ՀԱՄԱՅՆՔԱՅԻՆ ԾԱՌԱՅՈՂԻ ՀԵՏ ԿՆՔՎԱԾ ԱՅՆ ԺԱՄԿԵՏԱՅԻՆ ՊԱՅՄԱՆԱԳԻՐԸ ԼՈՒԾԵԼՈՒ ԱՌԱՆՁՆԱՀԱՏԿՈ ...

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

    ՀՀ վերաքննիչ վարչական                       Վարչական գործ

    դատարանի որոշում                            թիվ ՎԴ/4735/05/22

    Վարչական գործ թիվ ՎԴ/4735/05/22             2025 թ.

Նախագահող դատավոր` Ա. Պողոսյան

    Դատավորներ`        Հ. Խաչատրյան

                       Մ. Մելքումյան

Հայաստանի Հանրապետության վճռաբեկ դատարանի վարչական պալատը

(այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան) հետևյալ կազմով`

նախագահող Հ. Բեդևյան

զեկուցող Լ. Հակոբյան

Ա. Թովմասյան

Ք. Մկոյան

2025 թվականի սեպտեմբերի 25-ին

գրավոր ընթացակարգով քննելով Երևանի քաղաքապետարանի վճռաբեկ բողոքը ՀՀ վերաքննիչ վարչական դատարանի 04.07.2024 թվականի որոշման դեմ` վարչական գործով ըստ հայցի Ե. Մ.-ի(1) ընդդեմ Երևանի քաղաքապետարանի` Երևանի քաղաքապետարանի աշխատակազմի քարտուղարի 03.06.2022 թվականի «Ե. Մ.-ի(2) հետ կնքված ժամկետային աշխատանքային պայմանագիրը լուծելու մասին» թիվ 1166-Ա հրամանն անվավեր ճանաչելու, նախկին աշխատանքում վերականգնելու, հարկադիր պարապուրդի ամբողջ ժամանակահատվածի համար միջին աշխատավարձը վճարելուն պարտավորեցնելու պահանջների մասին,

____________________

1) Հանդիսանում է անձնական տվյալ:

2) Հանդիսանում է անձնական տվյալ:

ՊԱՐԶԵՑ

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.

Դիմելով դատարան` Ե.Մ.-ն(3) պահանջել է անվավեր ճանաչել Երևանի քաղաքապետարանի աշխատակազմի քարտուղարի 03.06.2022 թվականի «Ե.Մ.-ի(4) հետ կնքված ժամկետային աշխատանքային պայմանագիրը լուծելու մասին» թիվ 1166-Ա հրամանը, պարտավորեցնել Երևանի քաղաքապետարանին իրեն վերականգնել նախկին աշխատանքում և վճարել հարկադիր պարապուրդի ամբողջ ժամանակահատվածի համար միջին աշխատավարձը:

____________________

3) Հանդիսանում է անձնական տվյալ:

4) Հանդիսանում է անձնական տվյալ:

ՀՀ վարչական դատարանի (դատավոր` Գ. Սոսյան) (այսուհետ` Դատարան) 30.06.2023 թվականի վճռով հայցը բավարարվել է մասնակի` անվավեր է ճանաչվել Երևանի քաղաքապետարանի աշխատակազմի քարտուղարի 03.06.2022 թվականի «Ե.Մ.-ի(5) հետ կնքված ժամկետային աշխատանքային պայմանագիրը լուծելու մասին» թիվ 1166-Ա հրամանը, և Երևանի քաղաքապետարանը պարտավորեցվել է Ե.Մ.-ին(6) վճարել հատուցում` հարկադիր պարապուրդի ամբողջ ժամանակահատվածի համար միջին աշխատավարձի չափով, մինչև դատարանի վճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը, և նախկին աշխատանքում չվերականգնելու դիմաց հատուցում` միջին աշխատավարձի տասնապատիկի չափով. մնացած մասով հայցը մերժվել է:

_________________

5) Հանդիսանում է անձնական տվյալ:

6) Հանդիսանում է անձնական տվյալ:

ՀՀ վերաքննիչ վարչական դատարանի (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան) 04.07.2024 թվականի որոշմամբ Երևանի քաղաքապետարանի վերաքննիչ բողոքը մերժվել է, և Դատարանի 30.06.2023 թվականի վճիռը թողնվել է անփոփոխ:

Սույն գործով վճռաբեկ բողոք է ներկայացրել Երևանի քաղաքապետարանը (ներկայացուցիչ` Լիլիթ Նարիմանյան):

Վճռաբեկ բողոքի պատասխան է ներկայացրել Ե. Մ.-ն(7):

__________________

7) Հանդիսանում է անձնական տվյալ:

2. Վճռաբեկ բողոքի հիմքը, հիմնավորումները և պահանջը.

Սույն վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.

Վերաքննիչ դատարանը խախտել է ՀՀ վարչական դատավարության օրենսգրքի 3-րդ, 5-րդ, 25-րդ, 26-27-րդ, 124-րդ հոդվածները, ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 113-րդ, 265-րդ հոդվածները, ՀՀ կառավարության 13.07.2006 թվականի «Ժամկետային աշխատանքային պայմանագիր կնքելու կարգը հաստատելու մասին» թիվ 1002-Ն որոշումը:

Բողոք բերած անձը նշված պնդումը պատճառաբանել է հետևյալ փաստարկներով.

Հանրային ծառայության ոլորտը կարգավորող օրենսդրության վերլուծությունը վկայում է, որ հանրային պաշտոններ զբաղեցնող անձանց հետ կապված աշխատանքային հարաբերություններն ունեն առանձնահատուկ կարգավորումներ: Համայնքային ծառայողների աշխատանքային հարաբերությունների հատուկ կարգավորումներ են սահմանված համայնքային ծառայության մասին օրենսդրությամբ: Սույն դեպքում կիրառելի են «Համայնքային ծառայության մասին» ՀՀ օրենքի հատուկ կարգավորումները, և կիրառելի չեն Վերաքննիչ դատարանի կողմից կիրառված ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 3-րդ մասի նորմերը:

Հայցվոր Ե. Մ.-ի(8) հետ ժամանակավոր թափուր պաշտոնն զբաղեցնելու համար ժամկետային աշխատանքային պայմանագիրը կնքվել է պայմանով, որ վերջինս տվյալ պաշտոնը պետք է զբաղեցներ մինչև համայնքային ծառայության թափուր պաշտոնը մրցույթում հաղթող ճանաչված մասնակցի կողմից զբաղեցնելը: Մինչդեռ, տվյալ թափուր պաշտոնը կառուցվածքային փոփոխության արդյունքում վերացել է, հետևապես վերացել է տվյալ համայնքային ծառայության պաշտոնի համար մրցույթ հայտարարելու հիմքը, որպիսի պայմաններում վերացել է նաև այն նախադրյալը, որով պայմանավորված` պատասխանողի և հայցվորի միջև կնքվել էր թափուր պաշտոնի համար ժամկետային աշխատանքային պայմանագիրը: Հետևում է, որ թափուր պաշտոնը վերանալու արդյունքում դադարել է նաև պատասխանողի և հայցվորի միջև ժամկետային աշխատանքային պայմանագրի հիմքով ծագած աշխատանքային հարաբերությունները շարունակելու անհրաժեշտությունը:

______________________

8) Հանդիսանում է անձնական տվյալ:

Վերոգրյալի հիման վրա` բողոք բերած անձը պահանջել է բեկանել Վերաքննիչ դատարանի 04.07.2024 թվականի որոշումը և փոփոխել այն` բավարարված մասով հայցը մերժել կամ գործն ուղարկել նոր քննության:

2.1. Վճռաբեկ բողոքի պատասխանի հիմնավորումները.

Ըստ ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի` հաստիքների կրճատումը ևս հիմք է անորոշ և որոշակի ժամկետով կնքված աշխատանքային պայմանագիրը լուծելու համար, որպիսի դեպքում գործատուն պարտականություն է կրում աշխատողին առաջարկել նրա մասնագիտական պատրաստվածությանը, որակավորմանը, առողջական վիճակին համապատասխան այլ աշխատանք, եթե նրա մոտ առկա է համապատասխան հնարավորություն:

Պատասխանողի վճռաբեկ բողոքում առկա փաստարկն առ այն, որ ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 3-րդ մասի նորմերը սույն դեպքում սխալ են կիրառվել, ակնհայտ անհիմն է:

Հիմք ընդունելով վերոգրյալը` խնդրել է մերժել վճռաբեկ բողոքը:

3. Վճռաբեկ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.

Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեն հետևյալ փաստերը.

1) Երևանի քաղաքապետարանի աշխատակազմի քարտուղարի 09.04.2021 թվականի 823-Ա հրամանով որոշվել է Երևանի քաղաքապետարանի աշխատակազմի վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ գործերի քննության բաժնի առաջին կարգի մասնագետի (ծածկագիր` 3.2-552) ժամանակավոր թափուր պաշտոնը զբաղեցնելու համար Ե.Մ.-ի(9) հետ 12.04.2021 թվականից կնքել ժամկետային աշխատանքային պայմանագիր (գ. թ. 54):

9) Հանդիսանում է անձնական տվյալ:

2) Երևանի քաղաքապետարանի աշխատակազմի և Ե. Մ.-ի(10) միջև 12.04.2021 թվականին կնքվել է թիվ 82 ժամկետային աշխատանքային պայմանագիրը, որի 1-ին կետով գործատուն հանձնարարում է, իսկ պաշտոնակատարը ապահովում է Երևանի քաղաքապետարանի աշխատակազմի վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ գործերի քննության բաժնի առաջին կարգի մասնագետի (ծածկագիր` 3.2-552) պաշտոնի անձնագրով սահմանված պահանջների ճշգրիտ և ժամանակին կատարումը, իսկ 8-րդ կետի համաձայն` պայմանագիրը գործում է ստորագրման պահից` մինչև համայնքային ծառայության թափուր պաշտոնը մրցույթի արդյունքում հաղթող ճանաչված մասնակցի կողմից զբաղեցնելը (գ. թ. 55-56):

_______________________

10) Հանդիսանում է անձնական տվյալ:

3) Երևանի քաղաքապետարանի աշխատակազմի քարտուղարի 03.06.2022 թվականի «Ե. Մ.-ի(11) հետ կնքված ժամկետային աշխատանքային պայմանագիրը լուծելու մասին» թիվ 1166-Ա հրամանով Երևանի քաղաքապետարանի աշխատակազմի վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ գործերի քննության բաժնի առաջին կարգի մասնագետի (ծածկագիր` 3.2-552) համայնքային ծառայության ժամանակավոր թափուր պաշտոնը զբաղեցնող Ե. Մ.-ի(12) հետ կնքված ժամկետային աշխատանքային պայմանագիրը 03.06.2022 թվականից լուծվել է (գ. թ. 57):

_______________________

11) Հանդիսանում է անձնական տվյալ:

12) Հանդիսանում է անձնական տվյալ:

4. ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆԻ ՊԱՏՃԱՌԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ ԵՎ ԵԶՐԱՀԱՆԳՈՒՄՆԵՐԸ.

Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը պայմանավորված է ՀՀ վարչական դատավարության օրենսգրքի 161-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով նախատեսված հիմքի առկայությամբ` նույն հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետի իմաստով, այն է` առերևույթ առկա է մարդու իրավունքների և ազատությունների հիմնարար խախտում, քանի որ Վերաքննիչ դատարանի կողմից ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի խախտման հետևանքով թույլ է տրվել դատական սխալ, որը խաթարել է արդարադատության բուն էությունը, և որը հիմնավորվում է ստորև ներկայացված պատճառաբանություններով.

Սույն վճռաբեկ բողոքի քննության շրջանակներում Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է համարում անդրադառնալ համայնքային ծառայողի հետ կնքված այն ժամկետային պայմանագիրը լուծելու առանձնահատկություններին, որի գործողության ժամկետը մինչև տվյալ թափուր պաշտոնը մրցույթում հաղթած անձի կողմից զբաղեցնելն է:

Հանրային ծառայության ոլորտը «Հանրային ծառայության մասին» ՀՀ օրենքով ըստ տեսակային հատկանիշների` տարբերակվել է պետական ծառայության, համայնքային ծառայության և հանրային պաշտոնների («Հանրային ծառայության մասին» ՀՀ օրենքի 3-րդ հոդվածի 1-ին մաս): «Հանրային ծառայության մասին» ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` հանրային ծառայության առանձին տեսակների կազմակերպման և գործունեության առանձնահատկությունները սահմանվում են համապատասխան օրենքներով:

Համայնքային ծառայությունը` որպես մասնագիտական գործունեություն, որն ուղղված է Հայաստանի Հանրապետության օրենքներով և համապատասխան ավագանու որոշումներով տեղական ինքնակառավարման մարմիններին վերապահված լիազորությունների իրականացմանը («Հանրային ծառայության մասին» ՀՀ օրենքի 3-րդ հոդվածի 4-րդ մաս), կարգավորվում է ոլորտային առանձին օրենքով` «Համայնքային ծառայության մասին» ՀՀ օրենքով և դրա հետ կապված և փոխլրացնող այլ իրավական ակտերով:

«Համայնքային ծառայության մասին» ՀՀ օրենքի (այսուհետ նաև` Օրենք) 6-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` համայնքային ծառայողների աշխատանքային հարաբերությունները կարգավորվում են ՀՀ աշխատանքային օրենսդրությամբ, եթե համայնքային ծառայության մասին օրենսդրությամբ այդ հարաբերությունները կարգավորող առանձնահատկություններ չեն սահմանված:

Իրավահարաբերության ծագման պահին գործած խմբագրությամբ ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի (այսուհետ նաև` Օրենսգիրք) 7-րդ հոդվածի 7-րդ մասը սահմանում է «Հանրային պաշտոններ և հանրային ծառայության պաշտոններ զբաղեցնող անձանց, ինչպես նաև Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկի աշխատողների աշխատանքային (ծառայողական) հարաբերությունները կարգավորվում են սույն օրենսգրքով, եթե համապատասխան օրենքներով այլ բան նախատեսված չէ:»:

Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Օրենքի 6-րդ հոդվածի 2-րդ մասի և Օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 7-րդ մասի ուժով համայնքային ծառայության ոլորտում ծագող աշխատանքային հարաբերությունները կարող են կարգավորվել նաև աշխատանքային իրավունքի նորմերով, սակայն միայն այն դեպքում, երբ համայնքային ծառայությանը վերաբերող օրենսդրությամբ տվյալ հարաբերությունն սպառիչ կերպով կարգավորված չէ: Այլ կերպ` այն դեպքում, երբ համայնքային ծառայության ոլորտում աշխատանքային հարաբերություններն սպառիչ կերպով կարգավորված են տվյալ ոլորտը կարգավորող օրենսդրությամբ, վերջինիս կարգավորումներն աշխատանքային օրենսդրության նկատմամբ ստանում են առաջնահերթ կիրառելիություն, իսկ աշխատանքային օրենսդրության դրույթներն այդ հարաբերությունների նկատմամբ կիրառվում են սուբսիդիարության կարգով:

Հաշվի առնելով, որ «Համայնքային ծառայության մասին» ՀՀ օրենքի դրույթները սահմանված են համայնքային ծառայության առանձնահատկությունների, այդ ծառայության մեջ ներգրավված ծառայողների կարգավիճակի և գործառույթների առանձնահատկությունների հաշվառմամբ` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ «Համայնքային ծառայության մասին» ՀՀ օրենքը հանդիսանում է հանրային ծառայության հետ կապված հարաբերությունները կարգավորող հատուկ օրենք, իսկ ՀՀ աշխատանքային օրենսգիրքը սուբսիդիարության (լրացուցիչ) սկզբունքով կիրառելի է այն պայմաններում, երբ կոնկրետ հարաբերություններն սպառիչ կերպով կարգավորված չեն «Համայնքային ծառայության մասին» ՀՀ օրենքով: Նշված իրավական դիրքորոշումը բխում է «հատուկ օրենքը վերացնում է ընդհանուրի գործողությունը» (lex specialis derogat legi generali) սկզբունքից:

«Համայնքային ծառայության մասին» ՀՀ օրենքն սպառիչ կերպով սահմանում է համայնքային ծառայության պաշտոն ստանձնելու կարգը: Մասնավորապես, Օրենքի 14-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված ընդհանուր կանոնի համաձայն` համայնքային ծառայության պաշտոնը զբաղեցվում է մրցույթով (բացառություն են Օրենքի 14.1-րդ, 18-րդ հոդվածներով և 29-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված դեպքերը):

Օրենքի 18-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` համայնքային ծառայության ժամանակավոր թափուր պաշտոն առաջանալու` հղիության և ծննդաբերության արձակուրդի, պարտադիր զինվորական ծառայության զորակոչվելու, մինչև համայնքային ծառայության թափուր պաշտոնը մրցույթում հաղթող ճանաչված մասնակցի (մասնակիցներից մեկի) կողմից զբաղեցնելը համայնքային ծառայողի կողմից իր ծառայողական պարտականությունները կատարելու ժամանակավոր անհնարինության, նույն Օրենքի 20-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, ինչպես նաև օրենքով նախատեսված այլ դեպքերում այդ պաշտոնն զբաղեցվում է պաշտոնի նշանակելու իրավասություն ունեցող պաշտոնատար անձի հայեցողությամբ` տվյալ պաշտոնի անձնագրով նախատեսված փոխարինող համայնքային ծառայողի կողմից մինչև վեց ամիս ժամկետով, բացառությամբ հղիության, ծննդաբերության և երեխայի խնամքի կապակցությամբ արձակուրդի, պարտադիր զինվորական ծառայության զորակոչվելու, ինչպես նաև վեց ամիսը գերազանցող ժամկետով նույն Օրենքի 20-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված գործուղման դեպքերի:

Փոխարինող համայնքային ծառայողի կողմից զբաղեցնելու ժամկետի ավարտից հետո կամ փոխարինողի բացակայության կամ նույն հոդվածի 1-ին մասի առաջին պարբերությունով նախատեսված մյուս դեպքերում ժամանակավոր թափուր պաշտոնը զբաղեցվում է համայնքային ծառայության կադրերի ռեզերվում գտնվող` տվյալ պաշտոնի անձնագրի պահանջները բավարարող անձի հետ ժամկետային աշխատանքային պայմանագիր կնքելով, իսկ դրա անհնարինության դեպքում` հաշվի առնելով նույն Օրենքի 11-րդ, 12-րդ հոդվածների, 24-րդ հոդվածի 3-րդ մասի և 34-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջները` մեկ այլ անձի հետ ժամկետային աշխատանքային պայմանագիր կնքելով: (...):

Նույն հոդվածի 2-րդ մասը սահմանում է. «Սույն հոդվածի 1-ին մասի երկրորդ պարբերությունում նշված անձանց հետ ժամկետային աշխատանքային պայմանագիր կնքելու կարգը սահմանում է Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը:»:

«Համայնքային ծառայության մասին» ՀՀ օրենքի 18-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հիմքով ՀՀ կառավարության կողմից 13.07.2006 թվականին ընդունվել է «Ժամկետային աշխատանքային պայմանագիր կնքելու կարգը հաստատելու մասին» թիվ 1002-Ն որոշումը, որով հաստատված «Ժամկետային աշխատանքային պայմանագիր կնքելու կարգով» (այսուհետ` Կարգ) սահմանվում են համայնքային ծառայության ժամանակավոր թափուր պաշտոն զբաղեցնելու հետ կապված հարաբերությունները:

Օրենքի 18-րդ հոդվածի 1-ին մասին համահունչ Կարգի 2-րդ կետը սահմանում է այն դեպքերը, երբ համայնքային ծառայության պաշտոնը համարվում է ժամանակավոր թափուր: Այն է` համայնքային ծառայության պաշտոնը համարվում է ժամանակավոր թափուր հետևյալ դեպքերում`

1) հղիության, ծննդաբերության և մինչև երեք տարեկան երեխայի խնամքի կապակցությամբ արձակուրդի.

2) պարտադիր զինվորական ծառայության զորակոչվելու.

3) մասնագիտական գիտելիքների և աշխատանքային ունակությունների կատարելագործման նպատակով` սահմանված կարգով համայնքային ծառայողի գործուղման.

4) մինչև համայնքային ծառայության թափուր պաշտոնը մրցույթում հաղթող ճանաչված մասնակցի (մասնակիցներից մեկի) կողմից զբաղեցնելու.

5) համայնքային ծառայողի կողմից իր ծառայողական պարտականությունները կատարելու ժամանակավոր անհնարինության.

6) օրենքով նախատեսված այլ դեպքերում:

Կարգի 3-րդ կետի համաձայն` համայնքային ծառայության ժամանակավոր թափուր պաշտոնը նույն կարգով նախատեսված դեպքերում կարող է զբաղեցվել`

1) տվյալ պաշտոնի անձնագրով նախատեսված փոխարինող համայնքային ծառայողի կողմից.

2) տվյալ պաշտոնի անձնագրի պահանջները բավարարող համայնքային ծառայության կադրերի ռեզերվում (այսուհետ` կադրերի ռեզերվ) գրանցված անձի կողմից` իր համաձայնությամբ.

3) տվյալ պաշտոնի անձնագրի պահանջները բավարարող մեկ այլ անձի կողմից` իր համաձայնությամբ:

Կարգի 6-րդ կետը սահմանում է. «Համայնքային ծառայության ժամանակավոր թափուր պաշտոնը տվյալ պաշտոնի անձնագրի պահանջները բավարարող` կադրերի ռեզերվում գրանցված անձի, իսկ դրա անհնարինության դեպքում այլ անձի կողմից կարող է զբաղեցվել`

1) սույն կարգի 2-րդ կետի 4-րդ և 5-րդ ենթակետերով, ինչպես նաև սույն կարգի 2-րդ կետի 3-րդ ենթակետով նախատեսված` վեց ամիսը չգերազանցող ժամկետով գործուղման դեպքերում` տվյալ պաշտոնում նշանակելու իրավասություն ունեցող պաշտոնատար անձի հայեցողությամբ` նրա հետ ժամկետային աշխատանքային պայմանագիր (այսուհետ` պայմանագիր)` համաձայն ձևի, կնքելով.

2) սույն կարգի 4-րդ կետով նախատեսված փոխարինման ժամկետի ավարտից հետո համայնքային ծառայության տվյալ ժամանակավոր թափուր պաշտոնն առաջանալու հիմքը չվերանալու կամ փոխարինողի բացակայության դեպքերում` տվյալ պաշտոնում նշանակելու իրավասություն ունեցող պաշտոնատար անձի կողմից` նրա հետ պայմանագիր կնքելով.

3) սույն կարգի 2-րդ կետի 1-ին և 2-րդ ենթակետերով, ինչպես նաև սույն կարգի 2-րդ կետի 3-րդ ենթակետով նախատեսված` վեց ամիսը գերազանցող ժամկետով գործուղման և օրենքով նախատեսված այլ դեպքերում` տվյալ պաշտոնում նշանակելու իրավասություն ունեցող պաշտոնատար անձի կողմից` նրա հետ պայմանագիր կնքելով:»:

Կարգի 21-րդ կետը սահմանում է ժամկետային աշխատանքային պայմանագիրը լուծելու հիմքերը: Այն է` պայմանագիրը լուծվում է`

1) համայնքային ծառայության ժամանակավոր թափուր պաշտոն առաջանալու հիմքի վերացման դեպքում` անկախ պայմանագրի գործողության ժամկետից.

2) օրենքի 33-րդ հոդվածով (բացառությամբ այդ հոդվածի 1-ին մասի «ե», «թ», «ժդ», «ժթ» և «իբ» կետերով) նախատեսված դեպքերում.

3) սույն կարգի խախտմամբ համայնքային ծառայության ժամանակավոր թափուր պաշտոն զբաղեցնելու դեպքում.

4) տվյալ պաշտոնը պայմանագրով զբաղեցնող անձի կողմից նույն պաշտոնն զբաղեցնելու համար անցկացվող մրցույթի թեստավորման կամ հարցազրույցի փուլը չհաղթահարելու դեպքում:

Վերոհիշյալ իրավակարգավորումների հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ «Համայնքային ծառայության մասին» ՀՀ օրենքի 18-րդ հոդվածում և Կարգի 3-րդ կետում նշված անձինք Օրենքի նույն հոդվածի և Կարգի 2-րդ կետում նշված դեպքերում համայնքային ծառայության թափուր պաշտոնը զբաղեցնում են ժամկետային աշխատանքային պայմանագրի հիման վրա: Այդ անձանց ժամանակավոր ներգրավումը համայնքային ծառայության մեջ նպատակ ունի ապահովել համայնքային ծառայության պատշաճ իրականացումն այն ժամանակահատվածում, երբ համայնքային ծառայության տվյալ պաշտոնը անորոշ ժամկետով զբաղեցնող անձը որոշակի պատճառներով պայմանավորված` ժամանակավորապես չի կարող կատարել իր աշխատանքային պարտականությունները կամ տվյալ թափուր պաշտոնը դեռևս չի զբաղեցվել օրենքով սահմանված կարգով անցկացված մրցույթի արդյունքով: Ըստ այդմ` այդ անձանց ժամկետային աշխատանքային պայմանագրի գործողությունը սահմանափակվում է այն ժամանակահատվածով, երբ անհրաժեշտ է իրացնել նշված նպատակը: Տեղական ինքնակառավարման մարմինը նշված անձանց հետ ժամանակավորապես աշխատանքային հարաբերությունների մեջ է մտնում այնքան ժամանակ, քանի դեռ անհրաժեշտ է համայնքային ծառայության տվյալ պաշտոնում համապատասխան լիազորությունների, աշխատանքային պարտականությունների կատարում անորոշ ժամկետով տվյալ պաշտոնը զբաղեցնող համայնքային ծառայողի բացակայության պայմաններում:

ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 94-րդ հոդվածի համաձայն` աշխատանքային պայմանագիրը կնքվում է`

1) անորոշ ժամկետով, եթե աշխատանքային պայմանագրում դրա գործողության ժամկետը նշված չէ,

2) որոշակի ժամկետով, եթե աշխատանքային պայմանագրում դրա գործողության ժամկետը նշված է:

ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 95-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` որոշակի ժամկետով աշխատանքային պայմանագիր է կնքվում, եթե աշխատանքային հարաբերությունները չեն կարող որոշվել անորոշ ժամկետով` հաշվի առնելով կատարվելիք աշխատանքի բնույթը կամ կատարման պայմանները, եթե նույն օրենսգրքով կամ օրենքներով այլ բան նախատեսված չէ:

Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` որոշակի ժամկետով կնքված աշխատանքային պայմանագիրը կարող է կնքվել որոշակի ժամանակահատվածով կամ օրացուցային ժամկետի սահմանումով կամ աշխատանքային պայմանագրով նախատեսված աշխատանքների ավարտման սահմանումով:

Օրենսգրքի 96-րդ հոդվածի համաձայն` աշխատանքային պայմանագրի գործողության ժամկետը կարող է սահմանվել մինչև որոշակի օրացուցային տարին, ամիսը, ամսաթիվը կամ մինչև որոշակի իրադարձություն տեղի ունենալը, դրա փոփոխվելը կամ ավարտվելը:

Աշխատանքային պայմանագիրը լուծելու հիմքերը սահմանված են Օրենսգրքի 109-րդ հոդվածով: Օրենսգրքի 109-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` աշխատանքային պայմանագիրը լուծվում է`

(...) 2) պայմանագրի գործողության ժամկետը լրանալու դեպքում.

(...) 4) գործատուի նախաձեռնությամբ (...):

Օրենսգրքի 111-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` որոշակի ժամկետով կնքված աշխատանքային պայմանագրի գործողության ժամկետը լրանալու պատճառով գործատուն կամ աշխատողն իրավունք ունեն լուծելու պայմանագիրը, բացառությամբ նույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված դեպքի:

Նույն հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն` եթե որոշակի ժամկետով կնքված աշխատանքային պայմանագրի գործողության ժամկետը լրանալուց հետո պայմանագիրը չի լուծվում նույն հոդվածով սահմանված կարգով, և աշխատանքային հարաբերությունները շարունակվում են, ապա պայմանագիրը համարվում է կնքված անորոշ ժամկետով:

ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, անդրադառնալով որոշակի ժամկետով կնքվող աշխատանքային պայմանագրերին, արձանագրել է. գործատուի և աշխատողի միջև որոշակի ժամկետով աշխատանքային պայմանագիր կնքելիս նրանց միջև աշխատանքային հարաբերությունները ծագում են աշխատանքային պայմանագրի գործողության ժամկետի սկզբից և տևում մինչև դրա գործողության ժամկետի ավարտը: Աշխատանքային իրավահարաբերությունները` որպես կամային հասարակական հարաբերություններ, ծագում, փոփոխվում և դադարում են աշխատանքային իրավունքի սուբյեկտների կամքի ազատ արտահայտության արդյունքում: Եթե աշխատանքային պայմանագրի կողմերն օրենքին համապատասխան որոշում են կնքել որոշակի ժամկետով աշխատանքային պայմանագիր, ապա նրանք կամովին իրենց աշխատանքային հարաբերությունները սահմանափակում են պայմանագրով որոշված ժամկետով: (...) ընդհանուր կանոնն այն է, որ աշխատանքային պայմանագրի գործողության ժամկետը լրանալուց հետո գործատուի և աշխատողի միջև աշխատանքային հարաբերությունները դադարում են: (...) որոշակի ժամկետով կնքված աշխատանքային պայմանագիրը ենթակա է լուծման կա՛մ գործատուի (ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 111-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն), կա՛մ աշխատողի (ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 111-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն) կողմից` այդ մասին մյուս կողմին ծանուցելով առնվազն տասն օր առաջ (տե՛ս, Խորեն Նասիբյանն ընդդեմ «Ինտերալկո» ՍՊԸ-ի թիվ ԵԿԴ/3295/02/15 քաղաքացիական գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 20.07.2017 թվականի որոշումը):

ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է նաև. Աշխատանքային պայմանագրում դրա գործողության կոնկրետ ժամկետ սահմանելն էական նշանակություն ունի աշխատանքային հարաբերությունների կարգավորման տեսանկյունից այն առումով, որ պայմանագրի գործողության ժամկետը լրանալու դեպքում, եթե բացակայում է պայմանագիրը անորոշ ժամկետով կնքված համարելու ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 111-րդ հոդվածի 5-րդ հոդվածով սահմանված պայմանը, աշխատողը արդեն իսկ պետք է կանխատեսի այդ փաստի ուժով ակնկալվող բացասական հետևանքը, այն է` գործատուի իրավունքը` լուծելու պայմանագիրը դրա գործողության ժամկետն ավարտվելու հիմքով: Այսինքն` աշխատանքային պայմանագիրը դրա գործողության ժամկետը լրանալու հիմքով գործատուի կողմից լուծելու իրավական հնարավորությունը հստակ ամրագրված է օրենքով:

Հետևաբար, եթե աշխատանքային պայմանագրում կողմերը ՀՀ օրենսդրությանը համապատասխան նախատեսել են այն կնքել որոշակի ժամկետով, ապա կողմերից յուրաքանչյուրը պետք է հստակ գիտակցի, որ աշխատանքային պայմանագիրը դրանում նշված ժամկետն ավարտվելու հիմքով (եթե առկա չէ աշխատանքային հարաբերությունները շարունակելու կողմերի միասնական կամքը) կարող է լուծվել (տե՛ս, Արմեն Աղաջանյանն ընդդեմ «Էյչ-Էս-Բի-Սի Բանկ Հայաստան» ՓԲԸ-ի թիվ ԵԿԴ/1913/02/17 քաղաքացիական գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 02.09.2022 թվականի որոշումը):

Աշխատանքային պայմանագիրը (ինչպես անորոշ ժամկետով, այնպես էլ որոշակի ժամկետով կնքված) լուծելու օրենքով նախատեսված հիմք է նաև գործատուի նախաձեռնությունը (Օրենսգրքի 109-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետ): Ըստ Օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 1-ին մասի` գործատուն իրավունք ունի աշխատողի հետ լուծելու անորոշ ժամկետով կնքված աշխատանքային պայմանագիրը, ինչպես նաև որոշակի ժամկետով կնքված աշխատանքային պայմանագիրը նախքան դրա գործողության ժամկետի լրանալը` (...) 2) արտադրության ծավալների և (կամ) տնտեսական և (կամ) տեխնոլոգիական և (կամ) աշխատանքի կազմակերպման պայմանների փոփոխման և (կամ) արտադրական անհրաժեշտությամբ պայմանավորված` աշխատողների քանակի և (կամ) հաստիքների կրճատման դեպքում (...): Օրենսդիրը նախատեսել է աշխատողի շահերի պաշտպանության որոշակի իրավական երաշխիքներ` նշված հիմքով գործատուի նախաձեռնությամբ աշխատանքային պայմանագիրը լուծելիս: Մասնավորապես, արտադրության ծավալների և (կամ) տնտեսական և (կամ) տեխնոլոգիական և (կամ) աշխատանքի կազմակերպման պայմանների փոփոխման և (կամ) արտադրական անհրաժեշտությամբ պայմանավորված` աշխատողների քանակի և (կամ) հաստիքների կրճատման դեպքում աշխատողի շահերի պաշտպանության իրավական երաշխիք է ամրագրում Օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 3-րդ մասը: Այն է` նշված հիմքով աշխատանքային պայմանագիրը գործատուն կարող է լուծել, եթե իր մոտ առկա հնարավորությունների սահմաններում աշխատողին առաջարկել է նրա մասնագիտական պատրաստվածությանը, որակավորմանը, առողջական վիճակին համապատասխան այլ աշխատանք, իսկ աշխատողը հրաժարվել է առաջարկված աշխատանքից (այս իրավական երաշխիքը գործում է նաև Օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ և 4-րդ կետերով նախատեսված դեպքերում պայմանագիրը գործատուի նախաձեռնությամբ լուծելիս):

Վերոհիշյալ իրավակարգավորումներից բխում է, որ ընդհանուր կանոնի համաձայն` որոշակի ժամկետով կնքված աշխատանքային պայմանագրով աշխատողի և գործատուի միջև աշխատանքային հարաբերությունները դադարում են այն պահից սկսած, երբ լրանում է աշխատանքային պայմանագրի գործողության ժամկետը, այն է` երբ սպառվում է այն ժամանակահատվածը, որը պայմանագրով սահմանված է որպես պայմանագրի գործողության ժամկետ, կամ վրա է հասնում այն օրը, որը պայմանագրով որոշվել է որպես պայմանագրի գործողության վերջնակետ կամ տեղի է ունենում, փոփոխվում կամ ավարտվում է այն իրադարձությունը, որի հետ պայմանավորվում է պայմանագրի գործողությունը: Ժամկետով կնքված աշխատանքային պայմանագրի` ժամկետը լրանալու հիմքով լուծվելու դեպքում գործատուն որևէ պարտավորություն չունի աշխատողի հանդեպ, այդ թվում` չունի վերջինիս իր մասնագիտական պատրաստվածությանը, որակավորմանը, առողջական վիճակին համապատասխան այլ աշխատանք առաջարկելու պարտականություն: Որոշակի ժամկետով կնքված աշխատանքային պայմանագիրը լուծելիս Օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 3-րդ կետով նախատեսված այս պարտականությունը գործատուն կրում է միայն այն դեպքում, երբ ժամկետով կնքված պայմանագիրը լուծում է մինչև պայմանագրով նախատեսված ժամկետի լրանալը:

Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ համայնքային ծառայողի հետ մինչև թափուր պաշտոնը մրցույթով զբաղեցնելը կնքված աշխատանքային պայմանագիրը ժամկետային պայմանագիր է, որի գործողության ժամկետը սահմանված է մինչև որոշակի իրադարձություն տեղի ունենալը, այն է` մինչև թափուր պաշտոնը մրցույթում հաղթողի կողմից զբաղեցնելը: Համայնքային ծառայողի հետ կնքված այս ժամկետային պայմանագրի նպատակն է ապահովել թափուր պաշտոնում համապատասխան լիազորությունների կատարումն այնքան ժամանակ, քանի դեռ այդ պաշտոնը չի զբաղեցվել մրցույթում հաղթած անձի կողմից: Այսինքն` այդ պայմանագրի գործողությունը պայմանավորված է նշված նպատակով: Ըստ այդմ` այդ ժամկետային պայմանագրի գործողությունը դադարում է այն ժամանակ, երբ այլևս նշված նպատակն առկա չէ: Վճռաբեկ դատարանի գնահատմամբ` համայնքային ծառայողի հետ մինչև թափուր պաշտոնը մրցույթում հաղթողի կողմից զբաղեցնելը ժամկետային աշխատանքային պայմանագիր կնքելու նշված նպատակը դադարում է գոյություն ունենալ ոչ միայն այն պահից սկսած, երբ տվյալ պաշտոնը զբաղեցվում է մրցույթում հաղթած համայնքային ծառայողի կողմից, այլ նաև այն դեպքում, երբ տվյալ մրցույթն այլևս օբյեկտիվորեն տեղի ունենալ չի կարող` հաստիքի կրճատման պատճառով: Հետևաբար, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ համայնքային ծառայողի հետ մինչև թափուր պաշտոնը մրցույթով զբաղեցնելը կնքված աշխատանքային պայմանագրի ժամկետը լրացած է համարվում ոչ միայն այն դեպքում, երբ փաստացի տվյալ թափուր պաշտոնը զբաղեցվում է մրցույթը հաղթած համայնքային ծառայողի կողմից, այլ նաև այն դեպքում, երբ տվյալ հաստիքի կրճատման արդյունքում օբյեկտիվորեն նշված իրադարձությունը` մրցույթում հաղթողի կողմից պաշտոնը զբաղեցնելը, այլևս տեղի ունենալ չի կարող:

Հետևաբար, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ մինչև թափուր պաշտոնը մրցույթում հաղթողի կողմից զբաղեցնելը ժամկետային պայմանագրով աշխատողի հանդեպ տեղական ինքնակառավարման մարմինը տվյալ հաստիքը կրճատվելու դեպքում չի կրում իր մոտ առկա հնարավորությունների սահմաններում մասնագիտական պատրաստվածությանը, որակավորմանը, առողջական վիճակին համապատասխան այլ աշխատանք առաջարկելու պարտականություն, քանզի նշված իրավիճակում ժամկետային պայմանագիրը ոչ թե լուծվում է մինչև պայմանագրի ժամկետի լրանալը, այլ լրանում է այդ պայմանագրի գործողության ժամկետը:

Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է համարում նկատել, որ նշված իրավական դիրքորոշման տրամաբանությունն է արտահայտված նաև «Համայնքային ծառայության մասին» ՀՀ օրենքի 42-րդ և 44-րդ հոդվածներում: Մասնավորապես, Օրենքի 42-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Աշխատակազմերի` սույն օրենքի 41-րդ հոդվածով նախատեսված հաստիքացուցակի հաստատումից (փոփոխումից) հետո` երկամսյա ժամկետում, համայնքային ծառայության պաշտոնների անվանացանկով նախատեսված պաշտոններում կարող են նշանակվել միայն այդ մարմինների անորոշ ժամկետով աշխատանքային պայմանագրերով աշխատողները:»: Մինչդեռ, այլ կարգավորում է սահմանված ժամկետային աշխատանքային պայմանագրերով աշխատողների համար: Ըստ Օրենքի 44-րդ հոդվածի` «Աշխատակազմերում ծառայության պաշտոնների անվանացանկով նախատեսված պաշտոններ զբաղեցնող ժամկետային աշխատանքային պայմանագրերով աշխատողների հետ կնքված պայմանագրերը համարվում են լուծված սույն օրենքն ուժի մեջ մտնելուց հետո` իններորդ ամսվա 1-ից, եթե այդ պայմանագրերով դրանց լուծման ավելի վաղ ժամկետներ նախատեսված չեն:»: Այսինքն` եթե նոր հաստիքացուցակի հաստատումից կամ փոփոխումից հետո անորոշ ժամկետով տեղական ինքնակառավարման մարմնի աշխատակազմերում աշխատած անձինք պետք է նշանակվեն համայնքային ծառայության պաշտոնների անվանացանկով նախատեսված պաշտոններում, ապա ժամկետային պայմանագրով աշխատած անձանց հետ կնքված ժամկետային պայմանագրերը համարվում են լուծված:

Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների կիրառումը սույն գործի փաստերի նկատմամբ.

Սույն վարչական գործը հարուցվել է Ե. Մ.-ի(13) հայցի հիման վրա, որով վերջինս պահանջել է անվավեր ճանաչել Երևանի քաղաքապետարանի աշխատակազմի քարտուղարի 03.06.2022 թվականի «Ե. Մ.-ի(14) հետ կնքված ժամկետային աշխատանքային պայմանագիրը լուծելու մասին» թիվ 1166-Ա հրամանը, պարտավորեցնել Երևանի քաղաքապետարանին իրեն վերականգնել նախկին աշխատանքում և վճարել հարկադիր պարապուրդի ամբողջ ժամանակահատվածի համար միջին աշխատավարձը:

_____________________

13) Հանդիսանում է անձնական տվյալ:

14) Հանդիսանում է անձնական տվյալ:

Դատարանը 30.06.2023 թվականի վճռով հայցը մասնակի բավարարել է հետևյալ պատճառաբանությամբ. «(...) Դատարանը, հետազոտելով և գնահատելով սույն գործում առկա ապացույցները, գտնում է, որ դրանցով հաստատվում է գործի լուծման համար էական նշանակություն ունեցող այն փաստական հանգամանքը, որ Երևանի քաղաքապետարանի աշխատակազմի քարտուղարի 03.06.2022 թվականի «Ե. Մ.-ի(15) հետ կնքված ժամկետային աշխատանքային պայմանագիրը լուծելու մասին» թիվ 1166-Ա հրամանը ոչ իրավաչափ է, քանի որ այն ընդունվել է ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի նորմերի խախտմամբ:

_______________________

15) Հանդիսանում է անձնական տվյալ:

Մասնավորապես` Երևանի քաղաքապետարանի աշխատակազմի (գործատու) և Ե. Մ.-ի(16) միջև 12.04.2021 թվականին կնքվել է ժամկետային աշխատանքային պայմանագիր, ապա Երևան քաղաքի ավագանու 15.03.2022 թվականի «Երևան քաղաքի ավագանու 29.10.2018 թվականի թիվ 10-Ա որոշման մեջ փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին» թիվ 547-Ա որոշման հիմքով հայցվորի զբաղեցրած հաստիքը կրճատվել է (տեղի են ունեցել կառուցվածքային փոփոխություններ), որից հետո Երևանի քաղաքապետարանի աշխատակազմի քարտուղարի 03.06.2022 թվականի թիվ 1166-Ա հրամանով հայցվորի հետ կնքված ժամկետային աշխատանքային պայմանագիրը լուծվել է, սակայն գործում առկա չէ որևէ ապացույց այն մասին, որ գործատուն իր մոտ առկա հնարավորությունների սահմաններում հայցվորին առաջարկել է նրա մասնագիտական պատրաստվածությանը, որակավորմանը, առողջական վիճակին համապատասխան այլ աշխատանք, իսկ աշխատողը հրաժարվել է առաջարկված աշխատանքից, կամ որ գործատուի մոտ առկա չեն եղել համապատասխան հնարավորություններ:

__________________

16) Հանդիսանում է անձնական տվյալ:

Մինչդեռ ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 3-րդ մասի ուժով նույն հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով, որը կիրառվել է հայցվորի նկատմամբ, նախատեսված հիմքով աշխատանքային պայմանագիրը գործատուն կարող է լուծել, եթե իր մոտ առկա հնարավորությունների սահմաններում աշխատողին առաջարկել է նրա մասնագիտական պատրաստվածությանը, որակավորմանը, առողջական վիճակին համապատասխան այլ աշխատանք, իսկ աշխատողը հրաժարվել է առաջարկված աշխատանքից, իսկ գործատուի մոտ համապատասխան հնարավորությունների բացակայության դեպքում պայմանագիրը լուծվում է առանց աշխատողին այլ աշխատանք առաջարկելու, որպիսի հանգամանքների առկայությունն էլ չի հիմնավորել պատասխանողը, ինչից հետևում է, որ պատասխանողի կողմից վիճարկվող հրամանն ընդունելիս չեն պահպանվել հիշյալ նորմով սահմանված աշխատանքային պայմանագիրը գործատուի նախաձեռնության լուծելու անհրաժեշտ բոլոր պայմանները, որպիսի դեպքում վիճարկվող հրամանը ոչ իրավաչափ է և այն ենթակա է անվավեր ճանաչման:»:

Վերաքննիչ դատարանը 04.07.2024 թվականի որոշմամբ Երևանի քաղաքապետարանի վերաքննիչ բողոքը մերժել է և Դատարանի 30.06.2023 թվականի վճիռը թողել է անփոփոխ` այն պատճառաբանությամբ, որ. «(...) «Համայնքային ծառայության մասին» ՀՀ օրենքի ուսումնասիրությունից, նախ, հետևում է, որ «Հանրային ծառայության մասին» օրենքով նախատեսված հանրային պաշտոն զբաղեցնելու, ինչպես նաև ժամկետային աշխատանքային պայմանագրով համայնքային ծառայության պաշտոն զբաղեցնելու ժամանակաշրջանի աշխատանքային ստաժը հավասարեցվում է համայնքային ծառայության ստաժին, իսկ ժամկետային աշխատանքային պայմանագիր կնքելու կարգը սահմանում է Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը: Սակայն «Համայնքային ծառայության մասին» ՀՀ օրենքում բացակայում են անորոշ կամ ժամկետով կնքված աշխատանքային պայմանագրերի լուծման դեպքում աշխատողների աշխատանքային հարաբերությունները կարգավորող դրույթները:

Մասնավորապես, «Համայնքային ծառայության մասին» ՀՀ օրենքի 18-րդ հոդվածը վերաբերում է համայնքային ծառայողի ժամանակավոր թափուր պաշտոն զբաղեցնելուն, իսկ 29-րդ հոդվածը` համայնքային ծառայողի իրավական վիճակին` համապատասխան աշխատակազմի վերակազմակերպման, կառուցվածքային փոփոխության (անվանափոխության) ժամանակ: Ավելի կոնկրետ, նույն օրենքի 29-րդ հոդվածը կարգավորում է համայնքային ծառայության պաշտոնների միևնույն խմբի միևնույն ենթախմբի մեկից ավելի պաշտոններ ունեցող աշխատակազմի կամ դրա կառուցվածքային (առանձնացված) ստորաբաժանման նշված հաստիքներից մեկի կամ մի քանիսի կրճատման դեպքում աշխատանքային գործունեությունը շարունակելու նախապատվության իրավունքը, ինչպես նաև աշխատակազմի վերակազմակերպման կամ կառուցվածքային փոփոխության հետևանքով համայնքային ծառայության պաշտոնների անվանացանկում առաջացած նոր պաշտոններն անվանացանկում փոփոխություններ կատարելուց հետո` մեկամսյա ժամկետում, պաշտոնի նշանակելու իրավասություն ունեցող պաշտոնատար անձի հայեցողությամբ համալրվելը:

Ստացվում է, որ «Համայնքային ծառայության մասին» ՀՀ օրենքի 29-րդ և մյուս հոդվածներով, ինչպես նաև ՀՀ կառավարության 13 հուլիսի 2006 թվականի թիվ 1002-Ն որոշմամբ չեն կարգավորվում աշխատանքային պայմանագիրը գործատուի նախաձեռնությամբ լուծելու ընթացակարգային հարաբերությունները, որոնց կանոնակարգումը տեղ է գտել արդեն ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 113-րդ հոդվածում: Ստեղծված իրողության պայմաններում լրացուցիչ կարգով ենթակա են կիրառման ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքում տեղ գտած ընդհանուր իրավական կարգավորումները:

(...) գործատուն իրավունք ունի աշխատողի հետ լուծելու անորոշ ժամկետով կնքված աշխատանքային պայմանագիրը, ինչպես նաև որոշակի ժամկետով կնքված աշխատանքային պայմանագիրը նախքան դրա գործողության ժամկետի լրանալը նաև հաստիքների կրճատման պարագայում, որպիսի իրավական հիմքը նախատեսված է նաև «Համայնքային ծառայության մասին» ՀՀ օրենքում, ինչպես նաև ՀՀ կառավարության 13 հուլիսի 2006 թվականի թիվ 1002-Ն որոշման մեջ: Ընդ որում, տվյալ դեպքում գործատուն պարտականություն է կրում աշխատողին առաջարկել նրա մասնագիտական պատրաստվածությանը, որակավորմանը, առողջական վիճակին համապատասխան այլ աշխատանք, եթե նրա մոտ առկա է համապատասխան հնարավորություն, իսկ դրա բացակայության դեպքում պայմանագիրը լուծվում է առանց այլ աշխատանք առաջարկելու: Համադրելով նշյալ իրողությունը սույն գործով փաստական հանգամանքների հետ` Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ սույն դեպքում գործատուն` Երևանի քաղաքապետարանը, ի սպառ չի կատարել ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 3-րդ մասից բխող իր պարտականությունը` աշխատողին չի առաջարկել նրա մասնագիտական պատրաստվածությանը, որակավորմանը, առողջական վիճակին համապատասխան այլ աշխատանք, եթե նրա մոտ առկա է համապատասխան հնարավորություն:(...)»:

Վերը նշված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո համադրելով սույն գործի փաստերը և գնահատելով Վերաքննիչ դատարանի եզրահանգումների հիմնավորվածությունը` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է հետևյալը.

Սույն գործի փաստերի համաձայն` Երևանի քաղաքապետարանի աշխատակազմի և Ե. Մ.-ի(17) միջև 12.04.2021 թվականին կնքվել է թիվ 82 ժամկետային աշխատանքային պայմանագիրը, որի 8-րդ կետի համաձայն` պայմանագիրը գործում է ստորագրման պահից` մինչև համայնքային ծառայության թափուր պաշտոնը մրցույթի արդյունքում հաղթող ճանաչված մասնակցի կողմից զբաղեցնելը: Երևանի քաղաքապետարանի աշխատակազմի քարտուղարի 03.06.2022 թվականի «Ե. Մ-ի(18) հետ կնքված ժամկետային աշխատանքային պայմանագիրը լուծելու մասին» թիվ 1166-Ա հրամանով Երևանի քաղաքապետարանի աշխատակազմի վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ գործերի քննության բաժնի առաջին կարգի մասնագետի համայնքային ծառայության ժամանակավոր թափուր պաշտոնը զբաղեցնող Ե.Մ.-ի(19) հետ կնքված ժամկետային աշխատանքային պայմանագիրը 03.06.2022 թվականից լուծվել է` նշված հաստիքը կրճատելու հիմքով:

_____________________

17) Հանդիսանում է անձնական տվյալ:

18) Հանդիսանում է անձնական տվյալ:

19) Հանդիսանում է անձնական տվյալ:

Նշված փաստերի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ հայցվորի և Երևանի քաղաքապետարանի միջև կնքված աշխատանքային պայմանագիրը ժամկետային պայմանագիր է, որի գործողության ժամկետը սահմանվել է մինչև որոշակի իրադարձություն տեղի ունենալը, այն է` մինչև Երևանի քաղաքապետարանի աշխատակազմի վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ գործերի քննության բաժնի առաջին կարգի մասնագետի ժամանակավոր թափուր պաշտոնը մրցույթի արդյունքում հաղթող ճանաչված մասնակցի կողմից զբաղեցնելը: Սակայն, մինչև մրցույթի կազմակերպումը նշված հաստիքը կրճատվել է:

Դատարանը և Վերաքննիչ դատարանը, խնդրո առարկա իրավահարաբերությունների նկատմամբ կիրառելի համարելով ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի կարգավորումները, հայցվորի կողմից վիճարկվող` Երևանի քաղաքապետարանի աշխատակազմի քարտուղարի 03.06.2022 թվականի «Ե. Մ.-ի(20) հետ կնքված ժամկետային աշխատանքային պայմանագիրը լուծելու մասին» թիվ 1166-Ա հրամանն անվավեր են ճանաչել այն հիմնավորմամբ, որ Երևանի քաղաքապետարանի կողմից չի կատարվել նշված հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված պարտականությունը, այն է` հայցվորին չի առաջարկվել իր մասնագիտական պատրաստվածությանը, որակավորմանը, առողջական վիճակին համապատասխան այլ աշխատանք:

_____________________

20) Հանդիսանում է անձնական տվյալ:

Մինչդեռ, սույն գործի փաստական հանգամանքների նկատմամբ կիրառելով վերոնշյալ իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Երևանի քաղաքապետարանը ժամկետային աշխատանքային պայմանագրի հիմքով աշխատող Ե. Մ.-ի(21) հանդեպ չի կրել ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված` մասնագիտական պատրաստվածությանը, որակավորմանը, առողջական վիճակին համապատասխան այլ աշխատանք առաջարկելու պարտականություն` հաշվի առնելով, որ տվյալ հաստիքի կրճատմամբ լրացել է կողմերի միջև կնքված ժամկետային աշխատանքային պայմանագրի գործողության ժամկետը: Հետևաբար, սույն գործով վիճարկվող հրամանը չէր կարող անվավեր ճանաչվել Օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 3-րդ մասի խախտման հիմքով:

__________________

21) Հանդիսանում է անձնական տվյալ:

Վերոհիշյալի հիման վրա հաշվի առնելով, որ հայցի հիմքում միայն Օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 3-րդ մասի ենթադրյալ խախտման փաստարկն է, և պարապուրդի ժամանակահատվածի համար միջին աշխատավարձը վճարելուն պարտավորեցնելու պահանջը ածանցյալ պահանջ է` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ հայցն ամբողջությամբ ենթակա է մերժման:

Այսպիսով, սույն վճռաբեկ բողոքի հիմքի առկայությունը Վճռաբեկ դատարանը դիտում է բավարար` ՀՀ վարչական դատավարության օրենսգրքի 150-րդ, 151-րդ և 163-րդ հոդվածների ուժով Վերաքննիչ դատարանի որոշումը բեկանելու համար:

Միաժամանակ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ սույն գործով անհրաժեշտ է կիրառել ՀՀ վարչական դատավարության օրենսգրքի 169-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետով սահմանված` ստորադաս դատարանի դատական ակտը փոփոխելու Վճռաբեկ դատարանի լիազորությունը հետևյալ հիմնավորմամբ.

«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի (այսուհետ` Կոնվենցիա) 6-րդ հոդվածի համաձայն` յուրաքանչյուր ոք ունի ողջամիտ ժամկետում իր գործի քննության իրավունք: Սույն գործով վեճի լուծումն էական նշանակություն ունի գործին մասնակցող անձանց համար: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ գործը ողջամիտ ժամկետում քննելը հանդիսանում է Կոնվենցիայի վերոգրյալ հոդվածով ամրագրված` անձի արդար դատաքննության իրավունքի տարր: Հետևաբար գործի անհարկի ձգձգումները վտանգ են պարունակում նշված իրավունքի խախտման տեսանկյունից: Տվյալ դեպքում Վճռաբեկ դատարանի կողմից ստորադաս դատարանի դատական ակտը փոփոխելը բխում է արդարադատության արդյունավետության շահերից, քանի որ սույն գործով վերջնական դատական ակտ կայացնելու համար նոր հանգամանք հաստատելու անհրաժեշտությունը բացակայում է:

Դատական ակտը փոփոխելիս Վճռաբեկ դատարանը հիմք է ընդունում սույն որոշման պատճառաբանությունները, ինչպես նաև գործի նոր քննության անհրաժեշտության բացակայությունը:

5. Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումները դատական ծախսերի բաշխման վերաբերյալ.

ՀՀ վարչական դատավարության օրենսգրքի 56-րդ հոդվածի համաձայն` դատական ծախսերը կազմված են պետական տուրքից և գործի քննության հետ կապված այլ ծախսերից:

ՀՀ վարչական դատավարության օրենսգրքի 60-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` կողմը, որի դեմ կայացվել է վճիռ, կամ որի բողոքը մերժվել է, կրում է Հայաստանի Հանրապետության դատական դեպարտամենտի` վկաներին և փորձագետներին վճարած գումարների հատուցման պարտականությունը, ինչպես նաև մյուս կողմի կրած դատական ծախսերի հատուցման պարտականությունը այն ծավալով, ինչ ծավալով դրանք անհրաժեշտ են եղել դատական պաշտպանության իրավունքի արդյունավետ իրականացման համար: Դատական պաշտպանության այն միջոցի հետ կապված ծախսերը, որ իր նպատակին չի ծառայել, դրվում են այդ միջոցն օգտագործած կողմի վրա, անգամ եթե վճիռը կայացվել է այդ կողմի օգտին:

Հաշվի առնելով, որ ֆիզիկական անձինք «Պետական տուրքի մասին» ՀՀ օրենքի 22-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի ուժով ազատված են պետական տուրք վճարելու պարտականությունից` դատական բողոքարկման բոլոր փուլերում, որպիսի դատավարական իրավիճակ առկա է սույն դեպքում, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ դատական այլ ծախսերի բացակայության պայմաններում դատական ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված:

Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ վարչական դատավարության օրենսգրքի 169-171-րդ հոդվածներով, 172-րդ հոդվածի 1-ին մասով` Վճռաբեկ դատարանը

ՈՐՈՇԵՑ

1. Վճռաբեկ բողոքը բավարարել: Բեկանել ՀՀ վերաքննիչ վարչական դատարանի 04.07.2024 թվականի որոշումը և այն փոփոխել. Ե. Մ.-ի(22) հայցն ընդդեմ Երևանի քաղաքապետարանի` Երևանի քաղաքապետարանի աշխատակազմի քարտուղարի 03.06.2022 թվականի «Ե.Մ-ի(23) հետ կնքված ժամկետային աշխատանքային պայմանագիրը լուծելու մասին» թիվ 1166-Ա հրամանն անվավեր ճանաչելու, նախկին աշխատանքում վերականգնելու, հարկադիր պարապուրդի ամբողջ ժամանակահատվածի համար միջին աշխատավարձը վճարելուն պարտավորեցնելու պահանջների մասին, բավարարված մասով մերժել:

_________________________

22) Հանդիսանում է անձնական տվյալ:

23) Հանդիսանում է անձնական տվյալ:

2. Դատական ծախսերի հարցը համարել լուծված:

3. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացման պահից, վերջնական է և բողոքարկման ենթակա չէ:

Նախագահող Հ. Բեդևյան

Զեկուցող Լ. Հակոբյան

Ա. Թովմասյան

Ք. Մկոյան

https://datalex.am:443/?app=AppCaseSearch&case_id=38562071809974490