Սեղմել Esc փակելու համար:
ՀՀ ՆԵՐՔԻՆ ԱՈՒԴԻՏԻ ՄԱՍՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ԳՈՐԾՈՒ...
Քարտային տվյալներ

Տեսակ
Գործում է
Ընդունող մարմին
Ընդունման ամսաթիվ
Համար

Գրանցման ամսաթիվ
ՈՒժի մեջ մտնելու ամսաթիվ
ՈՒժը կորցնելու ամսաթիվ
Ընդունման վայր
Սկզբնաղբյուր

Ժամանակագրական տարբերակ Փոփոխություն կատարող ակտ

Որոնում:
Բովանդակություն

Հղում իրավական ակտի ընտրված դրույթին X
irtek_logo
 

ՀՀ ՆԵՐՔԻՆ ԱՈՒԴԻՏԻ ՄԱՍՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ ՍՏԱՆ ...

 

 

118.0974.260112

ԳՐԱՆՑՎԱԾ Է
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ԱՐԴԱՐԱԴԱՏՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱՐԱՐՈՒԹՅԱՆ ԿՈՂՄԻՑ

                                      «26»        01            2012 Թ.

                                        ՊԵՏԱԿԱՆ ԳՐԱՆՑՄԱՆ ԹԻՎ 11812042

        

               ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՖԻՆԱՆՍՆԵՐԻ ՆԱԽԱՐԱՐ

                                 ՀՐԱՄԱՆ

                                                   

                   8 դեկտեմբերի 2011 թվականի թիվ 974-Ն

                                                                               

          ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՆԵՐՔԻՆ ԱՈՒԴԻՏԻ ՄԱՍՆԱԳԻՏԱԿԱՆ

i

ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ ՍՏԱՆԴԱՐՏՆԵՐԻ ԿԻՐԱՌՄԱՆ ՄԵԹՈԴԱԿԱՆ ՑՈՒՑՈՒՄՆԵՐԸ ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

(1-ին մաս)

 

Հիմք ընդունելով «Ներքին աուդիտի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 13-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետը,

 

ՀՐԱՄԱՅՈՒՄ ԵՄ`

 

1. Հաստատել «Հայաստանի Հանրապետության ներքին աուդիտի մասնագիտական գործունեության ստանդարտների կիրառման մեթոդական ցուցումները» համաձայն հավելվածի:

 

Հավելված

ՀՀ ֆինանսների նախարարի

2011 թվականի դեկտեմբերի 8-ի

N 974-Ն հրամանի

 

ՄԵԹՈԴԱԿԱՆ ՑՈՒՑՈՒՄՆԵՐ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՆԵՐՔԻՆ ԱՈՒԴԻՏԻ ՄԱՍՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ ՍՏԱՆԴԱՐՏՆԵՐԻ ԿԻՐԱՌՄԱՆ

 

ԲԱԺԻՆ I
ԲՆՈՒԹԱԳՐՈՂ ՍՏԱՆԴԱՐՏՆԵՐԻ ՑՈՒՑՈՒՄՆԵՐ

 

ԳԼՈՒԽ 1
ԿԻՐԱՌՄԱՆ ՑՈՒՑՈՒՄ 1000 - 1

 

ՆԵՐՔԻՆ ԱՈՒԴԻՏԻ ԿԱՆՈՆԱԿԱՐԳԸ

 

Ստանդարտ` 1000 - Նպատակը, լիազորությունները և պարտականությունները

1. Ներքին աուդիտի ստորաբաժանման կառավարման համար անհրաժեշտ է ունենալ ներքին աուդիտի պաշտոնապես հաստատված կանոնակարգ: Ներքին աուդիտի ստորաբաժանման ղեկավարը կազմում և կազմակերպության ղեկավարի ու ներքին աուդիտի կոմիտեի քննարկմանն է ներկայացնում ներքին աուդիտի կանոնակարգի նախագիծը: Համաձայնեցված կանոնակարգը հաստատվում է կազմակերպության ղեկավարի հրամանով: Այն սահմանում է ներքին աուդիտի ստորաբաժանման` կազմակերպությունում դերը ձևավորող նպատակի, լիազորությունների և պարտականությունների պարբերական գնահատումները: Ներքին աուդիտի կանոնակարգը հանդիսանում է նաև ներքին աուդիտի ստորաբաժանման` կազմակերպության ղեկավարի և ներքին աուդիտի կոմիտեի հետ աշխատանքները սահմանող հիմնական փաստաթուղթ:

2. Ներքին աուդիտի ստորաբաժանման ղեկավարը պարբերաբար գնահատում է ներքին աուդիտի ստորաբաժանման աշխատանքների համապատասխանությունը գործող կանոնակարգով սահմանված նպատակներին, լիազորություններին և պարտականություններին: Ներքին աուդիտի ստորաբաժանման ղեկավարը պատասխանատու է նշված պարբերական գնահատումների արդյունքները կազմակերպության ղեկավարին և ներքին աուդիտի կոմիտեին կանոնակարգով սահմանված ժամկետներում ներկայացնելու համար:

 

ԳԼՈՒԽ 2
ԿԻՐԱՌՄԱՆ ՑՈՒՑՈՒՄ 1010-1

 

Ներքին աուդիտի ստանդարտների ԵՎ վարքագծի կանոնների ճանաչումը ներքին

աուդիտի կանոնակարգով

 

Ստանդարտ` 1010 - Ներքին աուդիտի ստանդարտների և վարքագծի կանոնների ճանաչումը ներքին աուդիտի կանոնակարգով

3. Ներքին աուդիտի կանոնակարգի բոլոր դրույթները պետք է համապատասխանեն «Ներքին աուդիտի մասին» ՀՀ օրենքին, ՀՀ կառավարության 2011թ. օգոստոսի 11-ի N 1233-Ն որոշմամբ հաստատված Ներքին Աուդիտորների Վարքագծի Կանոններին (այսուհետև նաև` Վարքագծի կանոններ) և Ներքին Աուդիտի Մասնագիտական Գործունեության Ստանդարտներին (այսուհետև նաև` Ստանդարտ):

4. Եթե ներքին աուդիտի կանոնակարգի առանձին դրույթներ չեն համապատասխանում «Ներքին աուդիտի մասին» ՀՀ օրենքին, Վարքագծի կանոններին և Ստանդարտներին (դրանցում կատարված փոփոխություններին), ապա ներքին աուդիտի ստորաբաժանման ղեկավարը պարտավոր է այդ մասին զեկուցել կազմակերպության ղեկավարին և ներքին աուդիտի կոմիտեին` 1322 «Անհամապատասխանությունների բացահայտումը» և 2431 «Անհամապատասխանությունների մասին տեղեկատվության բացահայտումը» Կիրառման Ցուցումների համաձայն:

 

ԳԼՈՒԽ 3
ԿԻՐԱՌՄԱՆ ՑՈՒՑՈՒՄ 1100 - 1

 

Անկախություն ԵՎ օբյեկտիվություն

 

Ստանդարտ` 1100 - Անկախություն և օբյեկտիվություն

5. Կազմակերպության ղեկավարը և ներքին աուդիտի կոմիտեն պետք է ստեղծեն պայմաններ ներքին աուդիտորի անկախությունն ապահովելու նպատակով: Անկախությունը ներքին աուդիտորին թույլ է տալիս կատարել անկողմնակալ և անաչառ դատողություններ, որոնք կարևոր են առաջադրանքների պատշաճ կատարման համար: Նշվածի իրագործման կարևոր նախադրյալ է ներքին աուդիտորների կազմակերպական կարգավիճակի հստակ տարանջատված սահմանումը կազմակերպության այլ գործառույթներից:

6. Ներքին աուդիտորների օբյեկտիվությունը պարտադրում է անկողմնակալ, անկեղծ և շահերի բախումից զերծ մոտեցում:

 

ԳԼՈՒԽ 4
ԿԻՐԱՌՄԱՆ ՑՈՒՑՈՒՄ 1110 - 1

 

ԿԱԶՄԱԿԵՐՊԱԿԱՆ ԱՆԿԱԽՈՒԹՅՈՒՆԸ

 

Ստանդարտ` 1110 - Կազմակերպական անկախությունը

7. Կազմակերպության ղեկավարը և ներքին աուդիտի կոմիտեն աջակցում և օժանդակում են ներքին աուդիտի ստորաբաժանմանը` ներքին աուդիտի ենթարկվող միավորի ղեկավարի հետ համագործակցելու և առանց խոչընդոտի ներքին աուդիտի իրականացման հարցում:

8. Ներքին աուդիտի ստորաբաժանման ղեկավարը կազմակերպության ղեկավարի և ներքին աուդիտի կոմիտեի քննարկմանն է ներկայացնում.

1) ներքին աուդիտի կանոնակարգը,

2) ներքին աուդիտի տարեկան և ռազմավարական ծրագրերը,

3) այլ հաշվետվություններ, այդ թվում`

ա) աուդիտի արդյունքների և արձանագրված խնդիրների, արված առաջարկությունների և կազմակերպության գործունեության բարելավման նպատակով ձեռնարկված գործողությունների մասին,

բ) ներքին աուդիտի տարեկան գործունեության ծրագրի իրականացման մասին,

գ) ներքին աուդիտի իրականացման համար օգտագործված և անհրաժեշտ ռեսուրսների մասին,

դ) ներքին աուդիտի ստորաբաժանման ղեկավարի և ներքին աուդիտորների առջև ծառացած սահմանափակումների և խոչընդոտների բոլոր դեպքերի մասին:

9. Ներքին աուդիտի ստորաբաժանման գործառնությունները ապահովելու նպատակով` ներքին աուդիտի ստորաբաժանման ղեկավարը կազմակերպության ղեկավարի և ներքին աուդիտի կոմիտեի հետ խորհրդակցությունների ընթացքում քննարկման է ներկայացնում վարչարարությանն առնչվող հետևյալ հարցերը.

1) անհրաժեշտ տեխնիկական և ֆինանսական միջոցների և դրանց օգտագործման հաշվարկների, (կառավարչական հաշվառումը),

2) մարդկային ռեսուրսների կառավարում` ներառյալ աշխատակիցների աշխատանքի գնահատում և խրախուսում,

3) ներքին հաղորդակցում և տեղեկատվական հոսքեր,

4) ներքին աուդիտի ստորաբաժանման քաղաքականության և ընթացակարգերի վարչարարություն:

 

ԳԼՈՒԽ 5
ԿԻՐԱՌՄԱՆ ՑՈՒՑՈՒՄ 1111 - 1

 

ԱՆՄԻՋԱԿԱՆ ՓՈԽՀԱՐԱԲԵՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ԿԱԶՄԱԿԵՐՊՈՒԹՅԱՆ ՂԵԿԱՎԱՐԻ ԵՎ ՆԵՐՔԻՆ ԱՈՒԴԻՏԻ ԿՈՄԻՏԵԻ ՀԵՏ

 

Ստանդարտ` 1111 - Անմիջական փոխհարաբերություններ կազմակերպության ղեկավարի և ներքին աուդիտի կոմիտեի հետ

10. Ներքին աուդիտի ստորաբաժանման ղեկավարը մասնակցում է ֆինանսական հաշվետվությունների, կազմակերպության կառավարչական գործընթացների և ներքին աուդիտի հսկման պարտականությունների վերաբերյալ կազմակերպության ղեկավարի և ներքին աուդիտի կոմիտեի խորհրդակցություններին: Նշված խորհրդակցություններում ներքին աուդիտի ստորաբաժանման ղեկավարը բարձրացնում է ռազմավարական և գործառնական զարգացումներին վերաբերող հարցեր, ինչպես նաև ռիսկերի բարձր աստիճան ունեցող համակարգերի, ընթացակարգերի հսկողության հարցեր: Խորհրդակցություններին մասնակցության ընթացքում ներքին աուդիտի ստորաբաժանման ղեկավարը տեղեկատվություն է տրամադրում ներքին աուդիտի ծրագրերի և գործունեության վերաբերյալ, ինչպես նաև տեղեկացնում և տեղեկանում է երկուստեք հետաքրքրություն հարուցող հարցերին:

 

ԳԼՈՒԽ 6
ԿԻՐԱՌՄԱՆ ՑՈՒՑՈՒՄ 1120 - 1

 

ԱՆՀԱՏԱԿԱՆ ՕԲՅԵԿՏԻՎՈՒԹՅՈՒՆԸ

 

Ստանդարտ` 1120 - Անհատական օբյեկտիվությունը

11. Անհատական օբյեկտիվությունը կատարվող աշխատանքի, առանց որևէ որակի զիջումների, արդյունքին հասնելու հարցում ներքին աուդիտորի համոզմունքն է: Ներքին աուդիտորները չպետք է հայտնվեն այնպիսի իրավիճակներում, որտեղ կարող են խախտվել նրանց մասնագիտական դատողություններ կատարելու ունակությունները:

12. Առաջադրանքների բաշխումն ըստ աշխատակիցների ներքին աուդիտի ստորաբաժանման ղեկավարի կողմից պետք է կատարվի այնպես, որ բացառվեն հնարավոր և փաստացի շահերի բախումները և կողմնակալության դրսևորումները: Ներքին աուդիտի ստորաբաժանման ղեկավարը ներքին աուդիտի աշխատակիցներից պետք է պարբերաբար ստանա շահերի բախման և կողմնակալ վերաբերմունքի դրսևորման հնարավոր դեպքերի մասին տեղեկատվություն: Բոլոր հնարավոր դեպքերում, ներքին աուդիտորների աշխատանքային առաջադրանքները պետք է կատարվեն փոխատեղության (ռոտացիոն) սկզբունքով:

13. Ներքին աուդիտի աշխատանքների արդյունքների քննարկումը մինչև համապատասխան աուդիտորական առաջադրանքի վերաբերյալ հաշվետվության կազմումը հավաստիացնում է, որ աշխատանքները կատարվել են օբյեկտիվ:

14. Ներքին աուդիտորի օբյեկտիվությունը չի խախտվում, եթե հսկողության համակարգի չափորոշիչների կամ ստուգման ընթացակարգերի վերաբերյալ վերջինս առաջարկություններ է ներկայացնում մինչև նշված ընթացակարգերի կիրառումը: Ներքին աուդիտորի օբյեկտիվությունը համարվում է խախտված, եթե աուդիտորը համակարգերի շահագործման ընթացքում կատարում է այդ համակարգերի նախագծում, ներդրում կամ փորձարկում:

 

ԳԼՈՒԽ 7
ԿԻՐԱՌՄԱՆ ՑՈՒՑՈՒՄ 1130 - 1

 

ԱՆԿԱԽՈՒԹՅԱՆ ԿԱՄ ՕԲՅԵԿՏԻՎՈՒԹՅԱՆ ԽԱԽՏՈՒՄԸ

 

Ստանդարտ` 1130 - Անկախության կամ օբյեկտիվության խախտումը

15. Ներքին աուդիտորները պարտավոր են ներքին աուդիտի ստորաբաժանման ղեկավարին տեղեկացնել այն բոլոր իրավիճակների մասին, որոնք պարունակում են կամ հիմնավորված կերպով ենթադրում են անկախության կամ օբյեկտիվության փաստացի կամ հնարավոր խախտում, կամ երբ անկախության և օբյեկտիվության խախտման գոյության վերաբերյալ հարցեր են առաջանում: Եթե ներքին աուդիտի ստորաբաժանման ղեկավարը որոշում է կայացնում աուդիտորների անկախության և օբյեկտիվության խախտման մասին, ապա տվյալ առաջադրանքը պետք է տրվի այլ աուդիտորներին:

16. Շրջանակների սահմանափակումը ներքին աուդիտի ստորաբաժանման գործունեության նկատմամբ գործողությունն է, որը թույլ չի տալիս ներքին աուդիտի ստորաբաժանմանն իրագործել իր նպատակները և ծրագրերը: Ներքին աուդիտի ստորաբաժանման շրջանակների սահմանափակումները կարող են վերաբերել.

1) կանոնակարգով սահմանված շրջանակներին,

2) առաջադրանքի կատարման համար անհրաժեշտ տեղեկություններին, աուդիտի ենթարկվող միավորի աշխատակիցների հետ հաղորդակցմանը և նյութական արժեքներին հասանելիությանը,

3) աուդիտորական առաջադրանքով հաստատված աշխատանքային ծրագրերին,

4) աուդիտորական առաջադրանքի անհրաժեշտ ընթացակարգերին,

5) աշխատանքային ծրագրին և ֆինանսավորմանը:

17. Շրջանակների սահմանափակման, ինչպես նաև տվյալ սահմանափակման կիրառման հնարավոր հետևանքների մասին ներքին աուդիտի ստորաբաժանման ղեկավարը տեղեկացնում է այդ սահմանափակումները առաջադրող ստորաբաժանման ղեկավարին և առաջարկում վերացնել սահմանափակումները:

18. Եթե աուդիտի շրջանակների սահմանափակումը չի վերացնում սահմանափակում ստեղծած ստորաբաժանումը, ապա այդ մասին ներքին աուդիտի ստորաբաժանման ղեկավարը գրավոր տեսքով զեկուցում է կազմակերպության ղեկավարին և ներքին աուդիտի կոմիտեին: Կազմակերպության ղեկավարի, կառուցվածքում կամ աուդիտի կոմիտեի կազմում փոփոխությունների դեպքում ներքին աուդիտի ստորաբաժանման ղեկավարը գնահատում է շրջանակների սահմանափակումների մասին զեկույցը նորից ուղարկելու նպատակահարմարությունը` անկախ նախկինում ներկայացված և հաստատված լինելուց:

19. Ներքին աուդիտորներին արգելվում է ընդունել գումարներ, նվերներ կամ զվարճանքին մասնակցելու հրավերներ աուդիտի ենթարկվող միավորի աշխատակիցներից կամ ղեկավարից: Օբյեկտիվության խախտումը վերաբերում է ինչպես ընթացիկ, այնպես էլ իրականացվելիք առաջադրանքներին: Առաջադրանքը չպետք է դիտվի գումարներ, նվերներ կամ զվարճանքին մասնակցելու հրավերներ ընդունելու հիմք: Գովազդային նպատակով այնպիսի փոքրարժեք իրերի (օրինակ` գրիչների, օրացույցների կամ նմուշների) ստացումը, որոնք հասանելի են աշխատակիցներին և հանրությանը, չպետք է որևէ կերպ ազդի ներքին աուդիտորների մասնագիտական դատողությունների վրա: Ներքին աուդիտորները պետք է անմիջապես տեղեկացնեն կազմակերպության ղեկավարին և ներքին աուդիտի կոմիտեին նվերների կամ գումարների վերաբերյալ ստացված առաջարկների մասին:

20. Ներքին աուդիտի ստորաբաժանում տեղափոխված կամ ժամանակավորապես ներգրավված անձինք չեն կարող հավաստիացման աուդիտ իրականացնել այնպիսի գործունեության կամ միավորների մասով, որոնք անցյալում իրականացվել կամ ղեկավարվել են նրանց կողմից կամ նրանք մատուցել են խորհրդատվական ծառայություններ, եթե այդ պարտականությունների կատարման ավարտից մինչև հավաստիացման աուդիտի ենթակա ժամանակահատվածի սկիզբը չի անցել առնվազն մեկ տարի: Նման առաջադրանքների կատարումը կարող է դիտարկվել որպես օբյեկտիվության խախտում:

21. Ներքին աուդիտի ստորաբաժանման ղեկավարը և ներքին աուդիտորները, բացի ներքին աուդիտին առնչվող աշխատանքներից, տվյալ կազմակերպությունում այլ գործառույթներ և աշխատանքներ իրականացնելու իրավունք չունեն: Այն պահից, երբ ներքին աուդիտորին տրվում է աուդիտին չվերաբերող այլ առաջադրանք, պետք է օրենքով սահմանված կարգով դադարեցվի նրանց լիազորությունները ներքին աուդիտի ստորաբաժանումում:

 

ԳԼՈՒԽ 8
ԿԻՐԱՌՄԱՆ ՑՈՒՑՈՒՄ 1200 - 1

 

ԿԱՐՈՂՈՒՆԱԿՈՒԹՅՈՒՆԸ ԵՎ ՊԱՏՇԱՃ ՄԱՍՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ՎԵՐԱԲԵՐՄՈՒՆՔԸ

 

Ստանդարտ` 1200 - Կարողունակությունը և պատշաճ մասնագիտական վերաբերմունքը

22. Կարողունակության և պատշաճ մասնագիտական վերաբերմունքի համար պատասխանատու է ներքին աուդիտի ստորաբաժանման ղեկավարը և յուրաքանչյուր ներքին աուդիտոր: Ներքին աուդիտի ստորաբաժանման ղեկավարը ապահովում է յուրաքանչյուր աուդիտորական առաջադրանքի պատշաճ կատարելու համար նշանակված, աուդիտորների խմբի անհրաժեշտ գիտելիքների, հմտությունների և այլ ունակությունների ամբողջությունը:

23. Պատշաճ մասնագիտական վերաբերմունք ցուցաբերելու համար ներքին աուդիտորները պետք է հետևեն Հայաստանի Հանրապետության Ներքին Աուդիտորների Վարքագծի Կանոններին, կազմակերպության վարքագծի կանոններին, ինչպես նաև այլ մասնագիտական որակավորումներ ունենալու դեպքում որակավորող մարմինների վարքագծի կանոններին: Ներքին Աուդիտորների Վարքագծի Կանոնները տալիս են ներքին աուդիտի ավելի լայն սահմանում, քան «Ներքին աուդիտի մասին» ՀՀ օրենքը` ներառելով հետևյալ երկու բաղադրիչները.

1) սկզբունքներ, որոնք վերաբերում են ներքին աուդիտորի մասնագիտությանը և գործելակերպին` անկախություն, անաղարտություն, օբյեկտիվություն, գաղտնիություն և կարողունակություն,

2) վարքագծի կանոններ, որոնք սահմանում են ներքին աուդիտորներից ակնկալվող վարքագծի նորմերը: Նշված կանոններն օգնում են մասնագիտական սկզբունքների գործնական մեկնաբանմանը և նպատակ ունեն ուղղորդելու ներքին աուդիտորներին վարքագծի կանոնների համապատասխան պահվածքին վերաբերող հարցերում:

 

ԳԼՈՒԽ 9
ԿԻՐԱՌՄԱՆ ՑՈՒՑՈՒՄ 1210 - 1

 

ԿԱՐՈՂՈՒՆԱԿՈՒԹՅՈՒՆԸ

 

Ստանդարտ` 1210 - Կարողունակությունը

24. Ստանդարտում նշված գիտելիքները, հմտությունները և ունակությունները ներառում են.

1) առաջադրանքների կատարման ժամանակ ստանդարտների, ընթացակարգերի և մեթոդների կիրառման կարողունակություն,

2) հաշվապահական հաշվառման սկզբունքների և մեթոդների իմացություն այն աուդիտորների կողմից, ովքեր հիմնականում գործ ունեն ֆինանսական գրանցումների և հաշվետվությունների հետ,

3) խարդախության հայտանիշների բացահայտման համար անհրաժեշտ գիտելիքներ,

4) գիտելիքներ` հիմնական տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ռիսկերի, հսկողական տարրերի և առկա համակարգչային տեխնոլոգիաների վրա հիմնված աուդիտորական ծրագրերի վերաբերյալ,

5) կառավարման սկզբունքների ըմբռնում` գործարար սովորույթներից շեղումների էականությունը և նշանակալիությունը որոշելու և գնահատելու համար: Ըմբռնումը նշանակում է հնարավոր իրավիճակներում գիտելիքները լայն կիրառելու, նշանակալի շեղումները բացահայտելու, ինչպես նաև հիմնավորված որոշումների կայացման համար անհրաժեշտ ուսումնասիրություն կատարելու ունակություն,

6) այնպիսի բնագավառների հիմնարար սկզբունքների իմացություն, ինչպիսիք են տնտեսագիտությունը, առևտրային իրավունքը, հարկերը, ֆինանսները, վերլուծական քանակական մեթոդները և տեղեկատվական տեխնոլոգիաները, ռիսկերի կառավարումը և խարդախության բացահայտումը: Այդ իմացությունը ենթադրում է, որ ներքին աուդիտորները պետք է կարողանան հասկանալ խնդրի առկայությունը և գնահատել հետագա ուսումնասիրության կամ աջակցության անհրաժեշտությունը,

7) մարդկանց հետ հաղորդակցվելու, մարդկային հարաբերությունները հասկանալու և աուդիտի ենթարկվող միավորի հետ բավարար կապեր պահպանելու հմտություններ,

8) աուդիտի նպատակները, գնահատումները, եզրակացությունները և առաջարկությունները հստակ և արդյունավետ ներկայացնելու համար անհրաժեշտ գրավոր և բանավոր խոսքի հմտություններ:

25. Ներքին աուդիտի ստորաբաժանման ղեկավարը մասնակցում է ներքին աուդիտորի պաշտոնների համար համապատասխան կրթության և աշխատանքային փորձի չափանիշների նախագծի կազմման աշխատանքներին, որտեղ պետք է հաշվի առնվի աշխատանքի ծավալը և պատասխանատվության աստիճանը: Աուդիտորի պաշտոնին հավակնող յուրաքանչյուր թեկնածուի որակավորումը և կարողունակությունը պետք է պատշաճորեն գնահատվի:

26. Ներքին աուդիտի ստորաբաժանման աշխատակիցները պետք է տիրապետեն կազմակերպությունում աուդիտի իրականացման համար անհրաժեշտ գիտելիքներին, հմտություններին և այլ ունակություններին: Ներքին աուդիտի ստորաբաժանման աշխատակիցների ընդհանուր գիտելիքները և հմտությունները պետք է գնահատվեն առնվազն տարեկան մեկ անգամ: Սա կօգնի բացահայտել գիտելիքների ու հմտությունների այն ոլորտները, որոնք կարող են լրացվել մասնագիտական շարունակական զարգացման, նոր աշխատողների հավաքագրման, ներքին աուդիտի ստորաբաժանման աշխատակիցների ու փորձագետների աշխատանքի համատեղման միջոցով:

27. Ներքին աուդիտի ստորաբաժանման աշխատակիցները կարողունակության անհրաժեշտ մակարդակի պահպանման նպատակով պետք է ապահովեն մասնագիտական գիտելիքների շարունակական զարգացումը:

28. Ներքին աուդիտի ստորաբաժանման ղեկավարը կարող է աջակցություն ստանալ կազմակերպությունից դուրս գտնվող այլ փորձագետներից, ինչը թույլ կտա ամբողջապես իրականացնել աշխատանքի այն ուղղությունները, որտեղ աուդիտորների կարողունակությունը բավարար չէ:

 

ԳԼՈՒԽ 10
ԿԻՐԱՌՄԱՆ ՑՈՒՑՈՒՄ 1210.Հ1 - 1

 

ՆԵՐՔԻՆ ԱՈՒԴԻՏԻ ՍՏՈՐԱԲԱԺԱՆՄԱՆ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆԸ ԱՋԱԿՑՈՂ ԿԱՄ ԼՐԱՑՆՈՂ ԾԱՌԱՅՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՁԵՌՔԲԵՐՈՒՄ

 

Ստանդարտ` 1210.Հ1

29. Պարտադիր չէ, որ ներքին աուդիտի ստորաբաժանման յուրաքանչյուր աշխատակից որակավորված լինի բոլոր ոլորտներում: Ներքին աուդիտի ստորաբաժանումը, ներքին աուդիտի պարտականությունների պատշաճ կատարման նպատակով, կարող է դիմել փորձագետների կամ կազմակերպության այն ներքին ռեսուրսների օգնությանը, որոնք որակավորված են հաշվապահական հաշվառման, աուդիտի, տնտեսագիտության, ֆինանսների, վիճակագրության, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների, ճարտարագիտության, հարկերի, իրավաբանության, շրջակա միջավայրի խնդիրների և այլ բնագավառներում:

30. Փորձագետը տվյալ կազմակերպությունից անկախ անձ է կամ կազմակերպություն, որը.

1) աուդիտի ենթակա ժամանակահատվածին նախորդող առնվազն երկու տարվա ընթացքում չի իրականացրել աուդիտի ենթարկվող միավորի աշխատանքներ կամ չի ղեկավարել այդ աշխատանքները,

2) տիրապետում է անհրաժեշտ մասնագիտական գիտելիքներին և հմտություններին,

3) ունի համապատասխան անհրաժեշտ փորձ ուսումնասիրվող բնագավառում:

31. Նշված որակավորում ունեցող փորձագետների թվին են պատկանում ակտուարները, հարկային և ֆինանսական փորձագետները, գնահատողները, մշակութային փորձագետները կամ լեզվաբանները, էկոլոգները, իրավաբանները, ճարտարագետները, երկրաբանները, անվտանգության համակարգի մասնագետները, վիճակագիրները, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների մասնագետները, կազմակերպության արտաքին աուդիտորները և այլ փորձագետները: Վերջիններս կարող են հրավիրվել կազմակերպության ներքին աուդիտի ստորաբաժանման ղեկավարի առաջարկությամբ` կազմակերպության ղեկավարի և ներքին աուդիտի կոմիտեի համաձայնությամբ:

32. Փորձագետները ներքին աուդիտի ստորաբաժանմանը աջակցում են հետևյալ աշխատանքներում.

1) աուդիտորական առաջադրանքով նախատեսված նպատակներին ուղղված աշխատանքներ,

2) աուդիտի աշխատանքներ, որտեղ պահանջվում են մասնագիտական գիտելիքներ և հմտություններ, օրինակ` տեղեկատվական տեխնոլոգիաների, վիճակագրության, հարկերի, թարգմանության և այլ բնագավառներում,

3) ակտիվների գնահատում, օրինակ` հողի և շենքերի, արվեստի գործերի, թանկարժեք քարերի, ներդրումների և բարդ ֆինանսական գործիքների,

4) որոշ ակտիվների ֆիզիկական վիճակի որոշում, օրինակ` հանքային և նավթի պաշարների քանակության,

5) պայմանագրային հիմունքով կատարված կամ ընթացքում գտնվող աշխատանքների գնահատում,

6) խարդախության դեպքերի բացահայտումներ,

7) հատուկ մեթոդների, օրինակ` ակտուարական գնահատումների կիրառմամբ աշխատակիցների փոխհատուցումների գծով պարտավորությունների գումարների որոշում,

8) տեխնիկական ստանդարտների և կանոնակարգերի պահանջների մեկնաբանում,

9) Ստանդարտների պահանջների համաձայն` ներքին աուդիտի որակի երաշխավորման և բարելավման ծրագրի ներքին գնահատում,

10) կազմակերպությունների միաձուլման, միավորման, առանձնացման կամ այլ եղանակով վերակազմակերպման աշխատանքներ,

11) ռիսկերի կառավարման և այլ գնահատումների հարցերի վերաբերյալ խորհրդատվություն:

33. Եթե ներքին աուդիտի ստորաբաժանման ղեկավարը նախատեսում է աշխատանքներում ներգրավել փորձագետ, ապա նա, ելնելով տվյալ առաջադրանքի պահանջներից, պետք է գնահատի հրավիրվող անձի կամ կազմակերպության կարողունակության, անկախության, անկողմնակալության, գաղտնիության և օբյեկտիվության աստիճանը և հաղորդի ներքին աուդիտի կոմիտեի անդամներին և կազմակերպության ղեկավարին: Եթե ներքին աուդիտի ստորաբաժանման ղեկավարը պարզում է, որ տվյալ անձը կամ կազմակերպությունը չի համապատասխանում կատարվելիք աշխատանքի պահանջներին, ապա նա այդ մասին պետք է տեղեկացնի ներքին աուդիտի կոմիտեին և կազմակերպության ղեկավարին:

34. Ներքին աուդիտի ստորաբաժանման ղեկավարը պետք է հավաստիանա, որ փորձագետը տիրապետում է տվյալ աշխատանքի կատարման համար պահանջվող գիտելիքներին և հմտություններին` հաշվի առնելով.

1) փորձագետի, տվյալ բնագավառում մասնագիտացման մասին վկայող, որակավորման հավաստագրի, լիցենզիայի կամ այլ փաստաթղթի առկայությունը,

2) անդամակցությունը մասնագիտացված կազմակերպություններին և դրանց կողմից սահմանված վարքագծի կանոնների պահպանումը,

3) հեղինակությունը, որը ներքին աուդիտի ստորաբաժանման ղեկավարը կարող է գնահատել տվյալ անձի կամ կազմակերպության աշխատանքին ծանոթ այլ անձանց հարցում անելու միջոցով,

4) համանման աշխատանքների կատարման փորձը,

5) տվյալ աշխատանքի համար պահանջվող կրթությունը և վերապատրաստումը,

6) փորձագետի գիտելիքները և փորձը այն ոլորտում, որտեղ գործում է կազմակերպությունը:

35. Աշխատանքի կատարման ողջ ընթացքում օբյեկտիվությունը, կարողունակությունը, անկողմնակալությունը, գաղտնիությունը ու անկախությունն ապահովելու համար` ներքին աուդիտի ստորաբաժանման ղեկավարը պետք է գնահատի տվյալ փորձագետի կապը կազմակերպության և ներքին աուդիտի ստորաբաժանման հետ: Գնահատումը կատարելիս ներքին աուդիտի ստորաբաժանման ղեկավարը պետք է պարզի ֆինանսական, կազմակերպական կամ անձնական այնպիսի կապերի առկայությունը, որոնք կարող են խոչընդոտել փորձագետի կողմից աշխատանքի կատարման կամ դրա արդյունքների ամփոփման ժամանակ անաչառ եզրակացություններ և կարծիքներ տրամադրելուն:

36. Փորձագետի անկախությունը և օբյեկտիվությունը գնահատելիս ներքին աուդիտի ստորաբաժանման ղեկավարը պետք է հաշվի առնի.

1) ֆինանսական շահը, որը փորձագետը կարող է ունենալ կազմակերպությունում,

2) անձնական կամ մասնագիտական փոխկապակցվածությունը կազմակերպության ղեկավարի, ներքին աուդիտի կոմիտեի կամ կազմակերպության այլ աշխատակիցների հետ,

3) փորձագետի հնարավոր կապը կազմակերպության կամ աուդիտի ենթարկվող ստորաբաժանման հետ,

4) շարունակական այլ ծառայությունների ծավալը, որն արտաքին փորձագետը կարող է մատուցել կազմակերպությանը,

5) փորձագետի վարձատրության կամ խրախուսման այլ միջոցները:

37. Փորձագետը չի կարող միաժամանակ հանդիսանալ կազմակերպության արտաքին աուդիտոր: Եթե կազմակերպության արտաքին աուդիտորները գործում են կամ թվում է, թե գործում են որպես կազմակերպության ստորաբաժանման կամ կազմակերպության աշխատակազմի անդամներ, ապա նրանց անկախությունը խախտված է: Արտաքին աուդիտորները կարող են կազմակերպությանը մատուցել այլ ծառայություններ, ինչպիսիք են հարկային և այլ խորհրդատվությունը: Անկախությունը պետք է գնահատվի կազմակերպությանը մատուցվող ողջ ծառայությունների նկատմամբ:

38. Ներքին աուդիտի ստորաբաժանման գործունեության շրջանակներին և նպատակներին համապատասխանությունը պարզելու համար` ներքին աուդիտի ստորաբաժանման ղեկավարը պետք է բավարար տեղեկատվություն ստանա փորձագետի աշխատանքների շրջանակների մասին: Նպատակահարմար է նմանատիպ բոլոր հարցերը փորձագետի հետ կնքված ծառայությունների մատուցման մասին պայմանագրում ձևակերպելը: Սույն կետում նշված պահանջները ապահովելու նպատակով` ներքին աուդիտի ստորաբաժանման ղեկավարը պետք է փորձագետի հետ միասին ուսումնասիրի.

1) աշխատանքի նպատակները, շրջանակները, ներկայացվող հաշվետվությունները և ժամանակացույցը,

2) աուդիտորական առաջադրանքի կատարման հաշվետվություններում ներառման ենթակա առանձնահատուկ հարցերը,

3) համապատասխան գրանցումներից և նյութական արժեքներից օգտվելու ու աշխատակիցների հետ հաղորդակցվելու իրավունքը,

4) կիրառվող ընթացակարգերի մասին տեղեկատվությունը,

5) աուդիտի աշխատանքային փաստաթղթերի նկատմամբ հեղինակային, օգտագործման և պահպանման իրավունքը,

6) աուդիտորական առաջադրանքի իրականացման ընթացքում ստացված տեղեկատվության գաղտնիության պահպանումը և այդ տեղեկատվության նկատմամբ գործող սահմանափակումների հետ համաձայնությունը,

7) փորձագետի և ներքին աուդիտի ստորաբաժանման աշխատանքների համապատասխանությունը Ստանդարտներին:

39. Փորձագետի աշխատանքները ստուգելիս` ներքին աուդիտի ստորաբաժանման ղեկավարը պետք է գնահատի կատարված աշխատանքի լիարժեքությունը: Նման գնահատումը պետք է ներառի ներկայացվող եզրակացությունների, էական խախտումների վերացման և այլ հարցեր:

40. Ներքին աուդիտի ստորաբաժանման ղեկավարը աուդիտորական առաջադրանքի հաշվետվությունում հղում է կատարում փորձագետի կողմից կատարված աշխատանքների արդյունքների վրա:

 

ԳԼՈՒԽ 11
ԿԻՐԱՌՄԱՆ ՑՈՒՑՈՒՄ 1220 - 1

 

ՊԱՏՇԱՃ ՄԱՍՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ՎԵՐԱԲԵՐՄՈՒՆՔԸ

 

Ստանդարտ` 1220 - Պատշաճ մասնագիտական վերաբերմունքը

41. Պատշաճ մասնագիտական վերաբերմունքը ենթադրում է միևնույն կամ նմանօրինակ իրավիճակներում այնպիսի պատշաճ մոտեցման և հմտությունների կիրառումը, որն ակնկալվում է բանիմաց և ողջամիտ ներքին աուդիտորից: Պատշաճ մասնագիտական վերաբերմունքը պետք է համարժեք լինի կատարվող աշխատանքի բարդությանը: Պատշաճ մասնագիտական վերաբերմունք ցուցաբերելիս ներքին աուդիտորները պետք է ուշադրություն դարձնեն նաև խարդախության, միտումնավոր արարքի, սխալի կամ բացթողումների, թերացման, միջոցների ոչ նպատակային օգտագործման և շահերի բախման հավանականությանը: Նրանք պետք է զգոնություն ցուցաբերեն նաև այն հանգամանքների և աշխատանքների ստուգման ժամանակ, որտեղ խախտումների կատարման հավանականությունը մեծ է: Միաժամանակ, նրանք պետք է բացահայտեն ոչ համարժեք ներքին հսկողական տարրերը և ներկայացնեն առաջարկություններ` ընդունված ընթացակարգերի և կանոնների հետ համապատասխանությունը ապահովելու և/կամ դրանք վերանայելու, լրամշակելու և/կամ նորը սահմանելու վերաբերյալ:

42. Պատշաճ վերաբերմունքը ենթադրում է խելամիտ մոտեցման և ունակության դրսևորում, սակայն, չի ենթադրում անսխալականություն կամ արտասովոր ջանքեր: Պատշաճ վերաբերմունքը ենթադրում է, որ աուդիտորը պետք է աուդիտը և հավաստիացումները իրականացնի խելամտության սահմաններում: Ներքին աուդիտորները չեն կարող բացարձակ հավաստիացում տալ այն մասին, որ անհամապատասխանության դեպքեր կամ խախտումներ չկան: Ամեն անգամ, երբ աուդիտորը սկսում է ներքին աուդիտի առաջադրանքի կատարումը, նա պետք է հաշվի առնի էական անհամապատասխանության դեպքերի ու խախտումների հավանականությունը:

 

ԳԼՈՒԽ 12
ԿԻՐԱՌՄԱՆ ՑՈՒՑՈՒՄ 1230 - 1

 

ՇԱՐՈՒՆԱԿԱԿԱՆ ՄԱՍՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ՎԵՐԱՊԱՏՐԱՍՏՈՒՄ

 

Ստանդարտ` 1230 - Շարունակական մասնագիտական վերապատրաստում

43. Անհրաժեշտ կարողունակություն ձեռք բերելու և պահպանելու նպատակով` ներքին աուդիտորները պետք է շարունակաբար կատարելագործեն իրենց գիտելիքները: Նրանք պետք է տեղյակ լինեն ստանդարտներում, ընթացակարգերում և մեթոդներում` ներառյալ Միջազգային Մասնագիտական Գործունեության Հիմունքներում, տեղի ունեցող փոփոխություններին և զարգացումներին: Շարունակական մասնագիտական վերապատրաստումը կարող է ապահովվել.

1) մասնագիտացված մարմիններին անդամագրման, աշխատանքներին կամ միջոցառումներին մասնակցության ճանապարհով,

2) կոնֆերանսներին, սեմինարներին, ուսումնական դասընթացներին և/կամ տեղում և/կամ առցանց անցկացվող ուսուցման ծրագրերին մասնակցելու միջոցով,

3) համալսարանական կրթական ծրագրերին, գիտահետազոտական նախագծերին մասնակցության և ինքնուսուցման միջոցով:

44. Խրախուսվում է, երբ ներքին աուդիտորները դրսևորում են իրենց կարողունակությունը համապատասխան մասնագիտական որակավորում ստանալու միջոցով, օրինակ` հավատարմագրված հաստատության կողմից տրամադրվող ներքին աուդիտի հետ կապված որակավորումներ ստանալու միջոցով:

45. Գերադասելի է, որ ներքին աուդիտորները, կարողունակության ապահովման նպատակով, ստանան շարունակական մասնագիտական վերապատրաստում (կազմակերպության գործունեությանն ու բնագավառին վերաբերող)` հատուկ կառավարչական գործընթացների, ռիսկերի և հսկողության գործընթացների գծով:

46. Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների, հարկերի, ակտուարային գնահատումների կամ համակարգերի նախագծման ոլորտում մասնագիտացված աուդիտ և խորհրդատվական աշխատանքներ իրականացնող ներքին աուդիտորները, ներքին աուդիտի աշխատանքներն արհեստավարժորեն իրականացնելու նպատակով, պետք է ստանան շարունակական մասնագիտական վերապատրաստում:

47. Մասնագիտական որակավորումներ, հավաստագրեր ունեցող ներքին աուդիտորները պարտավոր են ստանալ բավարար շարունակական մասնագիտական վերապատրաստում` մասնագիտական որակավորման պահանջները բավարարելու համար:

48. Այն ներքին աուդիտորները, ովքեր դեռևս չունեն համապատասխան որակավորում, գերադասելի է, որ մասնակցեն որակավորման նախապատրաստական կրթական ծրագրին:

 

ԳԼՈՒԽ 13
ԿԻՐԱՌՄԱՆ ՑՈՒՑՈՒՄ 1300 - 1

 

ՆԵՐՔԻՆ ԱՈՒԴԻՏԻ ՈՐԱԿԻ ԵՐԱՇԽԱՎՈՐՄԱՆ ԵՎ ԲԱՐԵԼԱՎՄԱՆ ԾՐԱԳԻՐԸ

 

Ստանդարտ` 1300 - Ներքին աուդիտի որակի երաշխավորման և բարելավման ծրագիրը

49. Ներքին աուդիտի ստորաբաժանման ղեկավարը պատասխանատու է Ստանդարտներով և «Ներքին աուդիտի մասին» ՀՀ օրենքով նախատեսված ներքին աուդիտի աշխատանքների համար: Վերջինիս ապահովման համար 1300 «Ներքին աուդիտի որակի երաշխավորման և բարելավման ծրագիրը» ստանդարտով պահանջվում է, որ ներքին աուդիտի ստորաբաժանման ղեկավարը ապահովի որակի երաշխավորման և բարելավման ծրագրի իրականացման կազմակերպումը:

50. Ներքին աուդիտի ստորաբաժանման ղեկավարը պատասխանատու է այն գործընթացների իրականացման համար, որոնք ուղղված են կազմակերպության ղեկավարին և ներքին աուդիտի կոմիտեին հիմնավոր հավաստիացում տալու այն մասին, որ ներքին աուդիտը.

1) գործում է իր կանոնակարգի համաձայն, որը, իր հերթին, համապատասխանում է «Ներքին աուդիտի մասին» ՀՀ օրենքին, Վարքագծի կանոններին և Ստանդարտներին,

2) գործում է արդյունավետ և օգտավետ կերպով,

3) կազմակերպության ղեկավարի և ներքին աուդիտի կոմիտեի կողմից ընկալվում է որպես արժեք ավելացնող և կազմակերպության գործառույթները բարելավող գործունեություն:

Այս գործընթացները ներառում են պատշաճ հսկում, պարբերական ներքին գնահատումներ, որակի երաշխավորման շարունակական դիտարկում և արտաքին պարբերական գնահատումներ:

51. Որակի երաշխավորման և բարելավման ծրագիրը պետք է համապատասխանի «Ներքին աուդիտի մասին» ՀՀ օրենքին, Վարքագծի Կանոններին և Ստանդարտներին, լինի համապարփակ և ընդգրկի ներքին աուդիտի գործառույթների և աշխատանքների կառավարման բոլոր ուղղությունները, ինչպես նաև ներքին աուդիտի մասնագիտական լավագույն փորձը: Որակի երաշխավորման և բարելավման ծրագրում ներառված գործընթացները պետք է իրականացվեն ներքին աուդիտի ստորաբաժանման ղեկավարի ուղղակի հսկման ներքո: Մեծ կամ բարդ միջավայրերում (օրինակ` թվով մեծ ստորաբաժանումներ կամ տարբեր վայրերում տեղակայված ստորաբաժանումներ ունեցող կազմակերպություններում) ներքին աուդիտի ստորաբաժանման ղեկավարը պետք է ապահովի որակի երաշխավորման և բարելավման ծրագրի գործառույթի իրականացումը, որը կգործի ներքին աուդիտի հավաստիացման ու խորհրդատվական գործառույթներից անջատ և կղեկավարվի ներքին աուդիտի ստորաբաժանման ղեկավարի կողմից: Վերջինս (և նրա սահմանափակ թվով աշխատակիցները) կառավարում և վերահսկում են այն գործառույթները, որոնք անհրաժեշտ են որակի երաշխավորման և բարելավման ծրագրի կատարման համար:

 

ԳԼՈՒԽ 14
ԿԻՐԱՌՄԱՆ ՑՈՒՑՈՒՄ 1310 - 1

 

ՆԵՐՔԻՆ ԱՈՒԴԻՏԻ ՈՐԱԿԻ ԵՐԱՇԽԱՎՈՐՄԱՆ ԵՎ ԲԱՐԵԼԱՎՄԱՆ ԾՐԱԳՐԻ ԳՆԱՀԱՏՈՒՄԸ

 

Ստանդարտ` 1310 - Ներքին աուդիտի որակի երաշխավորման և բարելավման ծրագրի գնահատումը

52. Որակի երաշխավորման և բարելավման ծրագիրը ներքին աուդիտի ստորաբաժանման կողմից իրականացված աուդիտորական հավաստիացման և խորհրդատվական բնույթի բոլոր աշխատանքների շարունակական և պարբերական գնահատումն է: Նշված շարունակական և պարբերական գնահատումները ներառում են հստակ և համապարփակ գործընթացներ` ինչպես ներքին աուդիտի հավաստիացման և խորհրդատվական բնույթի աշխատանքների շարունակական հսկում և գնահատում, այնպես էլ Ստանդարտների հետ համապատասխանության պահպանման մասին պարբերական հաստատումներ: Սա ենթադրում է նաև կատարողական ցուցանիշների (օրինակ` աուդիտի ծրագրի կատարման, տևողության, ընդունված առաջարկությունների, կազմակերպության ղեկավարի և ներքին աուդիտի կոմիտեի պահանջների բավարարման) շարունակական գնահատում և վերլուծություն: Եթե գնահատման արդյունքները մատնանշում են ներքին աուդիտի ստորաբաժանման գործունեության այն ուղղությունները, որոնք բարելավման կարիք ունեն, ապա բարելավումները պետք է կատարվեն ներքին աուդիտի ստորաբաժանման ղեկավարի կողմից` որակի երաշխավորման և բարելավման ծրագրի միջոցով:

53. Գնահատումների միջոցով կարծիք է ներկայացվում ներքին աուդիտի ստորաբաժանման գործունեության որակի մասին, և համապատասխան բարելավումների վերաբերյալ առաջարկություններ են ներկայացվում կազմակերպության ղեկավարին և ներքին աուդիտի կոմիտեին: Որակի երաշխավորման և բարելավման ծրագրի գնահատումների ժամանակ պարզվում է հետևյալը.

1) համապատասխանությունը «Ներքին աուդիտի մասին» ՀՀ օրենքին, Վարքագծի Կանոններին և Ստանդարտներին` ներառյալ անհամապատասխանության նշանակալի դեպքերի ժամանակին ձեռնարկված կանխարգելիչ քայլերը,

2) ներքին աուդիտի ստորաբաժանման կանոնակարգի, նպատակների, խնդիրների, քաղաքականության և ընթացակարգերի լիարժեքությունը,

3) ներքին աուդիտի գործունեության բարենպաստ ազդեցությունը կազմակերպության կառավարչական գործընթացների, ռիսկերի կառավարման և հսկողական գործընթացների վրա,

4) կազմակերպության գործունեության համապատասխանությունը ոլորտը կարգավորող օրենքներին և այլ իրավական ակտերին,

5) շարունակական բարելավման աշխատանքների արդյունավետությունը և լավագույն փորձի կիրառումը,

6) ներքին աուդիտի ստորաբաժանման գործունեության արդյունքում ստացված հավելյալ արժեքը և դրա շնորհիվ կազմակերպության գործունեության բարելավումը:

54. Որակի երաշխավորման և բարելավման ծրագիրը պետք է նաև հետամուտ լինի կատարված առաջարկությունների իրականացմանը` ներառելով ռեսուրսների, տեխնոլոգիաների, գործընթացների և ընթացակարգերի պատշաճ և ժամանակին փոփոխությունը:

55. Հաշվետվողականության և թափանցիկության ապահովման համար` ներքին աուդիտի ստորաբաժանման ղեկավարը պետք է որակի երաշխավորման և բարելավման ծրագրի ներքին գնահատման արդյունքների մասին տեղեկացնի կազմակերպության ղեկավարին և ներքին աուդիտի կոմիտեին:

 

ԳԼՈՒԽ 15
ԿԻՐԱՌՄԱՆ ՑՈՒՑՈՒՄ 1311 - 1

 

ՆԵՐՔԻՆ ԳՆԱՀԱՏՈՒՄ

 

Ստանդարտ` 1311 - Ներքին գնահատում

56. Ընթացիկ (շարունակական) ներքին գնահատումների ժամանակ օգտագործվող ընթացակարգերը և գործիքները ներառում են.

1) առաջադրանքի հսկում,

2) Լիազոր մարմնի կողմից հաստատված աուդիտի ձեռնարկով և ընթացակարգերով նախատեսված ստուգաթերթիկների և ընթացակարգերի կիրառում,

3) կազմակերպության ղեկավարից և ներքին աուդիտի կոմիտեից և արտաքին աուդիտորներից կարծիքների, դիտողությունների և եզրակացությունների ստացում,

4) համապատասխան աուդիտորական առաջադրանքի աշխատանքներում չընդգրկված աուդիտորների կողմից իրականացվող աշխատանքային փաստաթղթերի ընտրանքային ուսումնասիրում,

5) նախագծերի բյուջեների, աշխատանքների ժամանակին կատարումն ապահովող համակարգերի, աուդիտի ծրագրերի կատարման և/կամ կատարողական այլ ցուցանիշների (օրինակ` աուդիտի տևողության, ընդունված առաջարկությունների) վերլուծությունը:

57. Համապատասխան ներքին աուդիտորները տալիս են եզրակացություններ աուդիտի ընթացիկ (շարունակական) կատարողականի որակի վերաբերյալ և հետևում համապատասխան բարեփոխումների իրականացման ընթացքին:

58. ՀՀ ֆինանսների նախարարության հրապարակված իրավական ակտերը հիմք են հանդիսանում պարբերական ներքին գնահատումների համար:

59. Պարբերական ներքին գնահատումները կարող են.

1) ներառել ավելի մանրամասն հարցազրույցներ և ուսումնասիրություններ շահագրգիռ ստորաբաժանումների հետ,

2) իրականացվել ներքին աուդիտի ստորաբաժանման աշխատակիցների կողմից (ինքնագնահատման եղանակով),

3) իրականացվել որակավորված ներքին աուդիտորների կողմից,

4) ներդնել ներքին աուդիտորների կամ այլ արհեստավարժ աուդիտորների կողմից ստուգվելիք նյութերի նախապես ուսումնասիրման և ինքնագնահատման մեթոդների համատեղ կիրառման ընթացակարգ,

5) ներառել ներքին աուդիտի մասնագիտության լավագույն փորձի համեմատությունը` ներքին աուդիտի ստորաբաժանման գործելակերպի և գործունեության ցուցանիշների հետ:

60. Մինչև արտաքին գնահատումը կատարված պարբերական ներքին գնահատումը կարող է օգտագործվել արտաքին գնահատման աշխատանքներում և նվազեցնել դրա հետ կապված ծախսերը: Հաշվետվությունը կարող է ներառել առաջարկություններ` ներքին աուդիտի ստորաբաժանման գործելակերպի բարելավման վերաբերյալ: Եթե արտաքին գնահատումն իրականացվում է ինքնագնահատման անկախ վավերացման եղանակով, ապա ներքին աուդիտի պարբերական գնահատումները համարվում են այս գործընթացի ինքնագնահատման մասը:

61. Ներքին աուդիտի գնահատման արդյունքում եզրակացություններ են տրվում ներքին աուդիտի գործունեության որակի վերաբերյալ, ինչպես նաև, ըստ անհրաժեշտության, ներքին աուդիտի գործունեությունը բարելավելու և ստանդարտներին համապատասխանեցնելու ուղղությամբ իրականացվելիք միջոցառումների ծրագրի վերաբերյալ:

62. Ներքին աուդիտի ստորաբաժանման ղեկավարը ստեղծում է պարբերական գնահատումների արդյունքների վերաբերյալ հաշվետվական համակարգ, որն ապահովում է հուսալիություն և օբյեկտիվություն: Շարունակական և պարբերական գնահատումներ իրականացնողներն այդ աշխատանքների ընթացքում հաշվետու են ներքին աուդիտի ստորաբաժանման ղեկավարին և ուղղակիորեն նրան են ներկայացնում գնահատման արդյունքները:

63. Ներքին աուդիտի ստորաբաժանման ղեկավարն առնվազն տարեկան մեկ անգամ ներքին գնահատումների արդյունքների մասին հաշվետվություն է ներկայացնում կազմակերպության ղեկավարին և ներքին աուդիտի կոմիտեին, որտեղ ընգրկված են անհրաժեշտ միջոցառումների ծրագրերը և դրանց արդյունքները:

 

ԳԼՈՒԽ 16
ԿԻՐԱՌՄԱՆ ՑՈՒՑՈՒՄ 1312 - 1

 

ԱՐՏԱՔԻՆ ԳՆԱՀԱՏՈՒՄ

 

Ստանդարտ` 1312 - Արտաքին գնահատում

64. Արտաքին գնահատումներն ընդգրկում են ներքին աուդիտի ստորաբաժանման կողմից իրականացվող հավաստիացման և խորհրդատվական ծառայությունների ամբողջ շրջանակը և չպետք է սահմանափակվեն միայն որակի երաշխավորման և բարելավման ծրագրի գնահատմամբ: Արտաքին գնահատման օպտիմալ արդյունքների հասնելու նպատակով` աշխատանքների շրջանակը պետք է ներառի համեմատականներ, բացահայտումներ և տեղեկատվություն լավագույն փորձի վերաբերյալ, որը կարող է հետագայում նպաստել ներքին աուդիտի ստորաբաժանման գործունեության արդյունավետության և օգտավետության բարձրացմանը: Այս ամենը որակավորված արտաքին, անկախ աուդիտորը կամ աուդիտորական խումբը կարող է իրականացնել ամբողջական արտաքին գնահատման կամ ներքին ինքնագնահատման անկախ վավերացման միջոցով:

65. Ներքին աուդիտի գործունեության արտաքին գնահատումները կարծիք են ներկայացնում հավաստիացման և խորհրդատվական աշխատանքների ամբողջ շրջանակի (ներառյալ ներքին աուդիտի ստորաբաժանման կանոնակարգով սահմանված, սակայն չիրականացվող աշխատանքների, այդ թվում` «Ներքին աուդիտի մասին» ՀՀ օրենքին, Վարքագծի կանոնների և Ստանդարտների հետ համապատասխանության, ինչպես նաև բարելավմանն ուղղված առաջարկությունների) վերաբերյալ: Բացառությամբ` «Ներքին աուդիտի մասին» ՀՀ օրենքին, Վարքագծի կանոններին և Ստանդարտներին համապատասխանության գնահատումից, մնացած շրջանակները կարող են փոփոխվել ներքին աուդիտի ստորաբաժանման ղեկավարի, կազմակերպության ղեկավարի և ներքին աուդիտի կոմիտեի նախաձեռնությամբ: Այս գնահատումները կարող են մեծ արժեք ներկայացնել ներքին աուդիտի ստորաբաժանման ղեկավարի և ներքին աուդիտի ստորաբաժանման այլ անդամների համար, հատկապես համեմատականների և լավագույն փորձի ներկայացման դեպքում:

66. Գնահատման իրականացման արդյունքների մասին պետք է հաշվետվություն տրամադրվի կազմակերպության ղեկավարին և ներքին աուդիտի կոմիտեին:

67. Գոյություն ունի արտաքին գնահատումների երկու մոտեցում: Առաջին մոտեցման դեպքում որակավորված, անկախ արտաքին գնահատողն իրականացնում է ամբողջական գնահատում: Այս մոտեցումը պահանջում է հմուտ մասնագետների խումբ` փորձառու և արհեստավարժ ղեկավարի գլխավորությամբ: Երկրորդ մոտեցման դեպքում որակավորված, անկախ, արտաքին գնահատողն իրականացնում է ներքին ինքնագնահատման և ներքին աուդիտի ստորաբաժանման կողմից պատրաստված հաշվետվության հաստատում: Անկախ արտաքին գնահատողները պետք է ունենան ներքին աուդիտորի որակավորում և փորձ:

68. Այն անձինք, ովքեր իրականացնում են արտաքին գնահատումներ, չեն կարող ունենալ որևէ պարտավորություն կամ շահ այն կազմակերպությունում, որի ներքին աուդիտի ստորաբաժանման գործունեությունը ենթարկվում է արտաքին գնահատման, և պետք է անկախ լինեն այդ կազմակերպության աշխատակիցներից: Որակավորված անկախ գնահատողի անկախությանը վերաբերող նկատառումները ներքին աուդիտի ստորաբաժանման ղեկավարը պետք է քննարկի կազմակերպության ղեկավարի և ներքին աուդիտի կոմիտեի հետ` հաշվի առնելով.

1) Արտաքին գնահատողների որևէ իրական կամ թվացյալ շահերի բախում այն ընկերությունների հետ, որոնք իրականացնում են.

ա) Ֆինանսական հաշվետվությունների արտաքին աուդիտ,

բ) Կազմակերպության կառավարչական գործընթացների, ռիսկերի կառավարման, ֆինանսական հաշվետվությունների, ներքին հսկողության համակարգի և այլ կապակցված բնագավառների խորհրդատվություն,

գ) Ներքին աուդիտի ստորաբաժանմանն աջակցություն: Մասնագիտական ծառայություններ մատուցողի կողմից իրականացվող աշխատանքի նշանակալիությունը և ծավալը պետք է հաշվի առնվի քննարկման փուլում:

2) Արտաքին գնահատողների (որոնք նախկինում եղել են Կազմակերպության աշխատակիցներ) որևէ իրական կամ թվացյալ շահերի բախում: Միաժամանակ, պետք է հաշվի առնվի այն ժամանակահատվածը, որի ընթացքում անձն անկախ է եղել կազմակերպությունից:

3) Արտաքին գնահատում իրականացնողները չպետք է որևէ կախում ունենան այն կազմակերպությունից, որի ներքին աուդիտի գործունեությունը ենթարկվում է գնահատման, ինչպես նաև պետք է զերծ լինեն որևէ իրական կամ թվացյալ շահերի բախումից: «Կազմակերպությունից անկախ» արտահայտությունը նշանակում է, որ գնահատողը չի հանդիսանում մաս կամ չի գտնվում այն կազմակերպության հսկողության տակ, որի կազմում գտնվում է ներքին աուդիտի ստորաբաժանումը: Որակավորված, անկախ, արտաքին գնահատողի ընտրության ժամանակ անհրաժեշտ է հաշվի առնել ցանկացած իրական կամ թվացյալ շահերի բախում, որը կարող է առաջանալ կազմակերպության կամ նրա ներքին աուդիտի ստորաբաժանման գործունեության հետ գնահատողի անցյալ կամ ներկա հարաբերությունների արդյունքում, ներառյալ` գնահատողի մասնակցությունը ներքին աուդիտի որակի երաշխավորման գործընթացին:

4) Տվյալ կազմակերպության որևէ այլ ստորաբաժանումում կամ կապակցված կազմակերպությունում աշխատող անձինք, կազմակերպական առումով ներքին աուդիտի ստորոբաժանումից անկախ լինելով, չեն հանդիսանում արտաքին գնահատման իրականացման առումով անկախ: «Կապակցված կազմակերպություն» նշանակում է միևնույն մայր կազմակերպության խմբի կազմի մեջ գտնվող կազմակերպություն, կամ կազմակերպություն, որն ունի կանոնավոր հսկման, կառավարման և որակի ապահովման պարտականություններ` գնահատվող կազմակերպության նկատմամբ:

5) Իրական կամ թվացյալ շահերի բախումը` գնահատող կազմակերպության կողմից համանման կազմակերպության գնահատման դեպքում: Երկու համանման կազմակերպությունների միջև փոխադարձ փորձագիտական ուսումնասիրությունները չեն բավարարում անկախության չափանիշներին:

6) Սույն կետում նշված իրավիճակներում անկախության իրական կամ թվացյալ խախտման կասկածի դեպքում` մեկ կամ ավելի անկախ անձինք կարող են ներգրավվել արտաքին գնահատման թիմում, կամ էլ կարող են ավելի ուշ մասնակցել աշխատանքներին` արտաքին գնահատման թիմի աշխատանքը հաստատելու համար:

69. Անաղարտության սկզբունքը պահանջում է, որ գաղտնիության պահպանման շրջանակներում գնահատողը կան գնահատողները գործեն անկեղծորեն և շիտակ: Աշխատանքային գործունեությունը և հանրության վստահությունը չպետք է ստորադասվեն անձնական օգուտներին ու շահին: Օբյեկտիվությունն այն տրամադրվածությունն է և որակը, որոնց շնորհիվ ավելանում է գնահատողի աշխատանքների արժեքը: Օբյեկտիվության սկզբունքը պարտադրում է անկողմնակալ, անկեղծ և շահերի բախումից զերծ մոտեցում:

70. Արտաքին գնահատման կատարման և արդյունքների ներկայացման համար պահանջվում են մասնագիտական դատողություններ: Արտաքին գնահատող հանդես եկող անձը պետք է.

1) լինի կարողունակ մասնագետ և ունենա ներքին աուդիտորի որակավորում, տիրապետի Ստանդարտներին,

2) ունենա մասնագիտական փորձ,

3) ունենա առնվազն վերջին երեք տարվա ընթացքում ներքին աուդիտի կամ նմանատիպ խորհրդատվական բնագավառում ղեկավարի փորձ:

71. Անկախ գնահատողների խմբի ղեկավարները և ինքնագնահատման արդյունքները վավերացնող արտաքին գնահատողները պետք է օժտված լինեն բարձր մակարդակի կարողունակությամբ և ավելի երկարատև փորձով, որը ձեռք է բերվել նախկինում որակի արտաքին գնահատման խմբի անդամ աշխատելու ընթացքում, որակի գնահատման վերաբերյալ (կամ այլ համանման) դասընթացները հաջողությամբ ավարտելու, կամ որպես ներքին աուդիտի ստորաբաժանման ղեկավար (կամ այլ համադրելի ղեկավար պաշտոնում) աշխատելու արդյունքում:

72. Գնահատողները պետք է ունենան բավարար տեխնիկական գիտելիքներ և փորձառություն տվյալ ոլորտում: Այլ ոլորտներում մասնագիտացված անձինք կարող են աջակցել արտաքին գնահատողների խմբին: Օրինակ` ռիսկի կառավարման, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների աուդիտի, վիճակագրական ընտրանքների, գործառույթների մոնիթորինգի համակարգերի կամ հսկողության ինքնագնահատման գծով մասնագետները կարող են ընդգրկվել որոշակի ոլորտների գնահատման աշխատանքներին:

73. Ներքին աուդիտի ստորաբաժանման ղեկավարը խորհրդակցում է կազմակերպության ղեկավարի և ներքին աուդիտի կոմիտեի հետ արտաքին գնահատման հարցերի շուրջ:

74. Արտաքին գնահատումը պետք է ընդգրկի լայն շրջանակ` ներառելով ներքին աուդիտի ստորաբաժանման գործունեության հետևյալ տարրերը.

1) համապատասխանությունը «Ներքին աուդիտի մասին» ՀՀ օրենքին, Վարքագծի կանոններին, Ստանդարտներին, ինչպես նաև ներքին աուդիտի կանոնակարգին, ծրագրերին, քաղաքականությանը, ընթացակարգերին, գործող օրենսդրական և կանոնակարգող պահանջներին,

2) կազմակերպության ղեկավարի և ներքին աուդիտի կոմիտեի` ներքին աուդիտի ստորաբաժանումից սպասվող արդյունքները,

3) ներքին աուդիտի ինտեգրումը կազմակերպության կառավարչական գործընթացներում և հարաբերությունները գործընթացներում ներգրավված հիմնական խմբերի միջև,

4) ներքին աուդիտի ստորաբաժանման կողմից կիրառվող գործիքները և մեթոդները,

5) ներքին աուդիտի ստորաբաժանման աշխատակիցների ընդհանուր կարողունակությունը, փորձը, կարգապահությունը, ինչպես նաև բարելավման գործընթացին ուղղված նրանց աշխատանքները,

6) պարզաբանում, թե որքանով է ներքին աուդիտի ստորաբաժանման գործունեությունը ստեղծում հավելյալ արժեք և բարելավվում կազմակերպության գործառույթները:

75. Արտաքին գնահատման նախնական արդյունքները նույնպես քննարկվում են ներքին աուդիտի ստորաբաժանման ղեկավարի հետ ինչպես գնահատման իրականացման ընթացքում, այնպես էլ այն ավարտելուց հետո: Վերջնական արդյունքները ներկայացվում են ներքին աուդիտի ստորաբաժանման ղեկավարին, կազմակերպության ղեկավարին և ներքին աուդիտի կոմիտեին, ինչպես նաև լիազոր մարմնի ղեկավարին:

76. Սույն մեթոդական ցուցումների 75-րդ կետում նշված հաշվետվությունը պետք է ընդգրկի հետևյալը.

1) «Ներքին աուդիտի մասին» ՀՀ օրենքի, Վարքագծի կանոնների և Ստանդարտների հետ ներքին աուդիտի ստորաբաժանման գործունեության համապատասխանության մասին կարծիք, որը հիմնվում է համակարգված գնահատման վրա: «Համապատասխանություն» հասկացությունը նշանակում է, որ ներքին աուդիտի ստորաբաժանման գործելակերպը, ընդհանուր առմամբ, բավարարում է «Ներքին աուդիտի մասին» ՀՀ օրենքի, Վարքագծի կանոնների և Ստանդարտների պահանջներին: «Անհամապատասխանություն» հասկացությունը նշանակում է, որ ներքին աուդիտի ստորաբաժանման աշխատանքներում թերությունների ազդեցությունը բացասաբար է անդրադառնում ներքին աուդիտի ստորաբաժանման պարտականությունները կատարելու վրա: Անկախ գնահատման հաշվետվության մեջ պետք է նշվի նաև մասնակի համապատասխանության աստիճանի մասին: «Մասնակի համապատասխանության» աստիճանը «Ներքին աուդիտի մասին» ՀՀ օրենքին, Վարքագծի կանոններին և առանձին Ստանդարտներին նույնպես պետք է ներառվի գնահատման հաշվետվությունում, եթե այն համապատասխանում է արտաքին գնահատման բոլոր մասնակիցների կարծիքին: Արտաքին գնահատման արդյունքների մասին կարծիքի արտահայտման համար պահանջվում է հիմնավորված դատողությունների, անաղարտության և մասնագիտական պատշաճ վերաբերմունքի ցուցաբերում:

2) Լավագույն փորձի կիրառման գնահատումը (փաստացի կիրառվող և ներքին աուդիտի ստորաբաժանման համար կիրառելի):

3) Բարելավման վերաբերյալ առաջարկությունները:

4) Ներքին աուդիտի ստորաբաժանման ղեկավարից ստացված արձագանքը, որը ներառում է միջոցառումների ծրագիրը և կատարման ժամկետները:

77. Հաշվետվողականության և թափանցիկության ապահովման նպատակով` ներքին աուդիտի ստորաբաժանման ղեկավարը կազմակերպության ղեկավարին և ներքին աուդիտի կոմիտեին և, կանոնակարգով սահմանված լինելու դեպքում, արտաքին աուդիտորներին ներկայացնում է արտաքին գնահատման արդյունքներից բխող ներքին աուդիտի գործունեության բարելավման միջոցառումների մանրամասն ծրագիր:

 

------------------------------------------------------

ԻՐՏԵԿ - շարունակությունը հաջորդ մասերում

 

 

pin
Ֆինանսների (նախկին Ֆինանս. և էկոն.
08.12.2011
N 974-Ն
Հրաման