Սեղմել Esc փակելու համար:
«ՄԱՐԴԿԱՆՑ ՇԱՀԱԳՈՐԾՄԱՆ (ԹՐԱՖԻՔԻՆԳԻ) ԴԵ...
Քարտային տվյալներ

Տեսակ
Գործում է
Ընդունող մարմին
Ընդունման ամսաթիվ
Համար

ՈՒժի մեջ մտնելու ամսաթիվ
ՈՒժը կորցնելու ամսաթիվ
Ընդունման վայր
Սկզբնաղբյուր

Ժամանակագրական տարբերակ Փոփոխություն կատարող ակտ

Որոնում:
Բովանդակություն

Հղում իրավական ակտի ընտրված դրույթին X
irtek_logo
 

«ՄԱՐԴԿԱՆՑ ՇԱՀԱԳՈՐԾՄԱՆ (ԹՐԱՖԻՔԻՆԳԻ) ԴԵՄ ՊԱՅՔԱՐԻ ՄԱՍ ...

 

 

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԿԱՌԱՎԱՐՈՒԹՅԱՆ ՆԻՍՏԻ
ԱՐՁԱՆԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆԻՑ ՔԱՂՎԱԾՔ

 

21 հուլիսի 2011 թվականի N 28

 

i

2. «ՄԱՐԴԿԱՆՑ ՇԱՀԱԳՈՐԾՄԱՆ (ԹՐԱՖԻՔԻՆԳԻ) ԴԵՄ ՊԱՅՔԱՐԻ ՄԱՍԻՆ» ԵՎՐՈՊԱՅԻ ԽՈՐՀՐԴԻ ԿՈՆՎԵՆՑԻԱՅԻ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԿՈՂՄԻՑ ԿԱՏԱՐՄԱՆ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ ԶԵԿՈՒՅՑԸ ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

(1-ին մաս)

 

Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2007 թվականի նոյեմբերի 23-ի N 1483-Ն որոշմամբ հաստատված կարգի 12-րդ և 13-րդ կետերին համապատասխան`

1. Հաստատել «Մարդկանց շահագործման (թրաֆիքինգի) դեմ պայքարի մասին» Եվրոպայի խորհրդի կոնվենցիայի Հայաստանի Հանրապետության կողմից կատարման վերաբերյալ զեկույցը` համաձայն հավելվածի:

2. Հայաստանի Հանրապետության արդարադատության նախարարին` ապահովել «Մարդկանց շահագործման (թրաֆիքինգի) դեմ պայքարի մասին» Եվրոպայի խորհրդի կոնվենցիայի Հայաստանի Հանրապետության կողմից կատարման զեկույցի թարգմանությունը:

 

ՍՏՈՐԱԳՐՎԵԼ Է ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԱՐՉԱՊԵՏԻ ԿՈՂՄԻՑ

2011 ԹՎԱԿԱՆԻ ՀՈՒԼԻՍԻ 25-ԻՆ

 

Հավելված

ՀՀ կառավարության

2011 թվականի հուլիսի 21-ի

նիստի N 28 արձանագրային

որոշման

 

ԶԵԿՈՒՅՑ «ՄԱՐԴԿԱՆՑ ՇԱՀԱԳՈՐԾՄԱՆ (ԹՐԱՖԻՔԻՆԳԻ) ԴԵՄ ՊԱՅՔԱՐԻ ՄԱՍԻՆ» ԵՎՐՈՊԱՅԻ ԽՈՐՀՐԴԻ ԿՈՆՎԵՆՑԻԱՅԻ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԿՈՂՄԻՑ ԿԱՏԱՐՄԱՆ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ

 

Ներածական հարցեր

 

Հարց 1: Ո՞ր պետական մարմինն է (կառույցը) պատասխանատու սույն հարցաշարի պատասխանների հավաքման և համակարգման համար: Անհրաժեշտ է նշել տվյալ պետական մարմնի (կառույցի) ղեկավարի անունը, ազգանունը և զբաղեցրած պաշտոնը: Նշեք, արդյո՛ք տվյալ անձն է նշանակվել որպես ԳՐԵՏԱ-ի հարցերով պատասխանատու, թե՛ մեկ այլ անձ:

 

Հայաստանի Հանրապետությունում թրաֆիքինգի դեմ պայքարին ուղղված աշխատանքները համակարգվում են Հայաստանի Հանրապետությունում մարդկանց շահագործման (թրաֆիքինգի) հարցերով խորհրդի կողմից, որը ղեկավարում է ՀՀ փոխվարչապետը (մանրամասները տես հարց 9-ի պատասխանում):

Խորհրդի ընթացիկ աշխատանքները կազմակերպելու նպատակով գործում է միջգերատեսչական աշխատանքային խումբ (ԹԱԽ)` ՀՀ Արտաքին գործերի նախարարության միջազգային կազմակերպությունների վարչության պետ Վահրամ Կաժոյանի ղեկավարությամբ: Վերջինը հանդիսանում է նաև ԳՐԵՏԱ-ի հարցերով պատասխանատու:

ԹԱԽ աշխատանքներին ակտիվ մասնակցություն են բերում նաև ոլորտում ընդգրկված հասարակական և միջազգային կազմակերպությունների ներկայացուցիչները:

Սույն հարցաշարի պատասխանները նախապատրաստվել են վերը նշված միջգերատեսչական աշխատանքային խմբի և ՀՀ-ում մարդկանց շահագործման (թրաֆիքինգի) հարցերով խորհրդի որոշմամբ ԹԱԽ-ին կից ստեղծված հատուկ ենթախմբի կողմից, որի աշխատանքը համակարգում էր ԱԳՆ միջազգային կազմակերպությունների վարչությունը, և որի կազմում ընդգրկված էին ԹԱԽ-ի աշխատանքներին մասնակցող հետևյալ կառույցների ներկայացուցիչները. ՀՀ արդարադատության նախարարություն, ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարություն, ՀՀ գլխավոր դատախազություն, ՀՀ կառավարությանն առընթեր ՀՀ ոստիկանություն, ինչպես նաև ՀՀ Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության և ԵԱՀԿ Երևանի գրասենյակի «Թրաֆիքինգի դեմ պայքարի աջակցության և ռեսուրս կենտրոն» համատեղ ծրագրի փորձագետը:

 

Հարցաշարի պատասխանների նախագիծը ներկայացվել է մարդկանց շահագործման (թրաֆիքինգի) հարցերով խորհրդին` հավանություն ստանալու համար: Այնուհետև, 2011 թ. հուլիսի ......... հաստատվել է ՀՀ կառավարության կողմից:

 

Հարց 2: Ո՞ր պետական մարմիններն են (կառույցները) մասնակցել հարցաշարին պատասխանելու գործում: Անհրաժեշտ է նշել տվյալ պետական մարմիններից (կառույցներից) յուրաքանչյուրի հիմնական գործառույթները և (կամ) իրավասությունների շրջանակը:

 

Ինչպես նշված է Հարց 1-ի պատասխանում, հարցաշարի պատասխանները նախապատրաստվել են մարդկանց շահագործման (թրաֆիքինգի) հարցերով միջգերատեսչական աշխատանքային խմբի (ԹԱԽ) և դրան կից ստեղծված ենթախմբի կողմից:

Հարցաշարի պատասխանների մշակմանը մասնակցել են ԹԱԽ անդամ հանդիսացող հետևյալ պետական կառույցների ներկայացուցիչները.

 

ՀՀ տարածքային կառավարման նախարարության Միգրացիոն պետական ծառայություն

- միգրացիոն տարբեր հոսքերի ներկայացուցիչներին (փախստականներ, ապաստան հայցողներ, Հայաստան վերադարձողներ, Հայաստանից մեկնել ցանկացողներ և այլն) իրավական-խորհրդատվական բնույթի տեղեկությունների տրամադրում:

 

ՀՀ արդարադատություն նախարարություն

- օրենսդրական բնույթի խնդիրների կարգավորում` այն է. ՀՀ քրեական օրենսգրքում, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքում և թրաֆիքինգին առնչվող այլ իրավական ակտերում համապատասխան Փոփոխությունների և լրացումների նախաձեռնում և իրականացում, ինչպես նաև նոր իրավական ակտերի մշակում:

 

ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարություն

ՀՀ Կառավարության 2008 թվականի նոյեմբերի 20-ի N 1385-Ա որոշմամբ հաստատված Մարդկանց շահագործման (թրաֆիքինգի) ենթարկված անձանց ազգային ուղղորդման կարգով նախարարությունը ճանաչվել է լիազոր մարմին թրաֆիքինգի զոհերի աջակցության ու դրա համակարգման հարցում:

Նախարարության կանոնադրության համաձայն, գերատեսչությունն իրականացնում է մարդկանց շահագործման (թրաֆիքինգի) հիմնահարցերի ուսումնասիրություն, մշակում է թրաֆիքինգի ենթարկված անձանց սոցիալական վերականգնման ծրագրեր և իրականացնում է դրանց մոնիթորինգը:

 

ՀՀ առողջապահության նախարարություն

- աջակցում է թրաֆիքինգի զոհերին, տրամադրելով անհրաժեշտ անվճար բժշկական օգնություն:

- կազմակերպում է սեմինարներ առողջապահության կազմակերպիչների, բժիշկների, բուժքույրերի համար:

 

ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարություն

- կապված մարդկանց շահագործման (թրաֆիքինգի) բացահայտման հետ, սահմանային վերահսկողությունը առավել արդյունավետ դարձնելու նպատակով համակարգում է նոր կենսաչափական կողմնորոշիչներ պարունակող էլեկտրոնային անձնագրերի և նույնականացման քարտերի ներդրման աշխատանքները;

- բնակչության շրջանում իրականացվող ծրագրերի սոցիալ-տնտեսական ուղղվածության զարգացում, նախարարության իրավասությունների սահմաններում իրականացնում է փոքր և միջին ձեռներեցության զարգացման խթանում, մասնավորապես` փոքր և միջին ձեռնարկատիրության զարգացման քաղաքականության մշակում և իրականացման մոնիտորինգ, ինչպես նաև փոքր ու միջին ձեռնարկատիրության զարգացման պետական աջակցության տարեկան ծրագրերի մշակում:

 

ՀՀ կրթության և գիտության նախարարություն

- կրթական ծրագրերում թրաֆիքինգի հիմնախնդիրներին առնչվող թեմաների ներառումն ու իրականացում:

 

ՀՀ սպորտի և երիտասարդության նախարարություն

- կազմակերպում է մարդկանց շահագործման (թրաֆիքինգի) կանխարգելման նպատակով մարդկանց շահագործման վտանգի վերաբերյալ երիտասարդության` որպես ռիսկային խմբի իրազեկության բարձրացմանը միտված թեմատիկ քննարկումներ, հանդիպումներ, վերապատրաստման դասընթացներ:

 

ՀՀ ֆինանսների նախարարություն

- մասնակցում է մարդկանց շահագործման (թրաֆիքինգի) դեմ պայքարի կազմակերպման կարճաժամկետ և երկարաժամկետ միջոցառումների ծրագրերի մշակմանը,

- մասնակցում է վերը նշված ընդունված միջոցառումների բյուջետավորման աշխատանքներին:

 

ՀՀ գլխավոր դատախազություն

- հսկողություն է իրականացնում թրաֆիքինգի և հարակից հանցատեսակների հատկանիշներով հանցագործությունների գործերով իրականացվող հետաքննության և նախաքննության օրինականության նկատմամբ, դատարանում պաշտպանում է մեղադրանքը: ՀՀ դատարանները թրաֆիքինգի գործերով իրականացնում են արդարադատություն:

 

ՀՀ կառավարությանն առընթեր ոստիկանություն

- Իրականացնում է թրաֆիքինգի և հարակից հանցատեսակների հատկանիշներով հանցագործությունների կանխման, կանխարգելման և բացահայտման աշխատանքներ: Թրաֆիքինգի գործերով իրականացնում է օպերատիվ-հետախուզական գործունեություն, հետաքննություն և նախաքննություն, ինչպես նաև մասնակցում է թրաֆիքինգի դեմ պայքարի քաղաքականության մշակման, ազգային ծրագրով նախատեսված դրույթների կատարման աշխատանքներին:

 

ՀՀ ազգային անվտանգության ծառայություն

- Իրականացնում է թրաֆիքինգի հատկանիշներով հանցագործությունների կանխման, կանխարգելման և բացահայտման աշխատանքներ:

- Հսկիչ անցագրային կետերում իրականացնում է հատուկ հսկողություն մարդկանց թրաֆիքինգի առումով «ռիսկային» համարվող չվերթների, ինչպես նաև ցամաքային սահմանով մեկնող և ժամանող ուղևորների նկատմամբ:

- ՀՀ պետական սահմանի անցման կետերում իրականացնում է հարցումային աշխատանքներ ՀՀ արտաքսված քաղաքացիների հետ հնարավոր թրաֆիքինգի դեպքերի բացահայտման նպատակով:

 

Հարց 3: Արդյո՞ք որևէ հասարակական կազմակերպություն (ՀԿ) կամ քաղաքացիական հասարակության որևէ այլ սուբյեկտ մասնակցել է տվյալ հարցաշարին պատասխանելու գործում: Դրական պատասխանի դեպքում անհրաժեշտ է նշել մասնակցած ՀԿ-ներից կամ քաղաքացիական հասարակության սուբյեկտներից յուրաքանչյուրի գործունեության հիմնական ուղղությունները:

 

Ինչպես նշված է Հարց 1-ի պատասխանում, ԹԱԽ աշխատանքներին պետական մարմինների հետ մեկտեղ մասնակցում են նաև հասարակական և միջազգային կազմակերպությունների ներկայացուցիչները:

Հարցաշարի պատասխանների մշակմանը մասնակցել են ԹԱԽ-ում ընդգրկված հետևյալ հասարակական կազմակերպությունների ներկայացուցիչները.

 

«Հույս և օգնություն» ՀԿ

Աջակցում է մարդկանց շահագործումից տուժողներին հասարակության մեջ ինտեգրմանը` ժամանակավոր ապաստարան, խորհրդատվություն, մասնագիտական ուսուցում և ուղղակի նյութական աջակցություն ցուցաբերելու միջոցով:

Նպաստում է սեռական բռնության ենթարկված անձանց, այդ թվում` երեխաների իրավական պաշտպանությանը, հոգեբանական և սոցիալական վերականգնմանը:

 

«ԱՄՔՈՐ-ՀԱՅԱՍՏԱՆ» ՀԿ

Աջակցում է թրաֆիքինգի զոհերին` իրականացնելով հետևյալ գործողությունները, ապաստարանի, խորհրդատվական կենտրոնի և թեժ գծի իրագործում: Զոհերին տրամադրվում է անհրաժեշտ բժշկական, հոգեբանական, սոցիալական, իրավաբանական, ֆինանսական և վերաինտեգրման աջակցություն, իրականացվում է իրազեկության բարձրացում` տեղեկատվական նյութերի տպագրում և բաշխում, թեժ գծի վերաբերյալ հայտարարությունների հրապարակում ԶԼՄ-ների միջոցով, կազմակերպվում են դասընթացներ սոցիալական աշխատողների, զբաղվածության գործակալությունների և բժշկական անձնակազմի, իրավապահ մարմինների աշխատակիցների համար, ինչպես նաև պատրաստվում են հատուկ ձեռնարկներ տվյալ բնագավառի այլ մասնագետների համար:

 

«Դեմոկրատիան այսօր» ՀԿ

Սերտորեն համագործակցում է ԱՄՔՈՐ-ի հետ թեժ գծի և ապաստարանի վերաբերյալ հարցերում: Գործառույթները ներառում են նաև տեղեկատվական քարոզարշավների և իրազեկության բարձրացման սեմինարների, համայնքների հետ հանդիպումների կազմակերպում, տեղեկատվական նյութերի տարածում, զոհերի նույնացում, աշխատանք է տանում զոհերի և նրանց ընտանիքների հետ:

 

«Մարդը դժբախտության մեջ» չեխական կազմակերպության հայաստանյան գրասենյակ

Իրականացնում է ծրագրեր, որոնք միտված են ապահովելու օգնություն և զարգացման աջակցություն, տեղեկատվական և ուսուցողական գործունեություն:

 

Հայ օգնության միություն

Իրականացնում է իրազեկման բարձրացմանը միտված, ինչպես նաև սոցիալական և իրավական ուղղվածությամբ կանխարգելիչ ծրագրեր:

 

Աուդիո-վիզուալ լրագրողների ասոցիացիա

Հակաթրաֆիքինգային գործունեության հիմնական ուղղությունը բնակչության իրազեկության, ԶԼՄ-ների մասնագիտական մակարդակի բարձրացումն է: Կազմակերպությունն հատկապես մասնագիտացված է թրաֆիքինգի թեմաներով սոցիալական գովազդի հոլովակների, ֆիլմերի, հեռուստահաղորդումների պատրաստման և տարածման ասպարեզում, ինտերնետային կայքի պահպանման և զարգացման, սեմինարների, հանրային հանդիպումների և քննարկումների պատրաստման բնագավառում:

Պատասխանների մշակմանը մասնակցել է նաև ՀՀ Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության և ԵԱՀԿ Երևանի գրասենյակի «Թրաֆիքինգի դեմ պայքարի աջակցության և ռեսուրս կենտրոն» (ԹՊԱՌԿ) համատեղ ծրագրի փորձագետը:

Ծրագրի նպատակն է աջակցել պետական մարմիններին թրաֆիքինգի դեմ արդյունավետ պայքար իրականացնելու, պետություն-ՀԿ բարելավված համագործակցություն հաստատելու, զոհերի իրավունքները պաշտպանելու ուղղությամբ ռազմավարություն մշակելու և արդյունավետ գործառնական մեխանիզմ ստեղծելու հարցում, ինչպես նաև աջակցություն տրամադրել ՀՀ պետական և հասարակական կառույցներին թրաֆիքինգի դեմ պայքարի համակարգումը հզորացնելու և գործառնական ենթակառուցվածքները ինստիտուցիոնալիզացնելու ուղղությամբ:

 

I. Կոնվենցիայում օգտագործվող հիմնական հասկացությունների և

սահմանումների ներդրումը ներքին օրենսդրության մեջ

 

Բաժին I.1. Մարդու իրավունքների մոտեցման ներառումը մարդկանց շահագործման (թրաֆիքինգի) դեմ պայքարում

 

Ինչպես սահմանվում է Կոնվենցիայով, մարդկանց շահագործումը (թրաֆիքինգը) (այսուհետ` թրաֆիքինգ) «մարդու իրավունքների խախտում և անձի արժանապատվությանն ու անձեռնմխելիության դեմ ուղղված ոտնձգություն է» (Կոնվենցիայի նախաբանի 3-րդ պարբերություն): Հետևաբար, համաձայն Կոնվենցիայի տառին և ոգուն, թրաֆիքինգը մարդու իրավունքների խախտում է և ոչ միայն` քրեական հանցագործություն:

 

Հարցեր

Հարց 4: Նշեք, արդյո՞ք ներքին օրենսդրությամբ թրաֆիքինգը համարվում է մարդու իրավունքների խախտում (թե հանդիսանում է միայն քրեական հանցագործություն, տես Բաժին II.3 ստորև):

 

Այո: ՀՀ ներպետական օրենսդրությամբ թրաֆիքինգը հանդիսանում է մարդու դեմ ուղղված հանցագործություն: Այս առումով, մարդու դեմ ուղղված ցանկացած հանցագործություն խախտում է մարդու և քաղաքացու ՀՀ Սահմանադրության 2-րդ գլխով ամրագրված մի շարք հիմնարար իրավունքներ: Բացի այդ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 132 և 132.2 հոդվածները, որոնցով սահմանվում է քրեական պատասխանատվություն մարդկանց թրաֆիքինգի կամ շահագործման համար, ընդգրկված են ՀՀ քրեական օրենսգրքի մարդու դեմ ուղղված հանցագործությունների բաժնում: Հետևաբար, թրաֆիքինգը ոչ միայն քրեական հանցագործություն է, այլ նաև մարդու իրավունքների խախտում: Այդ հանցագործությամբ խախտվում է անձի ազատությունը և արժանապատվությունը:

 

Հարց 5: Նշեք, ինչպիսի՞ իրավական պաշտպանություն է նախատեսում ներքին օրենսդրությունը (նաև նախադեպային իրավունքը` առկայության դեպքում) մարդու իրավունքների խախտումների պարագայում, որը կիրառելի է նաև թրաֆիքինգի դեպքերում (օրինակ` սահմանադրական պաշտպանություն, պետության դրական պարտավորություն, առաջնահերթ քննություն, և այլն):

 

Քանի որ թրաֆիքինգը իրականացնելիս խախտվում են մարդու իրավունքները, հետևաբար ներքին օրենսդրությունը նախատեսում է այդ իրավունքների խախտման դեպքում բազմաբնույթ իրավական պաշտպանության միջոցներ` կախված խախտման բնույթից և կոնկրետ իրավիճակից: Այսպես, թրաֆիքինգի զոհը իր խախտված իրավունքները վերականգնելու նպատակով կարող է դիմել քրեական հետապնդման մարմիններին` հանցագործություն կատարած անձին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու նպատակով: Եթե թրաֆիքինգի զոհի խախտված իրավունքները վերականգնելու ոլորտում առկա են որոշակի իրավական խնդիրներ, արգելքներ կամ իրավական անորոշություն, ապա զոհը կարող է օգտագործել սահմանադրական դատարան դիմելու իր իրավունքը` Սահմանադրական դատարանում վիճարկելով այն իրավական նորմը, որը խոչընդոտում է վերականգնել իր խախտված իրավունքները, օրինակ` պատճառված վնասի հատուցման մասով:

Բացի այդ, զոհի իրավական պաշտպանությունը նախատեսված է Մարդկանց շահագործման (թրաֆիքինգի) ենթարկված անձանց Ազգային ուղղորդման կարգով:

 

Բաժին I.2. Թրաֆիքինգի հանդեպ համապարփակ մոտեցում, թրաֆիքինգի դեմ պայքարի, կանխարգելման և զոհերի պաշտպանության գործում բոլոր դերակատարների և գործողությունների համակարգում, միջազգային համագործակցություն

 

Այս բաժնում տեղ գտած հարցերը նպատակ ունեն վեր հանել տեղեկատվություն Կոնվենցիայի մասնակից պետությունների օրենսդրության և թրաֆիքինգի դեմ պայքարի քաղաքականության համապարփակ բնույթի վերաբերյալ, հատկապես` կանխարգելման, պաշտպանության ու քրեական հետապնդման (1-ին հոդված), ինչպես նաև գործակցության (29-րդ, 32-րդ և 35-րդ հոդվածներ) ուղղությամբ ձեռնարկված միջոցառումների առումով:

 

Գործակցությունը պետք է ներառի հետևյալը:

- Ազգային համակարգում և համագործակցություն թրաֆիքինգի դեմ պայքարի ոլորտում ներգրավված բոլոր դերակատարների միջև (29-րդ հոդվածի 2-րդ պարբերություն): Թրաֆիքինգի դեմ պայքարի ուղղությամբ ազգային յուրաքանչյուր գործողություն պետք է համապարփակ և բազմոլորտ լինի, և հաշվի առնի անհրաժեշտ բազմապրոֆիլ փորձառությունը: Այս համապարփակ ազգային գործողությունների համակարգումը պետք է իրականացվի հատուկ պետական մարմնի կամ կառույցի միջոցով: Արանք Կոնվենցիայի 29-րդ հոդվածով նշված «համակարգող մարմիններն» են, որոնք տարբերվում են «ազգային զեկուցողներից»: Կոնվենցիայով պարտադիր է ազգային քաղաքականության և գործողությունների համակարգումը, մինչդեռ ազգային զեկուցողներ նշանակելն ըստ հայեցողության է:

- Միջազգային համագործակցություն տարբեր մասնակից պետությունների բոլոր դերակատարների միջև (Կոնվենցիայի 6-րդ գլուխ): Կոնվենցիայի 32-րդ հոդվածը սահմանում է միջազգային համագործակցությունը կարգավորող ընդհանուր սկզբունքները: Նախ, մասնակից պետությունները պետք է հնարավորինս լայնածավալ համագործակցություն ծավալեն միմյանց հետ: Այս սկզբունքը պահանջում է մասնակից պետություններից ապահովել միմյանց հետ համագործակցության լայն շրջանակներ և նվազագույնի հասցնել միջազգային մակարդակով տեղեկատվության և ապացույցների անխափան ու արագ փոխանցման առումով առկա խոչընդոտները: Համագործակցելու պարտավորության ընդհանուր նկարագիրը սահմանված է 32-րդ հոդվածով, համագործակցության շրջանակը պետք է ներառի թրաֆիքինգի կանխարգելումն ու դրա դեմ պայքարը (առաջին պարբերույթ), զոհերի պաշտպանությունն ու օժանդակությունը (երկրորդ պարբերույթ) և Կոնվենցիայով սահմանված քրեական հանցագործությունների, այսինքն` 18-րդ, 20-րդ և 21-րդ հոդվածներում նշված հանցագործությունների հետաքննությունը կամ դատավարությունը (երրորդ պարբերույթ):

- Համագործակցություն և գործընկերություն քաղաքացիական հասարակության հետ (35-րդ հոդված): Պետական մարմինների, պաշտոնյաների և քաղաքացիական հասարակության միջև ռազմավարական գործընկերությունը, որին անդրադարձ է կատարված Կոնվենցիայի 35-րդ հոդվածում, ենթադրում է համագործակցային շրջանակներ, որոնցում պետական մարմիններն իրագործում են Կոնվենցիայով ստանձնած իրենց պարտավորությունները քաղաքացիական հասարակության հետ գործողությունները համակարգելու միջոցով: Անհրաժեշտ է նաև համագործակցություն ծավալել թրաֆիքինգի կանխարգելման և զոհերի պաշտպանության ոլորտում ակտիվ գործունեություն ծավալող միջազգային ՀԿ-ների հետ:

 

Հարցեր թրաֆիքինգի նկատմամբ համապարփակ մոտեցման վերաբերյալ (1-ին հոդված):

 

Հարց 6: Նշել թրաֆիքինգի կանխարգելման, զոհերի պաշտպանության և աջակցության, թրաֆիքինգի քրեականացման և այն իրականացնողների նկատմամբ քրեական հետապնդում իրականացնելու վերաբերյալ հիմնական ներքին օրենսդրական և (կամ) ենթաօրենսդրական ակտերի և դրույթների անվանումները:

 

Հիմնական ներքին օրենսդրական և ենթաօրենսդրական ակտերն են.

- ՀՀ քրեական օրենսգիրք;

- ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրք;

- ՀՀ աշխատանքային օրենսգիրք;,

- «Օպերատիվ-հետախուզական գործունեության մասին» ՀՀ օրենք;

- «Բնակչության զբաղվածության և գործազրկության դեպքում սոցիալական պաշտպանության մասին» ՀՀ օրենք;

- «Սոցիալական աջակցության մասին» ՀՀ օրենք;

- «Երեխայի իրավունքների մասին» ՀՀ օրենք;

- Մարդկանց շահագործման (թրաֆիքինգի) ենթարկված անձանց Ազգային ուղղորդման կարգ (անգլերեն ոչ պաշտոնական թարգմանությունը կցվում է);

- «Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2004 թվականի մարտի 4-ի թիվ 318-Ն որոշման մեջ լրացում կատարելու մասին» ՀՀ կառավարության 2009 թվականի սեպտեմբերի 3-ի թիվ 1003-Ն որոշումը` մարդկանց շահագործման (թրաֆիքինգի) ենթարկված անձանց պետության կողմից երաշխավորված անվճար բժշկական օգնություն և սպասարկում ապահովելու մասին:

- «Հայաստանի Հանրապետությունում 2010-2012 թթ. ընթացքում մարդկանց շահագործման (թրաֆիքինգի) դեմ պայքարի կազմակերպման» Ազգային ծրագիր (անգլերեն ոչ պաշտոնական թարգմանությունը կցվում է):

 

Հարց 7: Արդյո՞ք երկիրն ունի թրաֆիքինգի դեմ պայքարի գծով համապարփակ ազգային քաղաքականություն և (կամ) գործողությունների ազգային ծրագիր: Դրական պատասխանի դեպքում նշել ծրագրի անվանումը, ընդունման ամսաթիվն ու ընդգրկող ժամանակահատվածը, գործողությունների հիմնական ուղղությունները և իրականացման գծով պատասխանատու մարմինը (մարմինները)

 

«Հայաստանի Հանրապետությունում 2010-2012 թթ. ընթացքում մարդկանց շահագործման (թրաֆիքինգի) դեմ պայքարի կազմակերպման» երրորդ Ազգային ծրագիրը և ծրագրի իրականացման ժամանակացույցը ՀՀ կառավարության կողմից ընդունվեց 2010 թ. սեպտեմբերին:

Ծրագրում ներկայացված ռազմավարություններն ու գործողություններն ուղղված են մարդկանց շահագործման (թրաֆիքինգի) դեմ պայքարի արդյունավետ կազմակերպմանը և ներառված են 6 հիմնական բաժնում`

1) մարդկանց շահագործման (թրաֆիքինգի) դեմ պայքարի օրենսդրություն և օրենքների կիրառում,

2) մարդկանց շահագործման (թրաֆիքինգի) կանխարգելում,

3) մարդկանց շահագործման (թրաֆիքինգի) զոհերի պաշտպանություն և աջակցություն,

4) համագործակցություն,

5) ուսումնասիրությունների կատարում, մոնիտորինգ և գնահատում,

6) համակարգում:

Ծրագրի իրականացման համար պատասխանատու են ՀՀ-ում մարդկանց շահագործման (թրաֆիքինգի) հարցերով խորհրդում ընդգրկված բոլոր շահագրգիռ գերատեսչությունները:

 

Հարց 8: Արդյո՞ք երկրում կան թրաֆիքինգի դեմ պայքարի և զոհերի պաշտպանության ոլորտում մասնագիտացված անձինք կամ կառույցներ: Դրական պատասխանի դեպքում` նշել տվյալ անձանց կամ կառույցների անձնակազմի համար կազմակերպված ուսուցողական դասընթացների տեսակներն ու տևողությունը: Նշել նաև դասընթացների համար հատկացված ֆինանսական միջոցների ծավալը (եվրոյով):

 

Թրաֆիքինգի դեմ պայքարի և զոհերի պաշտպանության ոլորտում ստորև նշված հիմնական մասնագիտացված կառույցների ներկայացուցիչների համար պարբերաբար կազմակերպվում են ուսուցողական դասընթացներ, մասնավորապես.

 

ՀՀ կառավարությանն առընթեր ոստիկանություն

 

ՀՀ ոստիկանության կազմում թրաֆիքինգի դեմ պայքարի ոլորտում մասնագիտացած ստորաբաժանումը` Կազմակերպված հանցավորության դեմ պայքարի գլխավոր վարչության (ԿՀԴՊԳՎ) թրաֆիքինգի դեմ պայքարի բաժինն է, սակայն նշված ոլորտում մասնագիտացվում են նաև տարածքային ենթակառույցների առանձին ծառայողներ:

2009 և 2010 թվականների ընթացքում ոստիկանության համակարգմամբ և անմիջական մասնակցությամբ ոստիկանության աշխատակիցների համար կազմակերպվել են «Թրաֆիքինգ»-ի խնդիրներին վերաբերվող դասընթացներ (119 աշխատակից 2009 թ.-ին և 104 աշխատակից 2010 թ.-ին):

Ոստիկանության 6 աշխատակիցների համար դասընթացներ են կազմակերպել Վրաստանում, Բելառուսի Հանրապետությունում` այլ պետությունների ներկայացուցիչների հետ համատեղ:

Ոստիկանության կողմից մշակվել և ՄԱԶԾ/UNDP/ աջակցությամբ հրապարակվել է իրավապահ մարմինների համար նախատեսված` «Մարդկանց թրաֆիքինգի հետ կապված հանցագործությունների քննությունը» մեթոդական ձեռնարկ:

ՀՀ Ոստիկանության ակադեմիայի ուսումնական ծրագրերում ներառված են թրաֆիքինգին վերաբերող համապատասխան դասաժամեր, ինչպես նաև գործում է էլեկտրոնային վերապատրաստման դասընթացների (CBT) դասասենյակ:

 

ՀՀ գլխավոր դատախազություն

ՀՀ գլխավոր դատախազության մարդու դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչությունը հսկողություն է իրականացնում ՀՀ-ում թրաֆիքինգի դեպքերի առթիվ քննվող քրեական գործերի հետաքննության և նախաքննության օրինականության նկատմամբ և այդ գործերով դատարանում պաշտպանում է մեղադրանքը:

 

Դատախազության բոլոր աշխատակիցները անցնում են տարեկան վերապատրաստում «Դատախազության դպրոց» ՊՈԱԿ-ում, որտեղ 2010 թ. ներդրվել է Թրաֆիքինգի դեմ պայքարի վերաբերյալ էլեկտրոնային վերապատրաստման դասընթացը (CBT): Բացի այդ, «Դատախազության դպրոց» ՊՈԱԿ-ում դատախազների տարեկան վերապատրաստման ծրագրում ընդգրկված են «Թրաֆիքինգի քրեաիրավական բնութագիրը» և «Թրաֆիքինգի գործերով քննության տակտիկայի և մեթոդիկայի առանձնահատկությունները» դասընթացները:

 

ՀՀ արդարադատության նախարարություն

ՀՀ արդարադատության նախարարության իրավաբանական ինստիտուտում քրեակատարողական ծառայողների և ԴԱՀԿ ծառայողների համար անց են կացվում վերապատրաստման դասընթացներ, որոնցում ներառված են նաև թրաֆիքինգին նվիրված ուսումնական դասաժամեր:

 

Ազգային անվտանգության ծառայություն

Միգրացիայի միջազգային կազմակերպությունը` ԱՄՆ կառավարության օժանդակությամբ 2010 թ.-ի հունվարից իրականացնում է «Հայաստանի ազգային անվտանգության ծառայության սահմանապահ զորքերի սահմանային վերահսկողության ջոկատի կարողությունների հզորացում» ծրագիրը, որի նպատակն է կատարելագործել սահմանային կառավարման համակարգերը Հայաստանում և նպաստել անօրինական միգրացիոն հոսքերի նվազմանը` սահմանապահ զորքերի և հարակից աշխատակազմի կարողությունների զարգացման միջոցով: Ծրագրի շրջանակներում մշակվել է կանոնավոր և շարունակական ուսուցման ծրագիր, որն ընդգրկում է «Թրաֆիքինգի կանխարգելում» վերնագրով թեմա:

Սահմանապահ զորքերի ներկայացուցիչների համար կազմակերպվել են հետևյալ դասընթացներ` կեղծ փաստաթղթերի հայտնաբերում (19 մասնակից); համակարգչային (19 մասնակից) և սահմանների կառավարման տեղեկատվական համակարգ (BMIS) համակարգից օգտվելու դասընթացներ (19 մասնակից), օրենսդրություն (19 մասնակից), թրաֆիքինգ և մարդկանց մաքսանենգություն (19 մասնակից): Բացի այդ սահմանապահ զորքերի 5 աշխատակիցների համար կազմակերպվել է ուսուցողական ուղևորություն դեպի Ավստրիա և Ռումինիա, որի ընթացքում մասնակիցները ծանոթացել են սահմանների կառավարման և թրաֆիքինգի դեմ պայքարի ժամանակակից մեթոդներին, ինստիտուցիոնալ համակարգին և իրավական դաշտին:

տես նաև Հարց 22-ի պատասխանը:

 

Հարց 9: Արդյո՞ք երկրի պետական կառավարման համակարգում կա որևէ պետական մարմին (կառույց), որը պատասխանատու է թրաֆիքինգի դեմ պայքարի հարցում պետական բոլոր դերակատարների և գործողությունների համակարգման համար (անկախ դիրքից և իրավասությունների շրջանակից, ինչպես նաև այն հանգամանքից, արդյոք տվյալ մարմինը ստեղծվել է հենց այս նպատակով, թե տվյալ գործառույթը վերագրվել է արդեն իսկ գոյություն ունեցող որևէ պետական մարմնի): Դրական պատասխանի դեպքում` նշել վերջինիս անվանումը, վարչական կարգավիճակը, տարեկան բյուջեն (եվրոյով), մարդկային ռեսուրսները, կազմը և իրավասությունները: Հակառակ պարագայում` նշել մոտ ապագայում նման մարմնի (կառույցի) ստեղծման ծրագրերի և այլ անհրաժեշտ մանրամասների մասին:

 

Ինչպես նշված է Հարց 1-ի պատասխանում, Հայաստանի Հանրապետությունում թրաֆիքինգի դեմ պայքարին ուղղված աշխատանքները համակարգվում են Հայաստանի Հանրապետությունում մարդկանց շահագործման (թրաֆիքինգի) հարցերով խորհրդի կողմից, որը ստեղծվել է ՀՀ կառավարության 2007 թ.-ի դեկտեմբերի 6-ի թիվ 861-Ա որոշմամբ: Խորհուրդը ղեկավարում է ՀՀ փոխվարչապետը: Խորհրդի կազմում ընդգրկված են ՀՀ պետական մարմինները ներկայացնող հետևյալ պաշտոնատար անձինք.

ՀՀ սպորտի և երիտասարդության հարցերի նախարար

ՀՀ արդարադատության նախարար

ՀՀ էկոնոմիկայի նախարար

ՀՀ ֆինանսների նախարար

ՀՀ կրթության և գիտության նախարար

ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարար

ՀՀ առողջապահության նախարար

ՀՀ արտաքին գործերի նախարար

ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ

ՀՀ ազգային անվտանգության ծառայության տնօրենի տեղակալ

ՀՀ ոստիկանության պետի տեղակալ

ՀՀ նախագահի աշխատակազմի արտաքին կապերի վարչության պետ

ՀՀ տարածքային կառավարման նախարարության Միգրացիոն պետական ծառայության պետ

 

Խորհուրդը չունի առանձնացված բյուջե, քանի որ թրաֆիքինգի դեմ պայքարին ուղղված գործողությունները իրականացվում են խորհրդի կազմում ընդգրկված համապատասխան կառույցներին հատկացվող բյուջեից:

 

Հարց 10: Արդյո՞ք վերոնշյալ համակարգող կառույցը պատասխանատու է նաև թրաֆիքինգի վերաբերյալ վարչական կամ հարցումների տվյալների հավաքման և համակարգման համար: Հակառակ պարագայում, նշել, թե որ մարմինն է (կառույցը) պատասխանատու նման գործառույթի իրականացման համար:

 

Թրաֆիքինգի դեմ պայքարում ներառված բոլոր իրավապահ մարմիններն իրենց լիազորությունների սահմաններում իրականացնում են համապատասխան տվյալների հավաքում և համակարգում: Վերը նշված գործունեության արդյունքները պարբերաբար զեկուցվում են Հայաստանի Հանրապետությունում մարդկանց շահագործման (թրաֆիքինգի) հարցերով խորհրդին, որին բոլոր շահագրգիռ գերատեսչությունները ներկայացնում են նաև կիսամյակային և տարեկան հաշվետվություններ:

 

Հարց 11: Արդյո՞ք համակարգող ազգային կառույցի շրջանակներում ՀԿ-ներն ունեն լիիրավ անդամի կարգավիճակ: Դրական պատասխանի դեպքում` քանիսն են դրանք: Խնդրում ենք նկարագրել ՀԿ-ների անդամակցության չափանիշները:

 

Խորհրդի նիստերին դիտորդի կարգավիճակով հրավիրվում են հակաթրաֆիքինգային գործունեություն իրականացնող հետևյալ հասարակական կազմակերպությունները, որոնք ակտիվ մասնակցում են քննարկումներին և ունեն մեծ ներդրում այս ոլորտի ռազմավարությունների մշակման և բազմաթիվ նախաձեռնությունների իրականացման գործում.

- «Հույս և օգնություն»

- «Դեմոկրատիան այսօր»

- «ԱՄՔՈՐ»-»ՀԱՅԱՍՏԱՆ» ՀԿ

- «Մարդը դժբախտության մեջ» չեխական կազմակերպության հայաստանյան գրասենյակ,

«Հայ օգնության միություն»

«Վորլդ վիժն» Հայաստան

Աուդիո-վիզուալ լրագրողների ասոցիացիա

Հետաքննող լրագրողների ասոցիացիա

 

Հարց 12: Արդյո՞ք կան համակարգող ազգային կառույցին անդամակցող այլ ազգային կամ միջազգային մարմիններ կամ կառույցներ: Դրական պատասխանի դեպքում` մանրամասնել պատասխանը:

 

Խորհրդի նիստերին հրավիրվում են մասնակցելու նաև ՀՀ-ում ԱՄՆ դեսպանության, ինչպես նաև ստորև նշված միջազգային կազմակերպությունների ներկայացուցիչները.

ՄԱԿ-ի մանկական հիմնադրամի հայաստանյան գրասենյակ

Միգրացիայի միջազգային կազմակերպության հայաստանյան գրասենյակ

ՄԱԿ-ի փախստականների գերագույն հանձնակատարի հայաստանյան գրասենյակ

ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագիր

Աշխատանքի միջազգային կազմակերպության հայաստանյան ներկայացուցչություն

ԵԱՀԿ Երևանյան գրասենյակ

 

Հարց 13: Նկարագրել թրաֆիքինգի դեմ պայքարի հարցում այլ երկրների հետ համագործակցության շրջանակները կարգավորող օրենսդրական հիմքերը.

- ազգային օրենսդրություն,

- միջազգային գործիքներ/համաձայնագրեր (երկկողմ և (կամ) բազմակողմ):

Նշել իրավական փաստաթղթերի անվանումները:

 

Թրաֆիքինգի դեմ պայքարի հարցում այլ երկրների հետ համագործակցությունը կարգավորող իրավական ակտերն են.

 

ազգային օրենսդրություն`

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրք, ինչպես նաև իրավական այլ ակտեր:

 

միջազգային գործիքներ/համաձայնագրեր

1. 16.05.2005 թ. «Մարդկանց շահագործման (թրաֆիքինգի) դեմ պայքարի մասին» Եվրոպայի Խորհրդի կոնվենցիան (ուժի մեջ է մտել 01.08.2008 թ.):

 

2. «Անդրազգային կազմակերպված հանցավորության դեմ պայքարի» ՄԱԿ-ի կոնվենցիան և դրան կից` «Ցամաքով, ծովով և օդով միգրանտների անօրինական փոխադրումների դեմ» թիվ 1 ու «Մարդկանց, հատկապես կանանց և երեխաների առևտրի կանխարգելման, արգելման և պատժի մասին» թիվ 2 կամընտիր արձանագրությունները (ուժի մեջ են մտել 19.04.2003 թ):

 

3. ՄԱԿ-ի «Երեխայի իրավունքների մասին» կոնվենցիային կից կամընտիր արձանագրությունը «Մանկավաճառության, երեխաների մարմնավաճառության և մանկական պոռնոգրաֆիայի մասին» (ուժի մեջ է մտել 30.07.2005 թ.):

 

4. «Մարդկանց, մարդկային օրգանների և հյուսվածքների առևտրի դեմ պայքարում ԱՊՀ մասնակից պետությունների համագործակցության մասին» համաձայնագիրը (ուժի մեջ է մտել 04.09.2006 թ.):

 

5. «Երեխաների պաշտպանության և օտարերկրյա որդեգրման բնագավառում համագործակցության մասին» կոնվենցիա (Հաագայի կոնվենցիա) (ուժի մեջ է մտել 01.06.2007 թ.):

 

6. 22.01.1993 թ. «Քաղաքացիական, ընտանեկան և քրեական գործերով իրավական օգնության և իրավական հարաբերությունների մասին» Մինսկի կոնվենցիան (ուժի մեջ է մտել 21.12.1994 թ.):

 

7. 07.10.2002 «Քաղաքացիական, ընտանեկան և քրեական գործերով իրավական օգնության և իրավական հարաբերությունների մասին» Քիշնևի կոնվենցիան (ուժի մեջ է մտել 19.02.2005 թ.):

 

8. 13.12.1957 թ. «Հանձնման մասին» եվրոպական կոնվենցիան (ուժի մեջ է մտել 25.04.2002 թ.):

 

9. 20.04.1959 թ. «Քրեական գործերով փոխադարձ օգնության մասին» եվրոպական կոնվենցիան (ուժի մեջ է մտել 25.04.2002 թ.):

 

10. 12.09.1998 թ. «Քրեական պատիժների իրականացման կազմակերպման ոլորտում համագործակցության մասին» միջգերատեսչական համաձայնագիր (վավերացվել է 01.05.1999 թ.):

 

Հայաստանի Հանրապետությունը միացել է նաև Աշխատանքի միջազգային կազմակերպության մի շարք կոնվենցիաներին, այդ թվում «,Հարկադիր կամ պարտադիր աշխատանքի մասին» թիվ 29, «Հարկադիր աշխատանքի վերացման մասին» թիվ 105 և «Երեխայի աշխատանքի վատթարագույն ձևերի մասին» թիվ 182 կոնվենցիային:

«Հայաստանի Հանրապետությունում մարդկանց շահագործման (թրաֆիքինգի) հարցերով խորհրդի և Արաբական Միացյալ Էմիրությունների մարդկանց շահագործման (թրաֆիքինգի) դեմ պայքարի ազգային կոմիտեի միջև 05.12.2009 թ. ստորագրված, մարդկանց շահագործման (թրաֆիքինգի) դեմ պայքարում համագործակցության մասին» փոխըմբռնման հուշագիր:

Բացի այդ, հետևյալ երկրների հետ ստորագրվել են հետ ընդունման (ռեադմիսիայի) մասին համաձայնագրեր. Գերմանիա, Բուլղարիա, Դանիա, Լիտվա, Շվեյցարիա, Շվեդիա, Նորվեգիա, Չեխիա, Ռուսաստան, Բենելուքսի երկրներ:

 

Հարց 14: Ի՞նչ միջոցներ են ձեռնարկվել երկրի կողմից ապահովելու, որ հարցում ներկայացրած կողմն ըստ պատշաճի տեղեկացվի միջազգային համագործակցության շրջանակներում թրաֆիքինգի դեմ պայքարի ուղղությամբ իրականացված գործողությունների վերջնարդյունքների վերաբերյալ, ինչը սահմանված է Կոնվենցիայի 34-րդ հոդվածով:

 

Միջազգային պայմանագրերի և ներպետական օրենսդրությանը համապատասխան, հարցում ներկայացրած կողմին պատշաճ կերպով լիարժեք տեղեկատվություն է տրամադրվում ՀՀ գլխավոր դատախազության միջոցով:

 

Հարց 15: Արդյո՞ք համապատասխան մարմիններն ունեն լիազորություն այլ երկրի գործընկերներին տրամադրելու տեղեկատվություն առանց նախապես հարցում ստանալու, եթե տեղեկատվության նման բացահայտումը կարող է օգտակար լինել ստացող երկրի համար` Կոնվենցիայով նախատեսված քրեական հանցագործությունների գծով քննություն կամ դատավարություն իրականացնելու կամ սկսելու գործում: Դրական պատասխանի դեպքում` նշել փոխանցվող տեղեկատվության ծավալը և ներգրավված մարմինների անվանումները:

 

Առանց նախապես հարցում ստանալու ՀՀ իրավասու մարմինները (ՀՀ ոստիկանություն և ՀՀ գլխավոր դատախազություն) կարող են այլ երկրների իրավապահ մարմիններին տրամադրել թրաֆիքինգի վերաբերյալ տեղեկատվություն` նկատի ունենալով, որ տեղեկատվության նման բացահայտումը կարող է օգտակար լինել ստացող երկրի համար` Կոնվենցիայով նախատեսված քրեական հանցագործությունների գծով քննություն կամ դատավարություն իրականացնելու կամ սկսելու գործում:

Վերը նշված տեղեկատվությունը կարող է փոխանցվել դիվանագիտական խողովակներով, Ինտերպոլի ազգային կենտրոնական բյուրոյի (ԱԿԲ) կամ համապատասխան մասնագիտացված ստորաբաժանումների անմիջական կապի միջոցով:

 

Հարց 16: Արդյո՞ք թրաֆիքինգի դեմ պայքարի նպատակով ազգային ոստիկանությունն, երկկողմ կամ բազմակողմ իրավական հիմքով, իրականացնում է համատեղ գործողություններ այլ Կողմերի ոստիկանական ուժերի հետ: Դրական պատասխանի դեպքում` նկարագրել իրականացված գործողությունները և ներկայացնել դրանց ազդեցության գնահատականը: Հակառակ պարագայում, նկարագրել համատեղ գործողությունների ապագա ծրագրերը կամ դրանց առումով առկա խոչընդոտները:

 

ՀՀ ոստիկանությունը իրականացնում է փոխհամագործակցություն հատկապես տարանցիկ և նպատակակետ երկրներ համարվող պետությունների իրավապահ մարմինների հետ: Նշված փոխհամագործակցությունը իրականացվում է հիմնականում թրաֆիքինգի համար հետախուզման մեջ գտնվող հանցավորների հայտնաբերման ուղղությամբ, ինչպես նաև զոհերի ռեպատրիացիայի հետ կապված հարցերով և օպերատիվ, քննչական զուգահեռ գործողություններ, ստուգումներ իրականացնելու կտրվածքով:

 

Թուրքիայի հետ դիվանագիտական հարաբերությունների բացակայությունը թույլ չի տալիս լիարժեք արդյունավետ համագործակցություն իրականացնել այդ երկրի իրավապահ մարմինների հետ և Ինտերպոլի ԱԿԲ-ն միակ կապի միջոցն է Թուրքիայի հետ որոշակի փոխհամագործակցություն իրականացնելու համար:

Հետաքրքրություն ներկայացնող մյուս պետությունների հետ փոխհամագործակցությունը կարելի է համարել դրական:

Մասնավորապես` 2009, 2010 թվականների ընթացքում ակտիվ փոխհամագործակցություն է իրականացվել ՌԴ, ԱՄԷ, Վրաստանի, Բելառուսի, Նիդերլանդների, Բելգիայի, ՈՒկրաինայի, ՈՒզբեկստանի, Եմենի, Իտալիայի իրավապահ մարմինների հետ:

 

Բաժին I.3. Կողմերի ներքին օրենսդրությամբ «թրաֆիքինգ» և «զոհ» հասկացությունների սահմանումները

 

Կոնվենցիայի 4-րդ հոդվածի ա կետի համաձայն` թրաֆիքինգը բաղկացած է երեք հիմնական բաղադրիչների համակցությունից, որոնցից յուրաքանչյուրը թվարկված է սահմանմամբ.

- գործողություն` «մարդկանց հավաքագրում, տեղափոխում, փոխանցում, պահում կամ ընդունում»,

- միջոցով` սպառնալիքի կամ ուժի գործադրմամբ կամ հարկադրանքի որևէ այլ ձևի կիրառմամբ, առևանգմամբ, խարդախությամբ, խաբեությամբ, պաշտոնական դիրքի կամ խոցելի վիճակի չարաշահմամբ անձի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող այլ անձի համաձայնությունը ձեռք բերելու նպատակով, գումարների կամ այլ շահի տրամադրմամբ կամ ձեռքբերմամբ,

- որպես նպատակ ունենալով շահագործումը, որը առնվազն ներառում է մարմնավաճառության նպատակներով այլ անձանց շահագործումը կամ սեռական շահագործման այլ ձևերը, հարկադիր աշխատանքները կամ ծառայությունները, ստրկությունը կամ ստրկությանը համարժեք գործելակերպը, տաժանակիր աշխատանքները կամ օրգանների հեռացումը:

Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքը հիմք է հանդիսանում Կոնվենցիայի 4-րդ հոդվածի բ կետի համար այն առումով, որ նույն հոդվածի համաձայն` թրաֆիքինգի զոհի համաձայնությունը 4-րդ հոդվածի ա կետում նշված շահագործման այս կամ այն ձևին անկարևոր է, եթե կիրառվել է նույն հոդվածում նշված միջոցներից որևէ մեկը:

Կոնվենցիայի 4-րդ հոդվածի գ կետի համաձայն` շահագործման նպատակով երեխային հավաքագրելը, տեղափոխելը, փոխանցելը, թաքցնելը կամ ընդունելը համարվում է մարդկանց շահագործում (թրաֆիքինգ) նույնիսկ այն դեպքում, երբ դա կապված չէ 4-րդ հոդվածի ա կետում նախատեսված եղանակներից որևէ մեկի կիրառման հետ: Էական չէ նաև երեխայի կողմից շահագործմանը տրված համաձայնության առկայության փաստը: Կոնվենցիայի 4-րդ հոդվածի «դ» կետի համաձայն` երեխա է համարվում 18 տարին չլրացած ցանկացած անձ:

Կոնվենցիայի 4-րդ հոդվածի «ե» կետի համաձայն` զոհ է համարվում սույն հոդվածում սահմանված մարդկանց շահագործման (թրաֆիքինգ) ենթակա ցանկացած ֆիզիկական անձ: Զոհ է համարվում ցանկացած անձ, ով ենթարկվել է Կոնվենցիայի 4-րդ հոդվածի ա կետով սահմանված բաղադրիչների համակցությանը (գործողություն-միջոց-նպատակ):

 

Հարցեր.

Հարց 17: Արդյո՞ք ներքին օրենսդրությամբ տրված թրաֆիքինգի սահմանումը ներառում է Կոնվենցիայի 4-րդ հոդվածի «ա» ենթակետով նախատեսված երեք բաղադրիչների (գործողություն-միջոց-նպատակ) բոլոր տարրերը: Նկարագրել, ինչպես են դրանք ներառվել ներքին օրենսդրության մեջ:

 

Այո: Կոնվենցիայի 4-րդ հոդվածի «ա» ենթակետով նախատեսված երեք բաղադրիչները ներառված են ներքին օրենսդրությամբ տրված թրաֆիքինգի սահմանման մեջ (Քրեական օրենսգիրք, 132 հոդված): Երեխայի կամ հոգեկան խանգարման հետևանքով իր արարքի բնույթն ու նշանակությունը գիտակցելու կամ դա ղեկավարելու հնարավորությունից զրկված անձի թրաֆիքինգի կամ շահագործման պարագայում բացակայում է` միջոցը Քրեական օրենսգիրք, 132.2 հոդված):

 

Հարց 18: Նշել, թե ստորև բերված թրաֆիքինգի ձևերից որո՞նք են ճանաչված ներքին օրենսդրությամբ:

- ազգային,

- անդրազգային,

- կազմակերպված հանցավորության հետ կապ ունեցող,

- կազմակերպված հանցավորության հետ կապ չունեցող:

 

Թրաֆիքինգի նշված բոլոր ձևերը նախատեսված են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 132 և 132.2 հոդվածներով: Մասնավորապես, վերը նշված հոդվածներից բխում է, որ հանցագործություն է համարվում ինչպես ներքին, այնպես էլ անդրազգային, և նաև կազմակերպված հանցավորության հետ կապված և չկապված թրաֆիքինգը:

Արարքը կազմակերպված խմբի կողմից կատարելը համարվում է հանցակազմի ծանրացնող հանգամանք:

 

Հարց 19: Արդյո՞ք ներքին օրենսդրությամբ թրաֆիքինգի զոհ է համարվում այն ֆիզիկական անձը, ով Կոնվենցիայի 4-րդ հոդվածի ա կետի հատկանիշներով ենթարկվել է թրաֆիքինգի: Ներկայացնել ներքին օրենսդրությամբ «թրաֆիքինգի զոհ» հասկացության սահմանումը: Խնդրում ենք օրենսդրական դրույթները (թարգմանությունը) ներկայացնել անգլերեն կամ ֆրանսերեն:

 

Այո: ՀՀ կառավարության 20 նոյեմբերի 2008 թվականի որոշմամբ հաստատված մարդկանց շահագործման (թրաֆիքինգի) ենթարկված անձանց ազգային ուղղորդման կարգի» 2-րդ կետի համաձայն` թրաֆիքինգի զոհ է համարվում թրաֆիքինգի ենթարկված ցանկացած ֆիզիկական անձ:

Իսկ ՀՀ քրեական և քրեադատավարական օրենսդրության մեջ «թրաֆիքինգի զոհ» հասկացության փոխարեն օգտագործվում է «տուժող» հասկացությունը:

 

Հարց 20: Արդյո՞ք ներքին օրենսդրությամբ թրաֆիքինգի զոհ են ճանաչվում,

- տղամարդիկ,

- կանայք,

- երեխաները:

 

Այո:

 

Հարց 21: Որքանո՞վ է որոշիչ անձի համաձայնությունը մտադրված կամ փաստացի շահագործմանը` ներքին օրենսդրությամբ վերջինիս թրաֆիքինգի զոհ համարելու հարցում: Խնդրում ենք մանրամասնել, արդյոք ներքին օրենսդրությունը դիտարկում է զոհերի երեք դասերի` տղամարդկանց, կանանց կամ երեխաների կողմից տրված համաձայնությունը: Խնդրում ենք ներկայացնել օրինակներ:

 

ՀՀ քրեական օրենսգրքի 132 և 132.2 հոդվածների համաձայն տղամարդկանց և կանանց համաձայնությունը մտադրված կամ փաստացի շահագործմանը որոշիչ չէ, եթե այդ համաձայնությունը ստացվել է բռնություն գործադրելով կամ դա գործադրելու սպառնալիքով կամ հարկադրանքի այլ ձևերով, առևանգման, խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու, իշխանությունը կամ վիճակի խոցելիությունը օգտագործելու կամ նրան վերահսկող անձի հետ համաձայնություն ձեռք բերելու նպատակով նյութական կամ այլ օգուտ տալու կամ ստանալու կամ այդպիսիք խոստանալու միջոցով:

Երեխայի կամ հոգեկան խանգարման հետևանքով իր արարքի բնույթն ու նշանակությունը գիտակցելու կամ դա ղեկավարելու հնարավորությունից զրկված անձի թրաֆիքինգի կամ շահագործման պարագայում համաձայնությունը բոլոր դեպքերում չի դիտվում որպես կշռադատված համաձայնություն և ցանկացած դեպքում` շահագործման նպատակով երեխային, հոգեկան խանգարման հետևանքով իր արարքի բնույթն ու նշանակությունը ամբողջությամբ կամ մասամբ գիտակցելու կամ դա ղեկավարելու հնարավորությունից զրկված անձին հավաքագրելը, տեղափոխելը, փոխանցելը, թաքցնելը կամ ստանալը, ինչպես նաև այդպիսի անձանց շահագործելը կամ շահագործման վիճակի մեջ դնելը կամ պահելը քրեական օրենսգրքով պատժելի արարք է նույնիսկ եթե այդպիսի անձանց նկատմամբ չեն կիրառվել վերոգրյալ հարկադրանքի եղանակները:

 

II. Թրաֆիքինգի կանխարգելման, զոհերի իրավունքների պաշտպանության ու

ամրապնդման և թրաֆիքինգ իրականացնողների նկատմամբ քրեական

հետապնդում իրականացնելու ուղղությամբ մասնակից պետությունների

կողմից ձեռնարկած քայլերը

 

Բաժին II.1. Թրաֆիքինգի կանխարգելման ուղղությամբ ձեռնարկված քայլեր

 

Այս բաժնում տեղ գտած հարցերը նպատակ ունեն վեր հանել տեղեկատվություն Կոնվենցիայի կողմերի ձեռնարկած կանխարգելիք այն միջոցառումների վերաբերյալ, որոնք նախատեսված են Կոնվենցիայի 2-րդ գլխով (5-րդ և 9-րդ հոդվածներ): Կանխարգելիչ միջոցառումների ձեռնարկումը վերաբերում է բոլոր երկրներին` ծագման, տարանցիկ և նպատակակետ: երկրի առանձնահատկություններով պայմանավորված` ձեռնարկելիք միջոցառումները կարող են տարբերվել, սակայն թրաֆիքինգի դեմ պայքարի կանխարգելիչ միջոցառումների ձեռնարկումը պարտադիր է բոլոր երկրների համար:

 

Հարցեր.

Հարց 22: Արդյո՞ք վերջին երկու տարիներին իրականացվել է ազգային, տարածաշրջանային կամ տեղական մակարդակով որևէ տեղեկատվական արշավ կամ ծրագիր թրաֆիքինգի հնարավոր զոհերին շահագործման տարբեր ձևերի մասին տեղեկացնելու նպատակով: Դրական պատասխանի դեպքում` նշել, թե արդյոք նման միջոցառումը հիմնված է եղել արդյունավետ կանխարգելիչ միջոցների վերաբերյալ իրականացված վերլուծության արդյունքների վրա: Արդյո՞ք նման միջոցառումը ուղղված է եղել թրաֆիքինգի հնարավոր զոհերի որևէ առանձին թիրախային խմբի: Ո՞ր պետական կամ ոչ պետական մարմիններն են հանդիսացել նման միջոցառման իրականացման պատասխանատու: Նկարագրել արշավի (ծրագրի) համար օգտագործված նյութերը և տարածման եղանակը: Հնարավորության դեպքում` ներկայացնել նաև արշավի (ծրագրի) ազդեցության գնահատականը: Մեկից ավելի արշավների (ծրագրերի) իրականացման դեպքում, ներկայացնել մանրամասներ դրանցից յուրաքանչյուրի վերաբերյալ: Ներկայումս նոր միջոցառումների նախատեսման դեպքում` ներկայացնել մանրամասները:

 

Վերջին երկու տարիներին իրականացվել են բազմաթիվ քարոզարշավներ և դասընթացներ: Այդ թվում`

ՀՀ տարածքային կառավարման նախարարության Միգրացիոն պետական ծառայություն

2009 թ.-ին մշակվել և 100.000 օրինակով տպագրվել է «Օրինական ճանապարհով օտարերկրյա պետություններ մուտք գործելու, բնակվելու և աշխատանքային գործունեություն ծավալելու կարգի և պայմանների մասին» տեղեկատվական թերթոնը` այդ նպատակով ծախսելով ՀՀ պետական բյուջեից հատկացված 3 մլն դրամը (մոտ 6.000 եվրո):

Թերթոնի 10.000 օրինակ տրամադրվել է ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության զբաղվածության պետական ծառայության գործակալությանը, 30.000-ը` սոցիալական ծառայություններ մատուցող տարածքային մարմիններին, 20.000-ը` «Զվարթնոց» օդանավակայանին, 40.000-ը` հանրապետության տարածքում գործող միգրացիոն հարցերով զբաղվող տարբեր ռեսուրս կենտրոններին:

ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի հայաստանյան գրասենյակի ֆինանսավորմամբ «Ապահով ճամփորդություն» նախամիգրացիոն գրանցման և պատշաճ հարցումների ծրագրի շրջանակներում Միգրացիոն պետական ծառայությունում գործել է Միգրանտների սպասարկման կենտրոն: Կենտրոն դիմած ՀՀ քաղաքացիներին տրամադրվել են արժանահավատ տեղեկություններ հավանական նպատակակետ երկրներ մուտքի, բնակության և աշխատանքային գործունեության կարգի և պայմանների, ինչպես նաև թրաֆիքինգի վտանգի վերաբերյալ: Ընդհանուր առմամբ խորհրդատվություն է տրվել մոտ 1.000 անձի: Խորհրդատվության հետ մեկտեղ նրանց տրամադրվել են տարբեր տեղեկատվական գրքույկներ և թերթոններ:

Խորհրդատվության հետ նրանց տրամադրվել է նաև ՀՀ-ում տեղակայված միջազգային կազմակերպությունների համատեղ ուժերով հրատարակված «Ռուսաստանի Դաշնությունում ժամանակավոր աշխատանքային միգրանտի իրավական ուղեցույց», «Միգրանտների տեղեկատվական ուղեցույց Հայաստան-Թուրքիա», «Միգրանտների տեղեկատվական ուղեցույց Հայաստան-Գերմանիա», «Միգրանտների տեղեկատվական ուղեցույց Հայաստան-Հունաստան», «ՈՒկրաինայից, Մոլդովայից, Հայաստանից, Ադրբեջանից և Վրաստանից Ռուսաստան մեկնող աշխատանքային միգրանտների համար» գրքույկները, ԱՄԿ-ի կողմից հրատարակված «Ռուսաստանի Դաշնություն մեկնող միգրանտ աշխատողների համար» ուղեցույցը, «Հույս և օգնություն» ՀԿ-ի կողմից հրապարակված «Ի՞նչ պետք է իմանա Ռուսաստանի Դաշնություն մեկնողը» և միգրացիոն ծառայության կողմից հրատարակված «Օրինական ճանապարհով օտարերկրյա պետություններ մուտք գործելու, բնակվելու և աշխատանքային գործունեություն ծավալելու կարգի և պայմանների մասին» տեղեկատվական թերթոնները:

 

ՀՀ կրթության նախարարություն

Հանրակրթության ոլորտի բարեփոխումների շրջանակներում 12-ամյա կրթակարգին անցնելու կապակցությամբ վերանայվել են առարկայական ծրագրերն ու չափորոշիչները: Լրամշակվել են հիմնական և ավագ դպրոցների «Հասարակագիտություն» առարկայի չափորոշիչները, որոնցում ներառվել են մարդու իրավունքները, գենդերային հավասարությունը և մարդու արժանապատվության ու ամբողջական կերպարի կարևորությունը, սեռային խտրականության անթույլատրելիությունը լուսաբանող հարցեր:

ՀՀ կրթության և գիտության նախարարության և Միգրացիայի միջազգային կազմակերպության (ՄՄԿ) հայաստանյան առաքելության միջև կնքված փոխըմբռնման հուշագրի համաձայն 2009-2010 թթ. իրականացվել է «Մարդկանց առևտուրը կանխելուն ուղղված դպրոցական կրթություն Հայաստանում, Վրաստանում և Ադրբեջանում» տարածաշրջանային փորձնական ծրագիրը:

Ծրագրի շրջանակներում 2009 թվականի ընթացքում մշակվել են «Թրաֆիքինգ» 2 տեսակի ձեռնարկներ (սովորողների և ուսուցիչների համար), որոնք ՀՀ ԿԴՆ Կրթության ազգային ինստիտուտի կողմից երաշխավորվել են գործածության, որպես հանրակրթական ավագ դպրոցի ուսումնաօժանդակ ձեռնարկներ:

Իրականացվել են հետևյալ միջոցառումները`

1. Տպագրվել է` «Թրաֆիքինգ» (ձեռնարկ սովորողների համար), «Թրաֆիքինգ» (ձեռնարկ ուսուցիչների համար), «Թրաֆիքինգ» (գրքույկ ծնողների համար), գրպանի տեղեկատվական քարտ, տեղեկատվական պաստառ: 2. Արտադրվել և բազմացվել է սոցիալական գովազդ` թրաֆիքինգի կանխարգելման գործում դպրոցական կրթության կարևորության վերաբերյալ: 3. Թարգմանվել և բազմացվել է ՄՄԿ Վրաստանի առաքելության կողմից արտադրված ուսուցողական տեսաֆիլմը: 4. Իրականացվել է շուրջ 1500 ուսուցիչների, ինչպես նաև 200 քոլեջների ու արհեստագործական ուսումնարանների դասախոսների վերապատրաստում:

Ծրագրի շրջանակներում մշակված ձեռնարկները տրամադրվել են «Վորլդ Վիժն-Հայաստան», «Մարդը դժբախտության մեջ» և «Հայկական Կարիտաս» կազմակերպություններին` իրենց կողմից նմանատիպ ծրագրերի իրականացման ժամանակ դրանք դպրոցներում գործածելու նպատակով:

2010 թվականի ընթացքում «Վորլդ Վիժն» միջազգային կազմակերպության հայաստանյան գրասենյակի միջոցով իրականացվել է «Պայքար թրաֆիքինգի դեմ հասարակության ներգրավման և համայնքային խնամատարության միջոցով» ծրագիրը: Ծրագրում ընդգրկված 20 հանրակրթական դպրոցների և 2 գիշերօթիկ խնամքի հաստատությունների 105 մանկավարժների համար կազմակերպվել են «Թրաֆիքինգ» թեմայով վերապատրաստման դասընթացներ: Դասընթացները վարել են «Կարողություն և զարգացում հանուն քաղաքացիական հասարակության» հասարակական կազմակերպության մասնագետները: Դասընթացների նպատակն էր բարձրացնել ուսուցիչների և դաստիարակների գիտելիքները, հմտությունները և կարողությունները, որպեսզի վերջիններս պատրաստ լինեն երեխաների հետ վարելու թրաֆիքինգի թեմաներով դասեր: Ծրագրի շրջանակներում ընտրված ուսումնական հաստատություններում կազմակերպվել են նաև թրաֆիքինգի թեմաներով միջոցառումներ երեխաների և մեծահասակների համար` թատերական բեմականացում, շարադրությունների մրցույթ, ֆոտոցուցահանդես և այլն: Ծրագրի իրականացման ընթացքում առավել մեծ ակտիվություն դրսևորած 9 դպրոցականներ մասնակցել են Վրաստանում կազմակերպված Երիտասարդական համաժողովին, որտեղ հայ և վրացի երեխաները ներկայացրել են թրաֆիքինգի կանխարգելման գործում իրենց ունեցած ակնկալիքները իշխանություններից:

2010 թ. հուլիս ամսին ՀՀ կրթության և գիտության նախարարության և «Հայկական Կարիտաս» բարեսիրական հասարակական կազմակերպության միջև ստորագրվել է Փոխըմբռնման հուշագիր` «Անօրինական միգրացիայի և թրաֆիքինգի կանխարգելում» ծրագիրը իրականացնելու նպատակով: Ծրագրի շրջանակներում իրականացվել է 30 ուսուցիչների վերապատրաստում «Թրաֆիքինգ» թեմայով: Դասընթացները կազմակերպվել են միաժամանակ Երևանում և Գյումրիում: Նոյեմբեր ամսին վերապատրաստված ուսուցիչները դասեր են վարել աշակերտների համար: Աշակերտների համար կազմակերպվել է նաև «Թրաֆիքինգ» թեմայով ֆիլմի դիտում ու քննարկում:

 

ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարություն

2009 և 2010 թվականներին ՀՀ ԱՍՀ նախարարությանը ՀՀ պետական բյուջեից հատկացվել են միջոցներ մարդկանց շահագործման (թրաֆիքինգի) խնդիրները և այդ ոլորտում նախարարության քաղաքականությունը լուսաբանող հեռուստահաղորդումների պատրաստման համար: Գումարը կազմել է մոտ 1500 եվրո յուրաքանչյուր հաղորդման համար:

ՀՀ ԱՍՀՆ և ԵԱՀԿ Երևանի գրասենյակի «Թրաֆիքինգի դեմ պայքարի աջակցության և ռեսուրս կենտրոն» համատեղ ծրագրի շրջանակներում Երևանում և մարզերում իրականացվել են իրազեկման արշավներ «Թրաֆիքինգի զոհերին աջակցության տրամադրման գործընթացում ներգրավված կողմերի ունակությունների բարձրացում և կարողությունների հզորացում» թեմայով, որի շրջանակներում խոսվել է թրաֆիքինգի վերաբերյալ ազգային և միջազգային օրենսդրության, ազգային ուղղորդման կարգի իրականացման, թրաֆիքինգի զոհերի նույնացման/իդենտիֆիկացման և պրոֆիլավորման էության, թրաֆիքինգի զոհերի նույնացման և նրանց աջակցության տրամադրման և ինտեգրման գործընթացի մասին:

Քարոզարշավները, որոնք ավարտվելու են 2011 թ-ի հունիսին, բաղկացած են մի քանի փուլերից: Առաջին փուլին մասնակցել են Հայաստանի Հանրապետության մարզպետարանների ընտանիքի, կանանց և երեխաների իրավունքների պաշտպանության բաժինների, տարածքային կառավարման մարմինների, «Զբաղվածության պետական ծառայություն» գործակալության մարզային ծառայությունների, ոստիկանության մարզային բաժինների ներկայացուցիչները, տեղի լրատվամիջոցները (այդ թվում և մարզային հեռուստաալիքները), խոցելի խմբերի հետ աշխատող տեղի հասարակական կազմակերպությունների ներկայացուցիչները: Մասնակիցներին բաժանվել են թրաֆիքինգի հիմնախնդրին վերաբերող նյութեր, ներառյալ ազգային օրենսդրությունը և Հայաստանի կողմից վավերացված միջազգային փաստաթղթերը, ներկայացվել են վիճակագրական տվյալներ հանրապետությունում առկա իրավիճակի մասին, վերլուծություններ թրաֆիքինգի գործերով դատավարությունների, թրաֆիքինգի զոհերի, որպես սոցիալական խումբ, խնդիրների, նրանց բնութագրերի, երևույթի տարածման պատճառների վերաբերյալ:

Երկրորդ փուլի նպատակային խումբը կազմել են երեխաների ցերեկային հոգածության կենտրոնների աշխատակիցները: Նախապես ուսումնասիրվել և գնահատվել են կենտրոնների կարիքները մարդկանց, հատկապես երեխաների, թրաֆիքինգի հետ կապված խնդիրների իմացության առումով, որից հետո կազմվել է ուսուցման ծրագիրը և անց են կացվել դասուսուցումներ:

Երրորդ փուլում ներգրավված են հանրապետության սոցիալական ծառայությունների տարածքային կենտրոնների, աշխատանքի պետական տեսչության տարածքային ստորաբաժանումները, զբաղվածության գործակալության մարզային և տարածքային մարմինները և ոստիկանության աշխատակիցները:

Նախարարությունը, համագործակցելով «Թրաֆիքինգի դեմ պայքարի աջակցության և ռեսուրս կենտրոն» ծրագրի և «Հույս և օգնություն» մասնագիտացված ՀԿ-ի հետ, Երևանի պետական համալսարանի սոցիոլոգիայի ֆակուլտետի ուսանողների համար կազմակերպել է սեմինար «Հայաստանում երեխաների իրավունքների պաշտպանությունը մարդկանց շահագործման դեմ պայքարի համատեքստում» թեմայով:

Համատեղ ծրագրի շրջանակներում սեմինար է կազմակերպվել նաև ՀՀ փաստաբանների պալատի փաստաբանների համար:

 

Բոլոր վերլուծությունները տեղադրված են նախարարության http://www.mms.am կայքէջում:

Բացի այդ, ՀՀ ԱՍՀ նախարարությունը մեկնարկել է 2010-2012 թթ. Ազգային ծրագրով նախատեսված միջոցառումների իրականացումը, մասնավորապես` օրենսդրության կատարելագործման, թրաֆիքինգի կանխարգելման, զոհերի աջակցության ուղղությամբ (կետեր 1.1.1, 2.1.3., 2.2.3., 2.2.5. (1), 2.3.5.):

 

--------------------------------

1) մշակվել է «Մարդկանց շահագործումը (թրաֆիքինգը) և դրա դեմ պայքարը» թեմայով ուսումնական մոդուլ, որը ներառվել է ՀՀ քաղաքացիական ծառայողների պարտադիր վերապատրաստման դասընթացների ցանկում:

 

ՀՀ առողջապահության նախարարություն

Հասարակության իրազեկվածության բարձրացման նպատակով կազմակերպվել են ՀՀ մասնագիտացված բժշկական կազմակերպությունների մասնագետների իրազեկմանը ուղղված սեմինարներ` «թրաֆիքինգ» երևույթի, թրաֆիքինգի զոհերի հետազոտման ու հիվանդանոցային բուժման կազմակերպման, ինչպես նաև ՀՀ-ում մարդկանց շահագործման (թրաֆիքինգի) ենթարկված անձանց ազգային ուղղորդման կարգի առնչությամբ: Սեմինարներին մասնակցել են առողջապահության կազմակերպիչներ, բժիշկներ, բուժքույրեր: Վերապատրաստված մասնագետները տեղերում կապահովեն հասարակության իրազեկումը:

 

ՀՀ սպորտի և երիտասարդության հարցերի նախարարություն

2009 թվականի հուլիսի 27-30-ը Երևան քաղաքում կազմակերպված սեմինար-դասընթացով («ՈՒսուցում ուսուցանողների համար» մեթոդով դասընթացներ) մեկնարկել է «Երիտասարդության դերը մարդկանց շահագործման (թրաֆիքինգի) կանխարգելման գործում» ծրագիրը և շարունակվել է ՀՀ մարզերում` երևանյան դասընթացների մասնակիցների կողմից կազմակերպվող սեմինար-դասընթացների տեսքով: Վերոնշյալ ծրագրի ֆինանսավորումն իրականացվել է պետական բյուջեից` 2502800 դրամ գումարի չափով: Ծրագրին իր ակտիվ աջակցությունն է բերել ՀՀ ԱՍՀՆ և ԵԱՀԿ Երևանի գրասենյակի «Թրաֆիքինգի դեմ պայքարի աջակցության և ռեսուրս կենտրոն» համատեղ ծրագիրը:

Ծրագիրն ավարտվել է դեկտեմբեր ամսին` Հայաստանի հանրային հեռուստաալիքով դեկտեմբերի 22-ին իրականացված Երևանը և ՀՀ Շիրակի, Լոռու, Սյունիքի մարզերը կապող հեռուստակամուրջ-քննարկումով, որը ֆինանսավորվել է պետական բյուջեից` 5.190.860 դրամ գումարի չափով:

2010 թ.-ին ՀՀ սպորտի և երիտասարդության հարցերի նախարարության «Երիտասարդական միջոցառումների կազմակերպման կենտրոն» ՊՈԱԿ-ի Արարատի, Կոտայքի, Իջևանի, Սյունիքի, Լոռու մարզային երիտասարդական կենտրոններում ՄԱԿ-ի հանրային տեղեկատվության վարչության երևանյան գրասենյակի, Միգրացիայի միջազգային կազմակերպության հայաստանյան առաքելության և «ՄԱԿ-ի հայկական ասոցիացիա» հասարակական կազմակերպության հետ համատեղ 2010 թվականի ապրիլ-սեպտեմբեր ամիսներին իրականացվել է «Հանցագործության կանխարգելումը և քրեական արդարադատություն: Քրեական արդարադատության հակազդումը մարդկանց թրաֆիքինգին, կապերը միջազգային կազմակերպված հանցագործության հետ» ծրագիրը, որի ֆինանսավորվել է պետական բյուջեից` 480.600 դրամ գումարի չափով: Ծրագրի շրջանակներում կազմակերպված սեմինար-դասընթացների նպատակը երիտասարդների շրջանում մարդկանց շահագործման (թրաֆիքինգի) կանխարգելմանն ուղղված տեղեկացվածության մակարդակի բարձրացումն է:

2010 թվականին կազմակերպվել են քննարկումներ, հանդիպումներ, իրականացվել են Հայաստանի Հանրապետությունում մարդկանց շահագործման (թրաֆիքինգի) հարցերով խորհրդին կից աշխատանքային խմբի անդամների, փորձագետների, երիտասարդների մասնակցությամբ «Երիտասարդներն ընդդեմ թրաֆիքինգի» թեմայով հեռուստահաղորդման պատրաստման և Հայաստանի հանրային հեռուստատեսությամբ հեռարձակման աշխատանքներ, որի ֆինանսավորումն իրականացվել է պետական բյուջեից` 3.350.300 դրամ գումարի չափով:

 

ՀՀ դատախազություն

Հասարակության իրազեկումը բարձրացնելու նպատակով ՀՀ դատախազության պաշտոնական կայքում լուսաբանվել են թրաֆիքինգի գործերով դատախազության կողմից կատարված աշխատանքները: Բացի այդ «Հ2» հեռուստաընկերության «Հետաքննություն» հաղորդաշարով, դատախազության աշխատակիցների մասնակցությամբ, ներկայացվում են թրաֆիքինգի դեպքերով քննված քրեական գործերի վերաբերյալ հաղորդումներ:

ՀՀ դատախազության աշխատակիցների կողմից ՀՀ գլխավոր դատախազության «Օրինականություն» գիտագործնական հանդեսում թրաֆիքինգի թեմայով հրապարակվել են մի շարք գիտական հոդվածներ:

Դատախազության աշխատակիցները, որպես փորձագետներ, մասնակցում են թրաֆիքինգի թեմայով կազմակերպված բազմաթիվ սեմինարների, դրանցում հանդես են գալիս զեկուցումներով, ելույթներով:

 

----------------------------------------------------

ԻՐՏԵԿ - շարունակությունը հաջորդ մասերում

 

 

pin
ՀՀ կառավարություն
21.07.2011
N 28
Արձանագրային որոշում