Սեղմել Esc փակելու համար:
ՁԵՌՆԱՐԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԵՎ ՁԵՌՆԱՐԿԱՏԻՐԱԿԱՆ...
Քարտային տվյալներ

Տեսակ
Չի գործում
Ընդունող մարմին
Ընդունման ամսաթիվ
Համար

Ստորագրման ամսաթիվ
ՈՒժի մեջ մտնելու ամսաթիվ
ՈՒժը կորցնելու ամսաթիվ
Ընդունման վայր
Սկզբնաղբյուր

Ժամանակագրական տարբերակ Փոփոխություն կատարող ակտ

Որոնում:
Բովանդակություն

Հղում իրավական ակտի ընտրված դրույթին X
irtek_logo

ՁԵՌՆԱՐԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԵՎ ՁԵՌՆԱՐԿԱՏԻՐԱԿԱՆ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅ ...

01.01.1999 -ին ուժը կորցրած ակտի տվյալ խմբագրությունը գործել է   14.03.1992  -ից մինչեւ   01.01.1999  -ը:
 

(ուժը կորցրել է 01.01.99թ` 17.06.98 թիվ ՀՕ-229 օրենք)

i

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՕՐԵՆՔԸ

 

i

Օրինագիծն ընդունված է ՀՀ Գերագույն խորհրդի
կողմից «12» փետրվարի 1992թ. Հ.Ն-0511-I

 

ՁԵՌՆԱՐԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԵՎ ՁԵՌՆԱՐԿԱՏԻՐԱԿԱՆ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ ՄԱՍԻՆ

 

i
ԳԼՈՒԽ 1. ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԴՐՈՒՅԹՆԵՐ

 

ՀՈԴՎԱԾ 1. ՕՐԵՆՔԻ ՆՊԱՏԱԿՆԵՐԸ

 

Սույն օրենքը սահմանում է ձեռնարկատիրական գործունեության հիմունքները, ձեռներեցների իրավունքները և պարտականությունները, ձեռնարկությունների կազմակերպական-իրավական տեսակները, դրանց ստեղծման, գործելու և գործունեության դադարեցման հիմքերը:

 

ՀՈԴՎԱԾ 2. ՁԵՌՆԱՐԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԵՎ ՁԵՌՆԱՐԿԱՏԻՐԱԿԱՆ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ ՄԱՍԻՆ ՕՐԵՆՍԴՐՈՒԹՅՈՒՆԸ

 

Ձեռնարկության և ձեռներեցի գործունեությունը կարգավորվում է սույն օրենքով, Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական օրենսգրքով, օրենսդրական այլ ակտերով, ձեռնարկության կանոնադրությամբ և այլ հիմնադիր փաստաթղթերով, ինչպես նաև պայմանագրերով:

Եթե Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերով սահմանվում են այլ կանոններ, քան պարունակվում են սույն օրենքում, ապա կիրառվում են միջազգային պայմանագրերի կանոնները:

 

ՀՈԴՎԱԾ 3. ՕՐԵՆՔԻ ԳՈՐԾՈՂՈՒԹՅԱՆ ՈԼՈՐՏՆԵՐԸ

 

Սույն օրենքով կարգավորվում է ձեռներեցների և տարբեր կազմակերպական-իրավական տեսակների ձեռնարկությունների գործունեությունը:

Օրենքի գործողության ոլորտին չեն վերաբերում`

ա) բանկային հիմնարկների և ֆինանսական հաստատությունների գործունեությունը.

բ) քաղաքացիների կողմից քաղաքացիական-իրավական պայմանագրերով կատարվող միանվագ վճարովի աշխատանքները.

գ) գիտության, տեխնիկայի, մշակույթի ոլորտում քաղաքացիների ինքնուրույն ստեղծագործական գործունեությունը.

դ) պետական կառավարման մարմինների գործունեությունը:

 

ՀՈԴՎԱԾ 4. ՁԵՌՆԱՐԿՈՒԹՅՈՒՆԸ

 

Ձեռնարկություն է հանդիսանում այն կազմակերպական միավորը, որը իրեն պատկանող կամ սեփականատիրոջ (հիմնադրի) կողմից հատկացված գույքով իրականացնում է ձեռնարկատիրական գործունեություն, իր անունից կամ լիազորագրի հիման վրա ձեռք է բերում գույքային և անձնական ոչ գույքային իրավունքներ ու պարտականություններ և պատասխանատվություն է կրում ստանձնած պարտավորությունների կատարման համար:

 

ՀՈԴՎԱԾ 5. ՁԵՌՆԱՐԿՈՒԹՅԱՆ ՍԵՓԱԿԱՆԱՏԵՐԸ (ՀԻՄՆԱԴԻՐԸ)

 

i

Հայաստանի Հանրապետությունում հավասար իրավունքներով ձեռնարկության սեփականատեր կամ հիմնադիր կարող են լինել Հայաստանի Հանրապետությունը և այլ պետություններ, Հայաստանի Հանրապետության և այլ պետությունների իրավաբանական անձինք, իրավաբանական անձի կարգավիճակ չունեցող ձեռնարկություններ, քաղաքացիներ, քաղաքացիություն չունեցող անձինք, եթե սույն օրենքով և ձեռնարկությունների կազմակերպական-իրավական տեսակների մասին Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ այլ բան չի նախատեսված:

 

i
ՀՈԴՎԱԾ 6. ԻՐԱՎԱԲԱՆԱԿԱՆ ԱՆՁԻ ԿԱՐԳԱՎԻՃԱԿ ՈՒՆԵՑՈՂ ԵՎ ԻՐԱՎԱԲԱՆԱԿԱՆ ԱՆՁԻ ԿԱՐԳԱՎԻՃԱԿ ՉՈՒՆԵՑՈՂ ՁԵՌՆԱՐԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

 

Իրավաբանական անձի կարգավիճակ ունեցող և իրավաբանական անձի կարգավիճակ չունեցող ձեռնարկությունները տարբերակվում են ըստ իրենց սեփականատիրոջից (սեփականատերերից) առանձնացված իրավունքի սուբյեկտ լինելու և գույքային պատասխանատվության աստիճանի:

i

Իրավաբանական անձի կարգավիճակ ունեցող ձեռնարկությունը հանդիսանում է իրավունքի ինքնուրույն սուբյեկտ: Այդպիսի ձեռնարկության գույքը, իրավունքներն ու պարտականություններն առանձնացված են դրա սեփականատիրոջ (սեփականատերերի) այլ գույքից, իրավունքներից և պարտականություններից: Իրավաբանական անձի կարգավիճակ ունեցող ձեռնարկության պարտավորությունների համար պատասխանատու է այդ իրավաբանական անձը: Սեփականատերը (սեփականատերերը) պատասխանատու չէ իր այլ գույքով:

i

Իրավաբանական անձի կարգավիճակ չունեցող ձեռնարկությունը չի համարվում իր սեփականատիրոջից (սեփականատերերից) առանձին իրավունքի սուբյեկտ: Այդպիսի ձեռնարկության սեփականատերը (սեփականատերերը) ձեռնարկության պարտավորությունների համար պատասխանատու է իր ունեցած այն գույքով, որի նկատմամբ Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով կարելի է բռնագանձում տարածել:

Իրավաբանական անձի կարգավիճակ ունեցող և իրավաբանական անձի կարգավիճակ չունեցող ձեռնարկությունները տնտեսական գործունեության բնագավառում ունեն նույն իրավասությունը:

 

ՀՈԴՎԱԾ 7. ՁԵՌՆԱՐԿԱՏԻՐԱԿԱՆ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅՈՒՆԸ

 

Ձեռնարկատիրական գործունեության սուբյեկտ (ձեռներեց) են հանդիսանում անհատ ձեռներեցը, ձեռնարկության սեփականատերը (հիմնադիրը) կամ նրա կողմից ձեռնարկատիրական գործունեության իրականացման համար Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով լիազորված մարմինը (Հայաստանի Հանրապետության և այլ պետությունների քաղաքացիները, քաղաքացիություն չունեցող անձինք, իրավաբանական անձինք և իրավաբանական անձի կարգավիճակ չունեցող ձեռնարկությունները):

i

Ձեռնարկատիրական գործունեություն է համարվում ձեռներեցների կողմից իրականացվող Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ չարգելված ցանկացած տնտեսական գործունեությունը:

 

ՀՈԴՎԱԾ 8. ԱՆՀԱՏ ՁԵՌՆԵՐԵՑԸ

 

i

Անհատ ձեռներեց է հանդիսանում այն ֆիզիկական անձը, որն իր անունից որպես զբաղմունք կանոնավոր կերպով իրականացնում է տնտեսական գործունեություն, մատուցում է ծառայություններ և կատարում է աշխատանքներ:

i

Անհատ ձեռներեցը պետական լիազորված մարմիններից ստանում է համապատասխան ձեռնարկատիրական գործունեությամբ զբաղվելու վկայական և իր ձեռնարկատիրական գործունեությունը իրականացնում է այդ վկայականի հիման վրա, որը հանդիսանում է նրա գրանցման փաստաթուղթը:

Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով որպես անհատ ձեռներեց գրանցված չլինելը և համապատասխան վկայական չունենալը վերջինիս չի ազատում իր կնքած գործարքների համար գույքային և անձնական ոչ գույքային պարտավորությունների կատարումից ու պատասխանատվությունից:

i

Օտարերկրյա քաղաքացիները կամ քաղաքացիություն չունեցող անձինք Հայաստանի Հանրապետությունում կարող են լինել անհատ ձեռներեցներ օտարերկրյա ներդրումների կարգավորմանը վերաբերող Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով:

i

Անհատ ձեռներեցը կարող է զբաղվել վերջինիս համար Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ չարգելված գործունեությամբ: Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված տնտեսական գործունեության առանձին տեսակներով անհատ ձեռներեցը կարող է զբաղվել միայն հատուկ թույլտվության (լիցենզիայի) հիման վրա: Նա չի կարող ունենալ վարձու աշխատողներ:

Անհատ ձեռներեցը իրավունք ունի մասնակցել ձեռնարկությունների տնտեսական միավորումների, Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ անհատ ձեռներեցների համար չարգելված գործունեություն իրականացնելու համար իր միջոցները միավորել ցանկացած կազմակերպական-իրավական տեսակի ձեռնարկության միջոցների հետ:

 

ՀՈԴՎԱԾ 9. ՁԵՌՆԵՐԵՑՈՒԹՅԱՆ ԱԶԱՏՈՒԹՅՈՒՆԸ

 

i

Ձեռնարկատիրական գործունեության հիմնական սկզբունքը ձեռներեցության ազատությունն է, այդ թվում` Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրության սահմաններում պայմանադիր կողմեր ընտրելու, պայմանագրեր և պայմանադիր կողմերի հետ համաձայնագրեր կնքելու, արտադրանքի, մատուցվող ծառայությունների, կատարվող աշխատանքների գներ սահմանելու, գույքի տիրապետման, օգտագործման կամ տնօրինման, աշխատողներ վարձելու և աշխատանքից ազատելու, նրանց վարձավճարը որոշելու ազատությունը: Ձեռներեցը չի կարող խախտել իր ձեռնարկատիրական գործունեության պայմանադիր կողմերի, այլ գործընկերների, աշխատողների, իր արտադրանքը սպառողների, պետական և իշխանության տեղական մարմինների, ինչպես նաև այլ անձանց` Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված իրավունքները:

i

Ձեռներեցը որպես անհատ ձեռներեց կամ իրեն պատկանող կամ սույն օրենքով և Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրության այլ ակտերով սահմանված կարգով իր տիրապետմանը կամ օգտագործմանը հանձնած ձեռնարկության միջոցով կարող է իրականացնել Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ չարգելված ցանկացած տնտեսական գործունեություն:

i

Ձեռնարկատիրական գործունեության առանձին ձևեր Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ կարող են սահմանվել որպես պետական մենաշնորհ կամ արգելվել ձեռնարկությունների տարբեր կազմակերպական-իրավական տեսակների համար:

i

Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանվող տնտեսական գործունեության առանձին տեսակներով զբաղվելու համար անհրաժեշտ է լիցենզիա, որը տրվում է Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով:

 

ՀՈԴՎԱԾ 10. ՁԵՌՆԱՐԿՈՒԹՅԱՆ ՀԻՄՆԱԴՐՈՒՄԸ

 

i

Հայաստանի Հանրապետությունում ձեռնարկությունը հիմնադրվում է`

ա) սեփականատիրոջ կամ նրա կողմից լիազորված մարմնի որոշմամբ.

բ) սեփականատիրոջ, հիմնադրի, երաշխավորողի որոշմամբ, եթե դրանք տարբեր անձինք են և եթե հիմնադրի և (կամ) երաշխավորողի մասնակցությունը նախատեսված է սույն օրենքով և տվյալ կազմակերպական-իրավական տեսակի ձեռնարկության հիմնադրման վերաբերյալ օրենսդրությամբ սահմանված կարգով.

գ) սեփականատիրոջ համաձայնության դեպքում` աշխատավորական կոլեկտիվի որոշմամբ:

Ձեռնարկությունը կարող է հիմնադրվել`

որպես նոր ստեղծվող, եթե այն չի հանդիսանում որևէ այլ ձեռնարկության իրավահաջորդը.

այլ ձեռնարկության (ձեռնարկությունների) հիման վրա, հանդիսանալով դրա (դրանց) իրավահաջորդը:

Այլ ձեռնարկության (ձեռնարկությունների) հիման վրա ձեռնարկության հիմնադրում կարող է տեղի ունենալ`

գործող ձեռնարկությունից մեկ կամ մի քանի ստորաբաժանումների անջատմամբ.

մի քանի ձեռնարկությունների միացմամբ կամ միաձուլմամբ.

ձեռնարկությունը վարձակալության կամ լիազորագրային կառավարման հանձնելու ձևով.

Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ չարգելված այլ ձևերով:

Այլ ձեռնարկության (ձեռնարկությունների) հիման վրա ձեռնարկություն (ձեռնարկություններ) կարող է ստեղծվել հարկադրաբար` Հայաստանի Հանրապետության հակամենաշնորհային, սեփականաշնորհմանը վերաբերող, ինչպես նաև այլ օրենսդրության պահանջներից ելնելով:

Այլ ձեռնարկության (ձեռնարկությունների) հիման վրա ստեղծված ձեռնարկության (ձեռնարկությունների) սեփականության ձևը պայմանավորված է բազային ձեռնարկության (ձեռնարկությունների) սեփականության ձևով, բացառությամբ սեփականաշնորհման, ազգայնացման և Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ նախատեսված այլ դեպքերի:

 

ՀՈԴՎԱԾ 11. ՁԵՌՆԱՐԿՈՒԹՅԱՆ ՀԻՄՆԱԴԻՐ ՓԱՍՏԱԹՂԹԵՐԸ

 

Ելնելով ձեռնարկության կազմակերպական-իրավական տեսակից, նրա հիմնադիր փաստաթղթեր կարող են հանդիսանալ` հիմնադրման, վարձակալության, լիազորագրային կառավարման մասին պայմանագրերը, կանոնադրությունը, գործունեության կանոնակարգը կամ արձանագրությունը (ակտը) և Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ նախատեսված այլ փաստաթղթեր: Հիմնադիր փաստաթղթերում նշվում են ձեռնարկության անվանումը, գտնվելու վայրը, գործունեության նպատակները, խնդիրներն ու բնագավառները, գույքի կազմավորման և եկամուտների գոյացման ու բաշխման կարգը, գործունեության, հսկողության և կառավարման կազմակերպումը, վերակառուցման և գործունեության դադարեցման պայմանները, ինչպես նաև Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությանը չհակասող այլ դրույթներ` ելնելով ձեռնարկության տվյալ կազմակերպական-իրավական տեսակի առանձնահատկություններից:

 

ՀՈԴՎԱԾ 12. ՁԵՌՆԱՐԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՊԵՏԱԿԱՆ ԳՐԱՆՑՈՒՄԸ

 

i

Հայաստանի Հանրապետության տարածքում գործող բոլոր ձեռնարկությունները, ինչպես նաև բաժանմունքները, մասնաճյուղերը և ներկայացուցչությունները պետք է Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով գրանցված լինեն Հայաստանի Հանրապետության պետական լիազորված մարմնի կողմից: Չգրանցված ձեռնարկությունների գործունեությունն արգելվում է և դրանց նկատմամբ կիրառվում են Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված պատասխանատվության միջոցները:

i

Ձեռնարկության հիմնադիր փաստաթղթերի մեջ լրացումներ և փոփոխություններ կատարելու կամ ձեռնարկության կազմակերպական-իրավական տեսակը փոխելու դեպքում սեփականատերը կամ հիմնադիրը պարտավոր է տասնօրյա ժամկետում ձեռնարկությունը գրանցած պետական մարմնին հայտնել նոր տվյալները կամ վերջինիս հաստատմանը ներկայացնել համապատասխան հիմնադիր փաստաթղթերը:

Ձեռնարկությունը գրանցելու համար ներկայացվում են հետևյալ փաստաթղթերը`

i

գրանցման մասին դիմումը` ստորագրված հիմնադրի (հիմնադիրների) կողմից.

հիմնադիր փաստաթղթերը.

անհրաժեշտության դեպքում` տվյալ գործունեությամբ զբաղվելու լիցենզիան.

ձեռնարկության տվյալ կազմակերպական-իրավական տեսակը գրանցելու համար` Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ պահանջվող այլ փաստաթղթեր:

Հայաստանի Հանրապետությունում ձեռնարկությունը ստեղծված է համարվում պետական գրանցման պահից:

i

Ձեռնարկությունը պետք է գրանցվի պետական լիազորված մարմնի կողմից` գրանցման համար այդ մարմնին անհրաժեշտ բոլոր փաստաթղթերը ներկայացնելու և գրանցամատյանում գրառում կատարելու պահից 30 օրվա ընթացքում: Ձեռնարկության պետական գրանցման, հիմնադիր փաստաթղթերի մեջ փոփոխություններ կամ լրացումներ կատարելու համար գանձվում է վարձ` Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով:

i

Ձեռնարկության գրանցումը պետական լիազորված մարմնի կողմից կարող է մերժվել սույն օրենքի և Հայաստանի Հանրապետության այլ օրենսդրական ակտերի պահանջների խախտման, ինչպես նաև օրենսդրության պահանջներին հիմնադիր փաստաթղթերի անհամապատասխանության դեպքում: Պետական գրանցման մերժումն այլ պատճառներով, այդ թվում` աննպատակահարմարության պատճառաբանությամբ, չի թույլատրվում:

Եթե ձեռնարկության հիմնադիրը (հիմնադիրները) բոլոր փաստաթղթերը ներկայացնելու մասին գրանցամատյանում նշում կատարելու պահից 45 օրվա ընթացքում գրանցման պաշտոնական մերժում չեն ստանում, ապա ձեռնարկությունը համարվում է գրանցված, իսկ գրանցումը իրականացնող պետական լիազորված մարմինը պարտավոր է մեկ օրվա ընթացքում տալ Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված գրանցման փաստաթուղթը:

Սահմանված ժամկետում ձեռնարկությունը չգրանցելը, ինչպես նաև գրանցման մերժումը կարող է գանգատարկվել դատական կարգով:

 

ՀՈԴՎԱԾ 13. ՁԵՌՆԱՐԿՈՒԹՅԱՆ ԳՏՆՎԵԼՈՒ ՎԱՅՐԸ (ՀԱՍՑԵՆ)

 

i

Ձեռնարկության գտնվելու վայր (հասցե) է համարվում նրա ղեկավար մարմնի գտնվելու վայրը, որը պետք է նշված լինի ձեռնարկության հիմնադիր փաստաթղթերում կամ որի մասին հաղորդվել է պետական գրանցման լիազորված մարմնին:

Ձեռնարկության գտնվելու վայրը որոշելիս նշանակություն չունի, թե որտեղ և քանի տեղ է իրականացվում ձեռնարկության արտադրական և այլ գործունեությունը, բացառությամբ ձեռնարկության ընդհանուր ղեկավարման հետ կապված գործունեության:

Ձեռնարկությունը հիմնադիր փաստաթղթերում նախատեսված կարգով կարող է փոխել իր գտնվելու վայրը: Ձեռնարկության գտնվելու վայրի փոփոխման մասին պետք է 10 օրվա ընթացքում հայտնվի պետական գրանցման այն մարմնին, որը վարում է ձեռնարկության վերաբերյալ գործը:

 

ՀՈԴՎԱԾ 14. ՁԵՌՆԱՐԿՈՒԹՅԱՆ ԱՐՏԱԴՐԱԿԱՆ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ ՍԿԻԶԲԸ

 

Ձեռնարկությունը չի կարող սկսել իր արտադրական գործունեությունը կամ փոփոխել նրա իրականացման պայմանները, եթե ձեռնարկության կողմից կատարված չեն աշխատանքի անվտանգության և պաշտպանության, հակահրդեհային անվտանգության, շրջակա միջավայրի և Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված այլ պահանջները:

 

ԳԼՈՒԽ 2. ՁԵՌՆԱՐԿՈՒԹՅԱՆ ԿԱԶՄԱԿԵՐՊԱԿԱՆ-ԻՐԱՎԱԿԱՆ ՏԵՍԱԿՆԵՐԸ

 

i
ՀՈԴՎԱԾ 15. ԱՆՀԱՏԱԿԱՆ (ԸՆՏԱՆԵԿԱՆ) ՁԵՌՆԱՐԿՈՒԹՅՈՒՆ

 

i

Անհատական է կոչվում իրավաբանական անձի կարգավիճակ չունեցող այն ձեռնարկությունը, որը պատկանում է անհատին անձնական սեփականության իրավունքով:

Ընտանեկան է կոչվում իրավաբանական անձի կարգավիճակ չունեցող այն ձեռնարկությունը, որը պատկանում է ընտանիքի անդամներին` նրանց համատեղ սեփականության իրավունքով:

/փոփոխվել է ՀՀ 1993թ. դեկտեմբերի 24-ի օրենքով/

Անհատական (ընտանեկան) ձեռնարկությունները, որպես կանոն, գործում են սեփականատիրոջ (սեփականատերերի) անձնական աշխատանքի հիման վրա: Անհատական (ընտանեկան) ձեռնարկությունը կարող է գործել վարձու աշխատողների ընդգրկմամբ:

Անհատական (ընտանեկան) ձեռնարկությունները կարող են զբաղվել Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ դրանց համար չարգելված տնտեսական գործունեության ցանկացած ձևերով:

Անհատական (ընտանեկան) ձեռնարկություն կարող են հիմնադրել Հայաստանի Հանրապետության և օտարերկրյա քաղաքացիները, ինչպես նաև քաղաքացիություն չունեցող անձինք: Անհատական (ընտանեկան) ձեռնարկության անվանման մեջ պետք է նշվի սեփականատիրոջ (սեփականատերերի) անունը:

Օտարերկրյա քաղաքացիները կամ քաղաքացիություն չունեցող անձինք անհատական (ընտանեկան) ձեռնարկություն հիմնադրելիս օգտվում են Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիների հետ հավասար իրավունքներից:

Անհատական (ընտանեկան) ձեռնարկության սեփականատերը լիակատար գույքային պատասխանատվություն է կրում անհատական (ընտանեկան) ձեռնարկության ստանձնած պարտավորությունների համար և, ընդհակառակը, անհատական (ընտանեկան) ձեռնարկության սեփականատիրոջ (սեփականատերերի) անձնական պարտավորությունների նկատմամբ ունեցած պատասխանատվությունը տարածվում է նաև այդ ձեռնարկության գույքի վրա:

Անհատական /ընտանեկան/ ձեռնարկության հիմնադիր փաստաթուղթը կանոնադրությունն է:

/լրաց. 1993թ դեկտեմբերի 24-ի օրենքով/

Անհատական (ընտանեկան) ձեռնարկության ստեղծման և պետական գրանցման համար անհրաժեշտ են սեփականատիրոջ (սեփականատերերի) դիմումը, ձեռնարկության կանոնադրությունը, իսկ լիցենզավորման ենթակա գործունեությամբ զբաղվելու դեպքում` համապատասխան գործունեությամբ զբաղվելու լիցենզիան:

/խմբ. ՀՀ 1993թ. դեկտեմբերի 24-ի օրենքով/

i

Գյուղացիական տնտեսությունը գյուղատնտեսական արտադրանքի ապրանքային արտադրություն իրականացնող ընտանեկան կամ անհատական ձեռնարկություն է: Գյուղացիական տնտեսության գործունեությունը կարգավորվում է սույն օրենքով և «Գյուղացիական և գյուղացիական կոլեկտիվ տնտեսությունների մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքով:

 

ՀՈԴՎԱԾ 16. ՏՆՏԵՍԱԿԱՆ ԸՆԿԵՐԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ

 

i

Տնտեսական ընկերակցությունը (լրիվ կամ կոմանդիտային) կոլեկտիվ կամ խառը սեփականության և սեփականատերերի աշխատանքային մասնակցության վրա հիմնված, իրավաբանական անձի կարգավիճակ չունեցող ձեռնարկություն է:

Տնտեսական ընկերակցության լիակատար անդամը երրորդ անձանց առջև անձնական գույքային պատասխանատվություն է կրում տնտեսական ընկերակցության պարտավորությունների համար: Լիակատար ընկերակցության բոլոր անդամները պետք է լիակատար անդամներ լինեն:

Կոմանդիտային անդամը տնտեսական ընկերակցության պարտավորությունների համար երրորդ անձանց առջև կրում է իրեն պատկանող բաժնով կամ դրանից ավելի երաշխավորության գումարով սահմանափակված գույքային պատասխանատվություն: Կոմանդիտային ընկերակցության մեջ պետք է առկա լինեն առնվազն մեկ լիակատար և մեկ կոմանդիտային անդամ:

Տնտեսական ընկերակցության հիմնադիր փաստաթուղթը հիմնադիր պայմանագիրն է, որտեղ թվարկվում են ընկերակցության անդամները, գրանցվում են անդամների աշխատանքային և (կամ) գույքային ավանդները և դրանց հիման վրա որոշվում են նրանց մասնակցության բաժնեմասերը ընկերակցության մեջ:

Տնտեսական ընկերակցության անդամները կարող են լինել իրավաբանական անձինք (բացի պետական մարմիններից) կամ իրավաբանական անձի կարգավիճակ չունեցող ձեռնարկությունները, քաղաքացիները և քաղաքացիություն չունեցող անձինք, որոնք միավորվել են համատեղ ձեռնարկատիրական գործունեություն վարելու կամ այդպիսի գործունեությանը աջակցելու համար:

Քաղաքացին կարող է լիակատար անդամ լինել միայն մեկ տնտեսական ընկերակցությունում: Ընկերակցությունը չի կարող հանդես գալ որպես մեկ այլ ընկերակցության լիակատար անդամ:

Այլ պետությունների ձեռնարկությունները, կազմակերպությունները, քաղաքացիները և քաղաքացիություն չունեցող անձինք կարող են Հայաստանի Հանրապետությունում տնտեսական ընկերակցության անդամ լինել այն դեպքում, եթե գրանցված են որևէ օտարերկրյա տնտեսական ռեգիստրում: Օտարերկրյա մասնակիցները ընկերակցության պետական գրանցման համար ներկայացնում են բոլոր այն փաստաթղթերը, որոնք պահանջվում են համատեղ ձեռնարկության օտարերկրյա մասնակցի համար:

 

ՀՈԴՎԱԾ 17. ԱՐՏԱԴՐԱԿԱՆ ԿՈՈՊԵՐԱՏԻՎՆԵՐ

 

i

Արտադրական կոոպերատիվը կոլեկտիվ սեփականության վրա հիմնված, իրավաբանական անձի կարգավիճակ ունեցող, իր անդամների աշխատանքային պարտադիր մասնակցությամբ գործող ձեռնարկություն է, որը ստեղծվում է շահույթ (եկամուտ) կամ այլ օգտակար արդյունք ստանալու նպատակով:

Արտադրական կոոպերատիվի անդամներ կարող են լինել Հայաստանի Հանրապետության, այլ պետությունների քաղաքացիներ, ինչպես նաև քաղաքացիություն չունեցող անձինք: Անդամը կարող է ներդնել նաև գույքային ավանդ, որը գրանցվում է, սակայն չի որոշում արտադրական կոոպերատիվի կառավարման և շահույթի (եկամուտների) բաշխման բնագավառում կոոպերատիվի անդամի իրավունքները:

Արտադրական կոոպերատիվը իրավունք ունի աշխատանքային պայմանագրերի հիման վրա ներգրավելու վարձու աշխատողներ առանց նրանց թվաքանակի սահմանափակման:

Արտադրական կոոպերատիվի հիմնադիր փաստաթուղթը նրա կանոնադրությունն է:

Արտադրական կոոպերատիվի գույքը պատկանում է նրա անդամներին համատեղ սեփականության իրավունքով: Արտադրական կոոպերատիվը իր պարտավորությունների համար պատասխանատու է սեփական գույքով: Գույքը չբավականացնելու դեպքում արտադրական կոոպերատիվի անդամները նրա պարտավորությունների համար պատասխանատվություն են կրում արտադրական կոոպերատիվում իրենց ստացած փաստացի եկամտի չափով` մեկ տարում ստացած եկամտից ոչ պակաս, այդ կոոպերատիվի կանոնադրությամբ սահմանված կարգով: Արտադրական կոոպերատիվի շահույթը (եկամուտը) բաշխվում է իր կանոնադրությամբ սահմանված կարգով` անդամների ընդհանուր ժողովի կողմից, հաշվի առնելով յուրաքանչյուր անդամի աշխատանքային ներդրումը:

Արտադրական կոոպերատիվի լուծարումից և նրա բոլոր պարտավորությունների մարումից հետո մնացած գույքը բաշխվում է արտադրական կոոպերատիվի անդամների միջև` նրա կանոնադրությամբ սահմանված կարգով, հաշվի առնելով յուրաքանչյուր անդամի գույքային ներդրման չափը:

 

ՀՈԴՎԱԾ 18. ՍՊԱՌՈՂԱԿԱՆ (ՍՊԱՍԱՐԿՄԱՆ) ԿՈՈՊԵՐԱՏԻՎ

 

i

Սպառողական (սպասարկման) կոոպերատիվները կոլեկտիվ սեփականության վրա հիմնված, իրավաբանական անձի կարգավիճակ ունեցող, իրենց անդամների աշխատանքային և (կամ) գույքային մասնակցությամբ գործող ձեռնարկություններ են, որոնց անդամներին կանոնադրությամբ արգելվում է շահույթից մաս ստանալ:

Սպառողական (սպասարկման) կոոպերատիվի անդամներ կարող են լինել քաղաքացիները և (կամ) գյուղացիական տնտեսությունները: Սպառողական (սպասարկման) կոոպերատիվները ստեղծվում են իրենց անդամների գործունեությանն օժանդակելու և նրանց ծառայություններ մատուցելու համար: Սպառողական (սպասարկման) կոոպերատիվը կարող է իրականացնել միայն իր կանոնադրության մեջ սահմանված և նրա ստեղծման նպատակից բխող գործունեության ձևերը: Սպառողական (սպասարկման) կոոպերատիվների համար Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ կարող են արգելվել գործունեության առանձին տեսակներ:

Սպառողական (սպասարկման) կոոպերատիվի հիմնադիր փաստաթուղթը նրա կանոնադրությունն է:

Սպառողական (սպասարկման) կոոպերատիվներն իրենց գործունեության իրականացման համար կարող են աշխատանքային պայմանագրերով ներգրավել վարձու աշխատողներ: Սպառողական (սպասարկման) կոոպերատիվի գործունեության մեջ նրա անդամի անձնական աշխատանքային մասնակցության ձևերը և վճարման հարցերը կարգավորվում են այդ կոոպերատիվի կանոնադրությամբ:

Սպառողական (սպասարկման) կոոպերատիվի անդամների գույքային ավանդները ներդրվում են նրա գործունեության համար անհրաժեշտ գույքի ձեռքբերման և (կամ) գործունեության հետ կապված ծախսերը ֆինանսավորելու համար` կոոպերատիվի կանոնադրությամբ սահմանված կարգով:

Սպառողական (սպասարկման) կոոպերատիվի պարտավորությունների նկատմամբ նրա անդամների գույքային պատասխանատվությունը սահմանափակվում է կոոպերատիվի գործունեության համար անհրաժեշտ գույքի ձեռքբերման և (կամ) գործունեության հետ կապված ծախսերի ֆինանսավորման համար նրա անդամների գույքային ներդրումների չափերով:

Սպառողական (սպասարկման) կոոպերատիվի լուծարումից և նրա բոլոր պարտավորությունները կատարվելուց հետո մնացած գույքը բաշխվում է կոոպերատիվի անդամների միջև` կանոնադրությամբ սահմանված կարգով:

Սպառողական (սպասարկման) կոոպերատիվները չեն կարող հիմնադրել որևէ ձեռնարկություն, ինչպես նաև բաժանմունքներ, մասնաճյուղեր և ներկայացուցչություններ:

 

ՀՈԴՎԱԾ 19. ԳՅՈՒՂԱՑԻԱԿԱՆ ԿՈԼԵԿՏԻՎ ՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ

 

i

Գյուղացիական կոլեկտիվ տնտեսությունը իրավաբանական անձ հանդիսացող, կոլեկտիվ և խառը սեփականության վրա հիմնված գյուղատնտեսական մթերքների ապրանքային արտադրություն ապահովող ձեռնարկություն է: Գյուղացիական կոլեկտիվ տնտեսության հարցերը կարգավորվում են սույն օրենքով և «Գյուղացիական և գյուղացիական կոլեկտիվ տնտեսությունների մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքով:

 

ՀՈԴՎԱԾ 20. ԲԱԺՆԵՏԻՐԱԿԱՆ ԸՆԿԵՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

 

i

Բաժնետիրական ընկերություն է համարվում կոլեկտիվ կամ խառը սեփականության վրա հիմնված, իրավաբանական անձ հանդիսացող, սեփականատերերի պարտադիր գույքային մասնակցությամբ ձեռնարկությունը: Բաժնետիրական ընկերության կանոնադրական հիմնադրամը բաժանված է նախօրոք սահմանված քանակով և անվանական արժեքով բաժնետոմսեր կոչվող մասերի:

Կանոնադրական հիմնադրամ է կոչվում նախօրոք որոշված այն դրամագլուխը, որը Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով պետք է բաժնետերերի կողմից մուծվի որպես ընկերության մասնակից դառնալու համար ներդրում` իրենց հասանելիք բաժնետոմսերի համար: Կանոնադրական հիմնադրամի մեծությունը որոշվում է ընկերության հիմնադիրների կողմից` օրենսդրությամբ սահմանված կարգով:

Բաժնետիրական ընկերությունը պետք է ունենա առնվազն երկու հիմնադիր: Եթե բաժնետիրական ընկերության գործելու ընթացքում մնում է միայն մեկ բաժնետեր, ապա ընկերությունը կարող է իր գործունեությունը շարունակել որպես այդպիսին:

Օտարերկրյա քաղաքացիները, ձեռնարկությունները, կազմակերպությունները և քաղաքացիություն չունեցող անձինք կարող են հիմնադրել բաժնետիրական ընկերություններ և անդամակցել բաժնետիրական ընկերությունների` Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիների, ձեռնարկությունների և կազմակերպությունների հետ հավասար իրավունքներով:

Բաժնետիրական ընկերության պարտավորությունների համար նրա մասնակցի պատասխանատվությունը սահմանափակվում է մասնակցի ունեցած բաժնետոմսերի անվանական արժեքով:

Մինչև Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով ընկերության գրանցումը մասնակիցները պետք է կատարեն դրամական ներդրումներ և մուծեն բանկային հիմնարկի հատուկ հաշվին:

Բաժնետիրական ընկերությունները կարող են լինել Հայաստանի Հանրապետության և այլ պետությունների բաժնետիրական և սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերությունների կամ տնտեսական ընկերակցությունների մասնակիցներ, ինչպես նաև դուստր ձեռնարկությունների հիմնադիրներ:

Բաժնետիրական ընկերությունը կոչվում է բաց, եթե բաժնետոմսերի տարածումը իրականացվում է ազատ բաժանորդագրության ձևով և փակ` եթե բաժնետոմսերը բաշխվում են միայն հիմնադիրների միջև, առանց ազատ բաժանորդագրության: Բաց բաժնետիրական ընկերության բաժնետոմսերի հետագա շրջանառությունը իրականացվում է Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով` դրանց ազատ առուծախի միջոցով: Փակ բաժնետիրական ընկերության բաժնետոմսերը ազատ առուծախի ենթակա չեն:

Փակ բաժնետիրական ընկերության տարատեսակ է աշխատակիցների սեփականություն հանդիսացող (ժողովրդական) ձեռնարկությունը, որի բաժնետերեր կարող են լինել միայն տվյալ ձեռնարկության աշխատակիցները: Բաժնետիրական ընկերության հիմնադիր փաստաթուղթը կանոնադրությունն է:

 

ՀՈԴՎԱԾ 21. ՍԱՀՄԱՆԱՓԱԿ ՊԱՏԱՍԽԱՆԱՏՎՈՒԹՅԱՄԲ ԸՆԿԵՐՈՒԹՅՈՒՆ

 

Սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերություն է հանդիսանում կոլեկտիվ կամ խառը սեփականության վրա հիմնված, իրավաբանական անձի կարգավիճակ ունեցող, սեփականատերերի պարտադիր գույքային մասնակցությամբ ձեռնարկությունը:

Սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերությունը պետք է ունենա առնվազն երկու հիմնադիր: Եթե ընկերության գործելու ընթացքում մնում է միայն մեկ անդամ, ապա ընկերությունը կարող է իր գործունեությունը շարունակել որպես այդպիսին:

Օտարերկրյա քաղաքացիները, ձեռնարկությունները, կազմակերպությունները և քաղաքացիություն չունեցող անձինք սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերություններ կարող են հիմնադրել և դրանց անդամակցել Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիների, ձեռնարկությունների և կազմակերպությունների հետ հավասար իրավունքներով:

Սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության կանոնադրական հիմնադրամ է կոչվում նախօրոք որոշված այն դրամագլուխը, որը Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով պետք է ընկերության անդամների կողմից մուծվի որպես ընկերության մասնակից դառնալու համար ներդրում: Կանոնադրական հիմնադրամի մեծությունը որոշվում է ընկերության հիմնադիրների կողմից` օրենսդրությամբ սահմանված կարգով: Կանոնադրական հիմնադրամը բաժանվում է նախօրոք սահմանված քանակով և անվանական արժեքի բաժնեմասերի:

Սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության անդամի պատասխանատվությունը ընկերության պարտավորությունների համար սահմանափակվում է իրեն պատկանող բաժնեմասի անվանական արժեքով կամ Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով այդ արժեքից ավելի հայտարարված երաշխավորության չափով:

Մինչև Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության գրանցումը հիմնադիրները պետք է կատարեն դրամական ձևով ներդրումներ և մուծեն բանկային հիմնարկի հատուկ հաշվին:

Սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերությունը կարող է Հայաստանի Հանրապետությունում և այլ պետություններում հանդես գալ որպես այլ ընկերությունների և ընկերակցությունների հիմնադիր կամ մասնակից, ինչպես նաև հիմնադրել դուստր ձեռնարկություններ:

Սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության անդամները կարող են Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով իրենց բաժնեմասերը օտարել միայն ընկերությանը:

Սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության տարատեսակ է հանդիսանում աշխատակիցների սեփականություն հանդիսացող (ժողովրդական) ձեռնարկությունը, որի բաժնեմասերը կարող են պատկանել միայն տվյալ ձեռնարկության աշխատակիցներին:

Սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության հիմնադիր փաստաթղթերն են հանդիսանում կանոնադրությունը և հիմնադիր պայմանագիրը:

 

ՀՈԴՎԱԾ 22. ՀԱՍԱՐԱԿԱԿԱՆ ԾԱՌԱՅՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՁԵՌՆԱՐԿՈՒԹՅՈՒՆ

 

i

Հասարակական ծառայությունների ձեռնարկությունը բաց կամ փակ բաժնետիրական ընկերություն հանդիսացող ձեռնարկություն է, որի գործունեությունը ենթակա է հատուկ կարգավորման պետական կառավարման կամ իշխանության տեղական լիազորված մարմինների կողմից: Հասարակական ծառայությունների ձեռնարկությունների համար Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանվում են գործունեության թույլատրված տեսակներ:

Պետական լիազորված մարմինը Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով հատուկ կարգավորում է հասարակական ծառայությունների ձեռնարկությունների`

արտադրանքի, մատուցված ծառայությունների կամ կատարած աշխատանքների ծավալը, գները և սպառողների ընտրությունը.

նյութական ծախսերի կառուցվածքը և գները.

մեկ մասնակցին հասնող բաժնետոմսերի առավելագույն քանակը և գումարը.

բաժնետոմսերի վաճառքի կարգը քաղաքացիներին, այդ թվում ձեռնարկությունում զբաղվածներին.

իրավաբանական անձանց և իրավաբանական անձի կարգավիճակ չունեցող ձեռնարկությունների բաժնետեր դառնալու կարգը.

բաժնետոմսերով վճարվող շահութամասերի նվազագույն և (կամ) առավելագույն տոկոսաչափերը.

այլ պետությունների ֆիզիկական և իրավաբանական անձանց անդամակցելու կարգը.

պետությանը (իշխանության տեղական մարմնին) պատկանող բաժնեմասը և այն տնօրինելու կարգը.

Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված այլ բնութագրեր:

Հայաստանի Հանրապետության կառավարության որոշումներին համապատասխան պետական կառավարման (իշխանության տեղական) լիազորված մարմինը կարող է կարգավորել ինչպես բոլոր վերը նշված բնութագրերը, այնպես էլ դրանց որևէ համակցությունը:

Ձեռնարկությունները ձեռք են բերում հասարակական ծառայությունների ձեռնարկության կարգավիճակ կամ ազատվում են այդ կարգավիճակից Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով` Հայաստանի Հանրապետության կառավարության որոշմամբ:

 

ՀՈԴՎԱԾ 23. ՊԵՏԱԿԱՆ (ԻՇԽԱՆՈՒԹՅԱՆ ՏԵՂԱԿԱՆ ՄԱՐՄՆԻ) ՁԵՌՆԱՐԿՈՒԹՅՈՒՆ

 

i

Պետական (իշխանության տեղական մարմնի) ձեռնարկությունը իրավաբանական անձի կարգավիճակ ունեցող ձեռնարկություն է, որի միակ հիմնադիրը Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունն է կամ վերջինիս կողմից լիազորված պետական կառավարման (իշխանության տեղական) մարմինը:

Պետական (իշխանության տեղական մարմնի) ձեռնարկությունը ստեղծվում է պետական (իշխանության տեղական մարմինների) միջոցների հաշվին:

Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ պետական (իշխանության տեղական մարմնի) ձեռնարկությունների համար կարող են արգելվել գործունեության առանձին ոլորտներ:

Պետական (իշխանության տեղական մարմնի) ձեռնարկությունը կարող է հիմնադրվել որպես.

նոր ստեղծվող ձեռնարկություն` համապատասխան բյուջեի միջոցների հաշվին.

այլ պետական (իշխանության տեղական մարմնի) ձեռնարկության վերակազմավորման միջոցով.

Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված դեպքերում և կարգով ոչ պետական ձեռնարկությունը ազգայնացնելով:

i

Պետական (իշխանության տեղական մարմնի) ձեռնարկության հիմնադիր փաստաթուղթը կանոնադրությունն է, որը հաստատում է հիմնադիրը:

 

ՀՈԴՎԱԾ 24. ՀԱՏՈՒԿ ՆՇԱՆԱԿՈՒԹՅԱՆ ՊԵՏԱԿԱՆ ՁԵՌՆԱՐԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

 

i

Պետական ձեռնարկությունը ստանում է հատուկ նշանակության կարգավիճակ Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով` Հայաստանի Հանրապետության կառավարության որոշմամբ: Հատուկ նշանակության պետական ձեռնարկությունը ենթակա է ուղղակի կառավարման Հայաստանի Հանրապետության կառավարության հատուկ լիազորված պետական մարմնի կողմից:

Հատուկ նշանակության պետական ձեռնարկության կարգավիճակը կապված է թողարկվող արտադրանքին, աշխատանքների կազմակերպմանը, տեխնոլոգիական գործընթացներին, գործունեության անվտանգությանը ներկայացվող հատուկ պահանջների հետ, որոնք և պայմանավորում են ձեռնարկության գործունեության կենտրոնացված կառավարման անհրաժեշտությունը:

Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը իր որոշմամբ կարող է վերացնել հատուկ նշանակության կարգավիճակը` համապատասխան պահանջներն ու պայմանները վերանալու դեպքում:

Հատուկ նշանակության պետական ձեռնարկության գործունեությունը և լիազորված մարմնի հետ նրա հարաբերությունները կարգավորվում են ձեռնարկության կանոնադրությամբ, որը հաստատվում է Հայաստանի Հանրապետության կառավարության կողմից:

 

ՀՈԴՎԱԾ 25. ԴՈՒՍՏՐ ՁԵՌՆԱՐԿՈՒԹՅՈՒՆ

 

Դուստր ձեռնարկությունը իրավաբանական անձ հանդիսացող այն ձեռնարկությունն է, որի ամբողջ գույքը սեփականության իրավունքով պատկանում է իրավաբանական անձի կարգավիճակ ունեցող մեկ այլ ձեռնարկության, ինչպես նաև հասարակական կամ կրոնական կազմակերպության:

Դուստր ձեռնարկություն հիմնադրելու իրավունք ունեն կոլեկտիվ սեփականության վրա հիմնված ձեռնարկությունները, շահույթ ստանալու նպատակ չհետապնդող կազմակերպությունները և Հայաստանի Հանրապետության ու այլ պետությունների պետական ձեռնարկությունները:

i

Հայաստանի Հանրապետության պետական (իշխանության տեղական մարմինների) ձեռնարկությունները կարող են պետական (իշխանության տեղական մարմինների) սեփականություն հանդիսացող դուստր ձեռնարկություն հիմնադրել Հայաստանի Հանրապետության պետական կառավարման (իշխանության տեղական) լիազորված մարմնի թույլտվությամբ:

Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ համապատասխան հիմնադիր ձեռնարկությունների կամ կազմակերպությունների գործունեության արգելված տեսակները արգելվում են նաև դրանց դուստր ձեռնարկությունների համար:

Դուստր ձեռնարկության անվանման մեջ պետք է նշվի հիմնադրի անվանումը:

Դուստր ձեռնարկության հիմնադիր փաստաթուղթը հիմնադրի կողմից հաստատված կանոնադրությունն է, Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված դեպքերում` տնտեսական գործունեության առանձին տեսակներով զբաղվելու լիցենզիան, իսկ սույն հոդվածի երրորդ մասում նախատեսված դեպքում` նաև համապատասխան թույլտվությունը: Այլ պետությունների իրավաբանական անձանց դուստր ձեռնարկությունների պետական գրանցման համար հիմնադիրը պետք է ներկայացնի այլ պետությունների ձեռնարկություններին, կազմակերպություններին և քաղաքացիներին պատկանող ձեռնարկությունների գրանցման համար Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ պահանջվող փաստաթղթերը:

 

ՀՈԴՎԱԾ 26. ՀԱՄԱՏԵՂ ՁԵՌՆԱՐԿՈՒԹՅՈՒՆ

 

i

Համատեղ է համարվում կոլեկտիվ կամ խառը սեփականության վրա հիմնված, իրավաբանական անձ հանդիսացող, օտարերկրյա քաղաքացիների, ձեռնարկությունների կամ կազմակերպությունների պարտադիր գույքային և (կամ) արտարժութային ներդրմամբ ձեռնարկությունը:

Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ կարող են սահմանվել համատեղ ձեռնարկության կարգավիճակ ստանալու և պահպանելու համար անհրաժեշտ կանոնադրական հիմնադրամի և օտարերկրյա մասնակցի ներդրման նվազագույն մեծությունները: Համատեղ ձեռնարկության կարգավիճակը պահպանելու համար ձեռնարկությունը պետք է ունենա առնվազն մեկ օտարերկրյա մասնակից: Համատեղ ձեռնարկությունները ստեղծվում և գործում են ընկերությունների ձևով:

Համատեղ ձեռնարկությունները Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով ստանում են հարկային, մաքսային, եկամուտների փոխանցման և այլ արտոնություններ:

Համատեղ ձեռնարկությունները ստեղծվում և գործում են համաձայն սույն օրենքի և համատեղ ձեռնարկություններին վերաբերող Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրության:

Համատեղ ձեռնարկության հիմնադիր փաստաթղթերն են կանոնադրությունը և հիմնադիր պայմանագիրը:

 

ՀՈԴՎԱԾ 27. ՕՏԱՐԵՐԿՐՅԱ ՁԵՌՆԱՐԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻՆ, ԿԱԶՄԱԿԵՐՊՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻՆ ԵՎ ՔԱՂԱՔԱՑԻՆԵՐԻՆ ՊԱՏԿԱՆՈՂ ՁԵՌՆԱՐԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

 

Հայաստանի Հանրապետության տարածքում սույն օրենքով և Հայաստանի Հանրապետության ձեռնարկությունների պետական գրանցմանը և կազմակերպական-իրավական տեսակներին վերաբերող օրենսդրությամբ սահմանված կարգով կարող են պետական գրանցում ստանալ և ձեռնարկատիրական գործունեություն ծավալել այլ պետությունների ձեռնարկություններին, կազմակերպություններին և քաղաքացիներին պատկանող, սույն օրենքով թույլատրված կազմակերպական-իրավական բոլոր տեսակների ձեռնարկություններ:

Այդ ձեռնարկությունների համար Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանվում են հարկային, մաքսային և այլ արտոնություններ: Ընդ որում, եթե դրանք ունեն իրավաբանական անձի կարգավիճակ, ապա օգտվում են համատեղ ձեռնարկությունների համար սահմանված արտոնություններից:

 

ՀՈԴՎԱԾ 28. ՎԱՐՁԱԿԱԼԱԿԱՆ ՁԵՌՆԱՐԿՈՒԹՅՈՒՆ

 

i

Պետական (իշխանության տեղական մարմնի) ձեռնարկության կամ նրա ստորաբաժանման գույքը Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով կարող է տրվել վարձակալության`

առաջնության իրավունքով` դրա աշխատավորական կոլեկտիվին.

այլ անձանց` մրցույթի կամ աճուրդի կարգով:

Վարձակալական ձեռնարկությունները ստեղծվում են Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով պետական (իշխանության տեղական մարմնի) ձեռնարկության կամ նրա որևէ ստորաբաժանման աշխատավորական կոլեկտիվի կողմից դրանց գույքը վարձակալելու ձևով: Այդպիսի ձեռնարկություն ստեղծելու համար անհրաժեշտ է պետական կառավարման (իշխանության տեղական) լիազորված մարմնի համաձայնությունը, որը և հանդես է գալիս որպես վարձառու: Վարձակալական ձեռնարկությունը կարող է ստեղծվել արտադրական կոոպերատիվի կամ ընկերության (ժողովրդական ձեռնարկության) կազմակերպական-իրավական տեսքով:

Վարձակալական ձեռնարկության և վարձառուի հարաբերությունները կարգավորվում են նրանց միջև կնքվող վարձակալական պայմանագրով, որում նախատեսվում են վարձակալության ժամկետը, վարձակալական ձեռնարկության պատասխանատվությունը մինչև նրա ստեղծումը երրորդ անձանց նկատմամբ ծագած պարտավորությունների համար, վարձակալությամբ տրվող գույքի կազմն ու արժեքը, վարձակալական վճարի չափը, վարձակալված գույքի օգտագործման, վերականգնման և նորոգման հարցերում կողմերի իրավունքները և պարտականությունները, կողմերի գույքային պատասխանատվությունը, ինչպես նաև պայմանագրի իրականացման համար անհրաժեշտ այլ դրույթներ:

Պետական (իշխանության տեղական մարմնի) ձեռնարկությունը, որի գույքը տրված է վարձակալության, կարող է համապատասխան պետական կառավարման (իշխանության տեղական) մարմնի համաձայնությամբ հանդես գալ որպես վարձակալական ձեռնարկության երաշխավորող:

Պետական (իշխանության տեղական մարմնի) ձեռնարկության գույքը վարձակալությամբ տալը չի հանգեցնում գույքի նկատմամբ սեփականության իրավունքի փոխանցման, բացառությամբ պետական գույքի սեփականաշնորհմանը վերաբերող Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ նախատեսված դեպքերի:

Վարձակալական ձեռնարկությունը իրավաբանական անձ է` հիմնված կոլեկտիվ սեփականության և իր անդամների պարտադիր աշխատանքային մասնակցության վրա: Վարձակալական ձեռնարկությունն իրավունք ունի վարձատուի համաձայնությամբ իր վարձակալած գույքը հանձնել ենթավարձակալության, բացառությամբ Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ նախատեսված դեպքերի:

Վարձակալական ձեռնարկության հիմնադիր փաստաթղթերն են կանոնադրությունը և վարձակալության մասին պայմանագիրը:

 

ՀՈԴՎԱԾ 29. ՇԱՀՈՒՅԹ ՍՏԱՆԱԼՈՒ ՆՊԱՏԱԿ ՉՀԵՏԱՊՆԴՈՂ ԿԱԶՄԱԿԵՐՊՈՒԹՅՈՒՆ

 

i

Շահույթ ստանալու նպատակ չհետապնդող կազմակերպություն է կոչվում իրավաբանական անձի կարգավիճակ ունեցող այն ձեռնարկությունը, որի սեփականատիրոջը կանոնադրությամբ արգելված է ներդրված գույքից շահույթ ստանալ:

Շահույթ ստանալու նպատակ չհետապնդող կազմակերպությունը կարող է հիմնադրվել մեկ անձի (ընտանիքի) կողմից որպես իրավաբանական անձի կարգավիճակ ունեցող ձեռնարկություն, ձեռնարկության կամ կազմակերպության կողմից` որպես դուստր ձեռնարկություն և մի քանի անձանց (այդ թվում և իրավական) կողմից` որպես սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերություն:

Շահույթ ստանալու նպատակ չհետապնդող կազմակերպությունների համար Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանվում են գործունեության թույլատրված ոլորտներ: Կանոնադրության մեջ նշված գործունեության ոլորտները պետք է ապահովեն շահույթ ստանալու նպատակ չհետապնդող ձեռնարկության հիմնական գործունեության իրականացումը:

Շահույթ ստանալու նպատակ չհետապնդող կազմակերպությունը սույն օրենքով սահմանված կարգով կարող է հիմնել դուստր ձեռնարկություն` իր կանոնադրական գործունեությունն ապահովելու համար: Շահույթ ստանալու նպատակ չհետապնդող կազմակերպությունը չի կարող անդամակցել ձեռնարկությունների այն տնտեսական միավորումներին, որոնք շահույթ ստանալու նպատակ են հետապնդում:

Շահույթ ստանալու նպատակ չհետապնդող կազմակերպությունն իր ստացած եկամուտը կարող է ծախսել միայն իր կանոնադրական գործունեության հետ կապված նպատակներով:

Շահույթ ստանալու նպատակ չհետապնդող կազմակերպության անվանումից պետք է պարզ լինի նրա շահույթ ստանալու նպատակ չհետապնդելը և գործունեության ոլորտը: Թույլատրվում է նշել հիմնադրի (հիմնադիրների) անունը (անվանումը) ,«հիմնադրամ» կամ «բարեգործական հիմնադրամ» բառերը, եթե դրանք համապատասխանում են շահույթ ստանալու նպատակ չհետապնդող կազմակերպության կանոնադրական գործունեությանը:

Շահույթ ստանալու նպատակ չհետապնդող կազմակերպության հիմնադիր փաստաթուղթը նրա կանոնադրությունն է, իսկ որպես սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության` նաև հիմնադիր պայմանագիրը:

 

ՀՈԴՎԱԾ 30. ՁԵՌՆԱՐԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՏՆՏԵՍԱԿԱՆ ՄԻԱՎՈՐՈՒՄՆԵՐԸ

 

i

Հայաստանի Հանրապետության ձեռնարկությունները և անհատ ձեռներեցները կարող են կամավոր հիմնել և անդամագրվել ձեռնարկությունների Հայաստանի Հանրապետության, այլ պետությունների և միջպետական տնտեսական միավորումներին (ասոցիացիաներ, կոնցեռներ և այլ միավորումներ)` իրենց շահերը ներկայացնելու, ձեռնարկատիրական գործունեությանն աջակցելու և այլ նպատակների համար:

Հայաստանի Հանրապետությունում ձեռնարկությունների տնտեսական միավորումներին կարող են անդամակցել Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ թույլատրված բոլոր կազմակերպական-իրավական տեսակների ձեռնարկությունները:

Հայաստանի Հանրապետությունում ձեռնարկությունների տնտեսական միավորումը հանդիսանում է իրավաբանական անձ: Իր հիմնադիրների ցանկությամբ, որը պետք է նշված լինի միավորման կանոնադրության մեջ, միավորման վրա կարող է դրվել այդ ձեռնարկությունների հետ կապված առանձին ֆունկցիաների կենտրոնացված կառավարումը:

Ձեռնարկությունների տնտեսական միավորումը կարող է իր հիմնադիրների կողմից լիազորվել վարելու ինքնուրույն ձեռնարկատիրական գործունեություն, այդ թվում` իր անունից հիմնադրելու դուստր ձեռնարկություններ, անդամակցելու կոլեկտիվ կամ խառը սեփականության վրա հիմնված ձեռնարկությունների:

i

Հայաստանի Հանրապետության պետական (իշխանության տեղական մարմինների) ձեռնարկությունները անդամակցում են ձեռնարկությունների տնտեսական միավորումներին պետական կառավարման (իշխանության տեղական) լիազորված մարմնի թույլտվությամբ, պահպանելով ձեռնարկությունների տնտեսական միավորումներում անդամակցության` Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված պայմանները:

Հայաստանի Հանրապետությունում ձեռնարկությունների տնտեսական միավորում ստեղծելու համար անհրաժեշտ է առնվազն երկու հիմնադրի առկայությունը:

Ձեռնարկությունների ցանկացած տնտեսական միավորմանը անդամագրված ձեռնարկությունները պահպանում են իրենց ինքնուրույնությունը, կազմակերպական-իրավական տեսակը և նրանց վրա լիովին տարածվում է սույն օրենքի գործողությունը:

Ձեռնարկությունները առանց սահմանափակման կարող են դուրս գալ ձեռնարկությունների տնտեսական միավորման կազմից, եթե կատարել են միավորման և միավորման անդամ ձեռնարկությունների հանդեպ ունեցած իրենց պարտավորությունները:

Ձեռնարկությունների տնտեսական միավորումը կարող է ստեղծվել շահույթ ստանալու նպատակ չհետապնդող կազմակերպության, փակ բաժնետիրական կամ սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության ձևով:

Ձեռնարկությունների տնտեսական միավորման անվանման մեջ պետք է նշվի այն կազմակերպական-իրավական տեսակը, որին նա պատկանում է:

Ձեռնարկության տնտեսական միավորման հիմնադիր փաստաթղթերն են հիմնադիր պայմանագիրը և կանոնադրությունը, որոնցում պետք է սահմանվեն միավորման ստեղծման նպատակները, նրա հիմնական խնդիրները և դրանց իրականացման եղանակները, գործունեության ոլորտները, գույքի կազմավորման աղբյուրները, անդամների հետ փոխհարաբերությունները, նրա կազմի մեջ մտնելու և կազմից դուրս գալու, լուծարման, անդամների միջև գույքի բաժանման կարգը և տեղեկություններ հիմնադիրների և անդամների մասին:

 

ՀՈԴՎԱԾ 31. ԵՐԱՇԽԱՎՈՐՈՒԹՅԱՄԲ ԳՈՐԾՈՂ ՁԵՌՆԱՐԿՈՒԹՅՈՒՆ

 

i

Երաշխավորությամբ գործող ձեռնարկությունը չի հանդիսանում ձեռնարկության ինքնուրույն կազմակերպական-իրավական տեսակ: Ձեռնարկությունը ձեռք է բերում երաշխավորությամբ գործողի կարգավիճակ, եթե այն գործում է իրավաբանական անձ հանդիսացող ձեռնարկության երաշխավորությամբ: Որպես երաշխավորող սահմանված կարգով կարող են հանդես գալ նաև բանկային հիմնարկները և ֆինանսական հաստատությունները: Հասարակական կազմակերպությունները կարող են որպես երաշխավորող հանդես գալ միայն իրենց դուստր ձեռնարկությունների համար:

Որպես պետական (իշխանության տեղական մարմինների) ձեռնարկությունների երաշխավորող կարող են հանդես գալ բանկային հիմնարկները, ֆինանսական հաստատությունները և պետական ձեռնարկությունները պետական կառավարման լիազորված մարմնի համաձայնությամբ:

Պետական (իշխանության տեղական մարմինների) ձեռնարկությունները կարող են սեփականության այլ ձևերի ձեռնարկությունների համար որպես երաշխավորող հանդես գալ միայն Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված դեպքերում:

Երաշխավորությամբ գործող ձեռնարկության անվանման մեջ պետք է զետեղվի երաշխավորողի անվանումը:

Երաշխավորողը կարող է երաշխավորությամբ գործող ձեռնարկությունում ունենալ գույքային ավանդ, բայց չի կարող որպես երաշխավորող սահմանափակել վերջինիս ինքնուրույնությունը:

Երաշխավորությամբ գործող ձեռնարկության պարտավորությունների համար երաշխավորողը պատասխանատվություն է կրում այն դեպքում, երբ սպառվել են այդ ձեռնարկության կամ նրա սեփականատերերի (եթե երաշխավորությամբ գործող ձեռնարկությունը չունի իրավաբանական անձի կարգավիճակ) բոլոր հնարավորությունները:

Երաշխավորողի պատասխանատվության չափը կարող է սահմանափակվել նախօրոք հայտարարված գումարով, կամ լինել լիակատար` նրան պատկանող ամբողջ գույքի չափով:

Երաշխավորությունը կարող է տրվել որոշակի ժամկետով կամ առանց նախօրոք որոշված ժամկետի:

Երաշխավորողի և երաշխավորությամբ գործող ձեռնարկության հարաբերությունները կարգավորվում են սույն օրենքով և երաշխավորության պայմանագրով, որտեղ նշվում է երաշխավորության ժամկետը, երաշխավորողի պատասխանատվության չափը, երաշխավորությունից և երաշխավորվելուց հրաժարվելու կարգը, ինչպես նաև սույն հոդվածին չհակասող այլ դրույթներ:

Երաշխավորելը և դրա պայմանները, երաշխավորելուց կամ երաշխավորվելուց հրաժարվելը, երաշխավորության ժամկետի լրանալը, ինչպես նաև երաշխավորության պայմանագրի այլ ձևով դադարելը պետք է Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով գրանցվեն ձեռնարկությունների պետական գրանցումն իրականացնող լիազորված մարմնի կողմից:

 

ՀՈԴՎԱԾ 32. ԼԻԱԶՈՐԱԳՐԱՅԻՆ ԿԱՌԱՎԱՐՈՒՄ ԵՎ ԼԻԱԶՈՐԱԳՐԱՅԻՆ ԿԱՌԱՎԱՐՄԱՆ ՁԵՌՆԱՐԿՈՒԹՅՈՒՆ

 

Լիազորագրային կառավարում է կոչվում որևէ անձի կողմից այլ անձին պատկանող գույքի ինքնուրույն կառավարումը երրորդ անձի օգտին: Այն անձը (այդ թվում և իրավաբանական անձը), որն իրականացնում է լիազորագրային կառավարումը, հանդիսանում է լիազորագրային սեփականատեր:

Լիազորագրային կառավարման հիմնադիր է հանդիսանում այն անձը (այդ թվում իրավաբանական անձը, պետական իշխանության կամ կառավարման տեղական լիազորված մարմինը), որը համապատասխան գույքը տրամադրում է իր կողմից ընտրված լիազորագրային սեփականատիրոջը, սահմանում է այդ գույքի կառավարման կարգն ու պայմանները, ընտրում է այն ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձին (այդ թվում և ինքն իրեն), որն օգտվում է լիազորագրային կառավարման արդյունքներից և սահմանում է այն կարգը, որից ելնելով վերջինս պետք է օգտվի լիազորագրային կառավարման արդյունքներից:

Որպես լիազորագրային կառավարման հիմնադիր կարող է հանդես գալ միայն գույքի սեփականատերը, իսկ պետական (իշխանության տեղական մարմնի) սեփականության դեպքում` պետական կառավարման (իշխանության տեղական) լիազորված մարմինը:

Լիազորագրային սեփականատերն իրեն վստահված գույքի կառավարման համար ստանում է լիազորագրային կառավարման պայմանագրով սահմանված և կարգավորվող ծախսերի փոխհատուցում և վարձատրություն: Լիազորագրային սեփականատերն իր պարտավորությունների ոչ պատշաճ կատարման համար կրում է լիակատար գույքային և ոչ գույքային պատասխանատվություն, եթե այլ բան նախատեսված չէ լիազորագրային կառավարման պայմանագրում:

Լիազորագրային կառավարման հիմնադրի և լիազորագրային սեփականատիրոջ հարաբերությունները կարգավորվում են նրանց միջև կնքված լիազորագրային կառավարման պայմանագրով, որում պետք է արտացոլվեն` լիազորագրային կառավարման հանձնվող գույքի կազմը, դրա կառավարման պայմանները և սահմանափակումները, լիազորագրային սեփականատիրոջ պարտականությունները, պարտավորությունները և պատասխանատվությունը, ծախսերի փոխհատուցման և պարգևատրման կարգը, լիազորագրային կառավարման արդյունքներից օգտվողի իրավունքները, լիազորագրային կառավարման պայմանագրի իրականացման համար անհրաժեշտ այլ պայմաններ:

Լիազորագրային կառավարման հիմնադրի ընտրությամբ որպես լիազորագրային սեփականատեր կարող է հանդես գալ ֆիզիկական անձը, ցանկացած կազմակերպական-իրավական տեսակի ձեռնարկությունը, բանկային հիմնարկը, ֆինանսական հաստատությունը կամ այլ կազմակերպություն:

Լիազորագրային կառավարման ձեռնարկությունը չի հանդիսանում ձեռնարկության ինքնուրույն կազմակերպական-իրավական տեսակ: Ձեռնարկությունը ստանում է լիազորագրային կառավարման իրավիճակ, եթե ստանձնում է լիազորագրային կառավարման ֆունկցիան: Նրա հիմնադիր փաստաթղթերն են կանոնադրությունը, որը հաստատվում է լիազորագրային կառավարման հիմնադրի կողմից, և լիազորագրային կառավարման պայմանագիրը:

Լիազորագրային կառավարման հիմնադիրը լիազորագրային կառավարման ֆունկցիաներն իրականացնելու համար կարող է Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով ստեղծել հատուկ ձեռնարկություն (հոլդինգ), որը պետք է ունենա իրավաբանական անձի կարգավիճակ:

 

ՀՈԴՎԱԾ 33. ՁԵՌՆԱՐԿՈՒԹՅԱՆ ԱՌԱՆՁՆԱՑՎԱԾ ՍՏՈՐԱԲԱԺԱՆՈՒՄՆԵՐԸ

 

i

Ձեռնարկության առանձնացված ստորաբաժանումներ են կոչվում նրա տարածքային կամ ֆունկցիոնալ առանձնացված բաժանմունքները, մասնաճյուղերը և ներկայացուցչությունները, որոնք ինքնուրույն ձեռնարկություն չեն, չունեն իրավաբանական անձի կարգավիճակ և առանձին հաշվարկային հաշիվ, բայց լիազորված են իրականացնելու ինքնուրույն ձեռնարկատիրական գործունեություն:

Հայաստանի Հանրապետությունում բաժանմունքներ, մասնաճյուղեր և ներկայացուցչություններ կարող են ստեղծել Հայաստանի Հանրապետության և այլ պետությունների ցանկացած կազմակերպական-իրավական տեսակի ձեռնարկությունները:

Բաժանմունքների, մասնաճյուղերի և ներկայացուցչությունների գործունեությունը կարգավորվում է նրանց հիմնադրի կողմից հաստատված կանոնակարգով:

Բաժանմունքների, մասնաճյուղերի և ներկայացուցչությունների տեղաբաշխման հարցերը համաձայնեցվում են պետական կառավարման (իշխանության տեղական) մարմինների հետ` Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ ձեռնարկությունների համար նախատեսված կարգով:

 

ՀՈԴՎԱԾ 34. ՓՈՔՐ ՁԵՌՆԱՐԿՈՒԹՅՈՒՆ

 

Փոքր է կոչվում իրավաբանական անձի կարգավիճակ ունեցող այն ձեռնարկությունը, որն ունի` արդյունաբերության և շինարարության ոլորտում` ոչ ավելի քան 200, նյութական արտադրության մյուս ճյուղերում` 50, գիտության և գիտական սպասարկման բնագավառում` 50, այլ ոլորտներում` 25 աշխատող:

Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ փոքր ձեռնարկությունների համար կարող են սահմանվել գործունեության արտոնյալ տնտեսական պայմաններ: Փոքր ձեռնարկությունը չի համարվում ձեռնարկության առանձին կազմակերպական-իրավական տեսակ, և դրա ստեղծումը իրականացվում է համապատասխան կազմակերպական-իրավական տեսակի ձեռնարկության համար նախատեսված կարգով:

Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ կարող են սահմանվել փոքր ձեռնարկության նաև այլ հատկանիշներ` կապված նրա հիմնական միջոցների արժեքի կամ արտադրության ծավալի հետ:

 

ԳԼՈՒԽ 3. ՁԵՌՆԵՐԵՑՆԵՐԻ ԻՐԱՎՈՒՆՔՆԵՐԸ, ՊԱՐՏԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ ԵՎ ԵՐԱՇԽԻՔՆԵՐԸ

 

ՀՈԴՎԱԾ 35. ՁԵՌՆԵՐԵՑՆԵՐԻ ԻՐԱՎՈՒՆՔՆԵՐԸ

 

i

Ձեռներեցները, եթե սույն օրենքով և Հայաստանի Հանրապետության ձեռնարկությունների կազմակերպական-իրավական տեսակների մասին օրենսդրությամբ այլ բան չի նախատեսված, իրավունք ունեն.

1) ստեղծել, ձեռք բերել, վերակազմավորել և օրենսդրությամբ չարգելված այլ ձևերով հիմնադրել Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ թույլատրված ցանկացած կազմակերպական-իրավական տեսակի ձեռնարկություններ և դրանց միջոցով իրականացնել ձեռնարկատիրական գործունեություն.

2) ընդունել, հաստատել, փոփոխել և չեղյալ համարել ձեռնարկության հիմնադիր փաստաթղթերը, սահմանել ձեռնարկության գործունեության ներքին կանոնակարգը, ձեռնարկության ղեկավարների և այլ պաշտոնատար անձանց լիազորությունները, իրավունքները և պարտականությունները.

3) Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ չարգելված բոլոր ձևերով ձեռք բերել գույք, այդ թվում արժեթղթեր, տիրապետել, օգտագործել ու տնօրինել դրանք և դրանցից ստացած եկամուտը կամ այլ օգտակար արդյունքը, պայմանագրային սկզբունքով օգտագործել այլ ձեռնարկությունների, կազմակերպությունների և քաղաքացիների գույքի օբյեկտներն ու իրավունքները.

4) ինքնուրույն կազմավորել իրենց ֆինանսական ռեսուրսները, այդ թվում փոխառու միջոցների ներգրավմամբ, Հայաստանի Հանրապետությունում և այլ պետություններում ստանալ բանկային և առևտրային վարկեր, այդ թվում` արտարժույթով, օրենսդրությամբ սահմանված կարգով իրենց անունից թողարկել և տարածել արժեթղթեր.

5) օտարել, վարձակալության տալ, փոխանակել, Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ չարգելված այլ ձևով փոխանցել գույքային իրավունքները, լինել գրավառու և գրավատու.

6) դրամական փոխառություններ տրամադրել, իրենց միջոցները ներդնել այլ ձեռնարկություններում և կազմակերպություններում, տրամադրած փոխառությունների ապահովման համար ստանալ և պահել գույք.

7) Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով կնքել պայմանագրեր և կրել պարտավորություններ.

8) Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով արտահանել և ներմուծել գույքի օբյեկտներ, արտադրված, գնված և այլ օրինական ձևով ստացված արտադրանք, ծառայություններ մատուցել և աշխատանքներ կատարել օտարերկրյա ձեռնարկությունների, կազմակերպությունների և քաղաքացիների համար, օգտվել նրանց կատարած աշխատանքներից և մատուցած ծառայություններից, այլ պետություններում նրանց օրենսդրությանը համապատասխան իրականացնել ներդրումներ, ստեղծել ձեռնարկություններ և անդամակցել ձեռնարկությունների.

9) ինքնուրույն ընտրել իրենց արտաքին տնտեսական գործունեության վարման կարգը, այն իրականացնել անմիջականորեն, առանց միջնորդի, կամ արտաքին տնտեսական բնագավառում մասնագիտացած միջնորդ կամ այլ կազմակերպության միջոցով` նրա հետ մտնելով պայմանագրային հարաբերությունների մեջ.

10) ունենալ միջոցներ արտարժույթով, դրանք ստանալ որպես արտաքին տնտեսական գործունեության արդյունք և Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ չարգելված բոլոր միջոցներով ձեռք բերել, հարկերը վճարելուց հետո ինքնուրույն տնօրինել, այդ թվում` Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով վաճառել պետությանը, ձեռնարկություններին, կազմակերպություններին կամ քաղաքացիներին.

11) ինքնուրույն պլանավորել իրենց գործունեությունը, որոշել թողարկվող արտադրանքի, կատարվող աշխատանքների և մատուցվող ծառայությունների ծավալը, գները, իրենց մատակարարներին և արտադրանքը սպառողներին.

12) որոշել ձեռնարկության ներքին կազմակերպական կառուցվածքը, ստորաբաժանումների, արտադրական այլ օղակների ցանկը, կառավարման համակարգը.

13) ներգրավել վարձու աշխատողներ (բացի անհատ ձեռներեցից), նրանց հետ կնքելով աշխատանքային պայմանագրեր, որոշել նրանց աշխատավարձը` Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով.

14) սահմանել և ձեռնարկության աշխատողներին վճարել կենսաթոշակ, նպաստներ, պարգևներ, աշխատողներին ընձեռել ձեռնարկության շահույթին մասնակցելու հնարավորություններ, արտոնություններ.

15) դատական կամ արբիտրաժային կարգով վիճարկել իրենց շահերին վնաս հասցրած քաղաքացիների, ձեռնարկությունների, բանկային հիմնարկների, ֆինանսական հաստատությունների, այլ կազմակերպությունների, պետական մարմինների գործողությունները, լինել հայցվոր և պատասխանող դատարանում, արբիտրաժում, միջնորդ դատարանում.

16) օգտվել Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված այլ իրավունքներից:

 

 

pin
ՀՀ 14.03.1992
N ՀՕ-11 օրենք