օրենքով սահմանված է մաքսատուրք, սակայն ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված կարգով այդ ապրանքները ներմուծվում են առանց մաքսատուրքի վճարման:

(2.1 կետը լրաց. 08.10.01 թիվ 02/1589 հրաման)

 

3. Օրենքի 7. հոդվածի 2, 10, 11, 12 և 13 կետերի վերաբերյալ`

 

i

ԱԱՀ-ով հարկման օբյեկտ չեն համարվում.

3.1  Հայաստանի Հանրապետության կառավարության որոշումների հիման վրա`

i

ա) պետական փակ բաժնետիրական ընկերությունների գույքի անհատույց փոխանցումն այլ պետական փակ բաժնետիրական ընկերություններին կամ բյուջետային հիմնարկներին (այդ թվում` տեղական ինքնակառավարման մարմիններին).

բ) հարկ վճարողների կողմից անհատույց կամ մասնակի հատուցմամբ ապրանքների մատակարարումը և ծառայությունների մատուցումը:

(3.1 կետը խմբ. 19.02.99 թիվ 01/11 հրաման)

3.2 Դրամական ձևով տրվող ֆինանսական օգնությունը և շահաբաժինները:

Սույն կետում նշվածը չի վերաբերվում ապրանքների (այդ թվում արտադրանքի և անշարժ գույքի) և այլ նյութական արժեքների ձևով տրվող ֆինանսական օգնությանը և շահաբաժիններին:

3.3 Հայաստանի Հանրապետության բյուջետային հիմնարկների կողմից ապրանքների մատակարարումը և ծառայությունների մատուցումը այն մասով, որից հասույթն ամբողջությամբ հաշվեգրվել է պետական կամ համայնքների բյուջեների օգտին:

3.4. ֆիզիկական անձանց կողմից օրենքով սահմանված անձնական օգտագործման իրերի ներմուծումը,

3.5. Հայաստանի Հանրապետություն մշտական բնակության ժամանող քաղաքացիների անձնական գույքի ներմուծումը,

 

4. Օրենքի 8 հոդվածի վերաբերյալ.

 

i

4.1 Ավելացված արժեքի հարկով հարկվող շրջանառությունը որոշվում է հետևյալ կարգով`

1) ապրանքների մատակարարման և ծառայությունների մատուցման դեպքերում ԱԱՀ-ով հարկվող շրջանառություն է համարվում դրանց արժեքը դրամական արտահայտությամբ (ներառյալ` այդ արժեքին օրենքով միացվող այլ վճարումները)` առանց ԱԱՀ-ի, որը գնորդը պետք է վճարի մատակարարին որպես հատուցում,

2) Հայաստանի Հանրապետություն ներմուծվող ապրանքների համար ներմուծման պահին ԱԱՀ-ով հարկվող շրջանառություն է համարվում.

ա) օրենքով սահմանված կարգով որոշվող մաքսային արժեքը,

բ) ենթաակցիզային ապրանքների համար` օրենքով սահմանված կարգով որոշվող մաքսային արժեքը և ակցիզային հարկի գումարը:

Ֆիզիկական անձանց համար ԱԱՀ-ով հարկվող շրջանառություն է համարվում նրանց կողմից ներմուծվող ապրանքների օրենքով սահմանված քանակային կամ արժեքային չափերը գերազանցող մասի մաքսային արժեքը (ենթաակցիզային ապրանքների գծով` նաև ակցիզային հարկի գումարը):

Այլ երկրներից (այդ թվում ԱՊՀ անդամ) ապրանքների ներմուծման դեպքում ԱԱՀ-ով հարկվող շրջանառություն է համարվում այդ ապրանքների սահմանված կարգով որոշված մաքսային արժեքը (ենթաակցիզային ապրանքների գծով` նաև ակցիզային հարկի գումարը): Ընդ որում այդ երկրների մատակարարների հարկային հաշիվներում (հաշվարկային փաստաթղթերում) ԱԱՀ-ի մասին առանձին նշում լինելու դեպքում` հարկի գումարները վերագրվում (միացվում) են ապրանքների ձեռք բերման արժեքին կամ արտադրության ու շրջանառության ծախսերին: Այն ապրանքների գծով, որոնց համար օրենքով սահմանված է 0 տոկոս մաքսատուրք և որոնք չեն հարկվում ակցիզային հարկով, ՀՀ մաքսային մարմինների կողմից ներմուծման պահին ԱԱՀ չի գանձվում: ԱԱՀ-ն հաշվարկվում է այդ ապրանքների ՀՀ տարածքում հետագա մատակարարման դեպքում:

3) ԱԱՀ վճարող անձանց կողմից մաքսային օրենսդրությամբ սահմանված կարգով վերամշակման կամ նորոգման նպատակով Հայաստանի Հանրապետության ներքին տարածքից արտահանված ապրանքների ներմուծման դեպքում ԱԱՀ-ով հարկվող շրջանառություն է համարվում դրանց վերամշակման կամ նորոգման արժեքը, որը որպես հատուցում պետք է վճարվի օտարերկրյա իրավաբանական անձանց, իրավաբանական անձի կարգավիճակ չունեցող ձեռնարկություններին կամ օտարերկրյա քաղաքացիներին և քաղաքացիություն չունեցող անձանց (այսուհետ` օտարերկրյա ֆիզիկական անձանց): Այդ արժեքի որոշման անհնարինության դեպքում` ԱԱՀ-ով հարկվող շրջանառություն է համարվում ապրանքների վերամշակումից կամ նորոգումից հետո ներմուծման մաքսային արժեքի և արտահանման ժամանակ հայտարարագրված մաքսային արժեքի տարբերությունը:

4) Հայաստանի Հանրապետությունում որպես ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնող չգրանցված և հարկ վճարողի հաշվառման համար չունեցող օտարերկրյա իրավաբանական անձանց, իրավաբանական անձի կարգավիճակ չունեցող ձեռնարկությունների կամ օտարերկրյա ֆիզիկական անձանց կողմից ապրանքների մատակարարմանը կամ ծառայությունների մատուցմանը Հայաստանի Հանրապետությունում ԱԱՀ վճարող անձանց մասնակցելու և նրանց անունից կամ հաշվին հանդես գալու դեպքում` (այդ թվում` հանձնուրդային (կոմիսիայի), աճուրդային վաճառքի հիմունքներով), Հայաստանի Հանրապետությունում ԱԱՀ վճարող այդ անձինք համարվում են այդ ապրանքների մատակարարներ կամ ծառայություն մատուցողներ և նշված անձանց փոխարեն հարկային պարտավորություններ են կրում ԱԱՀ-ի վճարման գծով: Այդ ապրանքների մատակարարման կամ ծառայությունների մատուցման դեպքում հարկվող շրջանառություն է հանդիսանում դրանց արժեքը դրամական արտահայտությամբ (ներառյալ` այդ արժեքին օրենքով միացվող այլ վճարները)` առանց ԱԱՀ-ի:

5) միջնորդական ծառայությունների մատուցման դեպքում հարկվող շրջանառություն է հանդիսանում միջնորդավճարը (գանձույթ, պարգևավճար և հատուցման համանման այլ ձևեր)` առանց ԱԱՀ-ի, եթե օրենքով կամ այլ իրավական ակտերով այլ բան չի նախատեսված,

6) ապրանքների անհատույց մատակարարման, ծառայությունների անհատույց մատուցման, ինչպես նաև այն դեպքում, երբ մատակարարվող ապրանքների ու մատուցվող ծառայությունների համար նախատեսվում է տվյալ գործարքների (գործառնությունների) համար սովորաբար կիրառվող գներից էականորեն ավելի ցածր գներ` հարկվող շրջանառություն է հանդիսանում այդ ապրանքների մատակարարման ու ծառայությունների մատուցման պահին դրանց սովորաբար կիրառվող գինը` առանց ԱԱՀ-ի,

7) փոխանակման գործարքների (գործառնությունների) հարկվող շրջանառությունը որոշվում է ապրանքների մատակարարման կամ ծառայությունների մատուցման համար օրենքով սահմանված կարգով` հիմք ընդունելով այդ ապրանքների մատակարարման ու ծառայությունների մատուցման պահին դրանց սովորաբար կիրառվող գինը` առանց ԱԱՀ-ի,

8) ակցիզային հարկով հարկվող ապրանքների մատակարարման դեպքում` ԱԱՀ-ով հարկվող շրջանառության մեջ ներառվում է նաև ակցիզային հարկի գումարը,

9) շրջանառելի` բազմակի օգտագործման տարայի (ապակե շշեր և այլն) արժեքը չի ներառվում ԱԱՀ-ով հարկվող շրջանառության մեջ, բացառությամբ այն դեպքի, երբ տարան իրացնում է դրա անմիջական արտադրողը: Անմիջական արտադրողը ԱԱՀ-ը հաշվարկում է սույն հրահանգի 8.1 կետում նշված ընդհանուր կարգով: Անմիջական արտադրողից տարայի ձեռք բերման դեպքում` գնորդը հարկային հաշվում առանձնացված ԱԱՀ-ի գումարը վերագրում (միացնում) է տարայի ձեռք բերման արժեքին և հարկի հաշվանցում չի կատարում:

Միանգամյա օգտագործման համար նախատեսված տարայի արժեքը ներառվում է ԱԱՀ-ով հարկվող շրջանառության մեջ և հարկը հաշվարկվում է սույն հրահանգի 8.1 կետում նշված ընդհանուր կարգով:

 

5. Օրենքի 15 հոդվածի վերաբերյալ.

 

i

5.1 ԱԱՀ-ից ազատելը` հարկվող շրջանառության նկատմամբ դրա չհաշվարկումն է: ԱԱՀ-ից ազատվում են` «ԱԱՀ-ի մասին» ՀՀ օրենքի 6 հոդվածի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ կետերում նշված հետևյալ գործարքները և գործառնությունները.

1) քաղաքային մարդատար էլեկտրատրանսպորտով (տրոլեյբուս, տրամվայ, մետրո և ճոպանուղի) ուղևորների փոխադրման ծառայությունները.

2) հանրակրթական դպրոցները, պրոֆտեխնիկական ուսումնարանները, միջնակարգ մասնագիտական և բարձրագույն ուսումնական հաստատությունները` ուսման վարձի մասով*.

3) դպրոցական գրելու և նոտայի տետրերի, նկարչական ալբոմների, մանկական և դպրոցական գրականության, դպրոցական ուսումնական հրատարակությունների իրացումը, բուհերի, մասնագիտացված գիտական կազմակերպությունների, Հայաստանի Հանրապետության գիտությունների ազգային ակադեմիայի հրատարակած գիտական և ուսումնական հրատարակությունների իրացումը*.

4) գիտահետազոտական աշխատանքները*.

5) մանկական սննդի իրացումը*.

6) անասնաբուժական դեղամիջոցների իրացումը և գյուղատնտեսական արտադրանքի արտադրությունում օգտագործվող թունաքիմիկատների, պարարտանյութերի, գյուղատնտեսական մշակաբույսերի և բազմամյա տնկարկների սերմացուների և տնկանյութի իրացումը` գյուղատնտեսական արտադրանք արտադրողներին*.

7) արտադրողի կողմից Հայաստանի Հանրապետությունում արտադրված գյուղատնտեսական արտադրանքի իրացումը*.

8) նախադպրոցական հիմնարկներում երեխաներին պահելու, տուն-ինտերնատների, մանկատների, արատներ ունեցող երեխաներ կամ հաշմանդամներ խնամող հաստատությունների, ծերանոցներում գտնվող անձանց խնամքի հետ կապված ծառայությունները, ինչպես նաև խնամվողների կողմից այնտեղ պատրաստված ապրանքների և կատարված ծառայությունների իրացումը*:

9) ռադիոհաղորդումները և սպառողների կողմից չհատուցվող հեռուստատեսային հաղորդումները, ներառյալ այդ հաղորդումները իրականացնելու համար երրորդ անձանցից միջոցների ստացումը:

Նշված արտոնությունը կիրառվում է, եթե միջոցներ տրամադրողի նկատմամբ` ստացողի մոտ որևէ պարտավորություն (մասնավորապես, ծառայություն մատուցելու)` չի առաջանում:

10) թերթերի և ամսագրերի իրացումը.

11) թաղման բյուրոների, գերեզմանատների, ինչպես նաև մահվան և հուղարկավորության հետ կապված ծիսական բնույթի այլ ծառայությունների մատուցումը և համապատասխան պարագաների իրացումը.

12) կրոնական ծիսակատարությունները, կրոնական կազմակերպություններին մատակարարվող կրոնական պարագաների, ինչպես նաև կրոնական կազմակերպություններ կողմից այդ պարագաների իրացումը

13) փոստային ծառայությունների, փոստային դրոշմանիշերի, փոստային բացիկների ու ծրարների, ինչպես նաև պետական տուրքային դրոշմանիշերի անվանական արժեքով իրացումը*.

14) վիճակախաղերի տոմսերի անվանական արժեքով իրացումը.

15) ապահովագրական և վերաապահովագրման գործառնությունները, ներառյալ` դրանց հետ կապված ապահովագրական միջնորդների և գործակալների կողմից մատուցված ծառայությունները.

16) կենսաթոշակային ապահովման գործառնությունները, ներառյալ` դրանց հետ կապված միջնորդների և գործակալների կողմից մատուցվող ծառայությունները.

17) ֆինանսական հետևյալ գործառնությունները և ծառայությունները`

- ցպահանջ, ժամկետային, խնայողական և նման այլ ավանդների ընդունումը, բանկային և ինվեստիցիոն հաշիվների բացումը, վարումն ու սպասարկումը, այդ թվում` վճարահաշվարկային ծառայությունների մատուցումը:

- վարկերի (փոխառությունների) տրամադրումը, այդ թվում` պարտքերի կամ առևտրային գործարքների ֆինանսավորումը, ֆակտորինգային այլ գործառնությունները:

- երաշխավորությունների, բանկային երաշխիքների տրամադրումը, ակրեդիտիվների բացումը:

- արժեթղթերի թողարկումը, տեղաբաշխումը, գնումը, վաճառքը, այդ թվում` վերավաճառելու նպատակով կամ պայմանով գնումը, ի պահ ընդունումը և հաշվառումը:

- մուրհակների, չեկերի, վճարագրերի, վճարային այլ արժեթղթերի, վճարային փաստաթղթերի, քարտերի և այլ գործիքների թողարկումը, գնումը, զեղչումը, փոխանցումը, զիջումը կամ սպասարկումը:

- արտարժույթի (թղթադրամի և մետաղադրամի, բացառությամբ դրամագիտական նշանակություն ունեցող և այդ նպատակով օգտագործվող մետաղադրամների և բանկային տոմսերի) գնումը, վաճառքն ու փոխանակումը, հայկական դրամի և արտարժույթի ֆյուչերսների, օպցիոնների և նման այլ գործարքների կատարումը:

- կանխիկի տրամադրման ծառայությունները:

- բանկերի կողմից ֆինանսական գործակալի (ներկայացուցչի) ծառայությունների մատուցումը:

- լիազորագրային կառավարման կամ այլ ձևով այլ անձանց ներդրումների (ինվեստիցիաների) կառավարումը:

- թանկարժեք մետաղների ստանդարտացված (բանկային) ձուլակտորների գնումը, վաճառքը, դրանցով արտահայտված հաշիվների բացումն ու վարումը, դրանցով այլ գործառնությունների կատարումը:

- ֆինանսական վարձակալության իրականացումը:

- բրոքերային և միջնորդական այլ ծառայությունները:

- բանկի կողմից արժեթղթերի, թանկարժեք մետաղների, քարերի, ոսկերչական իրերի, այլ արժեքների և փաստաթղթերի ի պահ ընդունումը:

- օրենքով սահմանված կարգով բանկի սեփականություն դարձած գրավի առարկայի իրացումը` եթե վերջինս կատարվել է գրավի առարկան բանկի սեփականություն դառնալու պահից մեկ տարվա ընթացքում.

- գումարների (հասույթների, պարտադիր, կոմունալ և այլ վճարների) ընդունման, ինչպես նաև աշխատավարձի, թոշակների, նպաստների, ապահովագրական և այլ վճարների կատարման ծառայությունները` կնքված պայմանագրերի համաձայն:

ԱԱՀ-ից չեն ազատվում սույն կետով նախատեսված ծառայությունների հետ կապված քաղվածքների և այլ տեղեկությունների ձևակերպումը և տրամադրումը, արժեթղթերի, չեկերի, վճարագրերի, վճարային փաստաթղթերի, քարտերի, թղթադրամի, մետաղադրամի, բանկային ոսկու պատրաստումը, ֆաքսիմիլային ծառայությունները.

18) պետական, համայնքային և գերատեսչական բնակարանային ֆոնդի վարձակալությունը, սեփականաշնորհված բնակարանների սեփականատերերից գանձվող սպասարկման վարձը, հանրակացարաններում բնակվելու վարձը, համատիրությունների, բնակարանային-շինարարական կոոպերատիվների` իրենց անդամներին մատուցված օրենսդրությամբ սահմանված ծառայությունները*:

19) դոնորային արյան, մայրական կաթի, դեղամիջոցների, դեղանյութերի, պրոթեզաօրթոպեդիկ պարագաների, բժշկական տեխնիկայի և պարագաների, բուժօգնության, բուժսպասարկման (այդ թվում` կանխարգելիչ և ախտորոշման) ծառայությունների, բուժկանխարգելիչ ձեռնարկություններում ու կազմակերպություններում բուժման հետ կապված և այդ բուժօգնության շրջանակներում հիվանդների կողմից պատրաստված ապրանքների և կատարված ծառայությունների իրացումը*.

20) օտարերկրյա պետությունների, միջազգային միջկառավարական (միջպետական) կազմակերպությունների, միջազգային, օտարերկրյա և Հայաստանի Հանրապետության հասարակական (ներառյալ` բարեգործական), կրոնական և նմանատիպ բնույթի ոչ պետական այլ կազմակերպությունների, առանձին բարերարների կողմից ապրանքների մատակարարումը և ծառայությունների մատուցումը մարդասիրական օգնության և բարեգործական (համանման այլ հասարակական կամ սոցիալական) ծրագրերի (գործունեության) շրջանակներում, ինչպես նաև նման ծրագրերի իրականացման հետ անմիջականորեն կապված և դրանց համար զգալի նշանակություն ունեցող ապրանքների մատակարարումը և ծառայությունների մատուցումը` Հայաստանի Հանրապետությունում ԱԱՀ վճարողների կողմից:

Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ (այդ թվում` Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերով) ուղղակիորեն նշված չլինելու դեպքում ծրագրի (գործունեության) տարբերակումն ըստ մարդասիրական օգնության և բարեգործական ու տեխնիկական (այլ) բնույթի, ինչպես նաև սույն ենթակետի համաձայն ԱԱՀ-ից ազատվող ապրանքների և ծառայությունների շրջանակները որոշվում են Հայաստանի Հանրապետության կառավարության մարդասիրական օգնությունը կոորդինացնող լիազորված մարմնի կողմից. 1*

21) միջազգային ֆինանսական կազմակերպությունների վարկային կամ շնորհային ծրագրերի նախապատրաստման միջոցների հաշվին ապրանքների մատակարարումը և ծառայությունների մատուցումը Հայաստանի Հանրապետության կառավարության սահմանած կարգով,

22) հասարակական (այդ թվում` բարեգործական) և կրոնական կազմակերպությունների կողմից անհատույց (մասնակի հատուցմամբ) սպառումը և ապրանքների ու ծառայությունների տարվա ընթացքում միանգամյա կամ ոչ պարբերական իրացումը:

23) արտոնագրերի, հեղինակային իրավունքի, լիցենզիաների ստացման և հանձնման հետ կապված գործառնությունները.

24) մազութի իրացումը (ուժի մեջ է մինչև 1998 թ. դեկտեմբերի 31-ը ներառյալ): 2*

«Բնակչությանը կենտրոնացված ջեռուցման նպատակով ջերմային էներգիայի մատակարարման գործունեություն իրականացնող ձեռնարկություններին գազի ու էներգակիրների իրացումը և բնակչությանը կենտրոնացված ջեռուցման նպատակով ջերմային էներգիայի մատակարարումն ավելացված արժեքի հարկից ազատելու մասին» Հայաստանի Հանրապետության ՀՕ - 181 օրենքի համաձայն, օրենքի հրապարակման պահից մինչև 1998թ. մարտի 31-ը ներառյալ, ավելացված արժեքի հարկից ազատվում են.

ա) բնակչությանը կենտրոնացված ջեռուցման նպատակով ջերմային էներգիայի մատակարարման գործունեություն իրականացնող ձեռնարկությունների կողմից գազի և էներգակիրների իրացումը

բ) բնակչությանը կենտրոնացված ջեռուցման նպատակով ջերմային էներգիայի մատակարարումը:

5.1 կետում նշված ապրանքների իրացման գծով ԱԱՀ-ից ազատման արտոնությունները, ՀՀ օրենսդրությամբ այլ բան սահմանված չլինելու դեպքում, տարածվում են նաև դրանց վաճառքի (վերավաճառքի) գործառնությունների վրա:

Օրինակ. Հրատարակչությունը տպարանին պատվիրել է տպագրել 5 հազ. տպաքանակով թերթի հերթական համարը և դրա համար վճարել է 90 հազ. դրամ ծառայության վճար` այդ թվում ԱԱՀ 15 հազ. դրամ: Քանի որ թերթերի իրացումը հրատարակչության մոտ ազատված է ԱԱՀ- ից, տպարանի օգտին հաշվարկված ԱԱՀ-ի գումարը (15 հազ. դրամ) հրատարակչությունը վերագրում է արտադրության ու շրջանառության ծախսերին: Հրատարակչությունը թերթում տպագրած գովազդի և հայտարարությունների համար պատվիրատուներին ներկայացրել է հարկային հաշիվներ 200.0 հազ. դրամ ընդհանուր գումարով, որի նկատմամբ հաշվարկել է 40.0 հազ. դրամ ԱԱՀ:

Հրատարակչությունը թերթը, մեկ օրինակը 50 դրամով, իրացնում է մամուլի գործակալությանը` առանց ԱԱՀ-ի: Այնուհետև թերթի տպաքանակը, մամուլի գործակալությունը (կրպակների միջոցով) իրացնում է սպառողներին` տրամադրելով առևտրական զեղչ`10% (50 x 10%= 5դրամ):

Թերթի իրացումից հասույթը կկազմի` 5 x (50 -5) = 225 հազ. դրամ, ընդհանուր հասույթը (առանց ԱԱՀ-ի)` 200,0 + 225,0 = 425,0 հազ. դրամ:

Հրատարակչությունը թերթի հրատարակման հետ անմիջականորեն չառնչվող ծախսերի գծով այլ մատակարարներին վճարել է 35 հազ. դրամ, որից ենթակա է հաշվանցման (պակասեցման) հասույթի ընդհանուր ծավալում ԱԱՀ-ով հարկվող գործարքներից ստացված հասույթի տեսակարար կշռին համապատասխանող գումարը`

(200,0 : 425,0) x 35,0 = 16.5 հազ. դրամ, իսկ տպարանին վճարված ԱԱՀ-ի գումարը ենթակա չէ հաշվանցման:

Քանի որ տվյալ օրինակում օրենքով այլ բան սահմանված չէ, ուստի թերթի իրացման գծով ԱԱՀ-ից ազատման արտոնությունը կտարածվի նաև թերթի վաճառքի գործառնությունների վրա:

 

ԱԱՀ-ից ազատված գործարքների (գործառնությունների), ինչպես նաև օրենքի 7 հոդվածի համաձայն ԱԱՀ-ով չհարկվող (հարկման օբյեկտ չհամարվող) գործարքների (գործառնությունների) իրականացման դեպքում ԱԱՀ վճարողների մոտ դրանց հետ կապված ձեռք բերված ապրանքների և մատուցված ծառայությունների համար մատակարարների կողմից ներկայացված հարկային հաշիվներում առանձնացված ԱԱՀ-ի գումարները վերագրվում (միացվում) են ապրանքի ձեռք բերման արժեքին կամ արտադրության և շրջանառության ծախսերին:

-----------------------------------------------

        1* ՀՀ կառավարության 21.07.97թ.  «ՀՀ կառավարության մարդասիրական

           օգնության կենտրոնական հանձնաժողովին լիազորություններ

           վերապահելու մասին» թիվ 286 որոշմամբ այդպիսի մարմին է

           ճանաչվել` ՀՀ կառավարության մարդասիրական օգնության կենտրոնական

           հանձնաժողովը:

 

2* Սույն ենթակետի արտոնությունը սահմանվել է «Ավելացված արժեքի

հարկի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ

կատարելու մասին» 17.10.97թ. ՀՀ օրենքով:

(5.1 կետը փոփ. 19.02.99 թիվ 01/11 հրաման)

 

6. Օրենքի 16 հոդվածի վերաբերյալ.

 

i

6.1 Զրոյական դրույքաչափով հարկումը` ապրանքների ու ծառայությունների արտահանման նկատմամբ արտահանող երկրի տարածքում և սույն կետով սահմանված այլ դեպքերում ԱԱՀ-ով չհարկելն է և ապրանքներ ու ծառայություններ արտահանող անձին` արտահանվող ապրանքների և ծառայությունների համար վճարման ենթակա (վճարված) ԱԱՀ-ի գումարների լրիվ փոխհատուցումը (հաշվանցումը):

ԱԱՀ-ի զրոյական դրույքաչափ կիրառվում է`

1) Հայաստանի Հանրապետության մաքսային սահմանից դուրս մատակարարվող (արտահանվող) ապրանքների հարկվող շրջանառության նկատմամբ, ինչպես նաև միջազգային երթուղիներով թռիչքներ իրականացնող օդանավերի լցավորման համար վառելանյութի ու ամբողջ երթուղու ընթացքում օդանավերում անձնակազմի և ուղևորների սպառման համար նախատեսվող ապրանքների մատակարարման նկատմամբ:

Օտարերկրյա անձանց կողմից հանրապետությունում ձեռք բերված ապրանքներն արտահանելիս դրանց համար հանրապետության տարածքում վճարված ԱԱՀ-ի գումարները վերադարձվում են նրանց` Հայաստանի Հանրապետության կառավարության կողմից սահմանված կարգով:

2) օդանավակայաններում մաքսային և անձնագրային հսկողության տարածքից հետո հատուկ առանձնացված վայրերում միջազգային երթուղիներով մեկնող ուղևորներին ապրանքների մանրածախ վաճառքի նկատմամբ` պայմանով, որ այդ ապրանքները մինչև վաճառքի դրվելը անցել են մաքսային ձևակերպում` ներքին տարածքից ապրանքների արտահանման համար Հայաստանի Հանրապետության մաքսային օրենսդրությամբ սահմանված կարգով.

3) սույն կետի 1-ին և 2-րդ ենթակետերում նշված մատակարարումների հետ անմիջականորեն կապված ծառայությունների (բեռնում, փոխադրում, բեռնաթափում, պահպանում և այլն) հարկվող շրջանառության նկատմամբ.

4) բոլոր փոխադրամիջոցներով ուղևորների, ուղեբեռների, բեռների և փոստի միջազգային փոխադրման ծառայությունների հարկվող շրջանառության նկատմամբ` հանրապետության տարածքից դուրս իրականացվող փոխադրումների մասով:

5) միջազգային երթուղիներով փոխադրումներ իրականացնող փոխադրամիջոցների մատակարարման, սպասարկման (ներառյալ աէրոնավիգացիոն, թռիչք-վայրեջքի), նորոգման, վերասարքավորման և վարձակալության ծառայությունների, ինչպես նաև միջազգային երթուղիներով փոխադրվող ուղևորների, ուղեբեռների, բեռների և փոստի սպասարկման ծառայությունների և փոխադրման ընթացքում ուղևորներին մատուցվող ծառայությունների հարկվող շրջանառության նկատմամբ.

6) այն ծառայությունների (այդ թվում` գործակալական, միջնորդական) հարկվող շրջանառության նկատմամբ, որոնք անմիջականորեն կապված են և ապահովում են սույն կետի 4-րդ և 5- րդ ենթակետերում նշված ծառայությունների մատուցումը.

7) օտարերկրյա իրավաբանական անձանց, իրավաբանական անձի կարգավիճակ չունեցող ձեռնարկությունների կամ ֆիզիկական անձանց կողմից տրված հումքից, նյութերից ու կիսաֆաբրիկատներից իրենց պատվերով Հայաստանի Հանրապետության տարածքում այն արտադրանքի մշակման կամ հավաքման, շարժական գույքի նորոգման, արդիականացման և համանման այլ ծառայությունների հարկվող շրջանառության նկատմամբ, որոնք արտահանվում են Հայաստանի Հանրապետության մաքսային սահմանից դուրս` Հայաստանի Հանրապետության մաքսային օրենսդրությամբ սահմանված կարգով ու ժամկետներում.

8) այն ծառայությունների հարկվող շրջանառության նկատմամբ, որոնց մատուցման վայրը, համաձայն «Ավելացված արժեքի մասին» ՀՀ օրենքի չի գտնվում Հայաստանի Հանրապետության ներքին տարածքում.

9) Հայաստանի Հանրապետության մաքսային օրենսդրությամբ նախատեսված դեպքերում հատուկ մաքսային ռեժիմով սահմանված կարգով Հայաստանի Հանրապետության մաքսային սահմանով տեղափոխվող ապրանքների և այլ առարկաների հարկվող շրջանառության նկատմամբ.

(6.1 կետի 10-րդ ենթակետը հանվել է 19.02.99 թիվ 01/11 հրաման)

11) դիվանագիտական ներկայացուցչությունների և հյուպատոսական հիմնարկների, նրանց հավասարեցված միջազգային, միջկառավարական (միջպետական) կազմակերպությունների պաշտոնական օգտագործման նպատակով ներմուծվող կամ հանրապետության տարածքում ձեռք բերվող ապրանքների և մատուցվող ծառայությունների նկատմամբ.

12) հանրապետության տարածքով օտարերկրյա բեռների տարանցիկ փոխադրումների նկատմամբ:

Զրոյական դրույքաչափով հարկվող գործարքների (գործառնությունների) իրականացման դեպքում ԱԱՀ վճարողների մոտ դրանց հետ կապված ձեռք բերված ապրանքների և մատուցված ծառայությունների համար մատակարարների կողմից ներկայացված հարկային հաշիվներում առանձնացված և (կամ) ՀՀ մաքսային մարմիններին վճարված (գանձման ենթակա) ԱԱՀ-ի գումարները հաշվանցվում (պակասեցվում) կամ վերադարձվում են սույն հրահանգի 10.1 կետով սահմանված կարգով և ժամկետներում:

(6.1 կետը փոփ. 19.02.99 թիվ 01/11 հրաման)

 

7. Օրենքի 18,19 և 20 հոդվածների վերաբերյալ.

 

i

7.1 ԱԱՀ վճարողները ավելացված արժեքի հարկով հարկվող ապրանքների մատակարարման և ծառայությունների մատուցման դեպքում պարտավոր են դուրս գրել հարկային հաշիվներ: Հարկային հաշիվ է համարվում սույն հրահանգի 7.2 կետին համապատասխան լրացված` ապրանքների մատակարարումը կամ ծառայությունների մատուցումը հաստատող սահմանված կարգի հաշվարկային փաստաթուղթը:

7.2 Հարկային հաշվի մեջ պարտադիր նշվում են հետևյալ տվյալները`

ա) հաշվի հերթական համարը և դուրսգրման ամսաթիվը.

բ) ապրանք առաքող կամ ծառայություն մատուցող անձի անվանումը և իրավաբանական հասցեն, ֆիզիկական անձի անուն, ազգանունը, բնակության վայրը, և հարկ վճարողի հաշվառման համարը (ՀՎՀՀ).

գ) ապրանքներ կամ ծառայություններ ստացող անձի անվանումը և իրավաբանական հասցեն, ֆիզիկական անձի անուն, ազգանունը, բնակության վայրը:

դ) ապրանքների անվանումը և քանակը կամ ծառայությունների տեսակը և ծավալը.

ե) ապրանքների գինը ու ընդհանուր արժեքը կամ մատուցվող ծառայությունների սակագինը և հատուցման ընդհանուր գումարը` առանց ԱԱՀ-ի.

զ) հաշվարկված ԱԱՀ-ի գումարը (առանձին տողով).

է) Հայաստանի Հանրապետության կառավարության կողմից սահմանված այլ տեղեկություններ: Սույն հրահանգի 5.1 կետի 19 ենթակետում նշված ապրանքների մատակարարման դեպքում հարկային հաշվում պարտադիր պետք է նշվի ձեռք բերողի կողմից օգտագործման նպատակը, արտոնագրվող գործունեության դեպքում` գործունեության արտոնագրի (լիցենզիայի) տվյալները:

Որպես հարկային հաշիվ կարող են ծառայել նաև առևտրի և սպասարկումների ոլորտում գործունեություն իրականացնող անձանց կողմից տրված ապրանքների (մատուցված ծառայությունների) գնման չեկերը (կտրոնները), եթե դրանք պարունակում են սույն կետի ա) և բ) ենթակետերում նշված տվյալները, ինչպես նաև ապրանքների և մատուցված ծառայությունների ընդհանուր արժեքը և դրանում ներառված ԱԱՀ-ի գումարը: Ընդ որում ԱԱՀ-ի գումարի առանձին տողով նշումը պարտադիր է: ԱԱՀ-ի գումարը կարող է առանձնացվել ապրանքների ու ծառայությունների լրիվ արժեքով հատուցման (ներառյալ ԱԱՀ-ն` 20 % դրույքաչափով) գումարից` 16.67 % հաշվարկային դրույքաչափի օգնությամբ:

Գնման չեկերում (կտրոններում) առանձին տվյալների բացակայության դեպքում, դրանք պետք է արտացոլվեն չեկին կցվող, սույն հրահանգի 7.2 կետով սահմանված կարգով լրացված հարկային հաշվում:

ԱԱՀ վճարող չհանդիսացող օտարերկրյա ֆիզիկական անձանց համար` մանրածախ հարկային հաշիվ (չեկ) դուրս է գրվում` կապված Հայաստանի Հանրապետությունում ձեռք բերված ապրանքներ արտահանելիս` դրանց համար վճարված ԱԱՀ-ի գումարները նրանց վերադարձնելու հետ: Վճարված ԱԱՀ-ի գումարները վերադարձվում են ՀՀ մաքսային մարմինների կողմից` ՀՀ կառավարության կողմից սահմանված կարգով:

7.3. Հարկային հաշիվներ դուրս չեն գրվում`

1) ԱԱՀ վճարող չհանդիսացող անձանց կողմից.

2) այն ապրանքների և ծառայությունների համար, որոնք ազատված են ԱԱՀ-ից` սույն հրահանգի 5.1 կետի համաձայն.

3) ԱԱՀ-ով չհարկվող (հարկման օբյեկտ չհամարվող)` և սույն հրահանգի 6.1 կետի համաձայն զրոյական դրույքաչափով հարկվող գործարքների (գործառնությունների) համար:

Հարկային հաշիվներ դուրս չեն գրվում նաև ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված հատուկ դեպքերում: 3*

Վերը նշված դեպքերում հարկային հաշվի փոխարեն լրացվում (կազմվում) են ընդհանուր կարգով սահմանված այլ հաշվարկային (այդ թվում` բեռնաառաքման) և վճարային փաստաթղթեր:

----------------------------------

        3* Տես, մասնավորապես ՀՀ կառավարության 03.06.97թ.»ՀՀ տարածքում

           խանութների, կրպակների (տաղավարների) միջոցով իրականացվող

           առևտրային գործունեության համար հաստատագրված վճարումներ

           սահմանելու մասին» թիվ 166 և ՀՀ կառավարության 17.06.97թ.  

           «Հանրային սննդի ոլորտում իրականացվող գործունեության համար

           հաստատագրված վճարումներ սահմանելու մասին» թիվ 185 որոշումներով

           հաստատված համապատասխան կարգերը.

 

8. Օրենքի 23 հոդվածի վերաբերյալ.

 

8.1 ԱԱՀ վճարող անձինք հաշվետու ժամանակաշրջանում պետական բյուջե են վճարում այդ ժամանակաշրջանում իրականացված հարկվող գործարքների (գործառնությունների) հարկվող շրջանառության նկատմամբ հաշվարկված ԱԱՀ-ի գումարը, որից հաշվանցվում (պակասեցվում) են`

1) արտադրական և այլ առևտրային նպատակներով հանրապետության ներքին տարածքում հաշվետու ժամանակաշրջանում ձեռք բերված ապրանքների (ներառյալ հիմնական միջոցների), ոչ նյութական ակտիվների և մատուցված ծառայությունների մատակարարների կողմից սույն հրահանգի 7.2 կետում սահմանված կարգով դուրս գրված հարկային հաշիվներում առանձնացված ԱԱՀ-ի գումարի չափով,

Օրինակ 1. Ձեռնարկությունը հաշվետու ժամանակաշրջանում արտադրել և առաքել (իրացրել) է 35 մլն. դրամի արտադրանք, որի նկատմամբ հաշվարկված ԱԱՀ-ի գումարը կազմել է 7 մլն. դրամ: Նույն ժամանակաշրջանում ձեռք բերված հումք-նյութերի, վառելիքի և այլնի գծով մատակարարների հարկային հաշիվներում առանձնացված ԱԱՀ-ի գումարները կազմել են 4 մլն. դրամ: Հաշվետու ժամանակաշրջանի համար բյուջե վճարման ենթակա ԱԱՀ-ի գումարը կկազմի` 3 մլն. դրամ (7.0 - 4.0):

Օրինակ 2. Մանրածախ առևտուր իրականացնող ձեռնարկությունը հաշվետու ժամանակաշրջանում ձեռք է բերել ապրանքներ, այդ թվում`

- ԱԱՀ վճարող համարվողներից` 4.8 մլն. դրամ (4.0մլն. + 0.8մլն ԱԱՀ), որի դիմաց փաստացի վճարում չի կատարվել,

- ԱԱՀ վճարող չհամարվող անձանցից` 2.5 մլն. դրամ գումարով

-------------------------------------------------------

Ընդամենը 6.5 մլն. դրամ

ԱԱՀ` 0.8 մլն. դրամ

Նույն ժամանակաշրջանում իրացված ապրանքների լրիվ արժեքով (ներառյալ ԱԱՀ) ստացված հասույթի ծավալը կազմել է 10.2 մլն. դրամ, որից ԱԱՀ-ն կազմում է 1.7 մլն. դրամ (10.2 x 16.67%): Հաշվետու ժամանակաշրջանում բյուջե վճարման ենթակա ԱԱՀ-ի գումարը կկազմի 0.9 մլն. դրամ (1.7 - 0.8):

 

2) Հիմնական միջոցների ձեռքբերման ժամանակ մատակարարների` հարկային հաշիվներում առանձնացված ԱԱՀ-ի գումարները հաշվանցվում (պակասեցվում) են դրանց ձեռքբերման պահից`

ա/ միանվագ, եթե դրանց ձեռքբերման արժեքը (առանց ԱԱՀ-ի գումարի) չի գերազանցում տաս միլիոն դրամը.

բ/ վեց ամսվա ընթացքում հավասար չափերով, եթե դրանց ձեռքբերման արժեքը (առանց ԱԱՀ-ի գումարի) գերազանցում է 10 միլիոն դրամը.

Բոլոր ԱԱՀ վճարող անձինք, եթե արտադրական և առևտրային նպատակներով ձեռք են բերում մինչև 10 միլիոն դրամ արժողությամբ հիմնական միջոցներ (անկախ նրանից, հիմնական միջոցները ակտիվ են թե պասիվ), ապա կարող են դրանց ձեռք բերման պահին կատարել ԱԱՀ-ի հաշվանցում` մատակարարի կողմից դուրս գրված հարկային հաշվում առանձնացված ԱԱՀ-ի գումարի չափով:

Օրինակ`

Ձեռնարկությունը 1997թ. օգոստոսին ձեռք է բերել հիմնական միջոց, որի համար մատակարարի կողմից դուրս է գրվել հետևյալ հարկային հաշիվը.

 

    Հարկային հաշիվ       20.08.97.

 

    Հիմնական միջոց      9   մլն. դրամ

    ԱԱՀ                 1.8 մլն. դրամ

-------------------------------------------------

    Ընդամենը           10.8 մլն. դրամ

 

Հիմնական միջոցի ձեռքբերման պահին (20.08.97) մատակարարի հարկային հաշվի հիման վրա տրվում է ԱԱՀ-ի հաշվապահական հաշվառման հետևյալ ձևակերպումը.

 

Դ 68 («Հաշվարկներ բյուջեի հետ «հաշվի համապատասխան

«Հաշվարկներ ԱԱՀ-ի գծով» ենթահաշիվ)

Կ 60 («Հաշվարկներ մատակարարների և կապալառուների հետ»

կամ այլ համապատասխան հաշիվներ)` մատակարարի հարկային

հաշվում առանձնացված ԱԱՀ-ի գումարի չափով - 1.8 մլն. դրամ

 

Արտադրական և առևտրային նպատակներով ձեռք բերված հիմնական միջոցի արժեքը, եթե գերազանցում է 10 մլն. դրամը, ապա մատակարարի հարկային հաշվում առանձնացված ԱԱՀ-ի գումարի հաշվառումը կատարվում է 66` «Հաշվարկներ բյուջեի հետ հետաձգված հարկերի գծով» հաշվի համապատասխան ենթահաշվում: Այդ ենթահաշվից հարկի գումարը 6 ամսվա ընթացքում հավասար չափերով (հարկի գումարի 1/6 մասի չափով) դուրս է գրվում 68 «Հաշվարկներ բյուջեի հետ» հաշվի` «Հաշվարկներ ԱԱՀ-ի գծով «ենթահաշվի դեբետին:

Օրինակ`

Ձեռնարկությունը 1997թ. օգոստոսին ձեռք է բերել հիմնական միջոց, որի համար մատակարարի կողմից դուրս `է գրվել հետևյալ հարկային հաշիվը.

 

    Հարկային հաշիվ       20.08.97.

 

    Հիմնական միջոց      15 մլն. դրամ

    ԱԱՀ                  3 մլն. դրամ

-------------------------------------------------

    Ընդամենը            18 մլն. դրամ

 

Նշված դեպքում ԱԱՀ-ի գծով տրվում են հաշվապահական հաշվառման հետևյալ ձևակերպումները.

 

1. Դ 66 («Հաշվարկներ բյուջեի հետ հետաձգված հարկերի գծով»)

Կ 60 («Հաշվարկներ մատակարարների և կապալառուների հետ») -

մատակարարի հարկային հաշվում առանձնացված ԱԱՀ-ի

գումարի (3 մլն. դրամ) չափով,

2. Դ 68/3

Կ 66 հարկային հաշվում առանձնացված ԱԱՀ-ի գումարի 1/6 մասի

(0.5 մլն. դրամ) չափով:

 

Հետագայում 1997թ. սեպտեմբեր, հոկտեմբեր, նոյեմբեր, դեկտեմբեր և 1998թ. հունվար ամիսներին համապատասխանաբար տրվում է նույն`

 

Դ 68/3

Կ 66 - 0.5 մլն. դրամ ձևակերպումը, մինչև հարկի գումարի վերջնական

հաշվանցումը:

 

Այն դեպքում, երբ հիմնական միջոցը իրացվում է, սակայն դրա ձեռք բերման ժամանակ մատակարարի հարկային հաշվում առանձնացված ԱԱՀ-ի գումարը ամբողջությամբ չի հաշվանցվել, ԱԱՀ-ի մնացորդային գումարի հաշվանցումը կատարվում է հիմնական միջոցի իրացման ժամանակ` հարկային պարտավորության ծագման պահին:

Վերը նշված օրինակի դեպքում, ենթադրենք, որ հիմնական միջոցը իրացվել է 1997թ. նոյեմբերին: Մատակարարի հարկային հաշվում առանձնացված ԱԱՀ-ի չհաշվանցված գումարը նոյեմբերին կկազմի 3.0 - (3 x 0.5) =1.5 մլն. դրամ, որը ենթակա է հաշվանցման.

 

Դտ 68 , Կտ 66 1.5 մլն. դրամ:

 

ԱԱՀ վճարող հանդիսացող անձանց կողմից ոչ արտադրական (ոչ առևտրային) նպատակներով ձեռքբերված հիմնական միջոցների գծով` դրանք ձեռքբերողները մատակարարների հարկային հաշիվներում առանձնացված ԱԱՀ-ի գումարները (անկախ հիմնական միջոցի ձեռքբերման արժեքի չափից), վերագրում են ֆինանսական արդյունքներին (շահույթին (եկամտին)) և մատակարարի կողմից դուրս գրված հարկային հաշվում առանձնացված ԱԱՀ-ի գծով որևէ հաշվանցում (պակասեցում) չեն կատարում:

Արտադրական, առևտրային բնույթի հիմնական միջոցների ձեռքբերման գծով մատակարարների հարկային հաշիվներում առանձնացված ԱԱՀ-ի գումարները սույն հրահանգի 8.1 կետում նշված կարգով և ժամկետներում հաշվանցվում (պակասեցվում) են հիմնական միջոցի ձեռքբերման (ձևակերպման) պահին (Դ - 08 «Կապիտալ ներդրումներ» Կ-60 «Հաշվարկներ մատակարարների հետ»):

Արտադրական, առևտրային բնույթի կապիտալ ներդրումները տնտեսվարական եղանակով իրականացնելու դեպքում` այդ հիմնական միջոցների ստեղծման ժամանակահատվածում մատակարարների օգտին ապրանքանյութական արժեքների համար հաշվարկված ԱԱՀ-ի գումարները հաշվանցվում (պակասեցվում) են դրանց ձեռք բերման հաշվետու եռամսյակում` անկախ շինարարության ավարտի (և 08 «Կապիտալ ներդրումներ» հաշվից դուրս գրման) ժամկետից:

Տնտեսվարական եղանակով (սեփական կարիքների համար) կատարված շինարարական աշխատանքներից ԱԱՀ չի հաշվարկվում:

Կապալառուական եղանակով շինարարական աշխատանքների իրականացման դեպքում մատակարարների հարկային հաշիվներում առանձնացված ԱԱՀ-ի գումարների հաշվանցումը կատարվում է օրենքով և սույն հրահանգով սահմանված ընդհանուր կարգով:

3) հանրապետության տարածք ներմուծված ապրանքների համար, օրենքով սահմանված կարգով և չափերով Հայաստանի Հանրապետության մաքսային մարմինների կողմից գանձված (գանձման ենթակա) ԱԱՀ-ի գումարների չափով, եթե օրենքով նախատեսված է ավելացված արժեքի հարկի գանձումը ներմուծման պահին:

Հայաստանի Հանրապետություն ապրանքների ներմուծման դեպքում մաքսային մարմինների կողմից ԱԱՀ-ի գանձումը (գանձման ենթակա լինելը) հիմնավորվում է մաքսային ձևակերպման ժամանակ լրացվող մաքսային հայտարարագրերով և վճարային փաստաթղթերով (վճարման հանձնարարագիր, անդորրագիր կամ վճարումը հաստատող այլ փաստաթղթեր):

 

9. Օրենքի 24 հոդվածի վերաբերյալ.

 

9.1 Բնական գազի, էլեկտրական և ջերմային էներգիայի, խմելու և ոռոգման ջրի արտադրության, տեղափոխման և վաճառքի գործարքների և գործառնությունների, կեղտաջրերի հեռացման և մաքրման, աղբահանության և սանմաքրման ծառայությունների, լարային ռադիոհաղորդումների ծառայությունների, երկաթուղային փոխադրումների, ինչպես նաև պետական գնումները և պետական պատվերը կարգավորող օրենքներին կամ իրավական այլ ակտերին համապատասխան ապրանքների մատակարարման և ծառայությունների մատուցման գծով ավելացված արժեքի հարկի պարտավորության ծագման (բյուջեի օգտին ԱԱՀ հաշվարկման) պահը որոշվում է ապրանքների (աշխատանքների, ծառայությունների) դիմաց վճարման պահով` անկախ իրացման հասույթի որոշման մեթոդներից:

Սույն կետի կիրառման նպատակով հաշվետու ժամանակաշրջանում պետական բյուջե վճարման ենթակա է այդ ժամանակաշրջանում իրականացված հարկվող գործարքների (գործառնությունների) հարկվող շրջանառության նկատմամբ հաշվարկված և գնորդներից (պատվիրատուներից) ստացված ԱԱՀ-ի գումարը, որից հաշվանցվում (պակասեցվում) են ԱԱՀ-ի այն գումարները, որոնք նույն հաշվետու ժամանակաշրջանում վճարվել են`

1) արտադրական և առևտրային նպատակով հանրապետության ներքին տարածքում ձեռք բերված ապրանքների (ներառյալ` հիմնական միջոցների), ոչ նյութական ակտիվների և մատուցված ծառայությունների մատակարարներին` սույն հրահանգի 7.2 կետում սահմանված կարգով ներկայացված հարկային հաշիվներում առանձնացված ԱԱՀ-ի գումարի չափով:

2) հանրապետության տարածք ներմուծված ապրանքների համար, օրենքով սահմանված կարգով և չափերով Հայաստանի Հանրապետության մաքսային մարմինների կողմից գանձված ԱԱՀ-ի գումարների չափով, եթե օրենքով նախատեսված է ԱԱՀ-ի գանձումը ապրանքների ներմուծման պահին:

Սույն կետում նշված անձինք ԱԱՀ-ի գծով հաշվապահական հաշվառումը վարում են 66 «Հաշվարկներ բյուջեի հետ հետաձգված հարկերի գծով» հաշվով: Այդ հաշվի «Բյուջե վճարման ենթակա հետաձգված ավելացված արժեքի հարկ» ենթահաշվի կրեդիտում ընդհանրացվում են իրացված (առաքված) ապրանքների և մատուցված ծառայությունների համար հաշվարկված բյուջե վճարման ենթակա ԱԱՀ-ի գումարները: Դրանց ստացմանը զուգընթաց` դեբետագրվում է 66 հաշվի համապատասխան ենթահաշիվը, թղթակցելով 68 «Հաշվարկներ բյուջեի հետ» հաշվի «Հաշվարկներ ԱԱՀ-ի գծով» ենթահաշվի հետ:

Արտադրական և առևտրային նպատակով հանրապետության ներքին տարածքում ձեռք բերված ապրանքների (ներառյալ` հիմնական միջոցների), ոչ նյութական ակտիվների և մատուցված ծառայությունների դիմաց մատակարարների հարկային հաշիվներում առանձնացված ԱԱՀ-ի գումարների հաշվառումը վարում են սույն հրահանգի 15 կետում նշված ընդհանուր կարգով: Մատակարարներին հարկային հաշիվների վճարմանը զուգընթաց կրեդիտագրվում է 66 հաշիվը` թղթակցելով 68 հաշվի դեբետի հետ: Բյուջե վճարման ենթակա է 68 հաշվի կրեդիտային մնացորդը:

Օրինակ. «Էլեկտրացանց» ձեռնարկությունը հաշվետու եռամսյակում առաքել է էլեկտրաէներգիա` 100 մլն. դրամ գումարով, որի նկատմամբ հաշվարկել է ԱԱՀ` 20 մլն. դրամ: Իրացված (առաքված) էլեկտրաէներգիայի դիմաց փաստացի ստացվել է 108 մլն. դրամ` այդ թվում ԱԱՀ 18 մլն դրամ: Հաշվետու եռամսյակում մատակարարների հարկային հաշիվներում առանձնացված ԱԱՀ-ի գումարը կազմել է 17 մլն. դրամ, որից փաստացի վճարվել է 12.4 մլն. դրամ:

Բյուջե վճարման ենթակա է 5.6 մլն. դրամ (18.0 - 12.4):

Ձեռնարկությունը հաշվետու եռամսյակում ԱԱՀ-ի գծով կատարում է հետևյալ հաշվապահական ձևակերպումները.

 

    1. Դտ 46   Կտ 66          20 մլն. դրամ

    2. Դտ 66   Կտ 68         18 մլն. դրամ:

 

3. Դտ 66 Կտ 60 (76 և այլն) 17.0 մլն. դրամ

    4. Դտ 68  Կտ 66               12.4 մլն. դրամ

 

10. Օրենքի 25 հոդվածի վերաբերյալ.

 

i

10.1 Հաշվետու ժամանակաշրջանում սույն հրահանգի 8.1 և 9.1 կետերով սահմանված կարգով հարկվող շրջանառության նկատմամբ հաշվարկված ԱԱՀ-ի գումարներից հաշվանցման (սույն հրահանգի 9.1 կետի համաձայն ԱԱՀ-ի գծով հարկային պարտավորության պահը որոշող անձանց համար` պակասեցման) ենթակա ԱԱՀ-ի գումարների գերազանցող մասը ( այդ թվում` ԱԱՀ-ի 0-ական դրույքաչափի կիրառման հետևանքով) հաշվանցվում (պակասեցվում) է ԱԱՀ վճարողների կողմից հետագա հաշվետու ժամանակաշրջաններում վճարման ենթակա ԱԱՀ-ի հաշվին կամ այլ հարկատեսակների գծով առկա հարկային պարտավորությունների հաշվին, կամ հաշվետու ժամանակաշրջանի հաշվարկների արդյունքներով վերադարձվում է վճարողներին` վերջիններիս դիմումի և գումարը հիմնավորող համապատասխան տեղեկանքի հիման վրա` 30 օրվա ընթացքում:

(10.1 կետը փոփ. 19.02.99 թիվ 01/11 հրաման)

 

i

------------------------------------------------------

հեղինակների կողմից - 11-16 կետերը տես հաջորդ մասում

 

 

pin
Հարկային տեսչություն
02.02.1998
N 01/7
Հրաման